T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2025/875 - Karar No:2025/934
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
\t (İnceleme Aşamasında Kararın Kaldırılarak Dosyanın Mahkemesine Gönderilmesi HMK 353/1-a.4 md)\t
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t
ESAS NO\t: 2025/875
KARAR NO\t: 2025/934
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 15/04/2025
NUMARASI\t\t: 2024/827 E-2025/281 K
DAVANIN KONUSU\t: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ\t:23/10/2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t:31/10/2025
\t
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın husumetten reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, Davalılar ... Yapı ve ... İnşaat isimli firmaların, Gençlik Ve Spor Bakanlığı tarafından ihale edilen \"Karaman Stadyumu Yapım\" işinin adi ortaklık şekilde yüklenicisi olduklarını, Müvekkili şirket ile ... & ... İş Ortalığı arasında 26.01.2018 tarihinde \"Karaman Stadyumu Çelik İmalatlarının Yapılması\" işi için teklif birim fiyatlı malzemeli işçilik sözleşmesi yapıldığını, davacının bahsi geçen ihale işinde çelik imalatların yapımı konusunda alt yüklenici olarak davalılarla sözleşme yaptığını, sözleşme uyarınca, Karaman Stadyumu yapım işinde yer alan tüm yapısal çelik konstrüksiyon işlerini (kumlama, boya, imalat, montaj ve tüm işçilik) yüklendiğini, Söz konusu işlerin bedeli olarak birim fiyat belirlendiğini, Sözleşme uyarınca yapılacak toplam imalatların 2.700 TON kadar olacağının belirtildiğini, fakat aynı iş alanı içerisinde yapılan otopark işi ve idarenin iş artırımları ile söz konusu işin öngörülen tonaj üzerine çıktığını ve davacı tarafından tamamlandığını, sözleşmenin imzalanmasına müteakip, müvekkili şirketin derhal iş başı yaptığını ve yer teslimi ile birlikte imalat ve montaj işlerini tamamlamaya başladığını, Sözleşme uyarınca işin tamamlanma süresi 20.11.2018 tarihi olup, müvekkili şirketin 2018 yılı Ağustos ayına kadar üstlenmiş olduğu işin yaklaşık olarak %90'lık kısmını imal edip montajını da tamamladığını, Ayrıca sözleşmede yer almamasına rağmen, aynı iş sahasında yer alan stadyum otoparkının çelik işlerinin tamamının da müvekkili firma tarafından tamamlandığını, bu tarihte ülkemizde yaşanan ani kur dalgalanması ve maliyet artışı sebebi ile işin devamına ilişkin sorunlar yaşandığını, Müvekkilinin tamamlaması gereken 300 TON'luk işin, 200 TONLUK kısmını üretilmiş olmasına rağmen müvekkilinin iş yerinden montaj için nakledilemediğini, Müvekkil firma yetkililerinin defalarca kez yazılı ve sözlü uyarılarına rağmen davalı şirketlerce müvekkile kolaylık sağlanmayıp işin nihayetlenmesinin kasıtlı olarak engellendiğini, sözleşmede yer alan ağır şartların müvekkili şirkete karşı koz olarak kullanıldığını, 2018 yıl sonu itibari ile müvekkilinin ekonomik olarak sıkıntılar yaşamaya başladığını, bu sebeple işin tamamlanıncaya kadar teminat olması adına müvekkil firmanın yetkilisi olan ...'a ait olan; 2 adet dairenin 29/01/2019 tarihinde davalı şirketler yetkilisi ...'e iş tamamlanıncaya kadar teminat olarak devredildiğini, 2019 yılı ağustos ayı itibari ile müvekkilinin yüklenmiş olduğu işin tamamının yapıp bitirdiğini ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini, bu tarihe kadar müvekkilinin toplamda yaklaşık olarak 3200 TON'luk üretimini tamamladığını ve montajını bitirdiğini, Buna rağmen; müvekkili firmanın ekonomik sıkıntılarından istifade eden davalıların müvekkili firma tarafından düzenlenmiş bulunan ve işin başında teminat olarak verilen 2.000.000,00 TL bedelli senedi Ankara 26.İcra Dairesi'nin 2019/12333 Esas numaralı dosyası ile 06/09/2019 tarihinde takibe koyduklarını, senet bedelinin e 2020 yılında temlik verilmek sureti ile ödendiğini, davalılar tarafından davacıya 11.921.351,00 TL tutarında çek verildiğini, 877.591,00 TL nakit ödeme yapıldığını ve 2.674.221,00 TL Sgk primi, hizmet kesintisi, yemek bedeli, OSGB kesintisi, kiralık makine kesintisi, nam ve hesaba yapılan işler kesintisi, alınan malzeme kesintisi ve ceza kesintisi yapıldığını, Davalılar tarafından anılan fahiş kesinti miktarlarının davacı tarafça kabul edilmemesine rağmen, bir an için hukuki olduğu düşünülse dahi davalı adi ortaklığın davacıya yaptığı toplam ödemeler ve kesintiler yapılan işe mahsup edildiğinde davacının alacaklı olduğunu, davacı alacaklı konumda iken davacının ekonomik olarak zor durumda olduğu bir dönemde, teminat olarak verilen taşınmazların ve teminat senedinin iade edileceği vaadi ile davacıya 08/08/2020 tarihli FESİH PROTOKOLÜ VE İBRA BELGESİ imzalatıldığını, fakat geçen süre zarfında müvekkillerine ne senet bedeli iade edildiğini ne de taşınmazlarının iadesinin sağlandığını, Taraflar arasında imzalanmış bulunan söz konusu ibraname ve görülen hesap mutabakatının gabin sebebiyle geçersiz olduğunu belirterek davanın kabulü ile Taraflar arasında imzalanan 08/08/2020 tarihli Fesih Protokolü ve İbra Belgesinin gabin sebebiyle iptaline, Karaman Stadyumu Yapım işi sebebi ile müvekkilinin alacağının tespiti ile ,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000 TL alacağının faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili, davanın pasif dava ehliyeti yokluğundan reddi gerektiğini, gabin yönünden davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, gabinin şartlarının da somut olayda oluşmadığını, Tarafların sonradan bir araya gelerek 14/01/2022 tarihli protokol ve ibraname düzenlediğini ve bu belgenin davacı şirket vekilince de imzalandığını savunarak davanın usulden ve esastan reddini istemiştir.
Davalı ... Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili, davanın yanlışlıkla müvekkili şirkete yöneltildiğini, davanın yanlışlıkla unvan benzerliği sebebiyle taraflara yöneltildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece; \"....Dava dosyasının yapılan incelemesinde; Davacı tarafından dava dilekçesinin başlığında davalı iş ortaklığını oluşturan şirketlerden olduğu belirtilen ... Yapı İnşaat AŞ ye husumetin yöneltildiği, mersis numarası da anılarak adresinin Beykoz/İstanbul olduğunun belirtildiği, sunulan taşeronluk sözleşmesinin ilgili kısımlarında ise bu şirketin Ankarada bulunduğu ve şirket isminin ... Yapı San. Enerji ve Dış Tic. A.Ş. Olduğu dava dilekçesi ekindeki arabuluculuk tutanağında ise dava dilekçesi başlığındaki şirketle ilgili arabuluculuk tutanağının düzenlendiği tespit edilmiştir.
Bu tespitler ışığında, davacının husumet yönelttiği şirketin davacının sözleşme yaptığı adi ortaklığın paydaşlarından olan şirketle ilgisinin bulunmadığı davada husumetin ... Yapı San. Enerji ve Dış Tic. A.Ş ye yöneltilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu husus, davacı vekilinin sunduğu 28/03/2025 tarihli beyan dilekçesi ile de teyit edilmiştir.
\tBuna göre; Davalı olarak gösterilen ve adi ortaklığı oluşturduğu belirtilen şirket ile davacı arasında bir sözleşme bulunmamaktadır. (Eş anlatımla; Davalı ... Yapı İnşaat AŞ nin adi ortaklık paydaşı olduğu bir sözleşme bulunmamaktadır)
Sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği sözleşme, kural olarak o sözleşmede taraf olanları bağlar. Sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davanın tarafları da sözleşmenin taraflarıdır. Yargıtay içtihatlarında ve öğretide bu durum taraf sıfatı olarak adlandırılmaktadır.
Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise, def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır. Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir. (Emsal karar: Ankara BAM 31. Hukuk Dairesinin 03/02/2022 tarih, 2020/925 Esas, 2022/62 K. Sayılı ilam)
\tBu bilgiler ışığında davalı iş ortaklığını oluşturan şirketler ile taşeron davacı arasında yapılan sözleşmeye dayanılarak açılan davada davalı Davalı ... Yapı İnşaat AŞ nin sözleşmenin tarafı olmadığı görüldüğünden ve davadaki taleplerin bir tanesinin de gabin sebebiyle fesih protokolü ve ibra belgesinin gabin sebebiyle iptali istemi de olduğundan ve bu istem yönünden de davanın adi ortaklığı oluşturan şirketlerin hepsine birden yöneltilmesi gerektiğinden sadece davalı ... şirketi yönünden davaya devam edilemeyeceği anlaşılmış ve davanın reddine\" karar verilmiştir.\t\t\t\t\t\t
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; HMK'nın 124 maddesinde taraf değişikliğinin düzenlendiğini, taraf değişikliği talebinin 28/03/2025 tarihli dilekçe ile yapıldığını, HMK'nın 124/3 maddesindeki şartların oluştuğunu, maddi bir hata sonucu husumette hata yapıldığını, arabuluculuk görüşmeleri husumetin yönetilmesi istenen ... Yapı San. Enerji ve Dış Ticaret A.Ş'ye yapıldığını ve dosyaya bu şirketin vekilinin vekaletname sunduğunu belirterek mahkeme kararın kaldırılmasını istemiştir.
\tGEREKÇE:
\tDava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
\tİnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK'nın 124 maddesi hükmü ile; “ (1) Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. (2) Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır. (3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. (4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder” şeklinde düzenleme mevcuttur.
Mahkemece, yukarıda belirtilen HMK'nın 124/3 ve 124/4 maddeleri gereğince, herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece yapılacak değerlendirme sonucunda; dava dilekçesinde karşı tarafın yanlış gösterilmesinin, maddi hatadan kaynaklandığı veya kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığının veya davacının taraf değişikliği talebinin dürüstlük kuralına aykırı olmadığının anlaşılması halinde, davacının 28/03/2025 tarihli taraf değişikliği talebi kabul edilmeli ancak bu kez ticari davalarda arabuluculuk dava şartı koşulları incelenerek sonucuna uygun bir hüküm kurulmalıdır.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nun 353/1-a.4 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
\t2-Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/04/2025 gün ve 2024/827 Esas 2025/281 sayılı kararının HMK’nun 353/1-a.4 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
\t3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
\t4-Davacı yatırılan 615,40 TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
5- Davacı tarafından ödenen istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,
6-Talep halinde inceleme konusu kararın icrasının geri bırakılması için İİK'nın 36/1 maddesi gereğince varsa taraflarca yatırılan nakit teminatların veya sunulan banka teminat mektuplarının dosya kapsamı ve kararın niteliğine göre aynı maddenin 5. fıkrası gereğince yatıran/sunan tarafa ilgili icra dairesince iadesine,
\t Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince KESİN olarak 23/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan Üye Üye Katip