T.C. SAKARYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/2014 - 2025/1860
\"T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I\"
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/2014
KARAR NO\t: 2025/1860
BAŞKAN\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 11.10.2024
NUMARASI\t\t: 2023/698 Esas - 2024/563 Karar
İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVACI\t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALILAR\t: 1-...
\t\t2-...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI\t: 3-TÜRKİYE SİGORTA A.Ş., ...
VEKİLİ\t: Av. ...
İHBAR OLUNAN\t: AK SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ, ...
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
BAŞVURU TARİHİ\t: 25.10.2024
İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ: 04.12.2024
KARAR TARİHİ\t: 17.10.2025
İLAM YAZIM TARİHİ\t: 20.10.2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ\t:
Davacı vekili dava dilekçesinde; 03/11/2023 tarihinde davalı ...'ın 'ın sevk ve idaresinde bulunan, davalı ...'ın maliki olduğu 34... plakalı aracın, davacının maliki olduğu dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeki 54... plakalı araca çarpmak suretiyle maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davalı ...'ın kazada %100 kusurlu olduğunu, kusurlu aracın ZMMS poliçesini tanzim edenin davalı Türkiye Sigorta A.Ş olduğunu, kazanın meydana gelmesinde 34... plakalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunu belirterek davacının 54... plakalı aracında oluşan hasar bedelini ve değer kaybını tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde, davalılar ... ve ...'ın trafik kazasında davacı tarafın kusurlu olduğunu, davanın İMM Sigorta poliçesi tanzim eden sigorta şirketine ihbarına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı sigorta şirketi vekili süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.
İlk derece mahkemesi tarafından, dava dışı sürücü ...'ın kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu; davalı sürücünün kusurunun bulunmadığı tespit olunduğundan tazminata dair alacağın oluşmasında aranacak kusur şartının davalı taraflar aleyhine oluşmadığı kanaati edinilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Yerel mahkemenin bu kararına karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesi kararının olayın oluş şekline, kanuna, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına, hukukun genel ilkelerine aykırı olduğunu, mahkemece keşif sonrası alınan bilirkişi raporunun hukuken kabili tevil ve izah olmayacak surette maddi gerçeğe, kazanın oluş şekline, trafik kural ve işaretlerine aykırı ve gerçek dışı bir rapor olduğunu, uzman raporlarına göre kaza mahalli kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlendiğini ve kavşak olarak değerlendirildiğini, kusur dağılımının da bu duruma göre belirlendiğini ancak bilirkişi raporunda kaza mahallinin kontrollü kavşak olduğunun belirtildiğini, bu tespitin açıkça hatalı olduğunu, ve doğal olarak da kusur oranının yanlış belirlendiğini, kazanın gerçekleştiği kavşakta geçiş hakkının çizgi ile belirlendiğini, kaza mahallinin ana yol-tali yol konumunda olduğunu ve dağılımınında bu minvalde yapılması gerektiğini, bu durumda da sağdan gelenin geçiş önceliği kuralı uygulanmayacağından keşif sonrası alınan bilirkişi raporunda kusur tespitinin hatalı yapıldığını, madde başlığının bile işaret ve levha bulunmayan kavşak değil, trafik yoğunluğu işaretlerle belirlenmemiş kavşak şeklinde olduğunu, kavşakta bulunan kesik kesik çizgi Mevlana Caddesinin tali yol (davalının dönüş için beklediği yer) Sahra Caddesinin ana yol (davacının aracının seyri halinde olduğu cadde) olduğunu gösterdiğini, bu durumda bu kazada kusur yönetmeliğin 109/b/8 maddesine göre'' dönüş yapan sürücülerin, doğru geçmekte olan araçlara yol vermek zorundadı oldukları hükmünün geçerli olduğunu, uzman görüşünün delil vasfına haiz olduğunu ve mahkemecer bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiğini, aksi halde hukuki dinlenilme hakkının ve dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlal edilmiş olacağını, Yargıtay içtihatlarına göre bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesi için yeni bir bilirkişiye başvurulması gerektiğini, bu hususlar dikkate alınmadan karar verilmesinin açıkça kanuna aykırı olduğunu, bu nedenlerle istinaf incelemesi neticesinde ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, çift taraflı maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle değer kaybı talepli olarak sigorta şirketine yöneltilen maddi tazminat istemine ilişkindir.
Davaya konu 03.11.2023 tarihinde meydana gelen iki aracın karıştığı maddi hasarlı trafik kazasında, davacı sürücü ... idaresindeki 54... plakalı otomobili ile Sahra Caddesi üzerinde doğru istikamette seyri esnasında aracının ön kısmı ile Mevlana caddesi istikametinde gelerek kavşak ortak alanından sola dönüş yapmakta olan davalı sürücü ... idaresindeki 34.... plakalı otomobilinin sol arka kapı kısmına sağ şerit üzerinde çarpması neticesi maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş olduğu ve kaza nedeniyle her iki aracın da hasar gördüğü anlaşılmaktadır.
Gerçekleşen kaza nedeniyle trafik kolluğu tarafından kaza tespit tutanağının düzenlenmemiş olduğu ancak kazaya ilişki araç sürücüleri arasında 03.11.2023 tarihli maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının düzenlendiği ve tutanak içeriğinde kazanın basit canlandırması ve krokisine yer verildiği, kaza sonrasına ait fotoğraflarında dosyaya kazandırılmış olduğu görülmektedir.
Mahkemesince verilen kararda; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 57/1-c.2 maddesinde \"kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise, motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca yol vermek zorundadır\" düzenlemesi yapılıp, kontrolsüz kavşağa sağdan giren araçların ilk geçiş hakkı olduğu kuralı benimsenmiş; KTK'nın 84/1-h maddesinde ise, kavşaklarda geçiş önceliğine uymama hali, sürücüler için asli kusur olarak kabul edilerek; kaza tespit tutanağındaki tespitler ve kazanın oluş biçimine göre, yerleşim yeri içinde ve kontrolsüz kavşak niteliğinde olan yolda seyreden davacının, kavşakta geçiş önceliği kurallarına uymaması nedeniyle kusurlu olduğu değerlendirilerek ; kusur konusunda alınan raporun, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi dosyasındaki değerlendirme ile uyumlu olduğu gerekçesiyle gelişen kazada davacının tam kusurlu olduğu kabul edilerek sonuca varıldığı görülmektedr.
Davacı tarafça rapora karşı itiraz dilekçelerinde ve istinaf dilekçelerinde bilirkişinin geçiş hakkının kimde olduğu konusunda ve kazaya karışan araçların seyir halinde oldukları yolların niteliği konusunda hata edildiği ve tarafların kusur sorumluluğunun hatalı şekilde belirlendiği yönünde itiraz ileri sürdüğü, davacı vekilinin müteakip celselerde rapora karşı yazılı itiraz ve beyanlarını tekrar ederek kendilerince alınan uzman mütalaası ile de çelişen raporu kabul etmediklerini, dosyanın ATK'ya gönderilerek rapor hazırlanmasını talep ettikleri ancak yerel mahkeme tarafından davacının itiraz ve talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeden; mahkemesince alınan rapor yeterli görülerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Tarafların gelişen kazada kural ihlallerin ve kusur sorumluluklarının tespiti noktasında 13.10.1983 kabul, 18.10.1983 Resmi Gazete Yayım Tarihli ve 18195 Resmi Gazete Sayılı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak İçişleri Bakanlığı tarafından İçişleri Bakanlığından yürürlüğe konulan 18.07.1997 Resmi Gazete Tarih 23053 (Mükerrer) Resmi Gazete Sayılı Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerinden yararlanılması gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Genel Esaslarını düzenleyen Birinci Kısmının Tanımlar Başlıklı İkinci Bölümünde yer alan 3.maddesinde: \"İki yönlü karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.\", \"Tek yönlü karayolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.\", \"Anayol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.\", \"Tali yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.\", \" Kavşak : İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.\", \" Geçiş hakkı: Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre,yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.\" şeklinde anayol, tali yol, iki yönlü karayolu, bölünmüş yol, tek yönlü karayolu ve geçiş hakkı kavramlarını tanımladığı görülmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun \"Trafik Kuralları\" başlıklı 6. bölümünün, \"Genel Kurallar\" başlıklı Birinci Bölümünün, \"Karayollarında Trafiğin Akışı\" başlıklı 46. maddesi : \"Karayollarında trafik sağdan akar. Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler: a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek, b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların emniyetle geçişini beklemek, c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek, d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek, e) (Değişik bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) İki veya daha fazla şeritli yollarda motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçları kullanırken geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek, f) (Ek bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Trafik kazası, arıza hâlleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi, genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında emniyet şeritlerini ve banketleri kullanmamak, g) (Ek bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirmemek, h) (Ek bent: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Tek yönlü karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda olan hayvan sürücüleri, hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkan olduğunda taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar. (Değişik fıkra: 18/10/2018-7148 S.K./19. md) Bu maddenin ikinci fıkrasının (e) bendi hükümlerine uymayanlara 488 Türk lirası, (f), (g) ve (h) bentleri hükümlerine uymayan sürücülere 1.002 Türk lirası, bu maddenin diğer hükümlerini ihlal eden sürücülere 235 Türk lirası idari para cezası verilir. İkinci fıkranın (d) bendinin kamyon ve çekici sürücüleri tarafından ihlal edilmesi hâlinde ise 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.\"
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun \"Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlamak\" başlıklı 52.maddesi: \"Sürücüler: a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, b) Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak, d) Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçları arasında yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle girebilecekleri açıklıklar bulundurmak, Zorundadırlar. (Değişik fıkra: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.\"
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun \" Kavşaklarda Geçiş Hakkı\" başlıklı (Değişik madde: 17/10/1996 - 4199/23 md.) 57.maddesi: \"Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar. b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda; 1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara, 2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvaylara, 3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler bu yoldan gelen araçlara, 4. Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara, 5. Tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara, 6. Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara, 7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen araçlara, c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise; 1. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara, 2. Motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca, d) (Ek bent: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik akımı; kendisini kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacak ise, sürücülerin kavşağa girmeleri yasaktır. e) (Ek bent: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Trafik zabıtası, yetkili kişi veya trafik ışıklı işareti ile yönetilen kavşaklarda, sürücüler, kavşağı en kısa zamanda geçmek zorundadırlar. Sürücülerin gereksiz olarak yavaşlamaları, durmaları, taşıttan inmeleri, taşıt veya araçların motorlarını durdurmaları yasaktır. f) (Ek bent: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Aksine bir işaret olmadıkça, bütün kavşaklarda araçlar ray üzerinde hareket eden taşıtlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. (Değişik fıkra: 21/05/1997 - 4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.\"
6100 sayılı HMK'nun 27.maddesi uyarınca davanın tarafları hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak; yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını ayrıca mahkemenin açıklamaları dikkate alınarak değerlendirilmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir.
Her ne kadar mahkemesince, keşfe müteakiben alınan rapora göre, davacı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, davalı araç sürücüsünün ise kural ihlali olmadığı kabul edilerek; davacı tarafın delilleri toplanmadan
karar verilmiş ise de yukarıda anlatılan kazanın meydana geliş biçimi, tarafların kendi aralarında tutmuş oldukları kaza tespit tutanağı ve kroki ve her iki araçta hasar alan bölgeler birlikte değerlendirildiğinde bu haliyle raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı ve kararın eksik incelemeye dayalı olduğu ve davacının rapora itirazları hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeden karar verilmesinde de hukuki dinlenilme hakkına uygun düşmediği söylenmelidir.
Şu halde Mahkemece yapılması gereken iş; Sakarya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı ile Sakarya İl Trafik Müdürlüğüne müzekkere yazılarak tarafların kaza anındaki konumlarına göre bulundukları her iki sokağın ana yol-tali yol niteliklerinin de tespiti sağlanarak; Adli Tıp Kurumu veya Üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev alan öğretim üyelerinden seçilecek bir bilirkişi heyetinden; kaza tespit tutanağı ve krokisi, kazaya karışan araçların çarpışma noktası, kaza nedeniyle hasar alan kısımları da birlikte değerlendirilerek; kazaya karışan araçların bulundukları her iki sokak arasında ana yol tali yol ayrımının da bulunup bulunmadığı, kazanın gerçekleştiği kavşağın niteliği, geçiş hakkı ve önceliğinin hangi araçta olduğu, davaya konu kaza nedeni ile tarafların kazanın gelişiminde varsa kural ihlallerinin 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak yürürlüğe konulan Karayolları Trafik Yönetmeliğine uygun olarak duraksama ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespiti sağlanarak sonuca göre bir karar vermekten ibaret olacaktır.
İlk derece mahkemesi tarafından taraf delilleri toplanmadan eksik incelemeye dayalı rapora göre karar verilmesi dairemizce HMK'nun 353/1-a-6 maddesinde belirtilen \"uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması\" olarak değerlendirildiğinden; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde kusur raporu alınarak ortaya çıkacak sonuca göre karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M\t\t: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 10.10.2024 tarihli 2023/698 Esas, 2024/563 Karar sayılı kararının HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Peşin alınan istinaf karar harcının talebi halinde yatırana iadesine,
4-İstinaf yoluna başvuran davalının istinaf başvurusu için yaptığı giderlerin esas hakkında verilecek kararda değerlendirilmesine,
5-Harcanmayan istinaf gider avansının yatırana iadesine,
6-Karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 20.10.2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
*İşbu evrak 5070 sayılı Kanunun 5. Maddesi gereğince Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır*