T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: ...
KARAR NO\t: ...
KARAR TARİHİ\t: 16/10/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ...
TARİHİ\t\t: ...
NUMARASI\t\t: ...
DAVACI\t: ...-T.C. Kimlik no:...-..
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI\t: ...-
VEKİLİ\t: Av. ...-
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
G.KARAR YAZIM TARİHİ\t: ...
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle; davacının ...İli, ...İlçesi’nde ikamet ettiğini, tekstil ve inşaat sektöründe çalıştığını, davacının mutfak-portmanto gömme dolap-ada yapım imalatı, iç kapı ve montajı işleri için .... ile yapmış olduğu hali hazırdaki şantiye ve inşaatlarda kullanmak ve yine ileride yapacağı yeni inşaatlarda lazım olacağı ve erken bir sipariş ile maliyet artışından etkilenmemek için bina iç kapıları almak üzere karşı taraf ile sözlü olarak anlaşma sağlandığını, bu amaçla müvekkili tarafından, davalı şirket lehine işbu davaya konu 850.000,00TL bedelli 30/08/2024 keşide tarihli ...seri nolu ... Şubesine ait çekin davalı şirkete verildiğini, ancak taraflar arasındaki anlaşmaya konu kapıların müvekkiline verilmemiş, teslim edilmediğini, buna rağmen bahse konu çekin davacıya iade edilmediğini, davacının, diğer tarafa güvenmesi ve arada ortak tanıdıklar olması nedeniyle çekin kendisine iade edilmesini beklediğini, ancak karşı tarafın herhangi bir şekilde çeki iptal edip müvekkiline iade etmediği gibi ciro edip ticari işlerinde kullandığını, davacının kendisine çeke dair icra takibi yapılınca durumu anladığını, davacının ticaret ahlakına sahip, uzun yıllardır ticaret yapan ve uzun yıllardan beri çek kullanan ve bugüne dek tek bir çeki karşılıksız çıkmayan bir kimse olduğunu, ancak bu son çekin keşide ettiği alışverişinde davacının açıkça mağdur edildiğini, bu zaman zarfında davalılarca kötü niyetli olarak çekin ödeme yeri ... olmasına rağmen yetkisiz şekilde ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, taraflarınca yapılan icra takibine karşı .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile yetki itirazında bulunulduğunu, Mahkemece talepleri kabul edilerek yetkili icra dairesinin ... İcra Dairesi olduğuna karar verildiğini, anılan ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ilamının kesinleşmesine müteakip karşı tarafça aynı çekin bu kez ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu edildiğini, davacının bahse konu çek dışında aynı firma ve diğer bir firma hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde dolandırıcılık ve sahte evrak kullanmaları nedeniyle sorumlular hakkında ... soruşturma sayılı dosyası ile şikayetçi olduğunu belirterek, dava konusu çekin icra takibine konulması ve davacı aleyhine telafisi imkansız zararlara yol açacak olması nedeniyle dava konusu edilen 850.000,00TL bedelli 30/08/2024 keşide tarihli ...seri nolu ... Şubesine ait çek için İİK m.72/3 uyarınca mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, teminat karşılığında, davanın sonuna kadar paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmesine, buna dair ara kararın ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına bildirilmesine, davacının henüz tekrar icraya konulmayan ve alacaklılardan birisi işbu davanın davalısı olan çekin üzerindeki tahrifat ve sahtecilik eylemine dair müşteki olarak şikayetçi olduğu ve dava konusu edilen çek dışındaki in üzerinde tahrifat yapılması, çekin üzerinde tarih kısmında yapılan paraf/imzanın davacı asile ait olmaması nedeniyle ...Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Sor. Numaralı dosyanın celbi ile ilgili dosyanın akıbetinin davayı doğrudan ilgilendirmesi nedeniyle işbu dosyada bekletici mesele kararı verilmesine, yargılama sonunda davanın kabulü ile; 850.000,00TL bedelli 30/08/2024 keşide tarihli ... seri nolu ... Şubesine ait çek ile ilgili olarak müvekkilinin, davalıya borcunun olmadığının tespitine, davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile takip konusu miktarın % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
İlk derece mahkemesi ... tarihli ara kararında; 2004 sayılı İİK.'nın 72/3 maddesi ile ilgili düzenlemenin gerekçesi \"...Borçlu, takip konusu olan alacağın haddizatında mevcut olmadığı hakkında her zaman yani takibin her safhasında menfi tespit davası açabilecektir. Menfi tespit davası başlı başına takibin seyrine tesir etmez. Yalnız bunun zımmında borçlu alacaklıya paranın, ancak teminat mukabilinde ödenmesi hususunda, ihtiyati tedbir alabileceği gibi, alacaklı böyle bir teminat göstermeyeceğini beyan ederse, alacaklının hakkını almış bulunmaktan doğan zararlarını temin etmek şartı ile borçlu paranın alacaklıya icra dairesinde ödenmemesi hususunda tedbir kararı almaya yetkili kılınmıştır. Alacaklının, maruz kalacağı tedbirlerin kendisine verebileceği zararlar bu babta tedbir isteyen borçlu tarafından gösterilecek teminatla karşılanmış olacağından bu tanzim tarzı karşılıklı menfaatleri telif etmiş olacaktır...\" şeklinde belirtildiğini, bu maddede yer alan düzenleme 6100 Sayılı HMK'nın 389 vd. maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir ile ilgili düzenlemeye benzeyen ancak kendine özgü özellikleri de olan ve borçluya tanınan bir hak olduğu, borçlunun gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebileceği gerekçesiyle, davacı vekilinin talebinin kabulü ile, 2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince, ... İcra Müdürlüğü'nün ... İcra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi talebinin % 15 teminat karşılığında kabulüne, 2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince, ihtiyati tedbir isteyen borçlu dava sonunda haksız çıktığı taktirde alacaklının bu yüzden uğrayacakları bütün zararları karşılamak üzere ve 6100 sayılı HMK.nun 84 vd. maddeleri gereğince mahkememizce takdir edilen ihtiyati tedbire konu (850.000,00TL ) 'lik ) nin % 15 i olan 127.500,00 TL nin ihtiyati tedbir isteyen borçlu tarafından nakit meblağ olarak mahkeme veznesine yatırıldığı veya bu meblağı kapsayan kesin ve süresiz banka teminat mektubunu sunduğu takdirde; ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmiştir.
Davalı vekili cevap-itiraz başvuru dilekçesinde özetle; davacının, müvekkili şirketten ürün temini amacıyla müvekkili şirkete 850.000,00 TL bedelli, 30/08/2024 keşide tarihli, ... seri numaralı, ... Şubesi’ne ait çeki düzenleyip teslim ettiğini, davacı tarafın, çekin geçersiz olduğu, mal teslim edilmediği, teminat amaçlı verildiği gibi iddialar ileri sürdüğünü, ancak bu iddiaların, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesine açıkça aykırı olduğunu, çekin, sebebe bağlı olmayan, soyut bir borç taahhüdünü ifade eden ödeme aracı olduğunu, çekin düzenlenme nedeni ya da arkasındaki temel ilişkinin geçerli olup olmaması, çekin geçerliliğini etkilemediğini, oysa somut olayda davacının, bu yönde hiçbir yazılı belge sunmadığını; sadece soyut iddialarla borçsuzluk iddiasında bulunduğunu, bu durumun hem kanun hükümleri hem de yerleşik içtihatlar uyarınca çeke dayalı borçluluğunu ortadan kaldırmadığını, dolayısıyla, çekin geçerli bir kambiyo senedi olup, davacının borçlu olduğu karinesinin devam ettiğini, davacının, çekin teminat çeki olduğunu veya şartlı verildiğini iddia etmekteyse de, bu tür iddiaların yalnızca yazılı belge ile ispat edilebileceğini, davacı tarafın, bugüne kadar herhangi bir yazılı sözleşme, sipariş belgesi ya da çekin teminat maksadıyla verildiğini gösteren yazılı bir delil sunmadığını, kaldı ki, menfi tespit davalarında ispat yükünün davacıya ait olduğunu, borçlu olmadığını iddia eden kişinin, bu iddiasını yazılı delille desteklemek zorunda olduğunu, yalnızca “mal teslim edilmedi” beyanı ile kambiyo senedine dayalı borçluluk halinin ortadan kaldırılamayacağını, davacı tarafın, icra takibine konu olan çeke ilişkin olarak talep ettiği ihtiyati tedbir kararının da yersiz olduğunu, hukuken geçerli bir çek söz konusu iken, haksız şekilde ödeme engellenmesi müvekkilinin ticari faaliyetini ve alacak hakkını ciddi şekilde zarara uğratacağını, ayrıca davacının, ... CBS ... soruşturma dosyasını bekletici mesele yapılmasını talep ettiğini, ancak bu dosyanın farklı bir çek ile ilgili olduğunu, tarafları, tarihi, meblağı ve düzenlenme amacı bu davadan tamamen bağımsız olduğunu, dolayısıyla arada ne fiilî ne de organik bir bağ bulunduğunu, davacı tarafın, dava konusu çek nedeniyle icra takibi durdurulsun diye ihtiyati tedbir talep ettiğini ve teminat olarak “mahkeme uygun görürse teminat gösteririz” şeklinde belirsiz, soyut ve miktarsız bir ifade kullandığını, bu durumun hem İİK m.72/3 hem de HMK m.389 ve devamı maddeleri çerçevesinde açıkça yetersiz olduğunu, ihtiyati tedbirin, istisnai bir koruma tedbiri olduğunu, uygulanabilmesi için açık, yakın, ciddi ve ispatlanabilir bir tehlike hali olması gerektiğini, davacı tarafın, yalnızca \"zarar görebilirim\" diyerek bu korumayı istediğini; ancak tedbirin hukuki koşullarını ortaya koymadığını, tedbirin uygulanması durumunda, müvekkili şirketin alacak tahsil kabiliyeti askıya alınacak, ticari faaliyetleri sekteye uğrayacağını, hakkında düzenlenmiş, geçerli, vadesi gelmiş bir çekin ödemesinin durdurulması, müvekkili için telafisi güç zararlar doğuracağını, kaldı ki, teminat hususunun eksik ve açıkça yetersiz olduğunu, HMK m.392 gereğince, tedbirin haksız çıkması halinde davalının uğrayacağı zararı karşılamaya yetecek nitelikte ve miktarda bir teminat gösterilmesi gerektiğini, oysa burada gösterilen teminatın miktarının düşük kaldığını savunarak, davanın esastan reddine, talep edilen ihtiyati tedbir kararının, hem hukuki şartları oluşmadığından hem de gösterilen teminatın miktarsız ve yetersiz olması nedeniyle reddi ile mahkemece verilen tedbir kararına itirazlarının kabulü ile kaldırılmasına, ... CBS ... soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılması talebinin reddine karar verilmesini istemiştir.
İlk derece mahkemesi ... tarihli ara kararında; davacı tarafça, davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti amacıyla iş bu davanın açıldığını ve 850.000,00TL bedelli 30/08/2024 keşide tarihli ... seri nolu ... Şubesine ait çekin üzerine tedbir konulmasının talep edildiğini ve mahkemece de tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş ise de; tedbirin yalnızca dava konusu uyuşmazlık hakkında verilebileceği, dava konusu çeklerin ödeme vasıtası olması nedeniyle davacı tarafından çeklerin avans çeki olarak verildiği yönünde dosyada yaklaşık ispat bulunmadığından, uyuşmazlığı nihayete erdirecek şekilde tedbir kararı verilemeyeceğinden; verilen ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar vermek gerektiği gerekçesiyle, ihtiyati tedbire karşı yapılan itirazın kabulü ile, mahkemenin ... tarihli ... Esas sayılı ara kararı ile verilen tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, Savcılık dosyasında talep edildiği üzere bahse konu dava dışı olan diğer çeke dair çekin üzerindeki tahrifat ve sahtecilik eylemine dair şikayetçi olduğunu, Savcılık şikayetinde, soruşturmanın selameti ve şüphelilerin eylemlerinin tespiti açısından gerekli olması nedeniyle şüpheli şahısların, şüpheli ve bağlantılı olması nedeniyle şirket yetkililerin tespiti, banka hesaplarının incelenmesini; banka hesap hareketlerinin geriye dönük incelenmesini, şüphelilerin ifadesinin alınmasını; müvekkili ... ile çek alacaklısı ya da ciranta olan şahısların hangi ticari işe istinaden mal ya da hizmet almaksızın çeki nasıl uhdelerinde tuttuklarının, cirantalar arasındaki ticari alışverişe dair tüm ticari kayıtlarının, vergi kayıtlarının, banka kayıtlarının sorulması talep edilmiş olmakla, ilgili delilerin de işbu dava dosyasına dahil edilmesini talep ettiklerini, yaşananlar nedeniyle davacının mağdur olacağı, davacının olmayan bir borcu ödemesi riski bulunduğunu, haksız bir şekilde icra takibi ve haciz işlemi olması halinde ticari hayatının riske gireceğini, bu nedenlerle mahkemeceden tedbir talep edildiğini, dava konusu edilen çekin üzerinde tahrifat yapılması ve çekin üzerinde tarih kısmında yapılan paraf/imzanın davacı asile ait olmadığının tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasını ve/ veya ayrıca ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Sor. Numaralı dosyanın bekletici mesele yapılması talep edilmesine rağmen dava konusu çekin üzerindeki tahrifat ve sahtecilik eylemine dair bilirkişi incelemesi yaptırılması akabinde tedbir kararının gözden geçirilmesi gerektiğini, savcılık dosyası beklenirken bu zaman zarfında davacı tarafından mahkemenin önceki ara kararı uyarınca %15 teminat da yatırılarak, davalının herhangi bir riskinin de önlendiğini, buna karşın savcılık dosyasında açıkça sahtecilik iddiası ve imza incelemesi talebi olmasına karşın mahkemece bu kez önceki kararın tam aksine tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, mahkemece ... tarihli ara karar ile dava dilekçesinde talep edildiği üzere ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına ilişkin olarak icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine dair tedbir talebinin, %15 teminat karşılığında kabulüne karar verilmesine karşın; davalı yanın itirazı üzerine mahkemece duruşma açılarak, bu kez önceki kararın aksine olarak, davalı yanın istemi üzerine ...tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına; dava konusu edilen 850.000,00TL bedelli 30/08/2024 keşide tarihli ... seri nolu ... Şubesine ait çek için mahkemece karar verilen ve davacı tarafından yatırılmış olan %15 teminat (127.500,00TL) karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesinin; hakkaniyet ve adalete daha uygun düşeceği, dava konusu olan çekin üzerindeki tahrifat ve sahtecilik eylemine dair davacı yanın müşteki olarak şikayetçi olduğu ve çekin üzerinde tarih kısmında yapılan paraf/imzanın davacı asile ait olmaması nedeniyle ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Sor. numaralı dosyanın halen derdest olduğu, davacının imzalarını verdiği ve imza incelemesinin beklendiği, bu aşamada tedbir kararının adil bir denge açısından daha doğru olacağı, davacının mağdur olmasının önlenmesi gerektiği, hususları dikkate alınarak, yerel mahkemenin ... tarihli ihtiyati tedbir karşı yapılan itirazın kabulüne dair kararın istinafen kaldırılmasına ve davacının talebine uygun şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir.
HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava, satış sözleşmesi gereği avans olarak verildiği ileri sürülen çeke yönelik menfi tespit talebine, istinaf başvurusuna konu uyuşmazlık ise ihtiyati tedbire ilişkindir.
6100 Sayılı HMK'nun 389/1. fıkrasına göre; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Aynı Kanunun 390/3. fıkrasına göre; tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72/3. maddesi gereği icra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.
Dosyadaki belgelere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesine, kararın dayandığı delillerle gerektirici nedenlere, yaklaşık ispatın bulunmadığına, ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmadığına göre, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşmakla; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-... Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasında verilen ... tarihli ara karara karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile KESİN olarak karar verildi....
...
Başkan ...
...
Üye ...
...
Üye ...
...
Katip ...
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.