T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
KARAR TARİHİ\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:
TARİHİ\t\t:
NUMARASI\t\t:
DAVACI\t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI\t:
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVANIN KONUSU\t: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
G.KARAR YAZIM TARİHİ\t: 14/10/2025
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Kurulu'nun 08/06/2022 tarihli 5 karar sıra numaralı kararı ile müvekkilinin aidat borcunu ödemediği gerekçesiyle kooperatif üyeliğinden ihracına karar verildiğini, ilgili kararın ... Noterliğinin ... tarihli ... Yevmiye Numaralı ihtarnamesi ile müvekkiline tebliğ edildiğini, alınan kararın somut gerçeklerle bağdaşmamakta olup davalı kooperatif tarafından alınan bu kararın hukuka aykırı olduğunu, ayrıca aidatların artırılmasına ilişkin kararın, toplantıya katılmayan ve toplantıdan haberi olmayan müvekkiline tebliğ edilmediğini, müvekkiline sözlü yahut yazılı olarak iletilmediğini, bu kapsamda müvekkilinin aidat artışını bilebilmesinin de mümkün olmadığını beyan ederek tüm bu sebeplerle davanın kabulü ile, müvekkilinin ortaklıktan çıkarılmasına yönelik ... Kurulunun ... tarihli 5 sıra numaralı kararının iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Genel kurulda alınan karar gereğince geçmiş dönem üye aidat borcu bulunan davacıya ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı İhtarnamesi ile geçmiş dönem aidat borçlarının ödenmesi ve ekinde genel kurul toplantı tutanağının tebliğ edildiğini, birinci ihtarnamede öngörülen süre geçtikten sonra davacıya bu sefer ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ikinci İhtarnamenin gönderildiğini, söz konusu ihtarnamenin 14/04/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, davacının, ... Noterliği kanalıyla yapılan iki ihtarnameye rağmen parasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini, birinci ve ikinci ihtarname ile tebliğ edilen geçmiş dönem aidat borçlarını ödemeyen davacının bu defa Kooperatif Yönetim Kurulunda alınan 08/06/2022 tarih 5 karar sayılı karar ile üyelikten çıkartılmasına karar verildiğini, bu hususun ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacıya 16/06/2022 tarihinde tebliğ edildiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; \"Davalı kooperatifin yönetim kurulunun çıkarma kararına dayanak yapmış olduğu hükümler 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleridir. Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca bu maddedeki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi bir çıkarma sebebi olarak ön görülebilecektir. Nitekim davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 14. maddesinde de parasal yükümlülüklerin iki kez noter ihtarına rağmen yerine getirilmemesi kooperatif ortaklığından çıkarılma sebebi olarak düzenlenmiştir. Davalı tarafından davacıya gönderilen ihtarnamelerde aidat borcunun ödenmesi için davacıya birinci ihtarname gönderilmiş ve tebliğ edilmiş, birinci ihtarnamede verilen 31/03/2022 tarihine kadar ödeme yapılmaması üzerine ikinci ihtarname davacıya tebliğ edilmiş, burada da verilen bir aylık kesin süre içerisinde ödeme yapılmaması üzerine yönetim kurulu tarafından davaya konu olan ihraç kararı verilerek davacıya tebliğ edilmiştir. Ancak yukarıda yer alan Yüksek Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında da ifade edildiği üzere çıkarma kararına dayanak olarak aidat borçlarını ve bunların faizlerine dayanılması halinde çıkarmaya konu üyenin üyelik tarihinden beri ödemesi gereken parasal yükümlülüklerin asıl alacak ve ferilerinin ayrı ayrı tespitinin gerektiği, söz konusu ihtarnamedeki bu borçların gerçek borç olması gerektiği, borç kaynaklarının açıkça yer alması, aidat borcu ise hangi aylara/ yıllara ait olduğunun gösterilmesi gerektiği, yine gecikme zammı yönünden borcun yatırılma tarihine göre daha sonra hesaplanacağı şeklindeki ibarenin yer almaması gerektiği, ihtarnamede talep edilen gecikme zammı veya faizlerin hangi tarihten itibaren hangi faiz oranına göre istenildiğinin açıklanması gerektiği, aksi takdirde bu ihtarnamelerin geçersiz olacağı, geçersiz olan ihtarnameler kapsamında da Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve 14. maddeleri uyarınca ihracın geçersiz olacağı ve çıkarmaya dayanak olan kararın iptal edileceği ifade edilmiştir. Bu kapsamda dosyaya sunulan bilirkişi heyetinin 17/10/2023 havale tarihli raporunda, ihtarnamede talep edilen aidat miktarlarının davacının üyelik hisse sayısı itibariyle hatalı olduğu, davalı tarafından davacıya gönderilen ihtarlara konu edilen borç miktarlarının gerçeği yansıtmadığı, yine bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 06/01/2025 havale tarihli ek raporda da aynı hususun tekrar edildiği, davalı kooperatifin davacının kooperatiften çıkarmaya dayanak yapmış olduğu parasal yükümlülükler kapsamında ihtarnamelerin tebliğ edilmesine rağmen parasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle ihraç kararının Yüksek Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları, Kooperatifler Kanunu'nun 14. ve 27. maddeleri uyarınca ihraç kararına dayanak ihtarnamelerdeki borçlardan olan alacak kalemlerinin açık ve anlaşılır olarak belirlenmediği, borç kaynaklarının açıkça yer almadığı, aidat borçlarının hangi aylara ve yıllara ait olduğunun gösterilmediği, çıkarma kararına dayanak ihtarnamelerin gerçek borcu yansıtmadığından ihraç kararının iptali şartlarının oluştuğu dosyaya sunulan bilirkişi raporu ve dosya kapsamı itibariyle sabit olduğundan davacının davasının kabulüne, davalı kooperatifin dava konusu olan davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin 08/06/2022 tarihli 5 sayılı karar nolu yönetim kurulu kararının iptaline, Ayrıca, ana sözleşmenin 14. maddesinde parasal yükümlülüğünü 30 gün geciktirmeleri üzerine yönetim kurulunca noter aracılığıyla yapılacak miktarı takip eden 30 gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenler yönünden ortaklıktan çıkarma sebebi düzenlenmiş, bu suretle birinci ihtarnamede ana sözleşme gereğince kooperatif ortağına 30 günlük kesin sürenin verilmesi gerektiği, ancak davalı kooperatif tarafından davacıya gönderilen ... Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesinde 30 günlük kesin süre yerine ihtarnamede belirtilen borcun 31/03/2022 tarihine kadar ödenmesi talep edilerek ana sözleşmenin 14. maddesindeki düzenlemeye açıkça aykırı olarak birinci ihtarnamenin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği, bu suretle de birinci ihtarnamenin ana sözleşmenin 14. maddesine aykırı olmasından dolayı usulsüz olduğu anlaşıldığından çıkarma kararına dayanak olan birinci ihtarnamenin usulsüz ve geçersiz olması nedeniyle de ihraç kararının iptali şartlarının oluştuğu anlaşıldığından bu nedenle de davanın kabulüne\" dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dosya kapsamı ve talep dışına çıkılarak yapılan hatalı bilirkişi değerlendirmesi ile kurulan hükmün hukuka aykırı olduğunu, 02/01/2025 tarihli bilirkişi raporuna yönelik itirazlarında da bu hususlara yer verildiğini, \"ihtarnamelerde talep edilen aidat miktarları davacının üyelik hisse sayısı itibariyle de hatalı olduğundan davalı tarafından davacıya gönderilen ihtarlara konu edilen borç miktarları gerçeği yansıtmadığı için geçerli ihtarlardan söz edilemeyeceği, bu nedenle ihraç kararının yerinde olmadığı\" şeklindeki hatalı değerlendirmelere karşı 20/01/2025 tarihli rapora itirazda bulunulduğunu, davacıya ait muavin defter kayıtları incelendiğinde davacının bir hisseye tekabül eden üyelik ile ilgili olarak ihraç işlemi yapıldığını ve bu doğrultuda davacıya usulüne uygun olarak gönderilen ihtarnamelerin gerçek miktarını yansıttığının ortada olduğunu, bu nedenle hatalı değerlendirme ile \"ihtarnamede talep edilen aidat miktarının davacının üyelik hisse sayısı itibariyle hatalı olduğu, davalı tarafından davacıya gönderilen ihtarlara konu edilen borç miktarlarının gerçeği yansıtmadığı\" değerlendirmesi ile hüküm kurulmasının hukuka ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek istinaf başvurularının kabulüne, ... Mahkemesi’nin ... tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava, davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzerine karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Dosyanın tetkikikinde; ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarname ile, davalı kooperatifin yönetim kurulu tarafından, davacının genel kurul kararı ile ödemesi gereken 2020 yılı 5.000,00 TL , 2021 yılı 12.000,00 TL, 2022 yılı 3.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL aidat borcunu ödemediği iddiasıyla kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesine dayanarak 1. ihtarname gönderildiği, ihtarnamede belirtilen ve ana sözleşmenin 14. maddesinde düzenlenen 31/03/2022 tarihine kadar borcun ödenmemesi üzerine; davacıya bu defa ... Noterliği ... tarih ... yevmiye ile 2020 yılı 5.000,00 TL , 2021 yılı 12.000,00 TL, 2022 yılı 3.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL aidat borcunu ödenmesi ihtarlı ikinci ihtarnamenin gönderildiği, ana sözleşmenin 14. maddesinin son fıkrasında belirlenen bir aylık bekleme süresi sonunda davalı yönetim kurulu tarafından, davacının ödemesi icap eden aidat ve gecikme faizinin ödenmemesi nedeniyle ... Noterliğinden ... tarih ... yevmiye ile 08/06/2022 tarih 5 sayılı kararı ile davacının kooperatif ortaklığının sona erdirilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Yapılan bilirkişi incelemesi sonucu alınan bilirkişi raporunda özetle; \" ... Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı ... tarafından imzalanan ve kooperatif mührünü taşıyan 25/03/2011 tarihli “Anlaşmalı Sözleşme” başlıklı belge ile ilgili olarak her iki kooperatif genel kurulunda alınan bir karara dosya kapsamında rastlanamadığı, 15/08/2021 tarihli 2020 yılı olağan genel kurulu toplantı tutanağına göre ; toplantı ile ilgili gazete ilanının 16/07/2021 günü, toplantının ise 15/08/2021 günü yapıldığı, ilan gününü takip eden 17/07/2021 tarihi ile toplantıdan 1 gün öncesine denk gelen 14/08/2021 tarihi arasında geçen süre 29 gün olup 30.gün toplantının yapıldığı, Kooperatifler Kanunu’nun 45.maddesi ile Anasözleşmenin 25. ve 28.maddeleri gereğince “aylık aidatın 1.000,00 TL olmasına” yönelik 8.madde ve “borcunu ödemeyen üyelerin ortaklıktan çıkarılmasına” yönelik 16.maddenin karara bağlandığı 15/08/2021 günü yapılan olağan genel kurulu toplantısının ilan için gerekli olan 30 günlük süre dolmadan yapılması ve yılın ilk altı ayı içinde yapılmaması nedeniyle kanuna ve anasözleşmeye aykırı olduğu, Davacının tespit edilen üyelik hisse sayısının 8 olduğu, 25/03/2011 tarihli “Anlaşmalı Sözleşme” de davacının 6 hisse ile üye olduğundan bahsedildiği, Davacının hisse sayısının, 2020 yılı öncesi 3.000,00 TL borcu ödeyip ödemediğinin, 2020 ve 2021 yıllarında ödemesi gereken aidat olup olmadığı veya miktarlarının net olarak tespit edilemediği, Davalı Kooperatif’in Yönetim Kurulu’nun davaya konu ihraç kararında esas alınan birinci ve ikinci ihtarnamelerinde 2021 ve 2022 yılları için davacıdan (1 üye için belirlenen) aylık 1.000,00 TL aidat istendiği, davalı tarafından gönderilen ihtarnamelerde sürelere uyulmuş olmakla birlikte, ihtarnamelerde talep edilen aidat miktarları davacının üyelik hisse sayısı itibariyle de hatalı olduğundan davalı tarafından davacıya gönderilen ihtarlara konu edilen borç miktarları gerçeği yansıtmadığı için geçerli ihtarlardan söz edilemeyeceği, bu nedenlerle ihraç kararının yerinde olmadığı, Davalı Kooperatifin tüm kayıtları dosya kapsamında bulunmadığı için diğer üyelerin aidatlarını ödeyip ödemedikleri veya başka aidat ödemeyen üyeler olup olmadığı, aidat ödemeyen üyelerin tümüne eşit şekilde davranılarak üyelikten çıkarılıp çıkarılmadıkları hususlarının tespit edilemediği\" rapor edilmiştir.
Bilirkişi ek raporunda özetle; ... Yönetim Kurulu Başkanı ... tarafından imzalanan ve kooperatif mührünü taşıyan 25/03/2011 tarihli “Anlaşmalı Sözleşme” başlıklı belge ile ilgili olarak dosya kapsamında her iki kooperatif genel kurulunda alınan bir karara rastlanamadığı, 15/08/2021 tarihli 2020 yılı olağan genel kurulu toplantı tutanağına göre ; toplantı ile ilgili gazete ilanının 16/07/2021 günü, toplantının ise 15/08/2021 günü yapıldığı, ilan gününü takip eden 17/07/2021 tarihi ile toplantıdan 1 gün öncesine denk gelen 14/08/2021 tarihi arasında geçen süre 29 gün olup 30.gün toplantının yapıldığı, Kooperatifler Kanunu’nun 45.maddesi ile Anasözleşmenin 25. ve 28.maddeleri gereğince “aylık aidatın 1.000,00 TL olmasına” yönelik 8.madde ve “borcunu ödemeyen üyelerin ortaklıktan çıkarılmasına” yönelik 16.maddenin karara bağlandığı 15/08/2021 günü yapılan olağan genel kurulu toplantısının ilan için gerekli olan 30 günlük süre dolmadan yapılmış olması ve yılın ilk altı ayı içinde yapılmaması nedeniyle kanuna ve anasözleşmeye aykırı olduğu, Davacının tespit edilen üyelik hisse sayısının 8 olduğu, ... Başkanı ... tarafından imzalanan ve kooperatif mührünü taşıyan 25/03/2011 tarihli “Anlaşmalı Sözleşme” başlıklı belgede davacının 6 hisse ile üye olduğundan bahsedildiği, Davalı Kooperatif’in Yönetim Kurulu’nun davaya konu ihraç kararında esas alınan birinci ve ikinci ihtarnamelerinde 2021 ve 2022 yılları için davacıdan (1 üye için belirlenen) aylık 1.000,00 TL aidat istendiği, davalı tarafından gönderilen ihtarnamelerde sürelere uyulmuş olmakla birlikte, ihtarnamelerde talep edilen aidat miktarları davacının üyelik hisse sayısı itibariyle de hatalı olduğu, davalı tarafından davacıya gönderilen ihtarlara konu edilen borç miktarları gerçeği yansıtmadığı için geçerli ihtarlardan söz edilemeyeceği, bu nedenlerle ihraç kararının yerinde olmadığı rapor edilmiştir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı kooperatif anasözleşmesinin 14/2. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Dosyada mevcut anasözleşmenin 14. maddesinin parasal yükümlülükler ile ilgili ihraç prosedürüne ilişkin 2. Fıkrasında \"parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığıyla yapılacak ihtarı takip eden 30 gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenler\"in ortaklıktan çıkarılacağı gerektiği öngörülmüştür.\t\t
Ancak davalı kooperatif tarafından davacıya keşide edilen 07/03/2022 tarihli tarihli birinci ihtarnamede, en son 31/03/2022 tarihi itibariyle belirlenen borç miktarının ödenmesi istenilmiş olup, ödeme günü üzerinden 30 gün geciktirilmiş borcun istenmesi koşuluna uyulmamıştır. Zira ihtarname tarihi itibariyle, mart 2022 aidat borcu yönünden anasözleşmenin 14/2. maddesinde belirtilen parasal yükümlülüğün 30 gün geciktirilmesi koşulu henüz gerçekleşmemiştir.
Bu durumda ödemesi 30 gün geciktirilmemiş aidat borcunun yer aldığı bu ihtarnameye dayalı olarak ihraç kararı verilemeyeceği anlaşılmakla bilirkişi raporu da denetime ve hüküm kurmaya elverişli olup mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca gerekçe yönünden düzeltilerek yeniden karar vermek üzere kaldırılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A)Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, ... Mahkemesi'nin ... tarih, ... Esas ... Karar kararının HMK'nın 353/1-b-2.maddesi gereğince düzeltilerek aşağıdaki şekilde yeniden karar verilmek üzere KALDIRILMASINA,
1- Davacının davasının KABULÜ ile,
Davalı kooperatifin dava konusu olan davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin 08/06/2022 tarihli 5 sayılı karar nolu yönetim kurulu kararının İPTALİNE,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 615,40 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile kalan 534,70 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye irad kaydına,
3-İşbu yargılama sebebiyle davacı tarafça karşılanan 2.823,50 TL yargılama giderinin (2.500,00 TL bilirkişi ücreti, 323,50 TL tebligat, müzekkere, posta masrafı ücreti) davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvuru harcı ve 80,70 TL peşin harcın toplamı olan 161,40 TL yargılama harcının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B)İstinaf yargılaması bakımından:
1-Davalı tarafından yatırılan 615,40 TL istinaf karar harcının talebi halinde kendisine iadesine,
2-Kararın niteliği gereği davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
C)Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen yatırana iadesine,
Ç)İstinaf kararının dairemizce taraflara tebliğine,
D)Harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.25/09/2025
\t\t\t\t
...
Başkan ...
...
Üye ...
...
Üye ...
...
Katip ...
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.