T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2025/1216
KARAR NO\t: 2025/1243
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 02/10/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı ... dava dilekçesinde; davanın Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 24/05/2021 tarihli 2020/2891 Esas-2021/4366 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere, 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu kapsamında zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığını, İstanbulda kurulu ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin imza yetkilisi olduğunu, 2022 yılı içerisinde tam tarihini hatırlayamadığı bir zamanda tanıdıklar vasıtasıyla “Şişli ilçesinde bulunan bir bina yıkım işi” için tanıştığı, davalı ...'ın çeşitli masraflar yaptığı ve zarar ettiği iddiasıyla bir gece yanında tanımadığım 3-4 kişi ile beraber ikamet ettiği adrese geldiğini, eşine tehditler savurduğu, kendisine zorla silah göstererek kendilerine ait Dudullu semtinde bir kahvehaneye götürerek İstanbul Anadolu 24.icra Müdürlüğü ... e. sayılı takip dosyasının dayanağı olan 600.000 tlialtıyüz bin türk lirası) bedelli bonoyu zorla imzalattığını, davalı hakkında İstanbul Anadolu Cumhuhriyet Başsavcılığının 2025/8657 soruşturma sayılı dosyasında suç duyurusunda bulunduğunu, icra müdürlüğünce yapılan takibi tesadüfen öğrendiğini, bono incelendiğinde borcun sebebi olarak yıkım bedeli gösterildiğini, davalı tarafın kendi adına kayıtlı arsayı rayiç değerinin çok altında satıp paraya çevirdiğini, zorla alınan senet nedeniyle mağdur olduğunu ileri sürerek, İstanbul Anadolu 24.İcra Müdürlüğü'nün ...e. sayılı dosyasında davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine, icra dosyasında, adına kayıtlı arsa vasfındaki gayrimenkulünün eski avukatının ağır ihmali neticesi icraen satılarak paraya çevrilmesi ile alacaklıya ödenen yaklaşık 830.000 TL ve dosyaya yatan diğer tahsilatların ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan istirdatına, tedbiren ve teminatsız olarak takibin durdurulmasına %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul Anadolu 25. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/05/2025 tarihli 2025/368 Esas-2025/357 Karar sayılı kararıyla; \"Davacı tarafa mahkemenin 30/04/2025 tarihli ara kararı ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-2 maddesi gereğince arabuluculuk son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini mahkememize sunmak üzere davacı tarafa kesin süre verildiği ve verilen ara kararın davacı tarafa tebliğ edildiği gelinen bu aşamada arabuluculuk tutanak aslının da dosyaya sunulmadığı\" gerekçesiyle; davanın dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU; Davacı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davalı alacaklıya karşı açılan menfi tespit davasının, bononun müvekkilinden silah zoruyla alınması nedeniyle açıldığını, davalı hakkında zorla senet gaspı,kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma ,silahla tehdit ,konut dokunulmazlığını ihlal suçlarından dolayı İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2025/86575 sayılı dosyasında suç duyurusunda bulunulduğunu, menfi tespit davasında verilen kararın alacağın tahsilini gerektirir nitelikte bir ilam olmadığından, ilamların icrası yoluyla takibe konulamayacağını, oysa arabuluculuk sonucu verilen kararların ilam hükmünde olup. Cebri icra yoluna başvurulabilecek nitelikte olduğunu, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 13/02/2020 tarihli, 2020/85 Esas-2020/454 Karar sayılı kararında menfi tespit davalarının arabuluculuğu tabi olmadığının açıklandığını, aynı yönde mahkeme ve BAM kararları bulunduğunu, doktrinde de benzer görüşler ileri sürüldüğünü, HMK'nın 106. Maddesinde düzenlenen tespit davasının özel bir şekli olan menfi tespit davasının, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davası olarak nitelendirilemeyeceğini, ticari nitelikteki menfi tespit davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olmadığı ve dava şartı olmadığı göz önüne alınarak, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE;
Dava bonoya dayalı menfi tespit davası olup, mahkemece davacı tarafça arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği, davacı vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.6102 Sayılı TTK 5/A maddesi uyarınca , Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar (Değişik ibare: 7445 - 28.3.2023 / m.31 / Yürürlük / m.43/1-a) “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.6325 Sayılı Kanunun 18/A.2 maddesinde ise, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması durumunda bir işlem yapılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir düzenlemesi bulunmaktadır. Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır. Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup; bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Dava şartlarının davanın açıldığı günde bulunmaması ya da bu şartlardan birinin yargılama aşamasında ortadan kalktığının öğrenilmesi durumunda, mahkemenin davayı mesmu (dinlenebilir) olmadığından reddetmesi gerekir.Davacı tarafından 29/04/2025 tarihinde menfi tespit talepli eldeki davanın arabuluculuğa başvurulmadan açıldığı, 6325 sayılı Kanunun m.18/A.2 maddesi gereğince , arabuluculuk dava şartı yerine getirilmemiş olduğundan, mahkemece davaya ilişkin başkaca bir yargısal faaliyet yürütmeden davanın usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, davacı vekilinin dilekçesinde dayandığı Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin ilamı ve yargı kararlarının yasal değişiklikten önce verildiği, somut uyuşmazlıkta davanın açılış tarihi gözetildiğinde emsal olamayacağı anlaşılmıştır.
Yukarıdaki gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/05/2025 tarih ve 2025/368 E., 2025/357 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcı davacı tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 02/10/2025