T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t\t: 2021/36 Esas
KARAR NO\t\t: 2021/204
DAVA\t\t\t: Hakem Kararının İptali
DAVA TARİHİ\t\t: 15/01/2021
KARAR TARİHİ\t\t: 04/03/2021
\tMahkememizde görülmekte olan Hakem Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ\t:
TALEP\t:
\tDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde saat ... :... ’de Hal Zabıta Ekiplerinin ... ... mevkiinde, seyir halindeki \"... \" plakalı aracı çevirerek yapmış oldukları denetim de cezalı hal rüsum tutanağı düzenlendiğini, bu cezalı hal rüsum tutanağında ... KG ... (... ) için 5957 sayılı kanunun 8.m 8f.(a) bendi gerekçe gösterilerek tezciye edildiğini, bu madde ile malların ticaretinin serbest rekabet şartları içinde yapılması, malların etkin bir şekilde tedariki, dağıtımını ve satışını sağlayarak Toptancı Hali ve Devlete karşı verilebilecek zararların önüne geçilmesi amaçlandığını, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun; Meyve Sebze Toptancı Hallerinin işleyişini ve kurallarını belirler. Bu kanun uyarınca çıkartılan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik ise kanun maddelerini açıklayıcı ve işleyişi düzenleyici nitelikte olduğunu, 5957 sayılı Kanunun 2. maddesi uyarınca; 5957 sayılı Kanunun 2.m.:(g) Künye: Malların üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici ve işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlık ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca uygun görülecek diğer hususları ihtiva eden barkodlu etiketi veya bu bilgileri içeren belgeyi,…’’ ifade ettiğini, üzerinde tasarruf edilen her ürünün ilgili resmi makamlara bildiriminden sonra sistem tarafından bu işleme ilişkin bir künye oluşturulduğunu, Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici/işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlıkça uygun görülen diğer hususları içerdiğini, davacı şirketin devlete karşı olan sorumluluklarını her zaman gereği gibi yerine getirdiğini ve herhangi bir zarara sebebiyet verecek hiçbir eylemde bulunmadığını, ilgili ceza tutanağındaki zabıta ekiplerinin denetim yaptığı mevkii hal ticaretinin yapıldığı yer olmamakla birlikte seyir halindeki aracın çevrilmesiyle bu ürünler adına sorgusuz sualsiz tutanak tutulduğunu, oysa ki, söz konusu üzüm (... ...) yurtdışına ihracat ürünleri olup ... halinden satışları yapıldığını, bildirimi zaten yapılacak olan ürünlerin seyir halindeyken çevrilip ‘bildirimsiz’ adı altında cezaya tabii tutulması mevcut hukuk kurallarına tümüyle aykırı olduğunu, ... bölgesi cezaya konu ürünlerin üretim bölgesi olduğunu üretim yerleri olan tarlalardan çıkan ürünlerin hayatın olağan akışında hal bölgesine girmesi belli bir süre alacağını, bu süre göz önünde bulundurulmadan haksız kazanç elde etmek maksadıyla söz konusu idare hakkaniyete ve hukuka açıkça aykırılık oluşturan cezai yaptırımları uyguladığını, bu yönde ... Merkez İl Hakem Heyeti’ne ... tarihinde yapmış olduğumuz basvurumuzda haksız yere reddedildiğini, Kanunun gereği düşünüldüğünde ise asıl amaç söz konusu malların ticareti yapılmadan önce bildiriminin gerçekleştirilmiş olması olduğunu, ancak işbu ihtilaf konusu olayda hal içerisinde herhangi bir denetim söz konusu olmadığını, davacı şirketin uzun yıllardır Toptancı Hali’nde ticari faaliyetini devam ettirdiğini ve şirket cirosunu da göz önünde bulundurduğu takdirde herhangi bir mal kaçırma veya vergi kaçırma durumunun söz konusu dahi olmayacağının da oldukça açık olduğunu, en nihayetinde; dava konusu edilen hakem heyeti kararındaki hal rusum cezaları ihracat ürünü olarak ticareti yapılan kanuna aykırı kazanç elde edilen bir olgu söz konusu olmadığını, bu ürünlerin bildirimi yapılarak ticareti yapıldığını belirterek Hal Hakem Heyeti Kararınnın kaldırılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP\t:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yasal süresi içinde açılmadığını, mahkemenin görevli mahkeme olmadığını, hal rüsumu cezalarına karşı idari yargının görevli olduğunu, cezalı hal rüsum tutanağının kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığını, davalının bildirim yükümlülüğüne uygun davranmadığını, hal hakem heyeti kararı ve encümen kararı ve cezalı rüsum tutanağında hukuka aykırılıktan söz etmenin mümkün olmadığını, belirterek davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
DAVA\t:
Dava, İl Hal Hakem Heyeti kararının iptali istemli davadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ:
Antalya Merkez İl Hal Hakem Heyeti'nin ... tarih ... - ... - ... sayılı kararının davacı vekiline \".. .\" tarihinde tebliğ edilmiştir.
Dava, 15/01/2021 tarihinde 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında 10/5. maddesi gereğince görevli ve yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.
Antalya Merkez İl Hal Hakem Heyeti'nin ... tarih ... - ... - ... sayılı kararının incelenmesinde; şikayetçinin davalı, karşı tarafın davacı, karar konusunun hal rüsum tutanağının iptali istemi olduğu, talebin reddine karar verildiği görülmüştür.
Davanın mahiyeti gereğince il hal hakem heyeti ve kararlarının niteliğini kısaca açıklamakta fayda bulunmaktadır.
Hal hakem heyetleri esas olarak il merkezlerinde kurulur. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın kararı ile ilçelerde de, hakem heyeti kurulması mümkündür (5957 sayılı Kanun m. 2/1-a ve m.10/1; Yönetmelik m. 3/1-a ve m.4/1). Hal hakem heyetleri, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli ve yetkilidir. Toptancı hali yönetimi veya personelinin uygulamalarından veyahut toptancı hallerinin ve pazar yerlerinin yönetim ve işleyişinden kaynaklanan uyuşmazlıklar da, heyetin görevine dâhildir. 5957 sayılı Kanun madde 14 dışındaki tüm uyuşmazlıklar, hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezaları, hakem heyetlerinin görev ve yetkilerine dahil değildir. Değeri 56.018,27 Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Söz konusu uyuşmazlıkların, kanunda belirlenen para miktarının altında olması durumunda, hal hakem heyetine intikal ettirilmesi kanuni zorunluluktur (5957 sayılı Kanun m. 10/5; Yönetmelik m. 11/2). (2019 yılı için sınır 95.769,59TL'dir) (Akcan, Recep; Hal Hakem Heyeti, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 16, Özel Sayı 2014, s. 19-34 (Basım Yılı: 2015)Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, s. 19 vd.).
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 14. maddesinde diğer Kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde, bu Kanunun 13, 5, 6, 15 ve 17. madde hükümlerine aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanacağı ve idari para cezalarının uygulanmasının bu Kanunda öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün ... tarih ... /... E. .../... K. sayılı kararında; \"...Dava, toptancı hallerinde sebze-meyve nakliyeciliği yapan davacı şirketin, hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan toptan mal alıp satmaları nedeniyle kendilerinden ... TL cezalı hal rüsumu alınmasına ilişkin olarak tesis edilen ... gün ve .../... sayılı ... ... ... Encümen Kararının iptali istemiyle açılmıştır...5957 sayılı Sebze Ve Meyveler İle Yeterli Arz Ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 7.7.2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sebze Ve Meyve Ticareti Ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin 2 nci fıkrası hükmü uyarınca yapılan denetimde davacı şirketin toptancı hali dışında ve hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan toptan mal alıp sattığının ... tarih ve ... sıra nolu Cezalı Hal Rüsum Tutanağı ile tespit edildiği, bunun üzerine ... tarih ve ... /... sayılı ... Kararı ile Yönetmeliğin 47 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca davacı şirketten ... TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiği anlaşılmaktadır... toptan satış bedeli üzerinden hesaplanan hal rüsumunun cezalı olarak istenilmesi ve söz konusu tutarın belediyeye ait bir gelir niteliğinde olması nedeniyle davaya konu edilen ... gün ve .../... sayılı ... Kararının iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca idari yargı yerinin görev alanına girdiği açıktır...\" denilmiştir.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 02/03/2018 tarih 2017/1514E. 2018/276K. sayılı kararında; \"...5957 sayılı yasanın 14. maddesi uyarınca idari para cezalarına yer verilmiş olup, aynı yasanın 10/7 maddesi uyarınca 14. madde dışındaki tüm uyuşmazlıkların hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamında olduğu belirtilmiştir. Bir başka anlatımla, adı geçen kanunun 14. maddesinde düzenlenen idari para cezalarına ilişkin bir işlem yapılması halinde hal hakem heyeti görevli ve yetkili değildir. Oysa davaya ve itiraza konu yaptırım kararı 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 8/8-a maddesi ve aynı yönetmeliğin 47/1-a maddesine göre düzenlendiğinden, aynı kanunun 10. maddesi gereğince bu itirazı inceleme mercii hal hakem heyeti olup, bu karara karşı da itiraz mercii Asliye Ticaret Mahkemesidir...\" denilmiştir (aynı mahiyette Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 01/03/2019 tarih 2018/900E. 2019/215K. sayılı kararı).
5957 sayılı kanunun 10/5. Maddesinde belirtilen sınır altında hal hakem heyetine başvuru zorunlu olup bu hal hakem heyeti kararına karşı itiraz üzerine verilen karar kesin niteliktedir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 20/02/2017 tarih 2015/13037E. 2017/930K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 16/01/2019 tarih 2018/4029E. 2019/2019K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 25/06/2015 tarih 2014/20047E. 2015/9436K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 25/05/2015 tarih 2014/18399E. 2015/7714K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 01/04/2014 tarih 2014/2660E. 2014/6208K. sayılı kararı; Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 12/11/2020 tarih 2019/795E. 2020/976K. sayılı kararı).
Davamıza gelince; davacı İl Hal Hakem Heyeti kararının iptalini istemi ile dava açmıştır. Davaya konu il hakem heyeti kararında ... ... Belediyesince tutulan ... tarihli hal rüsum tutanağının iptali talebinin reddine karar verilmiştir. Anılan hal rüsum tutanağında davalının \"Toptancı haline bildirilmeden toptancı hali dışında toptan alınıp satılan ya da toptancı halinde satılmak üzere bildirimde bulunulup toptancı hali dışında toptan satılan\" eylemini gerçekleştirdiğinden bahisle ... TL ceza verilmesine karar verilmiştir. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 14. maddesinde diğer Kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde, bu Kanunun 13, 5, 6, 15 ve 17. madde hükümlerine aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanacağı ve idari para cezalarının uygulanmasının bu Kanunda öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Davacı şirket kararın iptali istemi ile Antalya İl Hal Hakem Heyetine başvurmuştur. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün ... tarih .../... E. .../... K. sayılı kararında da belirtildiği üzere hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan toptan mal alıp satmaları nedeniyle kendilerinden cezalı hal rüsumu alınmasına ilişkin encümen kararının iptali istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir. 5957 sayılı yasanın 14. maddesi uyarınca idari para cezalarına yer verilmiş olup, aynı yasanın 10/7 maddesi uyarınca 14. madde dışındaki tüm uyuşmazlıkların hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamında olduğu belirtilmiştir. Bir başka anlatımla, adı geçen kanunun 14. maddesinde düzenlenen idari para cezalarına ilişkin bir işlem yapılması halinde hal hakem heyeti görevli ve yetkili değildir. Davaya ve itiraza konu yaptırım kararı 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 8/8-a maddesi ve aynı yönetmeliğin 47/1-a maddesine göre düzenlendiğinden, aynı kanunun 10. maddesi gereğince bu itirazı inceleme mercii Hal Hakem Heyetidir. Anılan nedenlerle davaya konu itirazı incelemeye hal hakem heyetinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. Mal alım satım işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda malı alan ya da satanın faaliyet gösterdiği; diğer uyuşmazlıklarda ise müracaat sahibinin faaliyet gösterdiği veya ikamet ettiği yerdeki heyete başvurulacak olması (Hal Hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmelik m.11/3), davalının da yerleşim yerinin Antalya olması nedeni ile Antalya Hal Hakem Heyetinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. İl Hal Hakem Heyeti kararına karşı ise 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında 10/5. maddesi gereğince hal hakem heyeti kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde dava açılması gerekmektedir. Davaya konu il hal hakem heyeti kararı davacı vekiline \"... \" tarihinde tebliğ edilmiş dava ise \"... \" tarihinde açılmıştır. Dava hak düşürücü sürede açılmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davacının davasının 5957 sayılı kanunun 10/5 maddesinde belirtilen hak düşürücü sürede açılmadığından usulden REDDİNE,
2. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Davalı yargılama gideri yapmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5. Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulanan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve takdir olunan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6. Kararın kesinleşmesine müteakip davacının ve davalının yatırdığı yargılama giderinin artması durumunda giderleri yatıran davacıya ve davalıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, 5957 sayılı kanunun 10/5 maddesi gereğince KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 04/03/2021
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır