T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
ESAS NO:2025/717 Esas
KARAR NO\t:2025/625
TALEP:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
TALEP TARİHİ:14/10/2025
KARAR TARİHİ:16/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Talep eden vekili tarafından sunulan talep dilekçesinde özetle; ,... Bankası ... Şubesi’nin, emre yazılı olmak üzere 240.000 TL bedelli, ... çek seri numaralı, keşidecisi ... olmak üzere kaşeli, 30.10.2025 tarihli çek ile; yine ... ... Şubesi’nin... seri numaralarını taşıyan çeklerinin 6'sı müvekkili şirket uhdesinde iken kaybolduğunu, çeklerin müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalındığını veya kaybolmuş bulunduğundan tahsilatı mümkün olmadığını ve bu durumda müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, bu sebeplerle; öncelikle tedbir talebinin kabulü ile müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla; ... Bankası ... Şubesi’nin, emre yazılı olmak üzere 240.000 TL bedelli, ... çek seri numaralı, keşidecisi ... olmak üzere kaşeli, 30.10.2025 tarihli çek ile; yine ... ... Şubesi’nin ...seri numaralarını taşıyan 6 adet çekin uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına kararın muhatap bankalara bildirilmesine, yargılama neticesinde bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Talep, T.T.K.nun 818/s madde hükmü delaletiyle aynı kanunun 757, 762, 764 madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 818/1-s bendi yollamasıyla, TTK Madde 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.
TTK Madde 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
TTK Madde 764- (1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.
TTK’nın 651. Maddesinin 2. Fıkrası aynen “ Kıymetli evrakın zayi olduğu ve zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.” şeklindedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere senedin iptalini senedin içerdiği hakkın alacaklısı talep edebilir.
Dava konusu talep çeklerin iptaline ilişkin olup hasımsız görülen davalardan olması nedeni ile dava şartının her aşamada mahkemece resen araştırılarak yokluğu halinde her aşamada karar verilebilmesi mümkün olduğundan talep eden yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verilmiştir.
TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.
Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur. HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Talebe konu çek bakımından davanın; keşidecinin talep hakkının bulunmaması ve hukuki yararının bulunmaması dikkate alınarak bu nedenle davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Talebe konu çek bakımından davanın; keşidecinin talep hakkının bulunmaması ve hukuki yararının bulunmaması dikkate alınarak bu nedenle REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından başkaca alınmasına yer olmadığına,
3-Talep eden tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Talep eden tarafça yatırılan gider avansının harcanmayan kısmının karar kesinleştiğinde talep eden tarafa resen iadesine,
Dair, talep edenin yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 16/10/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır