T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO\t: 2025/3016
KARAR NO\t \t: 2025/2319
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t : İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t : 21/01/2025
ESAS NO \t\t : 2024/832
KARAR NO\t \t : 2025/41
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 10/07/2024
ESAS NO\t\t: 2023/355
KARAR NO : 2024/265
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 26/09/2025
GEREKÇELİ KARAR TARİHİ : 26/09/2025
\tİzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesi ile İzmir 5.Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Dava, menfi tespit davasıdır.
Davanın açıldığı İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesince, vergi dairesinden gelen yazı cevaplarına davacı bilanço hesabına göre defter tutan mükellef olduğu gibi davalı da işletme hesabına göre defter tutan ancak ikinci sınıf tacir olan bir kişi olduğunu, davacı ve davalının esnaf sınırları dışında kazanç sahibi olan tacir olduklarının anlaşılmakta olduğunu, davanın konusunun da tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olduğu gerekçesiyle İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir.
Dosyanın gönderildiği İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince de, Ege Vergi Dairesine yazılan müzekkere gelen cevaba göre 2023 yılı dava tarihi itibariyle bilanço esasına göre defter tutma haddinin 890.000-TL olduğu, TTK'ndaki tacir tanımına göre, 1. sınıf ve 2. sınıf tüccar kavramının yer almadığı, sadece tacir kavramının tanımlandığı ve tacire bağlanan hukuki sonuçların açıklanmış olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.
HMK'nun 2.maddesi \"Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.\" şeklinde düzenlenmiştir.
TTK'nun 4. maddesinde \"Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde, d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta, e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde, f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.\" şeklinde düzenlenmiştir.
TTK'nun 5. maddesinde \"(1)- Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.
(2) Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir.\" şeklinde düzenlenmiştir.
Somut olayda; Dava, menfi tespit davasıdır. Dosya içinde bulunan TC Gelir İdaresi Başkanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Ege Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24.4.2024 tarihli yazısında davalı ...'in , VUK'un 177.maddesinde belirtilen bilanço esasına göre defter tutma hadlerini aşmadığı bu nedenle 2.sınıf tüccar olduğu , işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu belirtilmiştir. Davalı ...'in bilanço esasına göre defter tutmadığı, yıllık gelir vergisi beyannamelerine göre , TTK'daki tacir kavramına girmediği anlaşılmıştır. Davacı tacir olmadığından uyuşmazlığın , HMK 2/1. mddesine göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, yargı yeri olarak İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin belirlenmesine karar vermek gerekmiştir. \t
KARAR : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 21.ve 22. maddeleri gereğince İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
Dosyanın yargı yeri belirlenmesi talep eden mahkemesine iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 362/1-c maddesi uyarınca temyiz kanun yolu kapalı olmak üzere 26.9.2025 günü oybirliği ile karar verildi.\t\t\t\t