T.C.
İSTANBUL BAM
8. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/303
KARAR NO: 2025/1263
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/12/2021
NUMARASI: 2020/612 Esas - 2021/1174 Karar
DAVANIN KONUSU: Tazminat
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 10/09/2025
İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;
K A R A R Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 17/08/2017 tarihinde davalının maliki olduğu ... plaka sayılı araç ile müvekkili nezdinde kasko sigortalı ... plakalı aracın karıştığı trafik kazası neticesinde, sigortalı araçta hasar oluştuğunu, hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini, ödenen bedelinin tahsili hususunda icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı neticesinde takibin durduğunu belirterek, Bakırköy ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası kapsamındaki davalının itirazının iptaline, alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir. Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamış olup yargılama aşamasında davaya konu trafik kazasına karışmadığını belirterek, bu durumun kamera kayıtları ile tespit edilip davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; olay tarihinde davacı sigorta şirketine ... numaralı ... Genişletilmiş Mavi Ticari Kasko Poliçesi ile sigortalı ... plakalı kamyonetin davalının sahibi olduğu ... plakalı aracın sürücüsünün kazaya sebebiyet vermesi sonucu maddi hasara uğradığı, davacı şirketin hasar bedeli olan 13.418,95-TL tazminatı sigortalısına ödediği, alınan bilirkişi raporuna göre davalının sahibi olduğu ... plaka no'lu aracın sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğu, kaza nedeniyle araçta meydana gelen zararın 12.700,00-TL, işlemiş faizin 1.658,91-TL olarak tespit edildiği ve bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalının Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 12.700,00-TL asıl alacak ve 1.658,91-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.358,91-TL üzerinden takipteki koşullarla devamına, icra inkar tazminat talebi yargılamayı gerektirdiğinden reddine, karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinaf nedenleri; kaza tarihinde müvekkilinin aracının kazaya karıştığı iddialarının doğru olmadığı, trafik kazası tespit tutanağında müvekkilinin kazaya ne şekilde karıştığı ve bunun ne şekilde tespit edildiğine ilişkin bilgi bulunmadığı, tutanağın beyana göre hazırlandığı, alınan bilirkişi raporunun da beyana göre tutulan kaza tespit tutanağına göre hazırlandığı, mahkemenin müvekkilinin trafik kazasına karışmış olup olmadığını tespit etmesi gerektiği, yapılan araştırmada herhangi bir kamera kaydı bulunamadığı, davacı tarafça bu husus ispat edilmediği hususlarına ilişkindir. Dava; kasko sigorta sözleşmesine dayanılarak sigortalıya yapılan ödemenin halefiyet kuralları gereğince zarar sorumlusu olduğu ileri sürülen davalıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali isteğine ilişkindir. Davaya konu kazanın, kaza tarihi itibariyle ... Genişletilmiş Mavi Ticari Kasko Poliçesi ile davacı nezdinde sigortalı olan, dava dışı ...Ltd.Şti. 'nin maliki bulunduğu ... plaka sayılı araç ile davalının maliki olduğu ... plakalı aracın 17.08.2017 tarihinde çarpışması ile oluştuğu; kaza sonucunda davacı şirkete kasko sigortası ile sigortalı olan araçta meydana gelen hasar bedelinin davacı tarafından sigortalısına ödendiği, davacının; ödediği bedelin rücuen tahsili amacıyla Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile zarar sorumlusu hakkında başlattığı icra takibine, davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine iş bu itirazın iptali istemli davayı açtığı anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesinin davaya bakma hususunda görevli olup olmadığının, öncelikle ve resen incelenmesi gerekmektedir. TTK'nın 1472.maddesinde (eski TTK 1301) düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için sigortalı hangi mahkemede dava açabilecek ise sigortacının da aynı mahkemede dava açması gerekir. 6100 sayılı HMK’nın 2. maddesinin 1.fıkrası gereğince malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yine 2.maddenin 2.fıkrası uyarınca HMK’da ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, Asliye Hukuk Mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir. Göreve ilişkin bu genel düzenlemeler yanında bazı kanunlarda belirli kişiler arasında çıkan uyuşmazlıklara veya belli bir çeşit uyuşmazlıklara bakmak üzere kurulmuş özel olarak görevli mahkemeler de belirlenmiştir. Tüketici Mahkemelerinin görev alanına giren davalar bakımından; 28/11/2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve 28/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 2.maddesinde, kanun'un kapsamı “bu kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar” şeklinde açıklanmıştır. Kanun'un “tanımlar” başlıklı 3. maddesinin (l) bendinde ise tüketici işlemi, “Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder.” biçiminde tanımlanmıştır. 6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Bunun yanında Kanun'un 83.maddesinde de taraflardan birinin tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir. Asliye Ticaret Mahkemelerinin görev alanına giren davalar bakımından;Ticari davalar TTK’nın 4/1.maddesinde tanımlanmıştır. Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez. Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür. Asıl olan bir davanın genel mahkemelerde görülmesidir. Yani özel mahkemede bakılacağına dair özel bir kanun hükmü bulunmayan her dava genel mahkemelerde görülür. Özel mahkemeler istisnai niteliktedir.Somut olayda; her ne kadar davacı sigorta şirketinin sigortalısı ticari şirket ise de, (dosyadaki bilgi ve belgelere göre TTK hükümlerine göre tacir olduğu ispat edilememiş olan) davalı gerçek kişi olup araçta hususidir. Bu durumda davanın mutlak yada nispi ticari dava olmaması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olmadığı, bununla birlikte davacı ile davalı arasında sözleşme ilişkisinin bulunmadığı gözönüne alındığında Tüketici Mahkemesi'nin de görevli olmayacağı, taraflar arasındaki eylemin haksız fiil niteliğinde bulunması sebebiyle Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu anlaşılmış olup, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devamla incelemeye konu kararın verilmesi doğru olmamıştır. Kabule göre de; davalının yargılamaya konu trafik kazasına karışmadığı savunması üzerinde durulmadan, bu husustaki davalı tarafın delilleri toplanıp değerlendirilmeden, bu hususun üzerinde neden durulmadığı hususunda taraflar ve yargı yolu denetimi bakımından usulüne uygun gerekçe açıklanmadan istinaf incelemesine konu kararın verilmesi bu yönüyle de hatalı olmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca,1/Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/12/2021 tarih ve2020/612 Esas - 2021/1174 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a/3.madde hükmü uyarınca kaldırılmasına,2/HMK'nın 353/1-a maddesi hükmü gereğince dosyanın görevli Bakırköy Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin ise bilgi için kararı veren Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine,3/Davalı vekilinin işin esasına ilişkin istinaf başvuru sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,4/İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırıldığı anlaşılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde davalıya iadesine, 5/İstinaf incelemesinin dosya üzerinden yapılması nedeniyle, avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 6/İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından, istinaf aşamasında yapılan diğer yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek müteakip kararda dikkate alınmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a madde hükmü uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.10/09/2025