T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t\t: 2018/686 Esas
KARAR NO\t\t: 2020/74
DAVA\t\t: Hakem Kararının İptali
DAVA TARİHİ\t\t: 02/11/2018
KARAR TARİHİ\t: 28/01/2020
Mahkememizde görülmekte olan Hakem Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının ... Künye Nosu ile Bildirimci ... tarafından ... plakalı araç ile ... kg mal satışa gönderildiğini, ... tarafından ... gün ve ... say ıh Sevk irsaliyesi düzenlenmiş ve ...kg. domates X ...=... TL sı bedelli olduğunu ve ... Plakalı araç ile gönderildiğinin bildirildiğini, sevk irsaliyesine bedel yazılamayacağını, 2014 yılından itibaren Hal Kayıt sistemi uyarınca Künye Bildirimi olduğu için İrsaliye kesilmesi de zorunlu olmadığını, bu kez ... Künye Nosu ile Üretici ...’nun bildirimci ... olan ... plaka sayılı araç ile ... Kg.domatesin satışa gönderildiğini, bu bildirimde ...’nun üretici olarak değil tüccar sıfatı ile mal gönderdiklerini, ... tarafından ... gün ve ... sayılı Sevk İrsaliyesi düzenlenmiş ve ... kg domates gönderildiğinin bildirildiğini, davacı tarafından her iki künye uyarınca, marka ... olan ... plakalı araç ile getirilen ... kg domatese ait gün ve ... sayılı müstahsil faturası düzenlendiğini, gelen mal ... Kg domates olup ,... Tl.lık Satış geliri elde edildiğini, satıştan... TL sı araç nakliyesi, %8 komisyon tutarı ... Tl.sı, komisyonun KDV si %18 ... Tl sı toplam ... Tl.sı masraf düşüldükten sonra ,... Tl.sı net kalan satıştan elde edilen %1 KDV ... tl.sı ile birlikte ...’nun kalan net alacağının ... TL.sını gösteren müstahsil faturası düzenlendiğini, marka ... olan ... plakalı araç ile getirilen domatese, ... gün ve ... sayılı ... Tl. ... müstahsil faturası düzenlendiğini, gelen mal ... Kg.olup ... Tl.sı satış geliri elde edildiğini, satıştan ... TLsı araç nakliyesi, %8 komisyon tutarının ... TL.sı .Komisyonun %18 KDV.si ... TL si olup toplam ... Tl.sı masraf düşüldükten sonra Net satıştan kalan ...' TLsı,satıştan elde edilen %1 KDV ... TL.sı
ile birlikte ... Tl.si ...’nun net alacağı kaldığını, ... tüccar olarak gönderdiği İçin satış faturasından alınan %1 KDV kesilerek fatura düzenlendiğini, bu alacağa karşılık olarak davacı tarafından ; göndericisi ... ... alacaklısı ... olan Posta Çekleri ile toplam ... TL.sınin ödenmediğini, davacının ...'ya ... Tl.sı -... sı=... Tl.sı borcu kaldığını, ... vekili tarafından ... günlü dilekçe ile Antalya ... Hal Hakem Heyetin başvurularak, ... Tl.sı alacak talep edilmiş belirttikleri künye ve sevk irsaliyeleri düzenlendiğini, ancak, Antalya İl Ticaret Müdürlüğünün ...-... Sayılı ve Mal Bedeli Alacağı Konulu yazısı ve ekleri davacıya tebliğ edilmeden iade edilmiş ve davacı itiraz hakkını kullanamadığını, Antalya İl Hal Hakem Heyetinin .../... sayılı kararının Antalya Valiliği Ticaret İi Müdürlüğünün ... Sayılı ve Hal Hakem Heyeti Konulu Kararın gönderilmiş bu kararda tebliğ edilemeden iade edildiğini, davacının ... icra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyası ile aleyhine yapılan icra takibi ile durumu öğrendiği ve torunu ...’ya verdiği vekaletname ile Antalya İl Hal Hakem Heyetinin .../... sayılı kararı Antalya Valiliği Ticaret İl Müdürlüğünün ... Sayılı ve Hal Hakem Heyeti Konulu kararını Antalya ... Ticaret Müdürlüğünün ... -... Sayılı ve Mal Bedeli Alacağı Konulu yazısı ve ekleri ise ... günü tebliğ edildiğini, bu nedenlerle: ... günü tebliğ aldıkları Antalya Merkez ... Hakem Heyetinin ... gün ve ...-...-... Karar sayılı Kararının öncelikle Yargı Yolu İtirazlarının kabulü ile iptaline, esasa ilişkin itirazlarının kabulü ile davacının davalıya ... TLsı borcunun olması , başka bir borcunun olmaması nedeniyle itirazlarının kabulü ile anılan kararın iptaline, dava sonuçlanıncaya değin anılan karar uyarınca ... icra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine yapılan icra takibinin 5957 sayılı maddesinin 5 fıkrası uyarınca mahkememizin uygun göreceği teminat karşılığında durdurulmasına, mahkeme masrafları ve ücreti vekaletin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın, Antalya Hal Hakem Heyeti'nin ... tarih ...-...-... K sayılı kararının iptalini talep ve dava ettiğini, davacı tarafın, davasını kanunda öngörülen ve kararda belirtilen yasal süre içerisinde açmadığını, davacıya Hal Hakem Heyeti kararı usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olmasına rağmen; davacının kararın tebliğinden itibaren yasal süre olan 15 gün içerisinde davasını açmadığını, davacının davasının öncelikle hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, Hal Hakem Heyeti kararının fatura, sevk irsaliyesi ve halde kayıtlı olan mal künye belgeleri'ne dayandığını, davalının davacıdan alacaklı olduğunu fatura, davalı çalışanları imzalı sevk irsaliyeleri ve hal kayıt sisteminde kayıtlı olan mal künye belgeleri ile ispat ettiğini, davacının, karar konusu alacağın ödenmiş olduğunu yazılı belge ile ispat etmesi gerektiğini, davacı tarafından, müvekkilline yapılması gereken ödemelerin ... isimli bir şahsa yapıldığı iddiasını ve bu hususta sunmuş olduğu ödeme dekontlarını kabul etmediklerini, davalının kendisine yapılması gereken ödemeleri, ... isimli şahsa yapılması konusunda hiç bir dönemde davacıya talimat vermediğini, Hal Hakem Heyeti kararına dayanak teşkil eden sevk irsaliyeleri altında görüleceği üzere davacının çalışanlarının malları teslim aldıklarına dair açık beyan ve imzalarının bulunduğunu beyanla öncelikle dava açmak için öngörülen yasal süre geçmiş olduğu için davacının davasının hak düşürücü süre yönünden reddine, ilk talepleri uygun görülmez ise haksız ve mesnetsiz olan ve koşulları oluşmayan davacının davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan alınmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
... İcra Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak istenilen .../... Esas sayılı dosyanın uyap sistem üzerinden gönderildiğine ilişkin üst yazıları dosyamız içerisine alınmıştır.
Antalya Merkez İl Hakem Heyeti'ne müzekkere yazılarak ... gün ve ...-...-... Karar sayılı karar istenmiş, gelen yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce yarıgılama sırasında ... tarihli oturum ... ve ... nolu ara karar gereği bir mali müşavir bilirikşi tarafından incelenerek taraflar arasında ki uyuşmazlığa ilişkin olarak ... hal hakem heyeti kararında belirtilen fatura ve sevk irsaliyeleri de dikkate alınarak Hal Hakem Heyeti kararına göre davacının borçlu olup olmadığı, borçlu ise borç miktarına ilişkin mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor tanzimi için ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiş, bilirkişi tarafından sunulan ... havale tarihli raporda özetle; \"...1-Davacının 2017 ve 2018 yılı defterlerinin açılış tasdiklerinin kanunun belirlemiş olduğu yasal süreleri içerisinde yaptırılmış olduğunu, 2018 yılı yevmiye def erinin kapanış tasdikinin kanunun belirlemiş olduğu yasal süre geçmiş olmasına rığmen yaptırılmamış olduğunu,
2-Davacının ticari defterlerinde davalının düzenlemiş olduğu faturaların kaydının olmadığını,
3- Davalının dava dosyasına sunmuş olduğu iki adet sevk irsaliyesinin tcslin alan kısmında ... ve ...’ın imzalarının olduğu, taraftar arasında davacının dava dilekçesinden de anlaşılacağı üzere mal m teslimi ile iUili bir husumetin olmadığı zira taraflar arasında faturalar ile ilgili husumetin bulunduğunu,
4-Davacınm komisyoncu olduğunu ve davalıdan sevk İrsaliyesi île gelen mallan aracı olarak ... ilinde çeşitli yerlere satmış olduğu ve satışlardan elde etmiş olduğu gelirden kendi komisyon vb., kestikten sonra kalan geliri davalıya borçlandığı ve borçlandığı tutar kadar kendisi davalıya fatura kestiği ve bu faturaları da kendi kayıtlarına ...-SATICILAR hesabına borç olarak kaydetmiş olduğunu, (E lakınız raporun 1.maddesinin B bendine) dolayısıyla davacının 2017 yılında kendi kayıtlarında fatura kaydına rastlanılmadığı fakat dava dosyasına sunulmuş olan 2018 yılına ait sevk irsaliyelerine İstinaden gelen mallara ait düzenlemiş ulduğu KDV dahil toplam ... TL'lık faturanın kaydım yapmış olduğu karşı ığjnda ödeme kaydının yapılmamış olduğunu ve ticarî defterlere göre davacı ... davalı ...’ya ... TL borçlu olduğunu,
5-Her nc kadar davacının ticari defterlerinde Ödeme kaydının bulunmamasına rağmen yine davacı tarafından dava dosyasına sunulmuş olan posta çeklerine göre sevk irsaliyelerinin tarihlerine mütakiben ... adına ... TL’lık ödeme çıkartmış olduğunu,
6.Sayın Mahkemeniz tarafından ... ya yapılan ödemelerin kabul edilmesi durumunda davacının davalıya ... TL borçlu olduğunu, aksi durumda ise davacının davalıya ... TL borçlu olduğunu...\" şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.
Aynı oturum ... nolu ara karar gereği uyuşmazlığa ilişkin olarak ... hal hakem heyeti kararında belirtilen fatura ve sevk irsaliyeleri de dikkate alınarak Hal Hakem Heyeti kararına göre davacının borçlu olup olmadığı, borçlu ise borç miktarına ilişkin mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor tanzimi mali müşavir bilirkişi tevdiine karar verilmiş, bilirkişi tarafından mahkememize sunulan ... tarihli raporda özetle; \"...1-... tarihli ...-...-... karar nolu Hal Hakem Heyeti kararı incelendiğinde, ... sayılı sebze ve meyveler ile yeterli arz e talep derinliği bulunan diğer malların ticaretinin düzenlenmesi hakkmdaki kanunun 5. Maddesinin 6.mcı ve 12.nci fıkaraları ile 10. Maddesinin 5.inci fıkrası kapsamında olması nedeniyle ...(...)'mn alacaklı komisyoncu ...'ya ... TL'lik mal bedelini ödemesine oy birliği ile karar verildiği,
2-Davalınm ibraz edilen 2018 yılı yevmiye defterinin usulüne uygun tutulduğu,
3-Davalının ticari defter kayıtlarına göre davacıya teslim edilen malları ...'dan aldığı ve bu tutar üzerine komisyon bedeli eklenerek davacıya çıkışının yapıldığı, bu kaydın gelir olarak kayıt edilmediği, davalının düzenlediği faturalardaki gibi KDV dahil tutarının kayıt edilmediği bir gelir yaratıcı işlem olarak değil de mal teslimi olarak kayıt edildiği ve davalı kayıtlarına göre mal tesliminden ötürü davalının davacıdan ... TL alacaklı olduğunun kayıtlı olduğu, davacının ...'ya yaptığı ödemelerin ise davalı kayıtlarında yer almadığı davalı tarafça bu ödemelerin kabullerinde olmadığının da dilekçelerinde belirtildiği,
4-Hal hakem heyeti kararma göre davacımn davalıya ödenmesine karar verildiği üzere ödenmesi talep edilen malların davalı tarafından davacıya teslim edildiği zaten taraflar arasında ... de ... kg domates ve ... tarihinde ... kg domates teslimi yapıldığı konusunda bir ihtilaf olmadığının dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı, ancak davalı yan teslim ettiği tüm malların bedeli olan ... TL'yi istemekte iken davacı yanın ise davalıdan gelen mallara ait satışı aşamasındaki komsiyon vb kalemlerin düşülmesi ile ... TL olarak ödeme yapması gerektiğini savunduğu görülmüş ancak dava dosyasında taraflar arasındaki alışverişin bu şekilde olacağının kararlaştırıldığım gösteren yazılı bir evraka rastlanmadığı,
5-Tüm yapılan bu tespitlere göre davalının teslim ettiği tüm malların bedelini mi (... TL) talep edebileceği yoksa davacımn bahsettiği gibi aralarındaki ticarete göre davacımn iddia ettiği( ... TL) bedelin mi ödeneceği hususunun ve davacımn ...'ya yaptığı ancak davalının kabulünde olmayan ... TL ödemenin kabul edilecek davalının alacak bedelinden düşülüp düşülemeyeceği hususunun sayın mahkemenizin takdirinde olduğu...\" şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; 5957 Sayılı kanun gereği hal hakem heyeti tarafından verilen ... tarihli kararın iptali istemine ilişkindir.
Dava, ... tarihinde 5957 sayılı Kanunun 10/5. maddesi gereğince görevli ve yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.
Hal hakem heyetleri esas olarak il merkezlerinde kurulur. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın kararı ile ilçelerde de, hakem heyeti kurulması mümkündür(5957 sayılı Kanun m. 2/1-a ve m.10/1; Yönetmelik m. 3/1-a ve m.4/1). Hal hakem heyetleri, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli ve yetkilidir. 5957 sayılı Kanun 14. maddesi dışındaki tüm uyuşmazlıklar, hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezaları, hakem heyetlerinin görev ve yetkilerine dahil değildir. Değeri ... Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Söz konusu uyuşmazlıkların, kanunda belirlenen para miktarının altında olması durumunda, hal hakem heyetine intikal ettirilmesi kanuni zorunluluktur (5957 sayılı Kanun m. 10/5; Yönetmelik m. 11/2). (2018 yılı için sınır ... TL'dir) (Akcan, Recep; Hal Hakem Heyeti, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 16, Özel Sayı 2014, s. 19-34 (Basım Yılı: 2015)Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, s. 19 vd.).
Yargıtay, ticari işlerden dolayı tacirler arasında çıkan uyuşmazlıklarda ticari defterlerin 6762 sayılı TTK m. 82 vd. maddelerinde düzenlenen şartlar çerçevesinde yasal delil olarak kabul edileceği, 6762 sayılı TTK m.84’ de öngörülen koşulların oluşması halinde defterlerin sahibi lehinde, 6762 sayılı TTK m. 86’da öngörülen koşulların oluşması halinde de ticari defterlerin sahibi aleyhinde kesin delil oluşturacağını tebarüz ettirmiştir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2004/1943E. 2004/5463K. sayılı kararı, nakleden, Ceyhun, Deniz; Ticari Defterlerin Delil Olma Niteliği, Ankara 2017, s. 98 vd.).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 12/05/2010 tarih 2010/13-246E. 2010/267K. sayılı kararında, \"...Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacı yanca taraflar arasında satım ilişkisi olup, malların teslim edilmesine karşın bedelinin ödenmediği iddiasına dayanılmış olmasına göre davalı tarafın “malların alınmadığı”, “bedelin ödendiği” savunmalarından hangisine dayandığı, bedelin ödendiği savunmasının varlığının kabulü halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğü, varılacak sonuca göre davalıya yemin deliline dayanma hakkının hatırlatılmasının gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır. Öncelikle belirtilmelidir ki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)’nun 23. maddesi uyarınca bir faturayı alan kimse aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde münderecatı hakkında bir itirazda bulunmamışsa münderecatını kabul etmiş sayılır. Öte yandan, ticari defterlerin ispat kuvvetini düzenleyen “Kati Delil” kenar başlıklı TTK. nun 82. maddesindeki hüküm, kenar başlığı ile birlikte değerlendirildiğinde ve aynı Kanun’un 1474. maddesi uyarınca kenar başlıklarının metne dahil bulunduğu da gözetildiğinde; ticari işlerden dolayı tacirler arasında çıkan uyuşmazlıklarda ticari defterlerin (maddede gösterilen koşulların mevcut olması kaydıyla) kesin delil niteliğinde bulunduğunun kabulü gerekir. Anılan Kanunun 69. ve devamı maddeleri uyarınca da defterlerini yöntemince tasdik ettirmeyen tacirin bu gibi defterleri lehine delil olamaz. Ancak kanuna uygun olarak veya olmayarak tutulmuş olan ticari defterlerin münderecatı, sahibi ve halefleri aleyhinde delil sayılır. Somut olay açıklanan mevzuat kapsamında değerlendirildiğinde; Davacı/alacaklının faturaya dayalı alacağını takip konusu yaptığı, davalı borçlunun ise savunmasını faturada gösterilen malları almadığına dayandırıp, bedellerinin ödendiğine ilişkin herhangi bir iddia ya da savunma getirmediği; takip talebine konu faturaların delil olarak dayanılan taraf defterlerinde kayıtlı olduğu, ancak her iki taraf defterlerinin de kanunen aranan usullere uygun tutulmadığı dosya kapsamı ile belirgindir. Yukarıda açıklandığı üzere, kesin delil niteliği taşıyan tarafların ticari defterleri; usulünce tutulmaları halinde taraflar lehine, usulsüz tutulmaları halinde ise usulsüz tutan taraf aleyhine delil teşkil edecektir. Hal böyle olunca, davalının satın almadığını iddia ettiği mallara ilişkin faturalara yasal sürede itiraz etmemiş; yöntemince tasdik ettirmediği ticari defterlerine de bu faturaları kaydetmiş olmasına göre, davacının dayanağı faturalarda yer alan malların davalı tarafından satın alındığının kabulü gerekir. Diğer bir anlatımla, davalının, usulüne uygun tutulmamış defterleri kendisi aleyhine delil teşkil ettiğinden ve bu defterlerde takip dayanağı faturalar kayıtlı olduğundan, artık bu faturadaki malları satın almadığı yolundaki savunmasının dinlenmesine olanak bulunmamaktadır. Davalının cevap dilekçesi içeriğinde ve aşamalardaki savunmalarında, sadece takip dayanağı faturaya konu malları satın almadığını ileri sürdüğü, herhangi bir şekilde ödeme iddiasında bulunmadığı açıktır. Davalı ödeme iddiasında bulunmadığına göre, olmayan bir iddianın ispatına yönelik olarak yemin yöneltme hakkı bulunduğunun hatırlatılmasına, yemin delili ve ispat yükü ile ilgili tartışmalara girilmesine de gerek bulunmamaktadır...\" denilmiştir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 03/03/2017 tarih 2015/2E. 2017/1K. sayılı kararında; \"6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra açılmış olan davalarda tarafların dava ve cevap dilekçeleri ile delil listelerinde \"sair deliller, her türlü delil, ve sair deliller\" gibi ibarelerin bulunması halinde tarafların yemin deliline başvurmuş sayılamayacakları ve bu kapsamda hâkimin ispat yükü kendisine düşen tarafa \"yemin teklifinde bulunma hakkı\"nı hatırlatamayacağına,\" karar verilmiştir.
Davamıza gelince, davacı İl Hal Hakem Heyeti kararının iptalini istemi ile dava açmıştır. Davacı ve davalı komisyoncu olup, 5957 sayılı kanunun 10. maddesi gereğince meslek mensupları arasında bu kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak il hakem heyetinin görevi kapsamında olması nedeniyle İl Hal Heyetinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Gerek davacının gerekse davalının ticari defterlerine göre, davalının ... tarihinde ... kg, ... tarihinde ise ... kg. domates teslimi yaptığı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davalı taraf teslim ettiği tüm malların bedeli olan ... TL'yi istemekte iken davacı taraf ise davalıdan gelen mallara ait satışı aşamasındaki komsiyon vb kalemlerin düşülmesi ile ... TL olarak ödeme yapması gerektiğini savunmaktadır. Davacı taraf komisyon vb adlarla kesinti yapması gerektiğine dair bir delil ibraz etmemiştir. Bunun gibi bizatihi davacının ticari defterlerine göre de davalıya yapılan bir ödeme bulunmamaktadır. Davacı dava dışı üçüncü kişiye ödeme yapılması yönünde talimat vb. de ispat edilmediği gibi açıkça yemin deliline dayanmaması nedeniyle yemin hakkı hatırlatılmamıştır. İl hakem heyeti kararı usul ve yasaya ile dosya kapsamına uygun olmakla, davacının davasının reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli ... TL harcın, peşin olarak alınan ... TL harçtan mahsubu ile bakiye ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Artan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda 5957 Sayılı Kanununun 10/5. maddesi gereğince KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/01/2020
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır