T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t\t: 2019/563 Esas
KARAR NO\t\t: 2020/169
DAVA\t\t: Hakem Kararının İptali
DAVA TARİHİ\t\t: 15/11/2019
KARAR TARİHİ\t: 10/03/2020
Mahkememizde görülmekte olan Hakem Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ\t:
TALEP\t:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya Hal Hakem Heyeti Başkanlığı'nın ... tarih .../... sayılı kararı ile davalıya ... plaka sayılı araçla bildirimsiz ... Kg soğanı sevk etmekten Hal Kontrol ve Denetim Ekiplerince tutulan ... tarih ... sayılı Encümen kararıyla verilen ... TL'lik cezanın iptaline karar verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, hal rüsumunun iptaline idari yargının yetkili olduğunu, ... plakalı araçta bulunan ... Kg. Soğana ilişkin bildirim olmadığını, ... Encümeninin ... tarih ... sayılı kararı ile ... TL cezalı hal rüsumu para cezası verilmesine karar verildiğini, belirterek hal hakem heyeti kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP\t:
Davalı cevap vermemiştir.
DAVA\t:
Dava, İl Hal Hakem Heyeti kararının iptali istemli davadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ:
Antalya Merkez İl Hal Hakem Heyeti'nin ... tarih ... - ... - ... sayılı kararının davacı vekiline \"...\" tarihinde tebliğ edilmiştir.
Dava, ... tarihinde 5957 sayılı Kanunun 10/5. Maddesi gereğince görevli ve yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.
Antalya Merkez İl Hal Hakem Heyeti'nin ... tarih ... - ... - ... sayılı kararının incelenmesinde; şikayetçinin davalı, karşı tarafın davacı, karar konusunun hal rüsum tutanağının iptali istemi olduğu, hal rüsum tutanağının iptaline karar verildiği görülmüştür.
Davanın mahiyeti gereğince il hal hakem heyeti ve kararlarının niteliğini kısaca açıklamakta fayda bulunmaktadır.
Hal hakem heyetleri esas olarak il merkezlerinde kurulur. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın kararı ile ilçelerde de, hakem heyeti kurulması mümkündür (5957 sayılı Kanun m. 2/1-a ve m.10/1; Yönetmelik m. 3/1-a ve m.4/1). Hal hakem heyetleri, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli ve yetkilidir. Toptancı hali yönetimi veya personelinin uygulamalarından veyahut toptancı hallerinin ve pazar yerlerinin yönetim ve işleyişinden kaynaklanan uyuşmazlıklar da, heyetin görevine dâhildir. 5957 sayılı Kanun madde 14 dışındaki tüm uyuşmazlıklar, hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezaları, hakem heyetlerinin görev ve yetkilerine dahil değildir. Değeri ... Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Söz konusu uyuşmazlıkların, kanunda belirlenen para miktarının altında olması durumunda, hal hakem heyetine intikal ettirilmesi kanuni zorunluluktur (5957 sayılı Kanun m. 10/5; Yönetmelik m. 11/2). (2019 yılı için sınır ... TL'dir) (Akcan, Recep; Hal Hakem Heyeti, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 16, Özel Sayı 2014, s. 19-34 (Basım Yılı: 2015)Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, s. 19 vd.).
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 14. maddesinde diğer Kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde, bu Kanunun 13, 5, 6, 15 ve 17. madde hükümlerine aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanacağı ve idari para cezalarının uygulanmasının bu Kanunda öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26/12/2016 tarih 2016/307E. 2016/608K. sayılı kararında; \"...Dava, toptancı hallerinde sebze-meyve nakliyeciliği yapan davacı şirketin, hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan toptan mal alıp satmaları nedeniyle kendilerinden ... TL cezalı hal rüsumu alınmasına ilişkin olarak tesis edilen ... gün ve .../... sayılı ... Encümen Kararının iptali istemiyle açılmıştır...5957 sayılı Sebze Ve Meyveler İle Yeterli Arz Ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 7.7.2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sebze Ve Meyve Ticareti Ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin 2 nci fıkrası hükmü uyarınca yapılan denetimde davacı şirketin toptancı hali dışında ve hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan toptan mal alıp sattığının ... tarih ve ... sıra nolu Cezalı Hal Rüsum Tutanağı ile tespit edildiği, bunun üzerine ... tarih ve .../... sayılı ... Encümen Kararı ile Yönetmeliğin 47 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca davacı şirketten ... TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiği anlaşılmaktadır... toptan satış bedeli üzerinden hesaplanan hal rüsumunun cezalı olarak istenilmesi ve söz konusu tutarın belediyeye ait bir gelir niteliğinde olması nedeniyle davaya konu edilen ... gün ve .../... sayılı ... Encümen Kararının iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca idari yargı yerinin görev alanına girdiği açıktır...\" denilmiştir.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 02/03/2018 tarih 2017/1514E. 2018/276K. sayılı kararında; \"...5957 sayılı yasanın 14. maddesi uyarınca idari para cezalarına yer verilmiş olup, aynı yasanın 10/7 maddesi uyarınca 14. madde dışındaki tüm uyuşmazlıkların hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamında olduğu belirtilmiştir. Bir başka anlatımla, adı geçen kanunun 14. maddesinde düzenlenen idari para cezalarına ilişkin bir işlem yapılması halinde hal hakem heyeti görevli ve yetkili değildir. Oysa davaya ve itiraza konu yaptırım kararı 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 8/8-a maddesi ve aynı yönetmeliğin 47/1-a maddesine göre düzenlendiğinden, aynı kanunun 10.maddesi gereğince bu itirazı inceleme mercii hal hakem heyeti olup, bu karara karşı da itiraz mercii Asliye Ticaret Mahkemesidir...\" denilmiştir (aynı mahiyette ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih .../... E. .../... K. sayılı kararı).
Davamıza gelince; davacı İl Hal Hakem Heyeti kararının iptalini istemi ile dava açmıştır. Davaya konu il hakem heyeti kararında ... ce tutulan ... tarihli hal rüsum tutanağının iptaline karar verilmiştir. Anılan hal rüsum tutanağında davalının \"Hal Kayıt Sistemine Bildirmeden Toptan Mal Alma Satma\" eylemini gerçekleştirdiğinden bahisle ... TL ceza verilmesine karar verilmiştir. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 14. maddesinde diğer Kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde, bu Kanunun 13, 5, 6, 15 ve 17. madde hükümlerine aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanacağı ve idari para cezalarının uygulanmasının bu Kanunda öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği hüküm altına alınmıştır. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 07/07/2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin 2 nci fıkrası hükmü uyarınca yapılan denetimde davalı şirketin hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan mal alıp sattığının ... tarih ve ... sıra nolu Cezalı Hal Rüsum Tutanağı ile tespit edildiği, bunun üzerine ... tarih ve ... - ... - ... sayılı ... Encümen Kararı ile Yönetmeliğin 47 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca davalı şirketten ... TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Davalı şirket kararın iptali istemi ile ... İl Hal Hakem Heyetine başvurmuştur. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün ... tarih .../... E. .../... K. sayılı kararında da belirtildiği üzere hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadan toptan mal alıp satmaları nedeniyle kendilerinden cezalı hal rüsumu alınmasına ilişkin encümen kararının iptali istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir. 5957 sayılı yasanın 14. maddesi uyarınca idari para cezalarına yer verilmiş olup, aynı yasanın 10/7 maddesi uyarınca 14. madde dışındaki tüm uyuşmazlıkların hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamında olduğu belirtilmiştir. Bir başka anlatımla, adı geçen kanunun 14. maddesinde düzenlenen idari para cezalarına ilişkin bir işlem yapılması halinde hal hakem heyeti görevli ve yetkili değildir. Oysa davaya ve itiraza konu yaptırım kararı 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 8/8-a maddesi ve aynı yönetmeliğin 47/1-a maddesine göre düzenlendiğinden, aynı kanunun 10. maddesi gereğince bu itirazı inceleme mercii Hal Hakem Heyetidir. Anılan nedenlerle davaya konu itirazı incelemeye hal hakem heyetinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. Mal alım satım işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda malı alan ya da satanın faaliyet gösterdiği; diğer uyuşmazlıklarda ise müracaat sahibinin faaliyet gösterdiği veya ikamet ettiği yerdeki heyete başvurulacak olması (Hal Hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmelik m.11/3), davalının da yerleşim yerinin ... olması nedeni ile ... Hal Hakem Heyetinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. Davaya konu uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak ise; davalının ... günü saat ...'de ... künye numarası ile malın sevkinden önce hal kayıt sisteminde bildirimde bulunduğu ve fakat \"...\" plaka sayılı araç yerine \"...\" plaka sayılı aracın bildirildiği, hatanın maddi hatadan kaynaklandığı, bu haliyle hal kayıt sistemine bildirimde bulunmadığı yönündeki hal rüsum tutanağındaki tespitin yerinde olmadığı, hal hakem heyeti kararının yerinde olduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davacının davasının REDDİNE,
2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan alınması gerekli ... TL karar ve ilam harcından peşin alınan ... TL'nin mahsubu ile bakiye ... TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Davalı yargılama gideri yapmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5. Kararın kesinleşmesine müteakip davacının ve davalının yatırdığı yargılama giderinin artması durumunda giderleri yatıran davacıya ve davalıya iadesine,
Dair; tarafların yokluğunda 5957 sayılı Kanunun 10/5. maddesi gereğince KESİN olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/03/2020
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır