T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2025/1601
KARAR NO\t: 2025/1487
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/06/2025 EK KARAR
NUMARASI\t: 2025/228 D.İŞ Esas- 2025/229 D.İŞ Karar
DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz Kararına itiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/09/2025
İSTİNAF KARAR YAZIM
TARİHİ: 11/09/2025
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2025/228 D.İş Esas- 2025/229 D.İş Karar sayılı, 17/06/2025 tarihli ek kararına karşı , ihtiyati haciz isteyen alacaklı (...) vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz kararına karşı mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini, ihtiyati haciz kararının dayanağı olan çek bir kambiyo senedi olduğunu, kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi, muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesinin, İİK’nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlu birden fazla ise, borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, bu yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbirinin Kayseri adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığını, müvekkili şirketin adresinin Ankara Batı yargı sınırlarında olup müvekkili şirket açısından Ankara Batı Mahkemelerinin yetkili olduğunu beyanla yetki itirazının kabulüne, yetkili mahkemelerin Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespitine, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına ve yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
CEVAP: İhtiyati haciz talep eden vekili cevap dilekçesinde özetle; borçlu ...Gıda tarafından sunulan itiraz dilekçesi ile yalnızca yetki itirazının ileri sürüldüğünü, borçlu tarafın yetki itirazının zaman kazanmaya yönelik olup kötü niyetli olduğunu, uygulamada ve Yargıtay içtihatlarında, ihtiyati haciz isteminde alacağın doğduğu yer, senedin ibraz yeri, borçlunun mal varlığına ulaşılabilecek yer gibi faktörlerin dikkate alınarak yetkili mahkemenin tayin edildiğini, çekin ... tarafından borcuna karşılık olarak müvekkiline verildiğini, çek ibraz edildiğinde ödeme yapılmadığını, muhatap banka tarafından karşılıksız şerhi düşüldüğünü, diğer borçlu ... yönünden icra takibinin kesinleştiğini, ... tarafından ne ihtiyati haciz kararına, ne de icra dosyasına herhangi bir itirazda bulunulmadığını, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu tarafın yetki itirazlarının reddine, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğunun tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : İlk derece Mahkemesi kararı ile; Somut olayda, süresi içinde ve usulüne uygun olarak borçlu tarafından mahkememizin yetkisine itiraz etmiş, ihtiyati hacze dayanak yapılan çekin keşide yerinin Ankara olduğu, çekin yani muhatap bankanın bulunduğu yerin Ankara olduğu, yine itiraz eden borçlunun ikametgahının Ankara olduğu dikkate alındığında yetki itirazının kabulü gerektiği anlaşılmakla ihtiyati hacze itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmış ve \"1-İhtiyati Haciz kararının kaldırılması talebinin kabulü ile, Mahkememizin 2025/228 D.iş esas, 2025/229 D.iş karar sayılı 17/04/2025 tarihli ihtiyati haciz kararının itiraz eden yönünden kaldırılmasına, 2-İhtiyati haciz talep eden tarafından dosyaya yatırılan teminatın 15/05/2025 tarihinde ihtiyati haciz talep eden vekiline iade edildiği anlaşılmakla bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, \" şeklinde ek karar verilmiştir.
İhtiyati haciz isteyen alacaklı vekili işbu ek kararı karşı yasal süresi içerisinde istinaf etmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : İhtiyati haciz isteyen alacaklı (...) vekili istinaf dilekçesinde özetle ; Borçlu tarafından 15.04.2025 keşide ve ibraz tarihli...seri numaralı 760.000,00 TL bedelli bir adet kambiyo evrakı müvekkile verildiğini, borcun ödenmesi için müvekkil tarafından borçlu olarak aranmış ancak borçlu tarafından bedeli ödeme hususunda müspet bir adım atılmadığını, müvekkilin alacağı rehinle de teminat altına alınmamış olup borçlu mal kaçırma eğiliminde olduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından bu husus dikkate alınmamış ve müvekkilim hak kaybı yaşamasına sebebiyet verildiğini, dolayısıyla davalının menkul ve gayrimenkul mallarına, üçüncü kişilerde bulunan hak ve alacaklar üzerine ihtiyati haciz konulmasını talep etme zorunluluğu hasıl olduğunu, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir, ilgili kişinin alacağını ya da hakkını koruma altına alan niteliği itibariyle geçici hukuki korumalar olduğunu, uzun süren davalar, icra takipleri sonucu borçluların bu süre içindeki mal kaçırma ihtimalini artırabileceğini, ihtiyati haciz ve ihtiyari tedbir gibi müesseseler bu gibi konuların önüne geçebilmek için kanunlarımızda yer alan hukuki korumalar olduğunu, somut olayda da müvekkilin alacağı rehinle de teminat altına alınmamış olup tedbiren davalının tüm menkul, gayrimenkul malları ve üçüncü kişilerdeki mal ve alacakları üzerine tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz konularak yaşanacak hak ihlalinin önüne geçilmesi gerektiğini, müeccel bir borç/alacak için ihtiyati haciz istenebilme şartları İİK md. 257 uyarınca; “Borçlunun yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun takiplerden kurtulma maksadıyla kaçması, mal kaçırması veya bunlara hazırlık içinde olması gibi alacaklının zararına hileli işlem veya teşebbüslerde bulunmasıdır.” şeklinde ifade edildiğini, somut olayda yeterli ve gerekli araştırma yapılmamış olup verilen karar hukuka aykırı olduğunu, müvekkilin alacağı teminat altına da alınmamış olup borçlunun tavrı borcu ödemekten kaçınma saiki ile mal kaçırma yönünde olduğunu, müvekkil alacağını tahsil edememe tehlikesi altında olduğunu, iş bu sebeple yerel mahkemece kurulan ihtiyati haciz istemin reddi kararı müvekkilin hak kaybına sebebiyet vereceğini, yerel mahkemece verilen iş bu kararın bozulması gerektiğini, bahse konu bu karar; haksız ve hukuki dayanaktan uzak, yasa koyucunun geçici bir tedbir olan ihtiyati haczi düzenleme amacına aykırı olduğunu, ihtiyati haciz sebepleri ve haczedilecek taşınır, taşınmaz ve alacaklar somut olarak belirtilmeden genel olarak müvekkilin ticari mahvına sebep olacak şekilde ihtiyati haczin reddine kararı verilmesi mevzuata ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, kaldı ki; hakimin yargılamayı sevk ve idaresi ilkesi gereğince gerekli her türlü tedbiri alması gerekmekte olup ihtiyati haciz talebinin kabulü gerektiğini, davalının mal kaçırma ve adres değiştirme ihtimallerinin bulunmasından ötürü ihtiyati haciz talebinde bulunulduğunu ve mahkemece de ihtiyati haczin reddi kararı usule, yasalara ve yerleşik içtihatlara aykırı olarak verildiğini, bahsedilen ve mahkemece re'sen göz önünde bulundurulacak sebeplerle; istinaf istemlerinin kabulü ile Kayseri 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2025/228 Değişik iş esas sayılı dosyasında 17.06.2025 tarihli ek kararın kaldırılarak ihtiyati haciz talebinin kabulüne, ihtiyati haczin reddine ilişkin yargılama gideri ve vekalet ücretine ilişkin kararının kaldırılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu Düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ :
Talep (D.İş dosyası üzerinden ), ...BANK , ...şubesinden verilme, 15/04/2025 keşide tarihli , keşide yeri ANKARA olan, keşidecisi aleyhine ihtiyati haciz istenenlerden ... LİMİTED ŞİRKETİ isim ve imzası görünen, lehdarı ... - ... ismi yazılı, arkasında da işbu lehtarın simi ve imzası ile ihtiyati haciz isteyen ...'a cirosu görünen ve iş bu ciranta tarafından da talep/dava dışı ...LTD. ŞTİ ne ciro edilmiş ve süresinde muhatap bankaya ibrazı ile bankaca karşılıksızdır şerhi yazılı olan, ... çek seri nolu ,760.000,00TL bedelli çeke dayalı olarak, aynı miktar üzerinden , İ.İ.K 257. Maddesi gereğince ihtiyati haciz kararı verilmesine ilişkindir.
Mahkeme 17/04/2025 tarihli 2025/228 D.İş esas-2025/229 D.İş karar sayılı gerekçeli kararı ile İ.İ.K 257. Maddesi gereğince ve %15 teminat karşılığında 760.000,00TL üzerinden ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar vermiştir. Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen borçlulardan ... LİMİTED ŞİRKETİ vekili dilekçesiyle süresi içinde iş bu ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir. İtiraz sebepleri olarak kararı veren Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisiz olduğunu, şirketin adresinin .../ANKARA olması nedeniyle İ.İ.K. 50, HMK 'nun 6. Maddesi gereğince ANKARA BATI mahkemelerinin yetkili olduğunu, Kambiyo senetlerine bağlı bu borcun aranacak borçlardan olduğunu, alacaklının yerleşim yeri ve çekin ibraz edildiği yerin yetkili olmadığını ileri sürmüştür.
Mahkeme itirazı duruşmalı olarak incelemiş, 17/06/2025 tarihli duruşmaya katılan alacaklı vekili mahkemece dinlenmiştir. Aynı celsedeki kısa karar ile itiraz eden borçlu ... LİMİTED ŞİRKETİ vekilinin ihtiyati hacze itirazı/kaldırılması talebinin kabulü ile 17/04/2025 tarihli ihtiyati haciz kararının itiraz eden borçlu şirket yönünden kaldırılmasına karar vermiştir. Bu yönden ayrıca gerekçeli olarak 17/06/2025 tarihli ek kararı da yazmış, ihtiyati haciz isteyen alacaklı vekili iş bu ek kararı süresinde istinaf etmiştir.
İhtiyati haciz isteyen alacaklının dosyadaki adresinin KAYSERİ ,itiraz eden Karşı taraf borçlu ... LİMİTED ŞİRKETİnin adresinin .../ANKARA,itiraz etmeyen diğer borçlunun adresinin de .../ANKARA olduğu görülmüştür.
İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze aynı kanunun 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, yine adı geçen kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. HMK'nın 6. maddesinde genel yetkili mahkemenin davalının ikametgahı mahkemesi olduğu belirtilmiştir. HMK'nın 10. maddesinde de; \"Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.\" denilmiştir.
TBK'nın 89. maddesinde \"Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ve sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, bunların dışındaki bütün borçlar ise doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir.\" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Çeke dayanan alacaklar yönünden istenen ihtiyati haciz kararlarını vermeye yetkili mahkemeler; borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş olan çekte keşidecinin ad ve soyadının yanında yazılı olan yer (TTK'nın 781/2-3. maddesi) ve ihtiyati haciz istenen keşideci, lehtar, ciranta ve avalistlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemelerdir. Çekin ödeme için ibrazından sonra çekin niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez.
Eldeki somut olayda,İhtiyati haciz kararına dayanak olan çekte keşide yerinin ANKARA, muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin .../ANKARA ve muhatap bankanın adresinin de .../ANKARA olduğu anlaşılmıştır. İhtiyati haciz isteyen alacaklının adresinin ise KAYSERİ olduğu görülmüştür.
Kambiyo senetlerinden kaynaklanan alacak, aranacak borç niteliğinde olduğundan para alacağının alacaklının yerleşim yerinde ödenmesini öngören TBK'nın 89. Maddesinin 1.fıkrası somut olayda uygulanamaz. Çeke dayalı bir alacak, ödeme için ibrazından sonra da kambiyo senedine dayalı bir alacak olma vasfını korur. Nitekim Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 24/04/2017 günlü 2017/1037 Esas -2017/3223 Karar,2016/20516 Esas,2017/3500 Karar sayılı emsal kararları, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 03/07/2017 günlü 2017/635 Esas - 2017/922 Karar sayılı emsal kararı, yerleşik ve istikrarlı uygulaması bu doğrultudadır.\tDosya kapsamına göre ihtiyati haciz kararına konu çekin keşide yerinin ANKARA, muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin .../ANKARA ve muhatap banka şubesinin de .../ANKARA şubesi olduğu , yani hiçbirinin ihtiyati haciz istenen ve kararı veren yer mahkemesinin bulunduğu yer olan KAYSERİ olmadığı, dolayısıyla KAYSERİ Mahkemelerini yetkili kılan herhangi bir kaydın da çekte bulunmadığı görülmüştür.
İhtiyati haciz isteyen alacaklının yerleşim yeri adresinin KAYSERİ olduğu görülmüşse de, yukarıda belirtilen emsal Yargıtay içtihatlarına göre TBK'nın 89. Ve HMK 10. maddeleri hükümlerinin somut olaya uygulanmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla ihtiyati haciz isteyen alacaklı tarafın adresi mahkemesi yetkili olmadığından, ihtiyati haciz kararı veren KAYSERİ mahkemesinin (Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi) yetkili olmadığı anlaşılmıştır.
Bu nedenlerle de itiraz eden borçlu ... LİMİTED ŞİRKETİ vekilinin ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkisizliğine dair yönden İİK 265. Md uyarınca yaptığı itirazında haklı olduğu sonucuna varılmıştır.
İİK 265. MADDESİNE GÖRE: \"Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.
(Ek ikinci fıkra: 17/7/2003-4949/63 md.) Menfaati ihlâl edilen üçüncü kişiler de ihtiyatî haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir.
Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.
İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur. Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir.
(Ek fıkra: 17/7/2003-4949/63 md.; Değişik:2/3/2005-5311/17 md.) İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir. İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz.\" şeklinde düzenlenmiş olup, yetki itirazının esasa ilişkin diğer itiraz sebeplerinden önce incelenmesi gerektiğinden işbu ihtiyati haciz kararına mahkemenin yetkisizliği yönünden yaptığı itirazının kabulü ile mahkemece itiraz eden borçlu ... LİMİTED ŞİRKETİ hakkında verilen ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle itiraz eden işbu borçlu şirket yönünden kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.\t
Açıklanan nedenlerle ve mahkemece de duruşmalı inceleme sonucunda istinaf edilen 17/06/2025 tarihli gerekçeli ek kararı ile , itiraz eden karşı taraf borçlu ... LİMİTED ŞİRKETİ vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının kabulüne ve daha önce verdiği 17/04/2025 tarihli ihtiyati haciz kararının itiraz eden işbu borçlu şirket yönünden kaldırılmasına dair karar verilmiş olduğundan, istinaf edilen ek kararda usul, yasa ve mevcut dosya kapsamı yönlerinden herhangi bir isabetsizlik ve aykırılığın bulunmadığı , ek kararın hukuka uygun olduğu , bu nedenlerle ihtiyati haciz isteyen alacaklı vekilinin yukarıda yazılı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2025/228 D.İş Esas- 2025/229 D.İş Karar sayılı, 17/06/2025 tarihli ek kararının hukuka uygun olduğunun anlaşılması nedeniyle ihtiyati haciz isteyen alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun H.M.K. 'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
Alınması gereken istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden taraftan peşin olarak alındığından harçla ilgili yeniden karar verilmesine yer olmadığına,
İstinaf incelemesi aşamasında duruşma yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına ,
HMK 302/5 maddesi gereğince işbu ilamın kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin , harç tahsil işlemlerinin, HMK 359/4 Maddesi gereğince bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
İstinaf eden tarafça yapılan istinaf posta giderleri ile istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile İ.İK. 265/ son maddesi gereğince KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 11/09/2025