T.C. \t\t\t\t\t\t\t\t
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t\t: 2018/821 Esas
KARAR NO\t: 2020/411
DAVA\t\t: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHi\t: 20/12/2018
KARAR TARİHİ\t: 11/09/2020
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 20/12/2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının kooperatif yönetim kurulu kararı ile kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, genel kurula ihraç kararına karşı itiraz ettiğini, davacıya gönderilen ihraç kararının gerekçesinin aidat borcunun faizinin bulunduğu iddiasına ilişkin olduğunu, davacının kooperatife ne anapara borcu ne de faiz borcu bulunmadığını, ihraç kararını öncelikle usulden inceleyerek, ihraç yetkisi yönetim kuruluna ana sözleşme ile devir edilmemişse, ihraç kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini, ihraç yetkisi ana sözleşme ile yönetim kurulana devir edilmişse, ihraç gerekçeleri gerçekleşmediği ve ana sözleşmede yazılı olan ihraç sebepleri bulunmadığından ihraç kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı üyeliğinin yönetim kurulu tarafından sonlandırıldığını, yani ihraç kararının yönetim kurulu tarafından alındığını, davacının süresi içerisinde ve usulüne uygun olarak genel kurula başvuru yapmadığını, davanın hak düşürücü süre geçtiğinden usulden reddi gerektiğini, ayrıca davacıya ihtarname gönderildiğini ve usulüne uygun olarak tebliğ edildiğini, bundan sonra yönetim kurulunca ihraç kararı alındığını, ihraç kararının genel kurulda da alındığını, genel kurul kararının iptaline yönelik bir istemde bulunulmadığını, dolayısıyla davacının ihraç prosedürünün hukuka uygun olduğunu belirterek haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini istemiştir.
Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne davalı kooperatifin sicil dosyasının istenmesi için müzekkere yazılmış, gelen cevabi yazı ve ekleri dosyamız arasına alınmıştır.
Davalı kooperatife müzekkere yazılarak davacının ihraç kararına dayanak ihtarname, yönetim kurulu kararı, genel kurul kararı, tebliğ şerhli tebligat parçaları vs belgeler celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce yargılaması sırasında; dava dosyası re'sen seçilecek kooperatif işlemlerinden anlayan mali müşavir bilirkişiye kooperatif kayıt ve defterleri üzerinde yerinde inceleme yapma yetkisi verilerek tarafların iddia ve savunmaları, ana sözleşme hükümleri gözetilmek suretiyle davaya konu ihraç kararına ilişkin olarak davacının ihraç kararının verildiği tarih itibari ile kooperatifin üyesi olup olmadığı, kooperatifin ihraç kararında belirtilen tutarda alacaklı olup olmadığı, ihtarname ile kooperatifin ticari defter ve kayıtlarındaki varsa borç miktarının tutarlı olup olmadığı, ihtarnamenin davacıya usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği hususları ile tebliğ tarihleri ve açılan dava tarihine göre 3 aylık hak düşürücü süre yönünden de değerlendirmeyi kapsayacak şekilde rapor tanzim edilmesine karar verilmiş, bilirkişi tarafından mahkememize sunulan ... havale tarihli raporda özetle; \"...Davacıya üyelikten ihraç kararının verildiği tarihte davacının davalı kooperatifin üyesi olduğu, davalı kooperatif defter ve belgelerine göre, ihraç kararına dayanak olan ihtarnamelerde belirtilen borç tarihi olan... tarihi itibariyle davacının asıl aidat borcunun ... TL gecikme faizi borcunun da ... TL olmak üzere toplam borcunun ... TL olduğu, davalı kooperatif defter ve belgelerine göre yapılan hesaplamalarda tespit edilen davacı borcuna göre davalı kooperatifin davacı tarafa gönderdiği ve ihraç kararına dayanak olan ihtarnamelerde bildirilen borcun %20,11'lik bir oranda fazla bildirildiği, bu borç farkının fahiş bir fark olduğu ve ihraç kararına dayanak olan ihtarların geçersiz sayılmasına neden olacağı, davacı, dava konusu ettiği ihraç kararının iptali için yasal dava açma süresi olan 3 aylık hak düşürücü süre içinde dava açtığı...\"
Bilirkişi tarafından tanzim edilen ... tarihli ek raporda ise özetle; \"...Dava dosyasına sunulan kök raporumda 6098 sayılı TBK'nun 120/2. Maddesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/23-2212 Esas, 2015/1309 Karar, 06/05/2015 tarihli kararı gereğince, davacının asıl aidat borcuna... tarihinden önceki dönemlerde genel kurul toplantılarında alınan aylık %20 faizi oranı üzerinden, 01/07/2012 tarihinden sonraki dönemlerde 01/01/2006 tarihinden itibaren uygulanmakta olan yıllık %9 (aylık %0,75) temerrüt faiz oranının yüzde yüz fazlası (aylık %1,5) oranlar uygulanmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/23-2212 Esas, 2015/1309 Karar, 06/05/2015 tarihli kararı gereğince, 01/07/2012 tarihinde önceki dönemler için yasal temerrüt faiz oranlarının yüzde yüz fazlasının uygulanmayacağı, kooperatif genel kurul toplantılarında belirlenen faiz oranları üzerinden hesaplama yapılması geremkektedir. Bu nedenlerle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/23-2212 Esas, 2015/1309 Karar, 06/05/2015 tarihli kararına uygun olarak düzenlenen dava dosyasına sunulan kök raporumdaki kanaatim devam ettiği\" kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; Dava, Kooperatif üyeliğinden yönetim kurulu kararıyla ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
Davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkin yapılan değerlendirmede;
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi ortaklıktan çıkarılma esaslarını düzenlemiştir. Bu maddeye göre ortaklıktan çıkarılmayı gerektiren bir sebep olması halinde yönetim kurulunun teklifiyle genel kurulca çıkarılma kararı verilir. Ancak bu yetki ana sözleşme ile yönetim kuruluna devredilebilir.
Ortaklıktan çıkarmaya yönetim kurulu kararı vermiş ise de ortak bu karara karşı ya yönetim kurulunun çıkarma kararının kaldırılması için genel kurula başvurabilir ya da doğrudan mahkemeye itiraz davası açabilir. Ancak yönetim kurulunca verilen çıkarma kararına karşı hem genel kurula itiraz hakkı ve hem de mahkemeye itiraz davası açma hakkı birlikte kullanılamaz. Çıkarılma kararının tebellüğ tarihinden itibaren ortağın üç ay içinde genel kurula itiraz etmesi ya da dava açması gerekir.
Davacı davalı kooperatif yönetim kurulu kararı ile üyelikten ihraç edilmiş olduğundan ihraç kararının tebliği tarihinden itibaren üç aylık süre içerisinde ihraç kararının iptali için dava açma ve genel kurula itiraz hakkı bulunmaktadır.
Davacı taraf ihraç kararının tebliğ tarihi olan ... tarihinden sonra üç ay içinde dava açmamış ve genel kurula itirazda bulunmamıştır. Ancak davacı ihraç kararının iptali için genel kurula bir itirazda bulunmamasına rağmen üç aylık süre içinde davalı kooperatifin ... tarihinde icra ettiği olağan genel kurul toplantısında davacının üyelikten ihracı işlemi genel kurul gündemine alınmış ve genel kurulda davacının üyelikten ihraç edilmesine karar verilmiştir.
Davacının üyelikten ihracına karar verilen bu genel kurul kararı noter aracılığıyla veya iadeli posta ile davacıya tebliğ edildiği ile ilgili bir belge bulunmadığından açılan davanın süresinde olduğunun kabulü gerekmiştir.
Davanın esasına ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 27. maddesinde: \"Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez.\" düzenlemesi mevcuttur.
Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 12.12.2011 tarih 2011/3143 Esas 2011/2477 Karar sayılı emsal içtihadında \" Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
Dosyada, kooperatif anasözleşmesi, genel kurul tutanakları, ihraca dayanak alınan ihtarnameler ve tebliğine ilişkin belgeler bulunmamaktadır
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve Yapı Kooperatifleri Tip Ana Sözleşmesinin 14. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.Dosyada ihtarnameler ve tebliğ belgeleri bulunmadığından ihtarnamelerin gerekli koşulları taşıyıp taşımadığı anlaşılamamaktadır.
....
Mahkemece ihraca ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak dosyaya celp edilerek, ihtarnamelerin gerçek borç dışında kalan unsurları bakımından yasa ve anasözleşme hükümlerine uygun olup olmadığı öncelikle değerlendirmeli, ihraç prosedürünün bu yönden usulüne uygun olmadığı sonucuna varılır ise davanın kabul yoluna gidilmeli, ihraç prosedürünün bu yönden usulüne uygun olduğu sonucuna varılır ise gerçek borcun ihtar edilip edilmediğinin incelenmesine geçilmesi gerekecektir...\"
Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 04/10/2010 tarih, 2009/3201 Esas, 2010/9657 Karar sayılı emsal içtihadında da\"... Dava, aidat yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle, davacı hakkında alınan yönetim kurulu ihraç kararının iptaline ilişkindir.
Dairemizin yerleşmiş içtihatları uyarınca,ihtar konusu yapılan miktarın gerçek borçla tamamen örtüşmesi zorunlu olmayıp, yazılı borç miktarı bakımından küçük farklılıklar bulunması, ihtarı bu nedenle geçersiz kılmaz. ( Y.11.H.D. 21.02.2005 T, E.2004/4845,K.2005/1458 sayılı ilamı)...\"şeklinde belirtilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde incelenmesi gereken hususun davacının faiz borcu yönünden uygulanması gereken faiz oranına ilişkin olduğu görülmüştür.
Yargıtay 23.Hukuk Dairesi'nin 17/04/2019 tarih 2016/5458 Esas -2019/1437 Karar sayılı emsal içtihatında; \"...Davacı tarafın kooperatif aidat alacağını, genel kurul kararlarında yıllara göre uygulanacak faiz oranlarının tatbiki ile talep ettiği, mahkemece de davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. Borçlar Kanunu'nun uygulanmasına dair 6101 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 7. maddesi yollaması ile somut olayda da uygulanması gereken 6098 Sayılı TBK'nın 120/2. maddesinde akdi ilişkilerde istenebilecek temerrüt faizinin üst sınırının düzenlendiği, mahkemece söz konusu düzenlemeye göre işlemiş ve işleyecek faizin belirtilen üst sınırı aşmayacak şekilde hesaplanması hususunun gözden kaçırılarak karar verildiği görülmüştür. Kooperatif genel kurulunca belirlenecek temerrüt faiz oranı, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüzünden fazla olamayacaktır. Bu durumda mahkemece dava konusu yapılan alacakla ilgili TBK'nın 120/2. maddesinde yazılı oran aşılmadan işlemiş faiz borcunun hesaplanması amacıyla ek rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi...\" gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen kanun maddesi ve emsal içtihatlar doğrultusunda yapılan değerlendirmede: Davacının kooperatife aidat yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesi ile yönetim kurulu tarafından ihracına karar verilerek kararın tebliğ edildiği ancak kooperatife ait ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemede kooperatif tarafından aidat borcunun ödenmesi için ve ödenmemesi halinde üyelikten ihraç edileceği ile ilgili olarak 1163 Sayılı Kanun 27.maddesinde belirtildiği şekilde iki defa ihtarname gönderildiği, ancak gönderilen ihtarnamelerde belirtilen ... TL'lik borç miktarı ile kooperatife ait ticari defter ve belgelerde hesaplanan ... TL'lik borç miktarı arasında %20,11 lik bir fazlalık bulunduğu, bu fazlalığın ihtarnamelerdeki borç miktarı ile gerçek borç miktarı arasındaki tutarsızlığı gösterdiği, dolayısıyla küçük farklılık olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla davacının ihracına ilişkin usulüne uygun olmayan davalı kooperatifin .../... nolu yönetim kurulu kararının iptaline karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklanacağı üzere;
1-Davacının davasının KABULÜNE,
Buna göre davacı ...'ün davalı .... üyeliğinin ihracına ilişkin .../... sayılı yönetim kurulu kararının İPTALİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli ... TL harçtan peşin olarak alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 3-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğiden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan ... -TL ilk dava masrafı, ... -TL tebligat ve ... TL. müzekkere gideri, ...-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam ... -TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafça kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde talep aranmaksızın davacıya İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/09/2020
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır