T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 01/07/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 05/03/2021
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklı)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 01/07/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; davalı şirkete ait ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde sigortalı olduğunu, davalıya ait ve müvekkili şirketi nezdinde ZMMS ile sigortalı aracın 05/12/2012 tarihinde 225,6 promil aşırı alkollü sürücü tarafından sevki sırasında ve alınan alkolün etkisiyle %100 kusurlu olarak trafik kazasına karıştığını ve kaza sonucunda araç sürücüsünün vefat ettiğini, söz konusu kaza sonucunda...'ın vefatı nedeniyle müteveffanın eşi tarafından Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. Esas sayılı dosyası ile destekten yoksun kalma tazminatı talepli dava açıldığını, bu kapsamda 202.907,65-TL ZMM sigorta poliçesi kapsamında 08/12/2017 tarihinde ödeme yapıldığını, dava konusu trafik kazasında sigortalı araç sürücüsünün aşırı derecede alkollü olup kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğini, ilgili alacağın sağlanması için borçlu tarafa ihbar mektubu gönderilmişse de herhangi bir sonuç alınamadığını, bunun üzerine Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, borçlu şirketin itiraz ettiğini beyanla davalı şirketin Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında yaptığı itirazın iptali ile takibin 202.907,65-TL asıl alacak, 3.094,34-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 206.001,99-TL üzerinden devamını, davalıya ait kazaya karışan ... plakalı araç kayıtları üzerine ihtiyati haciz konulmasını, mahkeme masraflarıyla ücreti vekaletin davalı taraftan tahsilini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; davalı müvekkili şirkete ait ... plakalı aracı sevk ve idare eden şirket çalışanı ...'ın alkollü olarak 05/12/2012 tarihinde kaza geçirdiğini, bu kaza neticesinde hayatını kaybettiğini, müteveffanın 225,6 promil alkollü olduğunu, davalı müvekkili şirkete ait aracın müteveffa ... tarafından iş haricinde, mesai saatleri dışında, özel yaşamı için ve alkollü kullanıldığını, bu durumun davalı müvekkili şirket yönünden bir yandan engellenemez mücbir sebep olması diğer yandan aracın rıza dışı alınarak kullanılmış olması durumlarını oluşturduğunu,...’ın kazaya sebebiyet veren 3. kişi olarak değerlendirilemeyeceğini, aksine ... ve ...'ı destekten yoksun bırakan kişinin bizzat İsmail Kaynar olduğunu, kazanın ...plakalı araçtaki kusur veya arızadan meydana gelmediğini, bu yönüyle davalı müvekkili şirketin kusursuz olduğunu, bu sebeplerle müvekkili şirketin davacı tarafından ödenen destekten yoksun kalma tazminatından sorumlu olmadığını, davacı tarafça alınan ve kabul etmedikleri aktüerya bilirkişi raporunun ihtarname veya ödeme emriyle müvekkili şirkete gönderilmemesinin raporun gizlenmesi ve bilgi alınmasının engellenmesi olduğunu, bunun ise iyi niyet ile bağdaşmadığını ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyanla davacı tarafın haksız, hakkaniyete ve hukuka aykırı olarak açmış olduğu davanın esastan reddini, haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi açan davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra tazminatına hükmedilmesini, yargılama masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, \"Müteveffa ... alkollü araç kullanması sebebiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/b ve 48/5 inci maddelerini ihlal ederek kazanın gerçekleşmesinde tam kusurlu olduğunun ve kazanın oluşumunun münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleştiğinin tespit edildiği, bu sebeple davacı sigorta şirketinin rücu hakkının bulunduğu kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme dosyasında hükme esas alınan bilirkişi raporlarının hatalı ve eksik tanzim edildiğini, Mahkemenin itirazlar doğrultusunda yeni ve farklı bir bilirkişiden rapor almadığını, bu hususun hukuka aykırı olduğunu, ayrıca hükme esas 24.11.2020 tarihli bilirkişi raporunun inceleme ve belirlemeler başlıklı kısmının 5. maddesinde müteveffa ...'ın eşi ve oğluna Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasında açılan tazminat davası nedeniyle 01.12.2017 tarihinde 30.484,56-TL ..., 151.758,09-TL... lehine ve 08.12.2017 tarihinde ise 20.665,00-TL ek ödeme olmak üzere toplam 202.967,65-TL ödendiğinin tespit edildiğini, 19.02.2021 tarihli ek bilirkişi raporunun da aynı doğrultuda olduğunu ve itirazlarının incelenmediğini, hükme esas raporda bahsi geçen 20.665,00-TL ek ödemeye ilişkin Mahkeme dosyasına sunulan ibraname, feragatname ve makbuz başlıklı 07.12.2017 tarihli belgenin sunulduğunu, bu belgede 500,00-TL dava yargılama gideri, 16.885,00-TL vekalet ücreti ve 3.280,00-TL icra vekalet ücreti olmak üzere toplam 20.665,00-TL'nin ödenmesi konusunda uzlaşmaya varıldığını, ancak belgede bahsi geçen yargılama gideri, vekalet ücreti ve icra vekalet ücretinin hangi dava ve hangi icra dosyalarına ilişkin olduğunun belirtilmediğini, şayet raporda Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasına istinaden ödeme yapıldığı göz önüne alınmış ise Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı kararında ibraname, feragatname ve makbuz başlıklı 07.12.2017 tarihli belgede bahsedilen ücretlerin hiç birisine hükmedilmediğini, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasında davacılar lehine herhangi bir vekalet ücreti, yargılama gideri de hükmedilmediğini, bu davanın, davacıların davasından feragat etmesi ile sonuçlandığını, davacı sigorta şirketi tarafından müteveffanın mirasçılarına yapılan 20.665,00-TL ödemenin herhangi bir yasal ve hukuki dayanağının bulunmadığını, müvekkili şirketin hukuki ve yasal dayanağı olmayan 20.665,00-TL ödemeden sorumlu tutulmasının beklenemeyeceğini, Yerel Mahkeme dosyasına sunulan \"Sulh ve İbraname Protokolü\" başlıklı belgenin son paragrafında \"...Bu nedenle taraflar; ileride sorumlukluk kusur gibi hesaba etki edecek unsurlarda bir değişiklik olması ve/veya ihtilaf doğması halinde öncelikle bir diğerine talebi tevsik edevek tüm belgelerle birlikte başvuru yapmayı; doğrudan dava açılması yoluna giden tarafın faiz yargılama gideri, dava vekalet ücreti talep etmeyeceğini peşinen kabul ederler.\" kaydının yer aldığını, bu sulh ve ibraname protokolü başlıklı belgede müteveffa ...'ın oğlu ve eşine toplam 182.242,65-TL ödeme yapılmasının taraflar arasında kararlaştırıldığını ve müteveffa...n oğlu ve eşinin ise herhangi bir yargılama gideri, vekalet ücreti talep etmeyeceklerini kabul ettiklerini, davacı sigorta şirketi tarafından yapılan 20.665,00-TL ödemenin müteveffa...'ın oğlu ve eşine değil vekiline ödendiğini, bu nedenlerle bilirkişi raporundaki miktarları kabul etmemekle birlikte aktüerya bilirkişi raporunda hesaplanan 20.665,00-TL'nin hesaplanan toplam miktardan düşülmesi gerektiğini, müvekkil şirketin hesaplanan tüm ödemelerden sorumlu tutulamayacağını, dava konusu kazaya karışan... plakalı aracın ...tarafından özel yaşamı için, mesai saatleri dışında, davalı müvekkili şirket ile bağlantısı ve ilgisi olmayan bir yerde ve iş haricinde “rıza dışı” alınarak kullanıldığı esnada kaza meydana geldiğini, aracın rıza dışında ve mesai saati dışında kullanıldığı da dikkate alındığında kazanın gerçekleştiği sırada davalı müvekkili şirketin çalışan...ı denetleme yükümlülüğünden de söz edilemeyeceğini, Mahkemenin itirazları doğrultusunda yeni ve farklı bir bilirkişiden rapor almadığını, bu hususun hukuka aykırı olduğunu, dava konusu kazanın meydana geldiği yer ve tarih ile ilgili meteoroloji kayıtlarının celbini talep ettiklerini, sürücünün aracı sadece mesai saatleri içinde ve iş ile ilgili yapılacak bir iş olduğu zaman kullanılmasına izin verilmesine rağmen gece saatlerinde kazanın meydana geldiğini, sürücü...'ın aracın anahtarını kaza gününde izinsiz aldığını, kazanın meydana gelmesinde salt ve münhasıran alkolün etkisinden söz edilemeyeceğini, dış etkenlerin de kazanın meydana gelmesinde rol aldığını, daha önce Yerel Mahkeme dosyasına sunulan 30.01.2020 tarihli bilirkişi raporunda trafik bilirkişisinin kaza noktasında trafik işaret levhası, aydınlatma olmadığını beyan ettiğini, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarının \"alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması gerektiği\" yönünde olduğunu, dava konusu kazada dış etkenlerin de rol oynadığının açık olduğunu, bilirkişi raporları ile kazanın münhasıran salt alkolün etkisi ile gerçekleşip gerçekleşmediği tam tespit edilememiş olduğundan Yerel Mahkemenin eksik incelemeye dayalı ve hatalı bir karar verdiğini, müteveffanın eşi tekrar evlenmişse bu hususun tespit edilerek hesaplamanın yeni duruma göre yapılması gerektiğini, açıklanan sebeplerle Yerel Mahkemenin davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava; zorunlu trafik sigortacısı tarafından zarar gören üçüncü kişiye ödenen tazminatın alkollü araç kullanma nedeniyle sigortalısından rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda davacı vekili, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları uyarınca alkollü sürücüye ilişkin teminat dışı hal nedeniyle zarar gören üçüncü kişiye yapılan destekten yoksun kalma tazminatına dair ödemenin sigorta ettiren davalıdan tahsili isteminde bulunmuştur.
2918 sayılı KTK'nın 48. maddesinde; alkollü içki alması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu ifade edilmiştir. Zorunlu Mali Mesuliyet Sorumluluk Genel Şartlarının B.4.d maddesinde; tazminatı gerektiren olay işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak kendilerine verilen kişilerin uyuşturucu veya keyif verici maddeler almış olarak aracı sevk ve idare etmeleri esnasında meydana gelmiş veya olay yukarıda sayılan kişilerin alkollü içki almış olmaları nedeniyle aracı güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş bulunmalarından ileri geliyorsa sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı olduğu açıklanmıştır.
Davacı sigorta şirketinin, ödediği tazminatı sigortalısına rücu edebilmesi için kazanın salt alkolün etkisi ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. Bir başka ifade ile sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması elzemdir. Aksi takdirde rücu koşulları oluşmaz. Kazanın oluşumda başkaca bir nedenin etken olup olmadığı ve kazanın salt alkolün etkisi ile meydana gelip gelmediğinin tespiti için nöroloji, trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişiler tarafından inceleme yapılmak suretiyle olayın oluşumunda tarafların kusur durumu ve kazanın salt alkolün etkisi ile gerekleşip gerçekleşmediğinin tespit edilmesi gerekir. Yapılan inceleme neticesinde olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin belirlenmesi durumunda, oluşan hasar poliçe teminatı dışında kalacağından sigorta şirketinin akidi olan araç malikine rücu hakkı söz konusu olacaktır. (Yargıtay HGK 06/02/2014 tarih ve 2013/17-626 E. - 2014/126 K., 2012/7657 K., 4.HD 23.11.2021 tarih ve 2021/16576 E. - 2021/8995 K, 17.HD 12/06/2012 tarih ve 2012/2554 E. Sayılı ilamları)
Davalının sorumluluğunun belirlenebilmesi için kazanın oluşumunda sigortalı araç sürücüsünün mevcut kusur ve alkol durumunun tespiti önem arz eder. Bu kapsamda, somut uyuşmazlıkta nörolog ve trafik uzmanı bilirkişilerden oluşan heyetten alınan 30/01/2020 ve 18/06/2020 tarihli bilirkişi raporlarında olaya ilişkin belirlenen maddi olgular çerçevesinde, oluş şekline uygun düşecek biçimde, taraflara kusur atfını gerektiren sebeplerin somut olarak açıklanması suretiyle, kusur değerlendirilmesi yapılarak, sigortalı araç sürücüsünün alkollü olarak karıştığı trafik kazası nedeniyle kazanın oluşumunda Karayolları Trafik Kanunu'nun 84/d maddesi uyarınca %100 oranında asli ve tam kusurlu olduğu, dava dışı karşı araç sürücüsünün ise etken kusurunun bulunmadığı ve kazanın münhasıran (salt) alkolün etkisi ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Rücu davaları; gerçek zararının giderilmesi amacına yönelik olup, zenginleşmeye bir vesile teşkil etmemelidir. Davalı, davacının ödediği miktardan değil, kaza nedeni ile ortaya çıkan gerçek zarardan kusuru oranında sorumludur. (Yargıtay 17. HD 22.10.2020 tarih ve 2020/ 3488 E. 2020/6091 K.) Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve...Karar sayılı dosyasında ... tarafından ...'ne dava açıldığı, davalı sigorta şirketi tarafından ödeme yapılması nedeniyle sulh ve ibraname imzalandığı ve davacı tarafından davadan feragat edilmesi nedeniyle davanın reddine karar verildiği, davadan önce müteveffanın mirasçılarına davacı sigorta şirketi tarafından 202.907,65-TL ödeme yapılmış olduğu, ödemeye dair makbuz ve ibranamenin dosya kapsamında bulunduğu anlaşılmıştır. Müteveffa araç sürücüsünün olay tarihinde 225,6 promil alkollü olduğu dosya kapsamı ile sabittir. Mahkemece, poliçe genel şartları gözetilerek alkollü araç kullanımına ilişkin teminat dışı halin bulunup bulunmadığı araştırılarak, yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına uygun şekilde nörolog, trafikçi ve aktüerya bilirkişilerinden oluşan heyetten rapor alınmış, hükme esas alınan bu raporda araç sürücüsünün olayda %100 oranında ve tamamen kusurlu olduğu, kazanın münhasıran alkolün etkisi altında meydana geldiği tespit edilmiştir. Araç sürücüsünün olay tarihinde alkollü araç kullanması ve olayın münhasıran alkolün etkisi altında meydana gelmesi nedeniyle davacı sigorta şirketinin davalı sigortalısına rücu şartları oluşmuştur.
Her ne kadar davalı vekili, davalıya ait aracın bilgisi ve rızası dışında mesai saatleri dışında kullanılarak kaza yapıldığını, bu sebeple davacı sigorta şirketi tarafından ödenen tazminatın rücuen iadesinin talep edilmesinin mümkün olmadığını savunmuşsa da; ileri sürülen hususların, araç maliki olan davalının işletenlik sıfatının sona erdiğini kanıtlayacak mahiyette olmamasının yanı sıra, rücu talebinin de sigortalısından (akidinden) talep edilmiş olması ve davalının davacının akidi olmasına göre davalının buna yönelik istinaf sebepleri de yerinde görülmemiştir.
Açıklanan sebeplerle; davacı tarafça yapılan ödemenin teminat kapsamında kaldığı anlaşıldığından, davalıya ait aracın sürücüsünün alkollü olarak karıştığı trafik kazası sonucu meydana gelen zararın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca sigortalı olan davalıdan rücuen tazmini için gerekli koşulların oluştuğu belirlenerek İlk Derece Mahkemesi tarafından icra takibine yapılan itirazın kısmen iptaline karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmamaktadır.
HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, eldeki davada gerçek zarar hesabına ilişkin alınan hesap raporunun ve kusur raporunun denetime elverişli oluşuna, dosya kapsamına ve somut olaya uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporlarının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 14.069,52-TL nispi istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 3.517,38-TL harcın mahsubu ile bakiye 10.552,14-TL istinaf karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince YAZILMASINA,
3-Davalının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın Dairemiz tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 04/06/2025 tarih 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesi uyarınca parasal sınırların uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktarı esas alınmak suretiyle 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 01/07/2025
...