T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2025/268 Esas - 2025/832 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2025/268
KARAR NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2025/832
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
İNCELENEN DOSYANIN\t
MAHKEMESİ\t: ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 25/11/2022
NUMARASI\t\t: 2021/199 Esas 2022/897 Karar
DAVA\t: Rücuen Tazminat
DAVA TARİHİ\t: 29/03/2021
KARAR TARİHİ\t: 14/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH\t: 14/07/2025
\tTaraflar arasındaki rücuen tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
\tDAVA
\tDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; 4628 sayılı kanunla enerji sektöründeki özelleştirmelerin 4046 sayılı kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirme idaresi başkanlığı tarafından gerçekleştirileceği hükmü getirildiği, Yüksek Planlama kurulu 17.03.2014 tarih, 2004/3 sayılı kararı ile kabul edilen Elektrik Enerji Reformu ve özelleştirme stratejisi belgesi çerçevesinde ... 02.04.2004 tarih 2004/22 sayılı özelleştirme yüksek kurulu kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alındığını ve Özelleştirme İdaresi başkanlığı tarafından gerçekleştirilen ihale sonucunda %100 hissesi ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hiz AŞ tarafından devralındığı,... ile %100 hisselerine sahip olduğu 20 dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine ilişkin İşletme Hakkı Devir sözleşmesi imzalandığını, dava konusu edilen bedellerin işletme hakkı devir sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, davalı şirket tarafından sözleşmeye , mevzuat ve mülkiyet hakkına açıkça aykırı ve haksız bir şekilde elde edildiğini, İHDS nin 5.1 mdsinde \"devir dağıtım bölgesinde yer alan mülkiyeti veya kullanma hakkı ...'a ait olan Rağıtım Tesisleri ve Dağıtım Sistemi ile bunların üzerlerinde yer aldığı mülkiyetindeki veya kullanımındaki taşınmazlar, bu taşınmazlar üzerindeki kulanım hakları dağıtım tesislerinin gereği gibi işletilmesi için varlığı zorunluluk arzeden taşınmaz, tesis, araç-gereç , iş makineleri, telsiz cihazları ve bunların mütemmim cüzlerinin mülkiyet hakları saklı kalmak kaydı ile İşletme Haklarının hali hazırda fiili ve hukuki durumu ile şirkete devredilmesidir ifadelerinde devrin yapıldığı tarihte fiili ve hukuki durumun dikkate alınması gerektiğini, dağıtım tesislerinin dağıtım sisteminin tesislerin üzerinde bulunduğu taşınmazların dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıkların mülkiyeti ... Genel Müdürlüğünde olduğunu, İHDS ni imzalayan elektrik dağıtım şirketleri ve dolayısı ile davalı şirket mülkiyeti ...'a ait olan sistem , tesis, taşınmaz ve varlıkların işletme hakkını sadece ve sadece 36 Kv ve altı gerelim seviyesindeki elektrik enerjisinin hatlar üzerinden nakli amacıyla devraldığını, mülkiyet hakkı uyarınca taşınmaz ve tesisler üzerindeki her türlü kulanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma hakkının genel müdürlükte olduğunu, İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinde işletme hakkı devredilen varlıkların dağıtım şirketlerince dağıtım faaliyeti dışında kullanılabileceğine ilişkin hüküm bulunmadığını, dağıtım şirketlerinin elde etmiş olduğu gelirlerinin nasıl paylaştırılacağı Dağıtım Sistemi Gelirlerinin Düzenlenmesi Hakkında tebliğ Hükümleri çerçevesinde belirlendiğini, elektrik dağıtım şirketleri tarafından elde edilen reklam , kira vb gelirlerin iç ilişkideki uygunluğu , paylaşımı, sözleşme ve mevzuata uygun olup olmadıkları EPDK düzenlemesi kapsamına girmediğini, reklam ücretinin belirlenmesi başlıklı 11. maddesinde elektrik direklerinin bina tipi, trafo ve kesici ölçü kabinlerinin reklam amacıyla kullanımlarından doğan hak ve ücretlerini belirlemeye sözleşme süresi sonunda değiştirmeye ... genel müdürlüğü yönetim kurulunun yetkili olduğunu , reklam levhasının vereceği zararlar başlıklı 16 maddesinde reklam verenin belirtilen tüm zararları gerek 3. Şahıslara gerek ...'a tazmin etmeyi ...ın herhangi bir şekilde ödemede bulunması halinde bu meblağ ...a ödemeyi taahhüt ve kabul ettiğini, 17. Maddesinde reklam verenin reklam levhalarına ilişkin yaptırdığı sigorta poliçelerini sözleşme tarihinden itibaren 15 takvim günü içerisinde ...'a teslim etmekle yükümlü olduğunu basılı evrakın reklam amacıyla Kullanılmasında ücretin tespiti başlıklı 23. Maddesinde ücretin ... tarafından bir tarife ile veya açık artırma ile berileneceği Reklam metninin kabulü ve sözleşmenin imzalanması başlıklı 24 maddesinde ise yetkili kuruluşların izin alınan ve ... tarafından uygun görülen reklamlara ilişkin basılı evrak sözleşmesinin imzalanacağı hüküm altında alındığını, dava konusu edilen hususlar Genel müdürlüğün 2018- 2019 yılları Sayıştaş raporlarında vurgulandığı, bahsi geçen raporlarda Elektrik dağıtım şirketlerinin mülkiyeti ...'a ait olan trafo merkezleri, aydınlatma ve nakit direkleri ile diğer taşınmazları ...'ın rızası olmakdan kiralaması hukuken mümkün olmadığı , söz konusu taşınmazların kiralanıp kiralanmayacağına mülk sahibinin karar vermesi gerektiğini, bu kapsamda taşınmazların 3. Şahıslara ... ın kendisinin kiralayabileceği gibi dağıtım firmalarının ( bedeli mukabilinde anlaşılması ve anlaşılan hususların işletme hakkı devir sözleşmesine yansıtılması koşulu ile) bu taşınmazların 3. Şahıslara kiralanmasına izin verilebileceğini, bu hususların dağıtım şirketlerine bildirilmesine rağmen şirketlerin haksız şekilde gelir elde etmeye devam ettiklerini davalı şirketin Teşekkülün mülkiyet hakkını hiçe sayarak İHDS ile kendisine tanınan hak ve yükümlülüklerinin dışına çıkarak 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, ... Genel müdürlüğü Tesis ve basılı evraktan reklam amacıyla yararlanma esasları hakkında yönetmelik ve açıklamalarda yer alan tüm mevzuata aykırı şekilde elde ettiği reklam bedellerinin, baz istasyonu, telsiz ve TV aktarıcısı vb kurulumuna ilişkin bedellerin ve taşınmazın kiraya verilmesinden elde ettiği bedelerin tahsili ile şimdilik 1.000,00-TL nın İHDS tarihi baz alınarak tahsil tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
\t\t\t CEVAP
\tDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin hisselerinin tamamının davalı ...’a ait olduğu dönemde ...’ın özelleştirilmesinin gündeme alınmasıyla 24.07.2006 tarihinde ... ile ... arasında İşletme Devir Hakkı Sözleşmesi (İDHS) imzalandığını, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 30.04.2009 tarih ve 2009/16 sayılı kararı uyarınca, % 100 oranındaki hissenin satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. arasında 30.10.2009 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile Şirketimiz özelleştirilmiş olup, aynı isim altında (\"... Elektrik Dağıtım A.Ş.\") olarak faaliyetlerini sürdürdüğünü, dava dilekçesinde tarih aralığının bildirilmediğini, ... Yönetim Kurulunun 07.04.2009 tarih ve 15-142 sayılı kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren \"Trafo binaları, işletme binaları, diğer taşınmazlar ve direklere radyo baz istasyonu kurulumuna ilişkin tip sözleşme\" çerçevesinde elektrik dağıtım tesisleri baz istasyonu kurulmak üzere bedeli karşılığında GSM operatörlerine kullandırıldığını, \"... A.Ş. Genel Müdürlüğü (...) Tesis ve Basil Evraktan Reklam Amacıyla Yararlanma Esasları Hakkında Yönetmelik\" çerçevesinde ... Genel Müdürlüğü ve hissedarı olduğu şirketlere ait tesis ve basılı evrak, reklam amacıyla bedeli karşılığında 3.şahıslara kullandırıldığını ve İşletme Hakkı Devir Sözleşmeleri imzalandığını, dağıtım şirketlerinin sorumluluk alanında bulunan mülkiyeti ...’a ait olan taşınmazlarda baz istasyonu yeri kiralama ile yine mülkiyeti ...’a ait olan direk ve bina tipi trafo merkezlerine reklam alınmasıyla ilgili hakların dağıtım şirketlerine devredildiğine dair bir hüküm bulunmadığını, elektrik dağıtım şirketlerini devralan özel sektör şirketlerinin sahip oldukları dağıtım ve perakende satış lisanslarında da dağıtım tesislerinin dağıtım faaliyeti amacı dışında kullanılması yönünde de bir hüküm bulunmadığını bu nedenle baz istasyonu yeri kiralama ve reklam amacıyla kullanılması yönündeki talepler dağıtım şirketleri tarafından karşılanamadığından sektörün tüm taraflarının önemli bir gelirden mahrum kaldığını 3096 sayılı Kanun ve 4046 sayılı Kanun kapsamında imzalanan İşletme Hakkı Devir Sözleşmeleri hükümlerine göre sadece işletme Hakkı Devri yapılan ve mülkiyeti ...’a ait olan; elektrik dağıtım tesisleri ve dağıtım sistemi ile bunların üzerinde yer aldığı taşınmazlar üzerine reklam alınması, baz istasyonu, telsiz ve TV aktarıcısı vb. tesis iş ve işlemlerine ilişkin taleplerin, mülkiyetten doğan ... hakkı dikkate alınarak ... izni dahilinde karşılandığını ifade edildiğini, 25.12.2020 tarih E.126705 sayılı yazısı ile davacı “…24.07.2006 tarihinden 25.12.2020 tarihine kadar elde edilen kira reklam ..vb gelirlerin kendilerine ödenmesini…” müvekkilinden istediğini, 18.11.2015 tarihinden itibaren iki yıllık dönemlerde davalının iddia ettiği hakkı zamanaşımına uğradığını, dava konusu bedellerin İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi (İHDS) sonrasında dağıtım şirketlerince alınması İHDS’nin bir gereği olmasının yanı sıra davacının özelleştirme öncesi uygulanması ile gerçekleştiğini, sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde İHDS çerçevesinde mülkiyet dışında tüm işletme kullanma, kullandırma, yararlanma haklarının dağıtım şirketlerine geçtiğini, devre konu varlıklar mülkiyet dışında tüm hakları ile birlikte dağıtım Şirketlerine devredilmiş olup, İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi gereğince, elektrik dağıtım tesisleri ve dağıtım sistemi ile bunların üzerinde yer aldığı taşınmazlar üzerine reklam alınması, baz istasyonu, telsiz ve TV aktarıcısı vb. tesis iş ve işlemlerine ilişkin tasarruflarında ...’tan izin alması gerekmediği tasarruf yetkisinin dağıtım şirketinde olduğunu İHDS’nin “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 2’nci maddesine göre İşletme hakkı: “Şirket’in Dağıtım Tesisleri ve Dağıtım Tesisleri’nin işletilmesinde kullanılması gerekli diğer ilave unsurlar üzerinde bu sözleşmede yer alan hükümlerle sınırları belirlenen hakkı ve bu hakkın tanınması nedeniyle YÜRÜRLÜKTEKİ MEVZUATTAN VE BU SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BÜTÜN SORUMLULUKLARI” olarak tanımlandığını, bu nedenle reklam ve kira geliri elde edilmesini yasaklayan şekilde İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinde hüküm bulunmaması nedeniyle bu kapsamdaki sorumluluğu ve hakkı belirleyecek olan mevzuata bakılması gerektiğini, davacının kendi Ana Statüsüne göre; Elektrik Dağıtım Varlıklarından Reklam ve Kira Geliri Elde Etmesi mümkün olmadığını, ir. 14 Şubat 2018 tarihli ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ... AŞ Ana Statüsünün “Teşekkülün amacı ve faaliyet konusu” başlıklı 6 ncı maddesinin (ş) bendinde ...’ın faaliyet konuları ile ilgili menkul ve gayrimenkuller ile her türlü ayni ve fikri hakları tasarruf etmek, menkul ve gayrimenkul satmak, satın almak, kiralamak ve kiraya vermek hak ve yetkisi ...’ın kendi faaliyetlerine özgülenmiş olup elektrik dağıtım faaliyetini yürütmek hak ve yetkisine sahip olmayan ...’ın elektrik dağıtım varlıklarından kira geliri elde edebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 33 üncü maddesinde dağıtım lisansının hak sahibine Lisansında belirlenen dağıtım bölgesinde dağıtım faaliyetinde bulunma, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyeti yürütme, genel aydınlatma ve dağıtım sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla kullanılmak üzere elektrik enerjisi satın alma ile sistem teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin gerçekleşmeler nedeniyle fazlasını organize toptan elektrik piyasalarında satabilme, hakkını verdiğini, ayrıca dağıtım lisansı, sahibine sayaçların kurulması ve işletilmesi, yatırımların yapılması, bakım ve onarım faaliyetlerinin yürütülmesi şeklinde hak ve ödevler yüklediğini, Elektrik dağıtım lisansı, sınırları lisanslarında belirlenmiş 21 adet elektrik dağıtım şirketine verildiğini, ...’ın elektrik dağıtım lisansı bulunmadığını, bu doğrultuda ..., dağıtım faaliyetini yürütmek hak ve yetkisine sahip olmadığı gibi dağıtım faaliyeti ile birlikte yürütülmesi verimlilik sağlayacak reklam ve kira işlerini yürütmeyeceğini bildirerek davanın reddini istemiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
\tMahkemece; taraflar arasındaki 24.07.2006 tarihli işletme devir hakkı sözleşmesi ( sözleşmenin 5. Maddesi) uyarınca davacının davalı ... EDAŞ’a dağıtım tesisleri’nin gereği gibi işletilebilmesi için elektrik dağıtım bölgesindeki dağıtım tesislerinin çıplak mülkiyeti dışındaki haklarını, varlığı zorunluluk arz eden taşınmaz, tesis, araç-gereç, iş makinaları, telsiz cihazları ve bunların mütemmim cüzlerinin mülkiyet hakları saklı kalmak kaydıyla işletme haklarının hali hazırdaki fiili ve hukuki durumu ile devrettiği , taraflar arasındaki sözleşmede davalının davaya konu edilen ,işlettiği dağıtım şebekesi üzerinden elde ettiği reklam ve kira gelirlerini elde etmesini sınırlayan herhangi bir hüküm ve düzenleme bulunmadığı, davalının elde ettiği davaya konu reklam bedelleri, taşınmazlar ve araç kiralamalarından elde edilen gelirlerin EPDK tarafından düzenlenen elektrik bedelinin tespitine esas gelir tarifesi içinde yer aldığı, bu kapsamda elde edilen gelirlerin davalı işletme sahibine ait olduğu, taraflar arasındaki sözleşme, EPDK müzekkere cevabı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı ile anlaşılmakla davacının davasının reddine karar verilmiştir.
\tİSTİNAF SEBEPLERİ
\tDavacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece mülkiyet hakkının müvekkiline ait olduğu göz önüne alınmadan karar verildiğini, taraflar arasında akdedilen ihds'de dağıtım faaliyeti haricinde davalının dağıtım tesisleri ve taşınmazlardan gelir elde edebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığını, elektrik dağıtım şirketleri tarafından elde edilen reklam, kira vb gelirlerin paylaşımının EPDK düzenlemesi kapsamına girmediğinin mahkemece değerlendirilmediğini, ... A.Ş. Genel Müdürlüğü Tesis ve Basılı Evraktan Reklam Amacıyla Yararlanma Esasları Hakkında Yönetmeliğin halen yürürlükte bulunduğunu, Sayıştay raporlarının müvekkilinin davada haklı olduğunu ortaya koyduğunu, bu raporların mahkemece değerlendirilmediğini, emsal dosyalarda alınan bilirkişi raporlarının müvekkilinin haklılığını ortaya koyduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
\tHUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
\tDava; vekaletsiz iş görmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
\t6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
\tDavacı tarafından davalıya gönderilen 25/12/2020 tarihli yazı, EPDK tarafından davacıya gönderilen cevabi yazı sureti, EPDK müzekkere cevapları, yargılama aşamasında hesap uzmanı, mali müşavir, elektrik mühendisi bilirkişi heyetinden alınan 07/09/2022 tarihli bilirkişi raporu, işletme hakkı devir sözleşmesi dosya içerisinde yer almaktadır.
\tEPDK tarafından davacıya gönderilen 13/09/2012 tarihli yazıda, kira vb. işlemlerin davacının müsaadesi ile yapılması, bu işlere ait bedel tespitinin şirket tarafından yapılması, bunlarla ilgili tasarruf hakkıyla cezai ve hukuki sorumluluğunda dağıtım şirketine ait olmak üzere elektrik dağıtım ve perakende satışı amacı dışında sağlanan gelirleri davacı hesabına aktarılması hususlarının davacı ve diğer işletme hakkı devir sözleşmesi tarafı olan şirketçe değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
\tDavacı tarafından davalıya gönderilen 25/12/2020 tarihli yazıyla, işletme hakkı devir sözleşmesinin konusunun sözleşmede yer alan kapsam ve şartlar dahilinde dağıtım bölgesindeki mevcut ve yeni yapılacak elektrik dağıtım sisteminin, dağıtım tesislerinin ve dağıtım tesislerinin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların dağıtım faaliyeti için işletme hakkının devri, bu tesislerin iyileştirilmesi ve güçlendirilmesi ile ihtiyaç duyulan yeni dağıtım hat ve tesislerinin yapımı, sözleşmenin herhangi bir şekilde sona ermesinde söz konusu bütün tesislerin davacıya veya davacının belirleyeceği kuruluşa geri devredilmesiyle bu konularda tarafların her türlü hak ve yükümlülüklerinin tespit edilmesinin oluşturduğu, mülkiyeti davacıya ait olan dağıtım tesisleri ve taşınmazlar üzerine reklam alınması, baz istasyonu, telsiz ve TV aktarıcısı vb. tesis edilmesi, bu taşınmazların kiraya verilmesi iş ve işlemlerinin dağıtım faaliyeti ve işletme hakkı devir sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığı gibi, sözleşmede dağıtım tesisleri ve taşınmazlardan dağıtım faaliyeti haricinde gelir elde edilebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, işletme hakkı devrine konu varlıkların dağıtım faaliyetinde kullanılabileceği, davalı tarafından konuya ilişkin herhangi bir bildirim ve müsaade talebinde bulunulmaması rağmen mülkiyeti davacıya ait taşınmaz ve tesisler üzerinden ihds'ye ve mevzuata aykırı bir şekilde kira ve reklam gelir elde edildiğinin tespit edildiği bildirilmiştir.
\tYargılama aşamasında alınan birinci bilirkişi raporunda, taraflar arasında akdedilen işletme hakkı devir sözleşmesi uyarınca davalının elde ettiği reklam bedelleri, baz istasyonu, telsiz ve TV aktarıcısı vb. kurulumuna ilişkin bedellerin ve taşınmazların kiraya verilmesinden elde edilen bedellerin davalının EPDK tarafından düzenlenen gelir tarifesi içinde yer aldığı, davacıya iadesinin gerekmediği yönünde kanaat bildirilmiştir.
\tAlınan bilirkişi raporunda, davacı taşınmaz ve tesislerin kullanım hakkını davalıya devretmekle kullanım hakkı konusunda tasarruf yapma yetkisini de davalıya devrettiği, 19/12/2015 tarihli resmi gazetede yayınlanan dağıtım sistemi gelirinin düzenlenmesi hakkında tebliğin 25. maddesi ile dağıtım şirketinin bölgede işlettiği dağıtım şebekesi üzerinden elde ettiği reklam ve kira gelirleri gibi gelirlerin, dağıtım şirketlerinin gelirleri arasında sayıldığı, davacının reklam ve kira gelirlerine ilişkin talebinin yerinde olmadığı, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise 2007-2019 yılları arasında kira ve reklam gelirleri toplamı olan 1.711.829,99 TL'nin dava tarihine kadar faiziyle birlikte davacı tarafından davalıdan talep edilebileceği tespit edilmiştir.
\tDavacı yan taraflar arasında işletme hakkı devir sözleşmesi imzalandığını, anılan sözleşme ile mülkiyeti davacıya ait dağıtım tesisleri, dağıtım sistemi, tesislerin üzerinde bulunduğu taşınmazlar, dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıkların işletme haklarının davalıya devredildiğini, davalının ise bu sözleşmeye aykırı olarak mülkiyeti davacıya ait olan taşınır ve taşınmazlardan reklam ve kira gelirleri elde ettiğini iddia etmiş, davalı yan ise taraflar arasında imzalanan işletme hakkı devir sözleşmesinde reklam ve kira geliri elde etmesini yasaklayan bir sözleşme hükmü bulunmadığını savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
\tTaraflar arasındaki uyuşmazlık, mülkiyeti davacıya ait olan, işletme hakkı ise davalıya devredilen taşınır ve taşınmazlar üzerinden davalının reklam ve kira geliri elde etmesinin taraflar arasındaki işletme hakkı devir sözleşmesine aykırılık teşkil edip etmediği, aykırılık teşkil ediyor ise davalının ne kadar reklam ve kira geliri elde ettiği, davacının davalının elde ettiği reklam ve kira gelirlerinin tahsilini davalıdan talep edip edemeyeceği, talep edebilecek ise miktarı, uygulanması gereken zaman aşımı süresi hususlarından kaynaklanmaktadır.
\tDavacı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde, taraflar arasında akdedilen İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; \"... Anonim Şirketi (...) ile ... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi arasında imzalanan bu Sözleşme'nin amacı; Kırşehir Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya ve Karaman illerinden oluşan Elektrik Dağıtım Bölgesi'nde yer alan ve ... uhdesinde bulunan Dağıtım Sistemi'nin, Dağıtım Tesisleri'nin ve Dağıtım Tesisleri'nin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların, mülkiyet hakkı saklı kalmak koşuluyla ... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi'ne İşletme Hakkının devredilmesi ile Dağıtım Tesisleri'nin ve gerekli diğer unsurların iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve yeni Dağıtım Tesisi yapımının esaslarını ve tabi olduğu hükümleri belirlemektir.'' hükmüne yer verildiği,
\tİşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 2. maddesinde işletme hakkının, “Şirket'in, Dağım Tesisleri ve Dağıtım Tesisleri'nin işletilmesinde kullanması gerekli diğer ilave unsurlar üzerinde bu sözleşmede yer alan hükümlerle sınırları belirlenen hakkı ve bu hakkın tanınması nedeniyle yürürlükteki mevzuattan ve bu sözleşmeden doğan bütün sorumlulukları” şeklinde tanımlandığı,
\tİşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin “Sözleşmenin Konusu” başlıklı 3. maddesinde; “Sözleşme'nin konusunu; sözleşme'de yer alan kapsam ve sartlar dahilinde, dağım bölgesi'ndeki mevcut ve yeni yapılacak elektrik Dağıtım Sistemi'nin, Dağıtım Tesisleri'nin ve Dağıtım Tesisleri'nin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların dağıtım faaliyeti için işletme hakkının devri bu tesislerin iyileştirilmesi ve güçlendirilmesi ile ihtiyaç duyulan yeni dağıtım hat ve tesislerinin yapımı ve Sözleşme'nin herhangi bir şekilde sona ermesinde söz konusu bütün tesislerin ...'a veya ...'ın belirleyeceği kuruluşa geri devredilmesi ile bu konularda Tarafların her türlü hak ve yükümlülüklerinin tespit edilmesi oluşturmaktadır.\" hükmüne haiz olduğu görülmüştür.
\tİşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin “Devir” başlıklı 5.1 maddesinde de; “Devir, Dağıtım Bölgesi'nde yer alan, mülkiyeti ve/veya kullanma hakkı ...'a ait olan Dağıtım Tesisleri ve Dağıtım Sistemi ile bunların üzerlerinde yer aldığı mülkiyetindeki ve/veya kullanımındaki taşımazlar, bu taşımazlar üzerindeki kullanım hakları, Dağıtım Tesisleri'nin gereği gibi işletilebilmesi için varlığı sorumluluk arz eden taşınmaz, tesis, araç-gereç, iş makinaları, telsiz cihazları ve bunların mütemmim cüzlerinin mülkiyet hakları saklı kalmak kaydıyla, İşletme Haklarının halihazır fiili ve hukuki durumu ile Şirket'e devredilmesidir.” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.
\tDosya kapsamında yer alan ve mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporlarında, taraflar arasında imzalanan 24/07/2006 tarihli İşletme Hakkının Devri Sözleşmesi kira sözleşmesi olarak kabul edilmiş ve bu bağlamda davacı ...'ın, taşınmaz ve tesislerin kullanım hakkını davalı yana devretmekle, kullanım hakkı konusunda tasarruf yapma yetkisini de davalıya devretmiş olduğu kabul edilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşme davacı ...'ın özelleştirilmesinde kabul edilen yöntemin gerçekleştirilmesine yönelik olarak imzalanan bir sözleşmedir.
\tSözleşmenin amacı sözleşmenin birinci maddesinde sözleşmede belirtilen bölgede “...'ın uhdesinde bulunan Dağıtım Sistemi'nin, Dağıtım Tesisleri'nin ve Dağıtım Tesisleri'nin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların, mülkiyet hakkı saklı kalmak koşulu ile ... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi'ne İşletme Hakının devredilmesi ile Dağıtım Tesisleri'nin ve gerekli diğer unsurların iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve yeni Dağıtım Tesisi yapımının esaslarını ve tabi olduğu hükümleri belirlemek” olarak belirtilmiş, sözleşmenin konusunu düzenleyen 3.1 maddesinde de “Dağıtım bölgesindeki mevcut ve yeni yapılacak Elektrik Dağıtım Sistemi'nin, Dağıtım Tesislerinin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların, Dağıtım Faaliyeti için İşletme Hakkı'nın devri, bu tesislerin iyileştirilmesi ve güçlendirilmesi ile ihtiyaç duyulan yeni dağıtım hat ve tesislerin yapımı ve sözleşmenin herhangi bir şekilde sona ermesinde söz konusu bütün tesislerin ...'a veya ...'ın belirleyeceği kuruluşa geri devredilmesi ile bu konularda tarafların her türlü hak ve yükümlülüklerinin tespit edilmesi” olarak belirtilmiştir.
\t4628 Sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 14. maddesinde ...'ın özelleştirilmesine ilişkin olarak, Bakanlık, ..., Elektrik Üretim Anonim Şirketi, bunların müessese, bağlı ortaklık, iştirak, işletme ve işletme birimleri ile varlıklarının özelleştirilmesine yönelik öneri ve görüşlerini Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirir. Özelleştirme işlemleri, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleri dairesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülür.\t
\t(Ek fıkra: 10/05/2006-5496 S.K./4.mad) ...'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile ... ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir.
\tBu özelleştirme uygulamaları çerçevesinde, bu Kanunda belirtilen piyasa faaliyetlerinde yer alan gerçek ve tüzel kişilerden, yabancı gerçek ve tüzel kişiler elektrik üretim, iletim ve dağıtım sektörlerinde, sektörel bazda kontrol oluşturacak şekilde pay sahibi olamazlar. (Ek fıkra:09.07.2008-5784 S.K./4.mad) ''Elektrik Üretim Anonim Şirketi ve/veya müessese, bağlı ortaklık, iştirak, işletme ve işletme birimleri ile varlıkları özelleştirme programına alınsa bile bunların bağlı oldukları Bakanlık veya kurumları ile ilgileri ve mülkiyetinin bağlı bulundukları kurum ve/veya kuruluşlara aidiyeti aynen devam eder. Ancak, bu kuruluşların özelleştirmeye hazırlanmalarına yönelik teknik, mali, idari ve hukuki işlemler, personele ilişkin işlemler ve özelleştirilmelerine ilişkin iş ve işlemler, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir. Ancak bu kuruluşların ve bu kapsamda oluşturulabilecek yeni anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanlığı ve üyelikleri, denetim ve tasfiye kurulu üyelikleri ve genel müdürlükleri ile ait oldukları kuruluşlardan ayrı olarak özelleştirme programına alınan ve anonim şirkete dönüştürülmelerine gerek görülmeyen müesseselerde, müessese müdürlükleri ve yönetim komitelerine, işletme ve işletme birimlerinde bunların müdürlüklerine yapılacak atamalar ve bu görevlerden alınma işlemlerine ilişkin olarak Başbakana teklifte bulunma yetkisi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanına aittir. Başbakan bu maddeyle ilgili yetkisini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanına devredebilir.\" düzenlemesine yer verilerek, ... ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi imzalanması mümkün kılınmıştır.
\t4046 Sayılı Özelleştrime Uygulamaları hakkında kanunun 18/A maddesinde özelleştirme yöntemleri düzenlenirken, kiralama ve işletme hakkının devredilmesi de özelleştirme yöntemleri arasında gösterilmiş ayrı ayrı belirtilmiş, 18/A-b maddesinde kiralama “kuruluşların aktiflerindeki varlıklarının kısmen veya tamamen bedel karşılığında ve belli bir süre ile kullanma hakkının verilmesidir.” şeklinde, 18/A-c maddesinde işletme hakkının verilmesi “Kuruluşların bir bütün olarak veya aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimlerinin-mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla bedel karşılığında belli süre ve şartlarla işletilmesi hakkının verilmesidir.” şeklinde tanımlayarak, her iki durum biribirinden ayrılmıştır. İşletme hakkının devredilmesinde “belirli süre” ile devredilebileceği kabul edilmiş olup, gerek kiralamada gerekse işletme hakkının devrinin belirli bir süre ile yapılma imkanı olduğu halde ayrı ayrı yasada düzenlemiş olması söz konusu sözleşmenin kira sözleşmesinden farklı bir sözleşme olduğunu ortaya koymaktadır. Kiralama ile işletme hakkının devri sözleşmesi arasındaki fark sözleşmelerin süreli olup olmamasından değil kiralamada özelleştirilen kuruluşların ve varlıkların kullanılma hakkı verilirken, işletme hakkının devredilmesinde, Kuruluşların bir bütün olarak veya aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimlerinin mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla işletilmesi hakkının verilmesinden kaynaklanmaktır. İşletme hakkının verilmesinde esas olan bir malın kullanımı değil, Kamu İktisadi Kuruluşu tarafından hali hazırda yürütülmekte olan hizmetlerinin, işletme hakkını devralan tarafından yerine getirilmesine devam edilmesi ve hizmetlerin iyileştirilmesidir. İşletme hakkının devri sözleşmesinden önceki devreden kuruluşun dağıtım bölgesindeki abonelerle yapılan abonelik sözleşmeleri, devir sözleşmesinden sonra da devam ettiği ve devralanı bağladığı gibi, işletme hakkını devralan tarafından işletme süresince yapılan aboneliklerde, sözleşmenin sona ermesinden sonra da işletmeyi işletecek olan firmaları bağlayacak olması nedeniyle hasılat kira sözleşmesinin unsuru olan “hasılat veren bir malın veya hakkın kullanılmasını ve semerelerinin iktitafını terk etme” kavramından daha geniştir. Bu nedenle sözleşmenin sırf belirli süreli olduğundan bahisle kira sözleşmesi olduğu söylenemez (Emsal Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 06/11/2013 tarih, 2013/13729 Esas 2013/14873 Karar sayılı ilamı).
\tYapılan açıklamalar karşısında somut olaya gelindiğinde, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin konusunun, elektrik dağıtım sisteminin, dağıtım tesislerinin ve dağıtım tesislerinin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların Dağıtım Faaliyetleri için işletme hakkının devrini oluşturduğu, 24/07/2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesi ile davalıya, sadece “işletme hakkı” kapsamında kalan ve sadece bu amaca hizmet eden taşınır ve taşınmaz malvarlığı değerlerinin işletme amacıyla sınırlı olmak üzere tahsisinin öngörülüp mülkiyet hakkı davacıda kalma şartı ile işletme hakkının devrinin amaçlandığını, 24/07/2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesinde mülkiyeti davacıya ait olan tesisler üzerinde davalının herhangi bir reklam ve kira geliri elde etme hakkı düzenlenmediğini, ilgili hakların dağıtım şirketlerine devredildiğine dair sözleşmede bir hüküm bulunmadığı, mahkemece benimsenen bilirkişi raporunda taşınmazların “kullanım hakkı”nın davalı yana devredilmiş olduğu ve EPDK tarafından yayınlanan 01/01/2016 tarihinde yürürlüğe giren 19/12/2015 tarih 29567 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in 25. maddesiyle, reklam ve kira gelirlerinin dağıtım şirketine ait olacağının açıkça düzenlenmiş olması karşısında davalının taşınmazlardan elde ettiği gelirleri davacının talep edemeyeceği kanaatine varılmış ise de, ayrıntısı ile izah edildiği üzere, sözleşmenin konusunun sözleşmede yer alan kapsam ve şartlar dahilinde dağıtım bölgesindeki mevcut ve yeni yapılacak elektrik dağıtım sisteminin dağıtım tesislerinin işletilebilmesi için varlığı zorunlu diğer taşınır ve taşınmazların dağıtım faaliyeti için işletme hakkının devri olup, davalı tarafça dağıtım faaliyetini gerçekleştirdiği, mülkiyetinin davacıya ait olduğu hususunda ihtilaf bulunmayan taşınır/taşınmazlarda GSM baz istasyon ve reklam gelirleri elde etmesinin taraflar arasındaki sözleşmeye göre mümkün olmadığı, bahsi geçen tebliğde \"Dağıtım şirketinin bölgede işlettiği dağıtım şebekesi üzerinden elde ettiği reklam ve kira (baz istasyonu, araç, bina, arazi, veri transferi iletişim alt yapısı kullanım geliri)'' gelirlerinin dağıtım şirketinin gelirleri arasında sayılmasının bu gelirlerin davalı tarafça elde edilmesini meşrulaştırmayacağı, bu hali ile davalı tarafça mülkiyeti davacıya ait olan taşınır ve taşınmaz malvarlığı değerlerinin dava dışı 3. kişiye kiraya verilip kullandırılması hakkı olmamasına rağmen, aksi yönde davranarak gelir elde ettiği ve davacının iş bu gelirin davalıdan tahsili talebiyle eldeki davayı açtığı görülmüştür.
\tUyuşmazlığın çözümü için öncelikle ilgili yasal düzenleme ve kavramlar ile davanın hukuki niteliğinin açıklanması gerekmektedir.
\tVekaletsiz iş görme 6098 sayılı TBK'nun 526 ile 531. maddeleri arasında düzenlenmiş olup, genel olarak bir kimsenin sözleşme veya hukuken yükümlü olmadığı hâlde başka bir kimsenin hukuk ve menfaat alanına müdahale ederek iş görmesinden doğan hukuki ilişkiyi ifade etmektedir. Vekaletin bulunmaması, görülen işin bir vekâlet ilişkisine veya başka bir sözleşmesel ilişkiye ya da benzer bir yükümlülüğe dayalı olmadan yapılması anlamına gelmektedir. Görülen işin başkasına ait olması gerektiği de açıktır. Ancak bazı durumlarda görülen işte vekâletsiz iş görenin de menfaati olabilir. Bu durumda ortak yarar söz konusu olur ki; ortak yararın bulunduğu durumlarda iş göreninin menfaati iş sahibinin menfaatine göre daha üstün değilse işin başkasına aidiyeti unsuru var sayılır. Vekaletsiz iş görme nedeniyle taraflar arasında kurulan ilişki bir sözleşme ilişkisi olmamakla beraber iş gören ile iş sahibi arasında kanuni bir borç ilişkisi doğmaktadır.
\tVekaletsiz iş görme, yasal düzenleme uyarınca gerçek (caiz olan) vekaletsiz iş görme ve gerçek olmayan vekaletsiz iş görme olmak üzere ikili bir ayrıma tabiidir.
\t TBK'nun 526. maddesine göre, bir kimsenin vekaleti olmaksızın iş sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak veya onun hukuka ve ahlaka aykırı yasaklaması olmadan gördüğü iş, gerçek vekaletsiz iş görmedir. Gerçek vekaletsiz iş görmede, iş gören iş sahibinin menfaatine ve yararına iş görme iradesi ile hareket etmektedir. TBK'nın 530. maddesinde ise iş görenin başkasının işini kendi menfaatine görmesi suretiyle oluşan gerçek olmayan vekaletsiz iş görme düzenlenmiştir. Bu hükme göre göre iş sahibi, kendi menfaatine yapılmamış olsa bile, iş görmeden doğan faydaları edinme hakkına sahiptir; ancak zenginleştiği ölçüde, iş görenin masraflarını ödemek ve giriştiği borçlardan onu kurtarmakla yükümlüdür. Görüleceği üzere gerçek olmayan vekaletsiz iş görmede, iş görende başkasının işini görme iradesi bulunmamaktadır. İş gören başkasının hukuk alanına girerek bir iş görmekte ise de bu işi kendi işi olarak kendi menfaatine yapmaktadır. Kanundaki bu hükme göre iş sahibi, kendi menfaatine yapılmamış olsa bile gerçek olmayan vekaletsiz işgörmeden doğan faydaları edinme hakkına sahiptir.
\tBu bağlamda, konularının benzer olması nedeniyle Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04/06/1958 tarih ve 1958/15 Esas 1958/6 Karar sayılı kararına değinmekte fayda bulunmaktadır. Çünkü içtihadı bileştirme kararları, konularıyla sınırlı ve sonuçlarıyla bağlayıcı olmakla birlikte gerekçeleriyle de yol göstericidir. Bu yol göstericilik kararın sonuç kısmının yorumlanması, kapsamının belirlenerek uygulanması için gerekli olduğu kadar, dayandığı esasların başka müesseselerin yorumlanıp uygulanabilmesi için de geçerlidir.
\t Anılan karar gerekçesinde; “Bir kimsenin kendisine ait olmadığını bildiği veya bilebilecek durumda olduğu bir malı kendisinin malı imiş gibi kiraya vermesi ve kiracılardan kira paralarını toplaması faaliyeti bir iş görmedir ve mal kiraya verene ait olmadığı cihetle görülen iş, başkasının işidir. Malı kiraya verip kira paralarını alan kimse, mal sahibinin menfaatine değil, fakat kendi menfaatine hareket ettiğinden dolayı, ortada başkasının işini gören kimsenin, iş sahibinin yerine kendi menfaatine hareket etmiş olması durumu vardır ki böyle bir durumda işi görülen kimse (yani mal sahibi), işi görenden (yani kiraları toplayandan) Borçlar Kanununun 414. maddesi hükmünce, kira paralarının (yani işin görülmesinden iş görenin elde ettiği menfaatlerin) kendisine verilmesini isteyebilir. Borçlar Kanununun bu maddesinin matlabı (İş yapan kimsenin kendi menfaati için yapıldığı halde) ve metni ise (Kendi menfaati için yapılmamış olsa bile iş sahibi, yapılan işten hasıl olan faideleri temellük etmek hakkını haizdir. Temellük ettiği faidelere göre, işi yapan kimsenin masrafını tazmin ve yapmış olduğu taahhütlerden onu tahlis eder) şeklindedir. Az önceki açıklamalardan hadisede, bu maddenin ilk cümlesinin tatbik şartlarının gerçekleşmiş olduğu anlaşılmaktadır”,
\t“Vekâletsiz tasarrufta iş görenin başkasının işini görme niyetiyle hareket etmesi esas olması itibariyle kiraya verdiği malı kendi malı gibi kiraya veren ve kiraları kendi malının kirası gibi toplayan kimse de başkasının işini görme kastı bulunmadığı cihetle hadisede Borçlar Kanununun 414. maddesi hükmünün tatbiki mümkün olmayacağı ileri sürülemez. Zira, Borçlar Kanununun 410 ile 413. maddelerinde kanun, hakiki vekaletsiz tasarrufu tanzim etmekte, 414. maddesinde ise hakiki olmayan vekaletsiz tasarrufa diğer tabirle hükmi vekaletsiz tasarrufa ait bazı esasları bildirmektedir; hakiki vekaletsiz tasarrufun kanuni şartları arasında, iş görenin başkasının işini gördüğü iradesiyle hareket etmiş olması durumu varsa da hükmi vekaletsiz tasarrufta böyle bir şart aranmaz (Oser - Sechönenberger - yukarıda anılan eser - Art. 419 N. 9). İsviçre Federal Mahkemesinin kararlarından alınmış olan şu örnekler dahi hükmi vekaletsiz tasarrufta başkasının işini görme niyetinin kanuni şartlardan bulunmadığını göstermektedir: Bir ihtira beratının kanuna aykırı olarak bir üçüncü kişi tarafından kullanılması; makine ısmarlamış bulunan bir kimsenin işinde kullanılmak üzere fabrikacıya vermiş olduğu model ve resimlerin fabrikacı tarafından üçüncü kişiye satılacak makinelerin yapılması için müsaadesiz olarak kullanılması; rehinli alacaklının rehin edilmiş malı akde aykırı olarak temlik etmesi.. bütün bu hallerde Federal Mahkemece Borçlar Kanununun 414. maddesinin tatbiki cihetine gidilmiştir. Demek, söz konusu 414. maddenin tatbiki için başkasının işini görme iradesinin aranmayacağı cihetinde hukuk alimlerinin görüşleriyle Federal Mahkemenin görüşleri birleşmiş bulunmaktadır ki bu hukuki anlayış, heyetin büyük bir ekseriyetince de kanuna uygun bulunmuştur” şeklindeki açıklamalara da yer verildikten sonra;
\t“Bir kimsenin başkasına ait olduğunu bildiği veya bilebilecek durumda bulunduğu bir gayrimenkulü kendi malı imiş gibi kiraya verip kiraları toplamış olması sebebiyle hak sahibinin o kimseden kiraların alınması için açacağı davanın gerek Borçlar Kanunun 414. maddesine dayanan, gerekse Medeni Kanunun 908. maddesine dayanan bir dava olarak tavsifi mümkün olduğuna ve fakat tereddüt halinde, Borçlar Kanununun 414. maddesi hükmüne dayanan menfaatlerin devri davası sayılacağına ve bundan dolayı on yıllık müruruzamana tabi olacağına” karar verilmiştir (Emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15/04/2021 tarih 2017/11-2407 Esas 2021/502 Karar ve 23/09/2020 tarih 2017/1-1257 Esas 2020/661 Karar sayılı ilamları).
\tAçıklanan bu yasal düzenlemeler ve ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı ...'ın mülkiyetindeki taşınır ve taşınmazların davalı tarafından kiraya verilerek kira ve reklam bedellerinin tahsil edildiğini bildirerek davalının elde ettiği kira ve reklam gelirlerinden şimdilik 1.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
\tDava dilekçe içeriği ve dayanılan maddi vakıalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde istemin gerçek yönünün haksız işgal tazminatı veya sözleşmeden kaynaklı alacak olmayıp, kendilerinden onay almaksızın sözleşme hükümlerine aykırı olarak mülkiyeti davacıya ait taşınmaz/taşınırı kiraya veren davalıdan gerçek olmayan vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca elde ettikleri menfaatin devri istemine ilişkindir.
\tVekaletsiz iş görmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada, yani vekaletsiz iş görme halinde, 818 sayılı BK (6098 sayılı BK.), özel bir zamanaşımı süresi öngörmediğinden, BK'nun 125. maddesindeki (6098 sayılı yasa 146. madde) on yıllık genel zamanaşımı süresinin uygulanması gerekmektedir (Emsal Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 29/11/2021 tarih 2021/3857 Esas 2021/12136 Karar sayılı ilamı).
\tBu bağlamda, mahkemece, taraflar arasındaki İHDS'nin ve bunun dayandığı mevzuatın davacıya devredilen tesislerin mülkiyet hakkının açıkça davacıda olduğunun yazıldığı ve sözleşmelerde bunların kiralanması, reklam alınması vs şekilde gelir elde edilmesi ve edilecek gelirin davalıya ait olacağına dair hüküm bulunmadığından eldeki davanın gerçek olmayan vekâletsiz iş görme hükümlerinden doğan menfaatin devrine ilişkin alacak davası olduğu ve eldeki davada vekaletsiz iş görmeye ilişkin on yıllık zaman aşımı süresinin uygulandığı gözetilerek, delillerin bu hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmesine rağmen yukarıda yazılı olduğu şekilde hüküm tesisinde isabet görülmemiştir.
\tHal böyle olunca Dairemizce, somut olayda davalının dava dışı üçüncü kişi/kişiler ile reklam sözleşmesi, telsiz, baz istasyonu, TV aktarıcısı vb. kurulumuna ilişkin sözleşme ve taşınmazların kiraya verilmesine ilişkin kira sözleşmesi imzalamak suretiyle mülkiyeti davacıya ait olan taşınmaz/taşınırdan gelir elde ettiğinin bilirkişi raporu ile belirlendiği, davacı tarafça yukarıda açıklanan yasal düzenleme çerçevesinde gerçek olmayan vekaletsiz iş görme hükümleri kapsamında dava tarihinden geriye dönük on yıl süre ile davalının elde ettiği gelirlerin kendisine ödenmesini davalıdan talep edebileceği, bilirkişice tespit edilen ve dava tarihinden geriye dönük on yıllık süre zarfında talep edilebilecek alacağın 1.000,00 TL'den fazla olduğu gözetilerek ve HMK'nun 26. maddesi ile talep ile bağlı kalınarak ve davalının temerrüte düşürüldüğüne ilişkin tebliğ edilmiş bir ihtar bulunmadığından temerrütün dava tarihi itibariyle gerçekleştiği dikkate alınarak davanın kabulü ile şimdilik 1.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekmiştir.
\tTüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
\tHÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
\tA)1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile,
\tAnkara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/11/2022 tarih ve 2021/199 Esas 2022/897 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/(1).b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
\t2-Davanın KABULÜ ile
\t1.000,00 TL'nin 29/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
\t3-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 615,40 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 556,10 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
\t4-Davacı tarafça yatırılan 59,30 TL peşin harç ile 59,30 TL başvurma harcı ve 21,40 bakiye karar harcı olmak üzere toplam 140,00 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
\t5-Davacı tarafça yapılan 92,70 TL posta masrafı ve 1.800,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 1.892,70 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
\t6-Davalı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
\t7-Davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olması nedeniyle, suç üstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL zorunlu alabuluculuk ücretinin haklılık durumuna göre davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
\t8-Davanın kabul edilen kısmı yönünden, istinaf karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre takdir ve tayin olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
\t9-Davacı tarafça yatırılan gider avansından dosyada kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
\tB)1-Davacı taraftan istinaf karar harcı olarak alınan 179,90 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
\t2-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile dosyanın istinafa gönderim giderinin 91,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 583,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
\t3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, \t
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda\tHMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 14/07/2025
Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi