T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/1827
KARAR NO\t: 2025/1000
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 11/05/2023 (Karar)
NUMARASI\t: 2020/226 Esas, 2023/508 Karar
DAVA\t: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı vekili ile davalı ... Motorlu Araçlar Turiz. Taşımacılık Oto. Kiralama ve Yurt İşletmeciliği Tic. San. Ltd. Şti vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket baraj ve regülatör yapım aşamalarında firmaların talepleri doğrultusunda hizmet sunduğunu, bu işleri yaparken daha çok arazilerin ağır koşullarını tolere edebilecek... modelleri mecburen tercih ettiklerini, bu amaçla ... plaka numaralı ... marka aracı davalı ... Motorlu Araçlar Limited Şirketinden ... senesi Temmuz ayında satın aldığını, araç teslim alındığında klima çalıştırıldığı, klimanın hava üflediği havanın soğuk olduğu görüldüğünü, ancak sonradan klimanın aslında çalışmadığını, dışarının havasını doğrudan içeri aldığı fark edildiğini, araç satın alındığında havanın soğuk olması dolayısıyla klimanın çalışıp çalışmadığını anlamanın mümkün olmadığını, bir kaç gün içerisinde durumu fark ettiklerini ve servise götürdüklerini aynı zamanda ... Genel Merkez ile görüşme yapılıp problemin aktarıldığını, yazılımsal problem olduğunu ifade edildiği an kısa sürede yazılım güncellemesi yapılacağının beyan edildiği, araç teslim alındığında park halindeyken start-stop fonksiyonun çalıştığı gösterildiğini bu nedenle başka bir test ihtiyacı duyulmadığını, araç teslim alınıp kullanılmaya başlandığında araç durup / kalkmalarında start - stop özelliğinin de çalışmadığını fark ettiklerini ancak söz konusu özelliğin aktive olup olmadığının gözlemlenebilmesi için birkaç gün aracın test edildiğini, yapılan gözlem sonucunda aracın start - stop özelliğinin çalışmadığını anladığını, bu nedenle servise aracı götürdüklerini ve aynı zamanda ... Genel Merkeze de bu durumu anlattıklarını, aynı şekilde yazılım problemi olduğunu, yazılımın güncelleneceğini ifade ettiklerini, yazılımın birkaç ay içerisinde yurt dışından geleceği ve o zaman problemin giderileceğini söylediklerini, aracın bu şikayetlerle defalarca servise gittiğini ancak problemlerin çözülmediğini, çözüm bulabilmek için arabuluculuğa müracaatlarını yaptıklarını ancak görüşmelerin de anlaşamadıklarını, aracın söz konusu şikayetlerle ilgili başvuruları ve servisçe tutulan tutanakların davalıdan istenmesini, toplanan belgelerin ve delillerin tamamı bir arada değerledirilerek davalarının kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... Otomotiv Limited Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davasının koşullarının bulunmadığını, ayıpsız misli ile değişimi talep edilen araç diğer davalıdan 14/08/... tarihinde 141.000,00-TL bedelle satın alındığını, bu nedenle davanın HMK'nun 114/1-h ve 115.maddeleri gereğince hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesini, zamanaşımı itirazların bulunduğunu, dava zamanaşımı ve hak düşürücü süreler içerisinde açılmadığından davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davacının hasarlı aracın misli ile değişimini talep edemeyeceğini, davalarının öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerde açılmadığından süre aşımından reddini, davanın müvekkili yönünden husumet yönünden reddini, davanın süresinde ayıp ihbarı bulunmaması, araçta iddia edildiği gibi bir ayıp bulunmaması nedeniyle reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı ... Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davasının koşullarının bulunmadığını, ayıpsız misli ile değişimi talep edilen araç diğer davalıdan 14/08/... tarihinde 141.000,00-TL bedelle satın alındığını, bu nedenle davanın HMK'nun 114/1-h ve 115.maddeleri gereğince hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesini, davacının misli ile değişim talebi ile müvekkiline husumet yönlendiremeyeceğini, davanın müvekkili yönünden husumet yönünden reddi ile, davanın süresinde ayıp ihbarı bulunmaması araçta iddia edildiği gibi bir ayıp bulunmaması nedeniyle reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince, \"Tüm dosya kapsamına göre, dava konusu araçta gizli ayıp olduğu, davalılardan ... Motorlu Araçlar Turizm Taşımacılık Oto Kiralama ve Yurt İşletmeciliği Tic. San Ltd. Şti'ne ayıp ihbarında bulunulduğu, araçtaki ayıpların onarımla giderilebilecek nitelikte olduğu, araç onarım ücretinin aracın değerine göre daha makul olduğu, araç onarımının araçta değer kaybına sebep olmayacağı, 6502 sayılı yasa 11/3 maddesi hükmü ile “Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir, orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır.” düzenlemesi, Türk Borçlar Kanunu’nun 227/4. Maddesi “Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir” hükmü gereği davalı ... yönünden davanın ücretsiz onarım olarak kabulü ile, davacının davalı şirketten 14/08/2014 tarih... numaralı fatura ile satın aldığı ... .... ... ... marka ve model ... şase nolu ... motor nolu aracın (klima ve start stop sistemindeki ayıpların giderilmek üzere) ücretsiz olarak onarımına karar verilmesi gerekmiş \" gerekçesiyle \"Davalı ... Otomotiv Anonim Şirketi yönünden davanın reddine, davalı ... yönünden davanın ücretsiz onarım olarak kabulü ile, davacının davalı şirketten 14/08/2014 tarih... numaralı fatura ile satın aldığı ... .... ... ... marka ve model ... şase nolu ... motor nolu aracın (klima ve start stop sistemindeki ayıpların giderilmek üzere) ücretsiz olarak onarımına,\" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; son bilirkişi raporunda aracın hasar kaydı olduğunu bu sebeple ayıpsız benzeri ile değişimi imkanının olmadığının raporlandığını, aracın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesinin talep edildiğini bu durumda yapılan kazanın araçta yarattığı değer kaybının davalıya ödenmesi halinde ayıpsız benzeri ile değişim talep edilebileceğini, yani kaza nedeniyle oluşan değer kaybının davalıya ödenmesi halinde ayıpsız benzeri ile değişimin Yargıtay kararlarınca da mümkün olduğunu, kazanın dava açmak için zorunlu olan dava şartı arabuluculuk aşamasından sonra gerçekleştiğini, arabuluculuk yargılamanın zorunlu bir aşaması olduğunu, haliyle kaza nedeniyle değer kaybının hesaplanıp satıcı olan davalıya ödenmesi halinde ayıpsız benzeri ile değişim şartlarının oluşacağını, aracın klimasının çalışmaması arıza olmayıp kronik bir sorun olduğunu, bunun da hukuken ayıp olduğunu, bu durumun yorum ile değil bizzat davalı şirket yetkilinin izahı ile sabit olduğunu, arıza olmayan bir durumun onarım ile iyileştirilemeyeceğini, mahkemenin kararının uygulanma kabiliyeti bulunmadığını, karar doğrultusunda tekrar servise götürülecek araçta sorunun tekrar devam etmesi müvekkilini çaresizliğe sokacağını, mahkemece inceleme yapıldığı an araçtaki sorunun arıza kaynaklı değil kronik olduğu ve çözülemeyeceği kabul edilerek bir karar verilmesi gerektiğini, klimanın ve start stop özelliğinin aracın tamamına kıyasla %10luk bir kısmı kapsadığını ve bu oranın küçüklüğü nedeniyle hakkaniyet gerektirdiğinden bahisle olamayacak bir şeyin oldurulmaya çalışılması davalı ... korumaktan başka bir şey olmadığını, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.
Davalı ... Motorlu Araçlar Turiz. Taşımacılık Oto. Kiralama ve Yurt İşletmeciliği Tic. San. Ltd. Şti vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kullanım klavuzu haricinde bir aydınlatma yükümlülüğünün mevcut olmadığını, bilirkişilerce herhangi bir yasal dayanak sunulmaksızın tanıtma ve kullanma klavuzunun aydınlatma yükümlüğünü yerine getirmediği ifade edildiğini, davada gizli ayıp iddia edilemeyeceğini, bilirkişilerce ayıbın niteliğini gizli olarak bildirildiğini, oysa ki aracın Temmuz ...'de satın alındığını, bizzat davacının dilekçesinde aracın teslim alındığı gün start- stop ve klima şikayetinin oluştuğunun bildirildiğini, hal böyleyken aracın ilk servis başvurusunun 2019'da olduğunu, bu nedenle davacının aracı satın aldığı gün farkettiğini bildirdiği şikayetlere ilişkin, gizli yorumu mantık dışı olduğunu, değer kaybı hesabının nispi metotla yapılması gerektiğini, tüm raporlarda ortak olan tek hususun davacının misli ile değişim ya da bedel iadesi talep edemeyeceğini, bu hususta raporların haklı olmakla birlikte, değer kaybı oluşsa dahi tüm raporlara itirazlarında değer kaybının nispi metot gerektirdiği açıklanmasına rağmen, nispi metot ile yapılan bir hesaplama bulunmadığını, bu durumda da rapora itiraz ettiklerini, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, dava konusu aracın imalattan kaynaklı ayıplı olduğu iddiası ile misli ile değişim talebine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dosya kapsamı itibariyle, davacı şirket, davalı ... Motorlu Araçlar Tur. Taşm. Oto Kir. ve Yurt İşlt. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den 14/08/... tarihinde, 141.000,00 TL bedelle, ... ... ... marka araç satın almış, aracın start-stop fonksiyonunun çalışmadığı ve klimanın soğutma yapmadığını Erzurum .... Noterliği'nin 10/09/... tarihli ihtarnamesi ile davalı ... Motorlu Araçlar Ltd. Şti.'ye bildirmiş, 13/07/2020 tarihinde aracın misli ile değiştirilmesi için eldeki davayı açmıştır. İlk derece mahkemesince aracın klima ve start stop sistemindeki ayıbın ücretsiz onarılmasına dair verilen karara karşı davacı vekili ve davalı ... Motorlu Araçlar Tur. Taşm. Oto Kir. ve Yurt İşlt. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.
Mahkemece tarafların iddia ve savunmalarının araştırılması ile dava konusu aracın ayıplı olup olmadığının tespiti açısından alınan 23/02/2021 tarihli bilirkişi raporu ile \"aracın start-stop'unun çalışmadığı,havanın soğuk olması nedeniyle soğutma sıcaklığının istenilen konfor düzeyini sağlayıp sağlamadığının test edilemediği, aracın kullanım kılavuzun da 1500 m rakım üüzerinde start stop özelliğinin çalışmayacağının belirtildiği, aracın 11/07/2019 tarihinde klima çalışmıyor ve 19/08/2019, 18/12/2019 tarihinde start stop çalışmıyor ve klima soğutmuyor şikayeti ile servise gittiği, bu sistemlerin toplam değerinin aracın değerine oranının ortalama %10 olduğunun\" bildirildiği,
27/08/2021 tarihli bilirkişi ek raporunda; \"aracın klima sisteminin arızalı olduğu, klimanın çalışması, sonra ısıtma-soğutma yapmadan hava üflemesi, akabinde sıcak hava üflemesinin araç yazılımında bir hata olduğu kanaatinin oluştuğunun\" bildirildiği,
14/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda; \"dava konusu aracın kullanım kılavuzunda yer alan start-stop özelliğinin, 1500 mt. ve üzeri rakımlarda çalışmamasının, gizli ayıp ve kusur olmadığı, olumsuz olan bu durumun araçta ekonomik anlamda değer düşüklüğü hesaplamasına gerek olmadığı, araçta oluşan klima sistem arızası nedeniyle 3 kez servise gidildiği, yetkili servisin gerekli ilgi ve özeni göstermediği, müşterinin ücretsiz onarım seçimlik hakkının veya ayıp oranında indirim hakkının olduğunu, klima performans düşüklüğünün üretim kaynaklı, onarılabilir gizli ayıp niteliğinde olduğu, onarılan sistemin dava tarihi itibariyle bedelinin 7.816,00 TL olduğu, yapılan onarımın 2. el satışta değer kaybı oluşturmayacağının\" bildirildiği,
13/01/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda; \"start-stop mekanızmasının 1.500 mt. yükseklikte ki rakımlarda çalışmadığının belirtildiği, Erzurum'un rakımının 1.890 mt. olduğu, aracın bu özelliğinin araç tanıtımında ve satış işleminden önce belirtildiğine dair bir bilgi bulunmadığı,aracın 5 kez yetkili servisten hizmet talep ettiği, şikayetlerin iş emirlerinde belirtildiği ancak çözüm ile ilgili herhangi bir öneri ve işlem notuna rastlanılmadığı, dava konusu aracın ayıplı olarak satıldığı, satıcıdan kaynaklanan ağır kusurunun mevcut olmadığını, teknik müdahale ile giderilebilecek düzeyde olduğunu, ayıbın gizli ayıp olduğunu, araçta hasar kaydı mevcut olduğunu, ayıp oranında indirim ve ücretsiz onarım isteme hakkının kullanılabileceği, ortaya çıkan kusurun ağır kusur olmadığı, servis marifetiyle giderilebileciği, bedelinin 14.000,00 TL olduğu, kusurdan kaynaklı değer kaybı oluşmayacağı\" görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Davalı ... Motorlu Araçlar Ltd. Şti. yetkilisi 01/11/2022 tarihli dilekçesinde; klima kompresöründe herhangi bir arıza olmadığından değiş yapılmadığını, klima çalışmasını motor beyninin kontrol ettiğini, motorun emme manifoldundan giren havanın basıncı düştüğünde veya müşteri motordan güç tork istediğinde motor beyninin klima performansını yavaşlatacağını, ki önceliğin motorun sağlıklı çalışması olduğunu, bunun bir arıza olmayıp sistem çalışması olduğunu, bu şartların her model ve motor seçeneklerinde farklı değişkenlik gösterdiğini, 1.2 araçlar için klima ile ilgili yazılım gelmeyecek olup mevcut yazılımın olduğunu, 1.600 m. Üstü rakımlarda star stopun devreye girmediğini, bunun kullanıcı el kitabında yazdığını, bunun için yazılım gelmeyeceğini beyan etmiştir.
TBK'nın 219. maddesi uyarınca, satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur.
Somut uyuşmazlıkta, her ne kadar yukarıda yazılı gerekçe ile ayıpların ücretsiz onarılması suretiyle giderilmesi yönünde hüküm tesis edilmiş ise de, davalı beyanları ve bilirkişi raporları ile sabit olduğu üzere aracın start stop özelliğindeki ayıbın onarılmak suretiyle giderilmesinin mümkün olmadığı, aracın start stop özelliğinin 1500 m. rakım üzerinde çalışmayacağının bildirildiği, Erzurum ilinin rakımının 1.890 m. olduğu, start-stop özelliğine sahip olan aracın, bu özelliğinin Erzurum şartlarında çalışmayacağı yönünde davacıya bilgi verildiğine dair bir bilgi bulunmadığı, bu durumda aracın start-stop özelliğinin çalışmamasının ayıp olarak değerlendirilmesi gerektiği, klima arızası konusunda ise bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğu, davalı ... Motorlu Araçlar Ltd. Şti. yetkilisinin 01/11/2022 tarihli dilekçesinde ise motordan güç tork istenildiğinde motor beyninin klima performansını yavaşlatmasının sistemin çalışması olarak belirtilip, yeni yazılım gelmeyeceğinin bildirildiği, bu durumda bilirkişi heyetinden alınacak bilirkişi raporu ile dava konusu araçta üretimden kaynaklı klima arızası olup olmadığı, varsa bu hususun onarılmak suretiyle giderilip giderilemeyeceği -yeni yazılım gelmeyeceği de dikkate alınarak- kesin ve net bir şekilde belirlenip, bu belirleme sonrası TBK’nın 227. maddesinde düzenlenen seçimlik haklarının kullanılmasında objektif iyiniyet kuralları gözetilmesi gerektiği, ürünün ayıpsız misli ile değişimi hakkaniyete aykırı olacağı durumlarda mahkeme tarafından takdir yetkisi kullanılarak ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım yönünde hüküm kurulması gerektiği değerlendirilip oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin ve davalı ... Motorlu Araçlar Ltd. Şti. vekilinin istinaf isteminin kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nın 355, 353/(1)-a-6. maddeleri uyarınca, kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ve davalı ... Motorlu Araçlar Ltd. Şti. vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, yerel mahkeme kararının, HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf peşin karar harcının yatıran tarafa iadesine,
4-İstinaf başvurusu aşamasında yapılan yargılama giderlerinin mahkemesince verilecek nihai kararla hüküm altına alınmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE,
7-Gerekçeli kararın tebliği, teminat ve harç iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 20/06/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi\t\t