T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2025/405
KARAR NO\t: 2025/793
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 22/01/2025 (Karar)
NUMARASI\t: 2023/675 Esas, 2025/38 Karar
DAVA\t: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı satıcı ... İnşaat Taahhüt Enerji Üretim Taşımacılık Maden. Gıd. San. ve Tic. Ltd Şti arasında gerçekleşen ticari kaynaklı alışverişe binaen... Ticaret ve Sanayi Odası İş Makinesi Tescil Müdürlüğü'nün ... tescil sıra numarasında seri ..., no:..., ... tescil plaka nolu kanal kazıcı ve yükleyici cinsi iş makinesinin 215.000,00 TL'ye satımı hususunda anlaştıklarını, müvekkilinin sözleşmeye binaen iş makinesi bedelini ödemeyi üstlenmişken davalı taraf, ilgili iş makinesinin noterde tescil işlemi ile aracı devir borcunu üstlendiğini, anlaşma kapsamında iş makinesi satımına bağlı olarak müvekkiline davalı taraf .... Vergi Dairesinin ... vergi numaralı mükellefi olarak 01.09.2020 tarih GIB ... fatura numaralı, 215.000,00 TL’lik KDV dahil faturayı kesildiğini, müvekkiline finansman konusunda yardımcı olan ... Bankası... şubesinde yapılan projeye binaen dava konusu iş makinesinin satış bedelinin 01/09/2020 tarihinde ... Bankası AŞ. .... şubesi üzerinden davalı tarafa ait olan ... nolu IBAN numarasına gönderildiğini, davalının satım sözleşmesi kapsamındaki teslim borcu, fatura tarihi olan 01.09.2020 tarihinde muaccel olduğunu, davalının iş makinesini fiziken teslim etmediğini, borcunu da ifaya yanaşmadığını, müvekkilinin ... Bankası... Şubesinden kullanmış olduğu 215.000,00 TL'lik kredinin, müvekkiline maliyetinin 234.963,29 TL olduğunu, 01/10/2020 tarihinde ilk taksitinin ödendiğini, borcun 12 eşit taksit halinde ödenerek kapatılacağını, bu nedenlerle; dava konusu... Ticaret ve Sanayi Odası'nda ... tescil sıra no ve seri .... no: ...kayıtlı ve... tescil plaka nolu 27/09/...tescil tarihli ... marka ... model .... tipi ... şasi seri nolu, ... motor seri numaralı kanal kazıcı ve yükleyici iş makinesinin müvekkil adına tescili ile malın aynen iadesine, bu mümkün olmadığı takdirde müvekkili tarafından işbu iş makinesi için davalı tarafa ödenen 215.000,00 TL bedelin ödeme tarihi olan 01/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı taraftan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında iş makinasının satışına ilişkin yapılan bir anlaşma olmadığını, davacının iddia ettiği faturanın müvekkili ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, bahsi geçen faturanın sahte olduğunu, taraflar arasında satış sözleşmesi yapıldığına ve bu satış karşılığında fatura tanzim edildiğine dair ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, tarafların adi ortaklık kurarak ortak işler yaptığını, ancak davacının güven sarsıcı eylemlerinden dolayı adi ortaklığın sona erdiğini, davacı şirket ile organik bağlı olup sahipleri aynı kişi olan... .... Oto. İnş. Malz. Petr. Ür. San. Ve tic. Ltd. Şti. 'nin müvekkiline ait iş makinasını kendi işlerinde kullanmak için 70.800,00 TL bedelle kiraladıklarını ancak kiralama bedelini ödemediklerini, ilerleyen süreçte müvekkili şirkete ait iş makinasını satın alacakmış gibi göstererek banka kredi çekmek istediklerinin bildirildiğini, kullanılan kredi muvacehiyesiyle banka tarafından müvekkilin hesabına 215.000,00 TL yatırıldığını, müvekkili şirketin 60.000,00 TL 'lik kısmı mahsup ederek kalan 155.000,00 TL'yi davacının hesabına gönderdiğini, bu nedenlerle 25/06/2020 tarihli faturaya karşılığı olan 70.800,00 TL ile davacının hesabına 02/09/2020 tarihinde gönderilen 155.000,00 TL 'den kaynaklı toplam 215.000,00 TL'lik alacağın dava konusu edilen alacaktan takasa ve mahsubuna karar verilmesini, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
YEREL MAHKEME KARARI;
Mahkemece, \"... Davalı taraf davacı şirketin sahiplerinin, sahibi olduğu... .... Oto. İnş. Malz. Petr. Ür. San. Ve tic. Ltd. Şti.'nin kendilerine iş makinesi kiralanması nedeniyle borçlu olduğunu ve 60.000,00 TL'nin bu borç nedeniyle mahsup edildiğini belirterek, davacının hesabına kredi tutarının 155.000,00 TL'lik kısmını iade ettiğini beyan etmiş ise de, dava dışı şirketin farklı bir hükmi şahıs olması nedeniyle bu mahsup işleminin yapılamayacağı kanaatine varılmış ve davanın kısmen kabulüne, dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.\" gerekçesiyle \"Davanın kısmen kabulü ile; 60.000,00 TL'nin 01/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine,\" şeklinde karar verilmiş, karara karşı davalı vekili ve davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF İTİRAZLARI:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; toplanan deliller ve bilirkişi raporları müvekkil şirketi haklı gösterse de mahkemece gerekçesini anlayamadıkları şekilde davanın tümüyle reddi yerine kısmen kabul kararı verildiğini, kararın hatalı olduğunu, dosyadaki delil ve raporlarla uyuşmadığını, davacının sunduğu faturanın sahte olduğunu, maliyenin cevabi yazısında da dosyaya sunulan faturaların kaydına rastlanılmadığının belirtildiğini, sahte faturanın düzenlendiği tarihin 01/09/2020 olduğunu, GIB ...numaralı faturayı müvekkilinin düzenlemediğini ve bu faturanın sahte olduğunu, mahkemece verilen kararın gerekçesinin mahkemelerin bizzat kendi yetkilerini daraltarak adaleti sağlamak yerine usuli problemlerin içine sıkışıp kaldığının ispatı olduğunu, davacı şirketle organik bağı kesin olan ve buna davacının da itiraz etmediği bir durumda mahkemenin bu durumu dikkate almadığını, alelade bir kararla dosyadan el çektiğini, verilen kararın hatalı olduğunu, önceki istinaf ilamına uymadığını, iki şirket arasındaki organik bağın en büyük ispatının da hem dönem bakımından davalı ile davacının ortak olduğu dönemde birbirlerine kestikleri faturalar ve yine şirketlerin sahibinin aynı kişi olması olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın tümüyle reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı şirketin dava konusu kanal kazıyıcı ve yükleyici iş makinesinin 215.000,00-TL'ye satımı hususunda anlaştıklarını, müvekkil şirketin sözleşmeye binaen iş makinesi bedelini ödemeyi üstlenmişken davalı tarafın ilgili iş makinesinin noterde tescil işlemi ile aracın devir borcunu üstlendiğini, bu kapsamda davalı şirketin 01/09/2020 tarih ve GIB... fatura numaralı KDV dahil 215.000,00-TL'lik faturayı kestiğini, dosyadaki belgelerden de anlaşılacağı üzere 215.000,00-TL'nin 01/09/2020 tarihinde davalı şirketin hesabına gönderildiğini, davalının satım sözleşmesi kapsamındaki teslim borcunun fatura tarihi olan 01/09/2020 tarihinde muaccel olduğunu, davalının noterde sicil işlemlerini gerçekleştirdiğini, iş makinesini fiziken müvekkiline teslim etmediğini, davalının 01/09/2020 tarihinden beri mütemerrit olduğunu, davalının borcunu ifaya yanaşmadığını, mahkemenin 23/10/2023 tarihli ara kararı ile yapılan ihtaratın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı tarafın 02/09/2020 tarihinde müvekkilinin hesabına aktardığı 155.000,00-TL'nin dava konusu iş makinesinin 215.000,00-TL'ye satımı ile hiçbir alakasının bulunmadığını beyan etmelerine ve ödeme içeriğinde dava konusu iş makinesine ilişkin ödeme yapıldığının belirtilmemiş olmasına rağmen mahkemece niyet okuyuculuğu yapılarak hukuka aykırı bir şekilde 155.000,00-TL ödemeyi davalı taraf lehine yorumlayarak davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, lehine yorum yapılan davalının sahte fatura düzenleyerek iş makinesi bedelini ... ....Bankasından aldığı sabit iken ve iş makinesinin müvekkiline teslim edilmediği ortadayken lehine bu denli takdir hakkı kullanılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Mahkemece 30/06/2021 tarih ve 2021/125 Esas, 2021/253 Karar sayılı ilamı ile;
\"Davanın reddine,\" karar verilmiştir.
Hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yolu başvurusu üzerine, Dairemizin 13/10/2023 tarihli ve 2021/... Esas 2023/... Karar sayılı ilâmı ile özetle;
\"Somut uyuşmazlıkta davacının iddiasının 01.09.2020 tarihli GIB ... fatura numaralı faturaya dayalı olarak davalıdan talepte bulunduğu, ilk derece mahkemesince taraflar arasındaki ilişkinin araştırılması için yazılan müzekkereye banka tarafından ...yılına ilişkin belgelerin gönderildiği, mahkemece davanın ret gerekçesi olarak 05.09....tarihinde yapılan proje başvurusu üzerine davalının davacıya 09.09.20.. tarihinde 215.000,00 TL tutarında fatura düzenlediği, Ticaret sicil kayıtlarında da 10.09.20...tarihinde davalının davacıya iş makinesinin satışını yaptığı, ardından da davacının 27.09....tarihinde davalıya aynı iş makinesini geri sattığı hususunun yapıldığı, oysaki bankadan ...yılana ait bilgi ve belgelerin gönderildiği, dava konusu döneme ilişkin belgeler dosyaya kazandırılmadan eksik belgeler ile yargılama yapılarak hüküm kurulduğu, yargılamanın sağlıklı yapılabilmesi için davacı tarafın kullanmış olduğu 215.000,00 TL'lik proje uygulama dosyası, proje geri ödeme planı formu ve proje dosyası ile 01/09/2020 tarihinde davalı tarafa ait olan TR ... nolu IBAN numarasına yapılan 215.000,00 TL'lik ödemeye ait dekont suretinin tamamının gönderilmesinin sağlanması, davaya konu faturanın tarafların vergi kayıtlarında bulunup bulunmadığının ilgili vergi dairesinden sorulması, tarafların bu kapsamda BA ve BS formlarının vergi dairesinden celbi, davalının dava konusu faturanın sahte olduğu iddiasının incelenmesi açısından... Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/... soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin araştırılması, taraflara ticari defterlerini ibraz etmeleri imkanının sağlanması, akabinde tarafların tüm delilleri hep birlikte değerlendirilerek konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle ve sonuç olarak davalının takas ve mahsup talebi de değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik belgeler ile ve belirtilen husular araştırılmadan yargılama yapılması doğru olmamıştır.
O halde mahkemece yapılacak iş; öncelikle davacı tarafın kullanmış olduğu proje uygulama dosyası, proje geri ödeme planı formu ve proje dosyası ile 01/09/2020 tarihinde davalı tarafa ait olan TR ... nolu IBAN numarasına yapılan 215.000,00 TL'lik ödemeye ait dekont suretinin tamamının gönderilmesinin sağlanması, davaya konu faturanın tarafların vergi kayıtlarında bulunup bulunmadığının ilgili vergi dairesinden sorulması, tarafların bu kapsamda BA ve BS formlarının vergi dairesinden celbi, davalının dava konusu faturanın sahte olduğu iddiasının incelenmesi açısından... Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/... soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin araştırılması, taraflara ticari defterlerini ibraz etmeleri imkanının sağlanması, akabinde tarafların tüm delilleri hep birlikte değerlendirilerek konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle ve sonuç olarak davalının takas ve mahsup talebi de değerlendirilerek tarafların iddia ve savunmaları, delilleri hep birlikte değerledirilerek davanın esası hakkında bir karar vermekten ibarettir.\" gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nın 353/(1)-a- 6. maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilmiştir.
Dairemizin kaldırma kararından sonra mahkemece yeniden yapılan yargılama neticesinde; bilirkişi raporları alınmış ve;
Mahkemece;
1-Davanın kısmen kabulü ile;
60.000,00 TL'nin 01/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.
İstinaf talebinde bulunan davacı vekilinin ve davalı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, anlaşıldığından, davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf talebinin ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf aşamasında başlangıçta alınan 1.025,00-TL istinaf karar harcından alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 409,60-TL harcın ilk derece mahkemesince davacı tarafa iadesine,
3-İstinaf aşamasında alınması gereken 4.098,60-TL istinaf karar harcından başlangıçta alınan 1.024,65-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.073,95-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-İstinaf başvurusu sırasında davacı ve davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin mahal mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 28.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.