T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/672
KARAR NO: 2025/1166
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/12/2021
NUMARASI: 2020/403 E. - 2021/870 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Genel kredi sözleşmesinden kaynaklı)
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı şirkete imzalamış olduğu 04.06.2014 tarihli 2.120.000 USD bedelli Genel Kredi Sözleşmesi gereği gayrınakdi kredi kullandırıldığını, kullandırılan gayrınakdi kredi gereği ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğüne hitaben düzenlenen 06.06.2014 tarih ... SeriB ... nolu 2.120.000 USD bedelli Teminat Mektubu verildiğini, davalı şirketin kredi borcunun Beyoğlu ...Noterliğinin 15.01.2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile kat edildiğini ve ihtarnamenin 17.01.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, ihtarnamede verilen 8 günlük süreye rağmen ve bugüne kadar teminat mektubu bedelinin, komisyon tutarının ve BSMV sinin bloke edilmediğini, davalı şirketin temerrüde düştüğünü, verilen teminat mektubu henüz nakde çevrilmemiş ise de; her an için nakde çevrilebileceğinin aşikar olduğunu, müvekkilinin teminat mektubu tutarı kadar risk altında olduğunu, davalı şirketin hesap kat tarihinden itibaren müvekkili Bankayı oyaladığını, ödemesi gereken teminat mektubu bedelini ödemediğini iddia ederek, ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğüne hitaben düzenlenen 06.06.2014 tarih ve ... SeriB ... nolu teminat mektubu bedeli 2.120.000 USD'nin bankada açılacak faiz getirmeyen hesapta bloke edilmek üzere tahsiline, alacağın nakde çevrilmesi halinde ise nakde dönme tarihinden itibaren ödeme gününe kadar işleyecek %.29,25 temerrüt faizi ve faizin %5 BSMV si ile tahsiline, 13.250 USD komisyon ve 662.50 USD BSMV olmak üzere toplam 13.912,50 USD nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkili şirketin de aralarında bulunduğu ve birbirlerine kefil grup enerji şirketleri ile imza yetklisinin davacı bankaya 27.237.500 TL ana para borcunun mevcut olduğunu, dava konusu gayri nakdi kredinin bu bedele dahil olmadığını, ... İstanbul Bölge Müdürlüğüne ibraz edilen teminat mektubunun herhangi bir şekilde nakde çevrilmesi durumunun veya nakde çevrilme talebinin mevcut olmadığını, tüm kredi sözleşmelerinin nakdi ve gayri nakdi kredilerin teminatı olarak davacı nezdinde; a)6.500.000 EURO taşınır rehini, b) 1.634.592,35 USD, 2.149.532,07 STERLİN bedelli taşınmaz rehini c) İstanbul, Beşiktaş ilçesi ... ada ... parselde kayıtlı 5 numaralı bağımsız bölümde taşınmaz rehininin mevcut olduğunu, 6.500.000 EURO taşınır rehininin paraya çevrilmesi için davacı bankanın İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile takip başlattığını, yine 1.634.592,35 USD ve 2.149.532,07 STERLİN bedelli taşınmaz rehini içinde taşınmazın bulunduğu yer olan Londra’da yasal yollara başvurulduğunu, İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile 79.567.030,87 TL+14.729,22 EURO bedelli ilamsız takip başlatıldığını, davacının kredi sözleşmelerinden doğan tüm alacağı rehinle temin edildiğini, İİK.nın 45. maddesinin; “Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehinin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapabilir. Ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yolu ile takip edebilir” hükmünü taşıdığını, sözleşmede bu hükmün aksine bir düzenleme yapılmış olsa dahi, TBK.nın 20 vd. maddeleri uyarınca genel işlem koşulu niteliğinde kabul edileceğinden geçersiz olacağını, bu bağlamda, - muaccel dahi olmasa - alacağın tamamının rehinle temin edilmiş olması nedeniyle, kredi borçlularından birine karşı gayri nakdi kredi bedeli blokesinin talep edilmesinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, yasa hükmünün açıkça “alacağın rehinle temin edilmesinden” bahsettiğini, her bir borçlu ve kefilin ayrı ayrı teminat vermesini öngören yasal bir düzenleme mevcut olmadığını, tek bir alacağın söz konusu olduğunu, alacağın muaccel ve muaccel olmayan kısımlarının tamamının rehinle temin edildiğini, davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu savunarak reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...davacı Bankanın Merkez şubesi ile davalı ... San.Tic.A.Ş. arasında 04.06.2014 tarihli 2.120.000 USD tutarlı Genel Kredi Sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin ... San.Tic.A.Ş. ile ... tarafından da müteselsil kefil olarak imza edildiği, Genel Kredi Sözleşmesine istinaden davacı banka tarafından davalı ... Ticaret A.Ş. nin talebi üzerine 06.06.2014 tarih ve TMK NO :MD ... numaralı ve ... seri B numaralı 2.120.000 USD tutarındaki Kesin teminat mektubunun ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü/ANKARA ya hitaben düzenlemiş olduğu, Beyoğlu ... Noterliğinin 15/01/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile gayrinakdi kredi olan teminat mektubu kredisinin kat edildiği, teminat mektubu tutarı olan 2.120.000 USD'nin 8 gün içerisinde bankaya depo edilmesi ayrıca 13.912,USD'nin bankaya ödenmesinin talep edildiği, bu ihtarname ile davacının teminat mektubu bedeli olan 2.120.000 USD tutarındaki teminat mektubunun bankaya iade edilmemesi veya bedelinin bankaya depo edilmemesi halinde ipoteğin paraya çevrileceğinin ihtar edildiği anlaşılmıştır. Davacı banka ile davalı şirket arasında imzalanan genel kredi sözleşmesinin 50/2.10 maddesinde,” Kredilerden doğan taahhütlerini yerine getirmesine mâni olacağı yahut tehlikeye sokacağı açıkça anlaşılan herhangi bir olayın vuku bulması veya iktisadi şartlarda değişiklik olması hallerinde herhangi bir yazılı ihtarda bulunulmasına ve başkaca bir bildirimde bulunulmasına gerek kalmaksızın, kredinin muaccel hale geleceğini, buna göre Sözleşme'nin feshi ile kredinin kat edilmesine Banka'nın yetkili olduğunu kabul eder. Banka bu maddeye atıfla haklarını kullanmaya karar vermesi halinde, temerrüt faizine dair hükümler mahfuz kalmak kaydıyla, ortaya çıkan yukarıda sayılan haller sebebiyle Banka'nın uğradığı zararları, masrafları, primleri ve cezaların tazminini, teminat mektuplarının iadesini veya gayrinakdi risk tutarlarının depo edilmesini talep edebilir.” hükmünün mevcut olduğu, davalı şirketin teminat mektubu devre komisyonlarını ödemede temerrüde düşmüş olması nedeniyle davalının yükümlülüklerini ifada kusurlu hareketi sebebiyle yukarıda belirtilen madde hükmü gereğince davacı bankanın teminat mektubunun bedelini faiz getirmeyen bir hesapta depo edilmesi talebinde haklı olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin buna ilişkin davasının kabulüne, teminat mektubu bedeli 2.120.000 USD'nin davalı tarafından davacı bankada açılacak faiz getirmeyen bir hesaba bloke edilmesine, teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde, nakde çevrilme tarihinden itibaren ödeme gününe kadar işleyecek %29,25 faizi ve faizin %5 BSMV’si ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, ayrıca davalının teminat mektubu nedeniyle 13.250 USD komisyon ücreti ve 662,50 USD BSMV’si olmak üzere toplam 13.912,50 USD borcu bulunduğu anlaşıldığından...\" gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı banka tarafından ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğüne hitaben düzenlenen 06.06.2014 tarihli, T.M.K. No: ... ve Seri B ... nolu teminat mektubu bedeli 2.120.000 USD'nin davalı tarafından davacı bankada açılacak faiz getirmeyen bir hesaba bloke edilmesine, teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde, nakde çevrilme tarihinden itibaren ödeme gününe kadar işleyecek %29,25 faizi ve faizin %5 BSMV’si ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 13.250 USD komisyon ücreti ve 662,50 USD BSMV’si olmak üzere toplam 13.912,50 USD nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile birbirlerine kefil grup enerji şirketlerinin imza yetkilisinin davacı bankaya 27.237.500,00 TL ana para borcu bulunduğunu, dava konusu gayri nakdi kredinin bu bedele dahil olmadığını, ... İstanbul Bölge Müdürlüğüne ibraz edilen teminat mektubunun herhangi bir şekilde nakde çevrilmesi veya nakde çevrilme talebinin mevcut olmadığını, tüm kredi sözleşmelerinin nakdi ve gayri nakdi kredilerin teminatı olarak taşınır rehni, taşınmaz rehninin mevcut olduğunu, 6.500.000,00 EURO taşınır rehninin paraya çevrilmesi için İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, yine taşınmaz rehni için taşınmazın bulunduğu yer Londra'da yasal yollara başvurulduğunu, ayrıca İstanbul ..9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında ilamsız takip başlatıldığını, mahkeme kararının İİK 45.maddesine aykırı olduğunu, davacının krediden doğan tüm alacağının rehinle temin edildiğini, sözleşmede aksine bir hüküm mevcut ise bunun TBK 20 vd maddeleri gereğince genel işlem niteliğinde kabul edileceğinden geçersiz olduğunu, kredi borçlularından birine karşı gayri nakdi kredi bedeli blokesinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu iddia ederek ,kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, genel kredi sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektup bedelinin hesapta bloke edilerek tahsili, mektubun nakde çevrilmesi halinde ise nakde dönüşme tarihinden itibaren bedelinin tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında, 04.06.2014 tarihinde genel kredi sözleşmesinin imzalanmış olduğu, sözleşme kapsamında davacı banka tarafından davalı adına 06.06.2014 tarihli 2.120.000,00 USD tutarında kesin teminat mektubunun verildiği konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, davacı banka alacağının taşınır taşınmaz rehnine dair teminatlarına ve söz konusu başlatılmış olan icra takiplerine rağmen iş bu teminat mektubu ile ilgili talebin yerinde olup olmadığı, İİK'nın 45. maddesine aykırılık bulunup bulunmadığı, sözleşme hükümlerinin TBK'nın 20 vd maddeleri gereğince genel işlem şartlarına uygun olup olmadığı ile mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, 04.06.2014 tarihinde genel kredi sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmede davalı şirketin müşteri olarak yer aldığı, dava dışı ... AŞ şirketinin ise kefil olduğu, genel kredi sözleşmesinin 4.maddesinde; gayri nakdi krediler üst başlığı ile teminat mektubu ve garanti, garanti akreditifi, konti garanti, kefalet kredisi açılması başlığı ile 30.1.maddede; bankanın bu sözleşme ile açtığı kredinin tümünü veya bir bölümünü teminat mektubu vb kefalet kredisi olarak kullandırabileceği, teminat mektubu kredisinin müşterinin bankaya bildireceği bilumum yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişilere hitaben geçici, kesin ve avans teminat mektubu şeklinde veya diğer resmi veya özel ihtiyaç ve formüllere göre bankaca teminat mektupları düzenlenmek suretiyle kullandırılabileceğinin belirtildiği, devamı maddelerde teminat mektubu ile ilgili ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği, sözleşmenin 37.maddesinde; kredinin teminat karşılığı kullandırılması başlığı ile bankanın bu sözleşme ile açtığı krediyi kısmen veya tamamen uygun göreceği her türlü teminat özellikle ticari senet vb karşılığında kullandırabileceği ifadelerine yer verildiği, sözleşmenin 50.2.maddesinin üst başlığında müşteri düzenlemesi ile 50.2.10.maddesinde, kredilerden doğan taahhütlerini yerine getirmesine mani olacağı yahut tehlikeye sokacağı açıkça anlaşılan herhangi bir olayın vuku bulması veya iktisadı şartlarda değişiklik olması hallerinde herhangi bir yazılı ihtarda bulunulması ve başkaca bir bildirimde bulunulmasına gerek kalmaksızın kredinin muaccel hale geleceği, buna göre sözleşmenin feshi ile kredinin kat edilmesine, bankanın yetkili olduğunun kabul edileceği, bankanın bu maddeye atıfla haklarını kullanmaya karar vermesi halinde temerrüt faizine dair hükümler saklı kalmak kaydıyla sayılan sebeple bankanın uğradığı zararların masrafları, primleri ve cezaların tazminini, teminat mektuplarının iadesini veya gayri nakdi risk tutarlarının depo edilmesini talep edebileceği, ayrıca belirtilen hallerden birinin varlığı durumunda bankanın sözleşmeyi fesih etme yetkisinin bulunduğunun bildirildiği, genel kredi sözleşmesinin 2.120.000,00 USD tutarında olduğu, dava dışı şirketin müteselsil kefalet limitinin aynı tutarda olduğu, davacı banka tarafından genel kredi sözleşmesine istinaden 06.06.2014 tarihinde ... Doğalgaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü adına güvence bedeli olarak davalı şirketin Karaman ili, Ayrancı ilçesi mahallinde tesis edilecek istasyon ile boru hattı montajı işiyle ilgili olarak davalı ile ... arasında imzalanan bağlantı anlaşmasına konu kamulaştırma bedeli ve masrafları için anlaşmanın 5.maddesindeki tesis maliyeti ve mülkiyeti, güzergah teminine ilişkin hususlar kısmındaki hükümlere göre vermek zorunda olduğu kesin teminat tutarı olan 2.120.000,00 USD bankanın garanti ettiğinden adı geçen taahhüdünü ilgili kanun, sözleşme ve şartname hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmediği takdirde protesto çekmeye hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın adı geçen ile idare arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve neticeleri nazarı itibara alınmaksızın nakden, tamamen ve talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faizi ile ödeyeceklerinin bankanın imza almaya yetkili temsilcisi ve sorumlusu sıfatı ile banka ad ve hesabına taahhüt ve beyan edildiğine dair kesin teminat mektubu, süresiz-limit içi - koşulsuz şekilde düzenlenmiş olduğu, davacı banka tarafından Beyoğlu ... Noterliğinde düzenlenen 15.01.2019 tarihli ihtarname ile davalı ile birlikte dava dışı müteselsil kefillere imzalanmış olan 04.06.2014 tarihli 2.120.000,00 USD tutarındaki genel kredi sözleşmesi gereği gayri nakdi kredi kullandırılarak borçlu firma lehine teminat mektubu verildiği, diğer muhatapların ise müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, mektubun halen meri olduğu, ... Doğalgaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğüne düzenlenen 2.120.000,00 USD tutarında kesin teminat mektubunun ayrıca teminat mektubu nedeniyle 13.250,00 USD komisyon ve 662,50 USD BSMV olmak üzere 13.912,50 USD borcun bulunduğu, sözleşmenin 15.01.2019 tarihinde kat edildiği, muhataplardan ... AŞ'nin maliki olduğu, taşınmaz üzerinde tapuya şerh edilmiş ipoteklerin olduğu, kredi hesaplarının kat edilmesi sebebiyle 8 gün içerisinde teminat mektubunun bankaya iade edilmemesi veya bankaya depo edilmemesi halinde ipoteğin nakde çevrileceğinin ihtar edildiği, ihtarname gereğinin yerine getirilmemesi neticesinde davacı banka tarafından dava dışı müştereken ve müteselsil kefillerden ... aleyhine asıl alacak ve ferileri olmak üzere toplam 79.567.030,87 TL ile 14.729,22 EURO alacağın tahsili amacı ile 30.07.2020 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... ESas sayılı dosyasında icra takibi başlattığı, takip talebinde borcun nedeni olarak 1.000.000,00 EURO bedeli GKS 13.12.2013 tarihli 3.750.000,00 EURO bedelli GKS'nin gösterilmiş olduğu, davacı banka tarafından davalı ve dava dışı müşterek borçlu ve müteselsil kefil ... aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 18.08.2020 tarihinde 6.500.000,00 EURO asıl alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlattığı, davacı ve dava dışı kefil tarafından icra takibine karşı itiraz edildiği, itiraz dilekçesinde; daha önceden aynı borç nedeniyle İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığının belirtildiği, İstanbul ... İcra Müdürlüğüne ait ... Esas sayılı takip dosyasına itiraz üzerine İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/66 Esas sayılı dosyasında itirazın iptali davasının açılmış olduğu, davacı banka tarafından iş bu davanın ise 17.08.2020 tarihinde açıldığı ve teminat mektup bedelinin bloke edilmesi veya tahsili istemine ilişkin olarak dava açmış olduğu anlaşılmıştır. Tarafların delillerini dosyaya ibrazı ve ilgili delillerin dosya içerisine celbi sonrasında mahkemece bilirkişi raporu alınmıştır. 14.04.2021 tarihli bilirkişi raporunda; Genel Kredi Sözleşmelerine istinaden davacı banka tarafından asıl borçlu ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin talebi üzerine 06.06.2014 tarihli 2.120.000,00 USD tutarındaki kesin teminat mektubunun ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü/Ankara'ya hitaben düzenlemiş olduğunun çekişmesiz bulunduğu, çekişmenin, riskin doğmadığı ve alacağın likit olmadığı yönünde olduğu, gerçekten, davacı banka şubesinde, kredi müşterisi olan davalının kredi hesapları ve gayrinakdi kredi mahiyetinde olan banka teminat mektubunun incelenmesinde, davalı yanın teminat mektubu devre komisyonlarını ödemede mütemerrid duruma düşmüş bulunduğu ve Genel Kredi Sözleşmesinin ihlal edilmiş olduğunun tespit edildiği, bu nedenle davalı yanın yükümlülüklerini ifada kusurlu hareketi sebebiyle davacı bankanın teminat mektubu bedelinin faiz getirmeyen bir hesapta depo edilmesini isteme hakkının doğduğunun tespit edildiği, ... Doğalgaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğüne hitaben düzenlediği teminat mektubu tutarının faiz getirmeyen bir hesapta depo edilmesi gereken tutarın: 06.06.2014 tarihli 2.120.000,00 USD tahsili talep edilmesi mümkün ayrıca teminat mektubu komisyonu ve GV den olauşan 13.912,50 USD olduğu, davacı bankanın depo talebinde bulunmasında sözleşmeye ve TMK 2 ye aykırı bir durum sözkonusu olup olmadığı değerlendirildiğinde, davacı bankanın, teminat mektubu bedelinin depo edilmesini istemesinde yasaya, sözleşmeye ve Yargıtay’ın yerleşik kararlarına uygun olduğunun mahkemenin takdirinde olduğu, davalının, davacı bankadan kullanmış bulundukları teminat mektubu için tahakkuk ettirilmiş devre komisyonlarını alacaklı bankaya ödemeyerek mütemerrid duruma düştüğü ve sözleşmedeki edimlerini ifada kusurlu bulunduğu, davalının temerrüdünden dolayı ödeme güçlüğü de gözetildiğinde, Kredi Sözleşmesinin hükümleri ile Yüksek Yargıtay’ın yerleşik kararları itibariyle davacı bankanın USD komisyon ve BSMV den oluşan 13.912,50 USD nakit alacağının ödenmemiş olması sebebiyle davacı bankanın davalı ... San.Tic. AŞ lehine ve ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü/Ankara ya hitaben düzenlediği 06.06.2014 tarih ve ... Seri B ... no lu 2.120.000,00 USD tutarındaki teminat mektubu bedelinin depo edilmesi talep hakkının doğmuş olduğu, ayrıca sözkonusu teminat mektubuna tahakkuk ettirilen komisyonundan dolayı tahsil edilmesi gereken alacağının 13.912,50 USD olduğu tespit edildiği belirtilmiştir. Davacı vekili rapora karşı beyan dilekçesinde; raporda depo talep hakkının doğduğunun tespit edildiğini, rapora aynen katıldıklarını, teminat mektup bedelinin bloke edilmesi ve nakde çevrilmesi halinde ise nakde çevrilmesine karar verilen tarihten itibaren faizi ve ferileri ile 13.912,50 USD komisyon tutarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili rapora karşı itiraz dilekçesinde; depo talebinin alacağın riskten korunması amacıyla oluşturulan menkul rehni hükmünde olduğunu, teminat mektubunun herhangi bir şekilde nakde çevrilme talebinin mevcut olmadığını, davacının tüm alacağının teminat altına alınmış olduğu dikkate alınmadan teminat kapsamındaki talebin yerinde olduğuna ilişkin raporun hukuki dayanağının bulunmadığını, İİK 45.maddesine göre davacının kredi sözleşmelerinden doğan tüm alacağının rehinle temin edildiğini, sözleşmedeki aykırı hükmün mevcudiyeti halinde TBK 20 vd maddelerindeki genel işlem koşulu niteliğinde olduğundan kabul edilmesi mümkün olmadığını iddia ederek, yeniden rapor alınmasını talep etmiştir. 13.10.2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davacı bankanın merkez şubesi ile asıl borçlu ... San.Tic. AŞ 04.06.2014 tarihinde 2.120.000 USD tutarında Genel Kredi Sözleşmesi imza edilmiş olduğu, işbu sözleşmenin ... San.Tic. AŞ ile ... tarafından da müşterek borçlu müteselsil kefil olarak imza edilmiş olduğu, Genel Kredi Sözleşmelerine istinaden davacı banka tarafından asıl borçlu ... Ticaret Aş'nin talebi üzerine 06.06.2014 tarihli 2.120.000,00 USD tutarındaki kesin teminat mektubunun ... Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü/Ankara'ya hitaben düzenlemiş olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 50.2.10 maddesi,” Kredilerden doğan taahhütler yerine getirmesine mâni olacağı yahut tehlikeye sokacağı açıkça anlaşılan herhangi bir olayın vuku bulması veya iktisadi şartlarda deği olması, hallerinde herhangi bir yazılı ihtarda bulunulmasına ve başkaca bir birimde bulunulmasına gerek kalmaksızın, kredinin muaccel hale geleceğini, buna göre sözleşmenin feshi ile kredinin kat edilmesine bankanın yetkili olduğunu kabul edeceği, banka bu maddeye atıfla haklarını kullanmaya karar vermesi halinde, temerrüt faizine dair hükümler mahfuz kalmak kaydıyla, ortaya çıkan yukarıda sayılan haller sebebiyle Banka'nın uğradığı zararları, masrafları, primleri ve cezaların tazminini, teminat mektuplarının iadesini veya gayrinakdi risk tutarlarının depo edilmesini talep edebilir.” hükmünde olduğu, iş bu sözleşme maddesine istinaden, davacı bankanın davalı ... San.Tic.A.Ş. lehine ve ... Doğal Gaz \"İşletmeleri Bölge Müdürlüğü/Ankara ya hitaben düzenlediği 06.06.2014 tarihli 2.120.000.00 USD tutarındaki teminat mektubu bedelinin depo edilmesi talep hakkının doğmuş olduğu, ayrıca sözkonusu teminat mektubuna tahakkuk ettirilen komisyonundan dolayı tahsil edilmesi gereken alacağının 13.912,50 USD olduğu tespit edilmiş bulunduğu, ancak, davacı bankanın sözleşmenin kendisine tanıdığı bu depo talep hakkını kullanırken MK 2 ci maddesinde belirtilen iyi niyet kurallarına uygun hareket etmesinin gerekli olduğu, zira bir hakkın başkasına zarar verilmek üzere kullanılması fiilini, kanunun himaye etmeyeceği, bu açıdan bakıldığında, davacı bankanın nakit depo isteminde haklı sayılabilmesi için çek karne bedelinin risk unsurunun yükseldiğini ispat mükellefiyeti olduğu, riskin yükselmeye başlamasının ilk işareti de davalının davacı bankadan kullanmış bulundukları teminat mektubu için tahakkuk ettirilmiş devre komisyonlarını alacaklı barikaya ödemeyerek mütemerrid duruma düştüğü ve sözleşmedeki edimlerini ifada kusurlu bulunduğunu, davalının temerrüdünden dolayı ödeme güçlüğü de gözetildiğinde, Kredi Sözleşmesinin hükümleri ile Yüksek Yargıtay'ın yerleşik kararları itibariyle davacı bankanın USD komisyon ve BSMV den oluşan 13.912,50 USD nakit alacağının ödenmemiş olduğu, sorumlu olunan borcun gayrinakdi olduğu, Bankaca ödeme yapılana kadar faiz talep edilemeyeceği, ancak davalının belirlenen meblağları faiz getirmeyen bir hesapta bloke etmesi gerektiği, garanti edilen bedelin Banka tarafından ödenmesi halinde ise Bankanın ödemiş olduğu bu meblağları ödemiş olduğu tarihten itibaren, davalıdan anapara ve %29.50 temerrüt faizi ile birlikte talep hakkının oluşacağı, ayrıca sözkonusu teminat mektubuna tahakkuk ettirilen komisyonundan dolayı tahsil edilmesi gereken alacağının 13.912,50 USD olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. Mahkemece, bilirkişi raporları sonucunda yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın kabulüne dair hüküm tesis edilmiştir. Taraflar arasındaki genel kredi sözleşmesi kapsamında davalı şirket adına kredi tutarının tamamı yönünden teminat mektubu düzenlendiği konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Teminat mektubu 06.06.2014 tarihli olup, kesin ve süresiz olarak düzenlenmiştir. GKS'nin 50.2.1.maddesinde sözleşmeyle veya eklerinde kararlaştırılan taahhüt ve yükümlülüklerinden herhangi birinin uygun bir şekilde yerine getirilmemesi, talebe rağmen istenilen teminatların zamanında ve istenilen koşullarda temin edilememesinin müşteri yönünden bankanın yukarıda yer verilen 50.2.10.maddede düzenlenen şekilde teminat mektuplarının iadesini veya gayri nakdi risk tutarlarının depo edilmesini talep edebileceği ayrıca söz konusu hallerde birinin varlığı halinde bankanın sözleşmeyi feshetme yetkisinin bulunduğu belirtilmiştir. Bilirkişi raporlarında ayrıntılı olarak yer verildiği üzere kat ihtar tarihi itibariyle davalı şirket tarafından teminat mektubuna dair devre komisyonlarını ödemede temerrüte düşmüş bulunduğu ve davalının ifada kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Davalı vekili tarafından her ne kadar İİK'nın 45. maddesi gereğince talebin usul ve yasaya aykırı olduğu iddia edilmiş ise de İİK'nın 45. maddede, rehin ve ipotekle temin edilmiş alacaklar başlığı ile ilk fıkrada rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusunun iflası tabi şahıslardan olsa bile alacaklının yalnız rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapabileceği ancak rehnin tutarı borcu ödemeye yetmezse alacaklının kalan alacağını iflas veya haciz yolu ile takip edebileceği belirtilmiştir. Düzenleme takip hukukuna özgü bir düzenlemedir. Diğer taraftan, davacı banka tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile dava dışı ... AŞ hakkında ipotek bedellerinin karşılığı olan 20.400.000,00 TL için ipoteğin nakde çevrilmesi yolu ile takip başlatılmıştır. Yine dava dışı ... AŞ'nin kefili olan ... hakkında genel kredi sözleşmeleri üzerinden İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlatılmıştır. Söz konusu ipoteğin dava dışı ... AŞ'nin kendi borcunu karşılamayacağı davacı tarafça belirtilmiştir. Söz konusu ipoteğin her iki firmanın borcuna teminat olarak verilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Somut davada, davacı teminat mektup bedelinin depo talebine ilişkin icra takibi başlatmamıştır. İİK'nın 45.maddesine aykırılıktan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Davalı vekilinin bir diğer istinaf nedeni ise GKS'deki sözleşmesindeki aleyhine olan hükümlerin TBK'nın 20 vd maddelerindeki genel işlem koşullarına aykırı olduğuna ilişkindir. GKS'de yer alan teminat mektubuna dair düzenlemelerle ilgili maddelere yukarıda yer verilmiştir. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 20 vd. maddelerinde düzenlenen genel işlem koşullarına ilişkin hükümler tacirler hakkında da geçerli olmakla birlikte genel işlem koşullarının TTK'nın 18/2. Maddesinde düzenlenen her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Buna göre bir sözleşmede genel işlem koşulları bulunması bu düzenlemeleri geçersiz kılmaz. Ancak sözleşme kapsamındaki karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının geçerli olması, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem koşulları da yazılmamış sayılır. TBK'nın 20. maddesi uyarınca, genel işlem koşulu içeren sözleşme yapılması mümkündür. Genel işlem koşulu içeren sözleşmenin geçersiz olması için TBK'nın 25. maddesi uyarınca, karşı tarafa dürüstlük kurallarına aykırı olarak zarar verici veya karşı tarafın durumunu ağırlaştırıcı nitelikte olması halinde söz konusudur. Yani sözleşmenin salt genel işlem koşulu şeklinde düzenlenmesi sözleşmeyi geçersiz kılmaz; geçersizlikten söz edebilmek için genel işlem koşullarının dürüstlük kuralına aykırı haksız şart niteliğinde olması veya TBK'nın 21/2. maddesi uyarınca sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı hüküm niteliğinde olması gerekir.Somut olayda, davalı şirketin kullandığı GKS'deki hüküm ve koşulların tüm bankacılık işlemlerinde yaygın olarak kullanıldığı gözetildiğinde şirket adına kredi sözleşmesi imzalayan davalının sözleşme şartlarını basiretli bir tacir gibi davranarak incelemiş olması gerekir. Bu nedenle davalının genel işlem koşullarına ayrılık iddiası yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 5.253,08 TL istinaf nispi karar harcının davalıdan tahsiline, Hazineye gelir kaydına,3-Davalı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraf vekillerine tebliğine dair;HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 03.07.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve temyizi kabil olmak üzere karar verildi.
KANUN YOLU: HMK'nın 361. maddesi uyarınca, iş bu gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğ tarihlerinden itibaren iki haftalık süreler içinde temyiz yolu açıktır.