T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2022/33
KARAR NO:2025/913
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:18/10/2021
NUMARASI:2020/608 Esas - 2021/712 Karar
DAVA:Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti
İSTİNAF KARAR TARİHİ:27/06/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı davalı muhatap ... Bankası A.Ş.’ye talepte bulunarak davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğü lehine 04/12/2012 tarihli ve ... numaralı 230.000,00TL (ikiyüzotuzbintürklirası) bedelli kesin banka teminat mektubunun verilmesini sağladığını, teminat mektubunun içeriğinde hangi işe özgülenerek verildiği ve hangi işin teminatı olduğu açıkça belirtildiğini, söz konusu banka teminat mektubu hükümsüz kaldığını, mektubun haksız tazmini halinde davacı şirketin telafisi imkansız zararlara uğraması kaçınılmaz olduğundan, mektubun hükümsüzlüğünün tespiti istemli bu dava sonuçlanıncaya kadar teminat mektubunun tazmininin ihtiyati tedbir yoluyla dava sonuçlanıncaya dek önlenmesi isteminde bulunmak gerektiğini, ihtiyati tedbir kararı verilmesini isteyen davacı yüklenici ile lehine kesin teminat mektubu düzenlenen İBB arasında ... ihale kayıt numaralı ... İnşaatı İşine Ait Sözleşme 04/01/2011 tarihinde imzalandığını, işin yapılmasının teminatı olarak sözleşmenin 10. Maddesi uyarınca işin başında işveren davacı yüklenicinin davalı İBB’ye teminat mektubu vereceği kararlaştırıldığını, iş bu nedenle de davacı taraf, davalı İBB’ye dava konusu 04/12/2012 tarihli ve ... numaralı 230.000,00TL (ikiyüzotuzbintürklirası) bedelli kesin süresiz banka teminat mektubunu teslim ettiğini, davalı İBB ile imzalanan “... İnşaatı” işinin davacı tarafından bitirildiğini ve davalı İBB’ye teslim edildiğini, 26/06/2012 tarihinde Geçici Kabulü yapılmış olduğunu, 03/09/2012 tarihinde İBB tarafından onaylandığını, 26/06/2013 tarihinde kesin kabulü yapıldığını, 30/10/2013 tarihinde onaylandığını, 13/12/2018 tarihinde kesin hakediş onaylandığını, 31/01/2019 tarihinde ...ilişiksizlik(soğuk damgalı) belge ibb’ye teslim edildiğini, davacı tarafından 31/01/2019 tarihinde, 31/01/2019 tarihinde ve 28/09/2019 tarihinde İBB’den dava konusu kesin teminat mektubunun iadesinin talep edildiğini, davalının İBB dava konusu teminat mektubunu iade etmediği gibi, bu hususta davacıya hiçbir dönüşte bulunmadığını, bu nedenlerle davacı mektup lehdarı yararına, davalılardan ... Bankası A.Ş. tarafından düzenlenerek davalı işveren İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne sunulmuş olan 04/12/2012 tarihli ve ... numaralı 230.000,00TL(ikiyüzotuzbintürklirası) bedelli kesin banka teminat mektubunun düzenlenmesine sebep eser sözleşmesinin konusunu oluşturan edimlerin ifası tam olarak yerine getirildiğini, kesin kabul ve hak edişi yapılarak onaylanmış, ... ilişiksizlik belgesi sunulduğunu ve sözleşmenin 10.4 maddesi uyarınca ve 4735 Sayılı yasa uyarınca iadesi şartları gerçekleşmiş olan teminat mektubunun iadesi koşulları gerçekleşmiş olduğundan; davalının tazmin talep hakkının kötüye kullanıldığı/kullanacağı ve iadesi lazım gelen banka teminat mektubunun tazmini halinde davacının telafisi imkansız zararlarına neden olacağından öncelikle ve tedbiren dava sonuçlanıncaya dek ...Bankası A.Ş. tarafından düzenlenerek, davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne sunulmuş olan 04/12/2012 tarihli ve...numaralı 230.000,00TL (ikiyüzotuzbintürklirası) bedelli kesin banka teminat mektubunun mektubun tazmininin önlenmesine, sözleşme ilişkisi kapsamında davacı yüklenici edimlerini yerine getirmiş olduğundan banka teminat mektubunun hükümsüz kaldığının tespitine karar verilerek, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin yalnızca muarazaya sebep olan davalı mektup muhatabı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davalı müvekkiline yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, işbu davada görev itirazları olduğunu, söz konusu davada görevli mahkemenin İstanbul Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, söz konusu davada görev yönünden usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, ihtiyatî tedbir kararının kaldırılmasını talep ettiklerini, dava konusu olayda ihtiyati tedbir koşullarının gerçekleşmediğini, mahkeme tarafından davalı idareleri yönünden verilen tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini, müdürlükleri ile yapılan yazışmalar neticesinde davacının taraf ve dava ehliyetinin olup olmadığının araştırılması gerektiğini, bu nedenlerle; öncelikle davalı idareleri yönünden verilen tedbir kararının kaldırılması taleplerinin değerlendirilerek davalı idareleri yönünden verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, görev yönünden davanın usulden reddine karar verilmesini, mahkemenin aksi kanaatte olması ihtimaline binaen davacının taraf ve dava ehliyeti yönünden araştırma yapılarak taraf ve dava ehliyeti yokluğunda usulden reddine karar verilerek, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \"...Mahkememizce resen görevlendirilen Bankacı ..., Mali Müşavir ... ve İnşaat Mühendisi ... tarafından hazırlanan 27/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; \"...incelenen davacı şirkete ait 2011 ticari defterlerini ibraz etmediği, 2012 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdiki yapılmadığı, 2013, 2018 ve 2020 yıllarına ait ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin ve elektronik beratların yasal süresinde TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edildiği, 2011 ve 2012 yılı ile ilgili 6102 sayılı TTK 64/3 md. ve HMK. 222 md. gereğince lehine delil niteliğinin bulunmadığı,davaya konu ...Merkezi İnşaatı konulu, 04.12.2012 düzenlenme tarihli, ... numaralı ve 230.000,00 TL bedelli teminat mektubunun davacının ticari defter kayıtlarında bulunmadığı, söz konusu teminat mektubunun davalı şirket tarafından 19.01.2012 tarihli alındı belgesi tanzim ederek teslim almış olduğu, davaya konu teminat mektubunun “...İnşaatı” işinin teminatı olarak verilmiş olduğu ve konu işin tamamlanarak kesin kabul işleminin gerçekleşmiş olduğu dikkate alındığında, Teminat Mektubu’nun davacıya iadesinin uygun olduğu...\" yönünde kanaat bildirilmiş, işbu bilirkişi raporu dosya içeriğine toplanan delillere uygun ve karar vermeye elverişli bulunduğundan, mahkememizce verilen kararda dikkate alınmış ve banka teminat mektuplarının TBK kapsamında garanti sözleşmesi niteliğinde olup garanti veren bankanın taahhüdü asli borç niteliğinde olduğundan garanti sözleşmesinin dışında kalan üçüncü kişi durumundaki lehtar tarafından garanti ve kontgaranti veren bankalar aleyhine dava açılması ve garanti verenlerin hasım gösterilmesinin mümkün olamayacağından davalı ... Bankası A.Ş yönünden davanın husumet yokluğundan reddine, davaya konu bir adet teminat mektubunun hükümsüz olduklarının tespitine,\" karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı müvekkile tebliğ olunan tebligatın usulsüz olduğunu, bu sebeple de gereken savunmaların yapılamadığını, verilen kararın istinaf sonucu kaldırılması gerektiğini, görev itirazında bulunulduğunu, davada görevli mahkemenin İstanbul Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, görev yönünden istinaf talebine bulunulduğunu, zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazının dikkate alınmadığını, davacının bu davada taraf ehliyeti bulunmadığını, bilirkişi raporunun kabulünün mümkün olmadığını, davacı tarafından 2011 yılına ait ticari defterin ibraz edilmediğini, 2012 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yapılmadığını, 2011 ve 2012 yılı ile ilgili 6102 Sayılı TTK 64/3 ve HMK 222 md. gereğince lehine delil bulunmadığı ve yine 04.12.2012 düzenleme tarihli 000453/032966 numaralı ve 230.000,00 TL bedelli teminat mektubunun davacının ticari defter kayıtlarında bulunmadığının belirtildiğini, bu halde banka teminat mektubunun hükümsüz kalmasının hukuken mümkün olmadığını, davanın açılmasına sebebiyet verenin davacı taraf olduğunu, davacı tarafından gerekli yükümlülükler yerine getirilmeden dava yoluna başvurulduğunu, firmanın teminatları üzerinde icralar bulunması sebebi ile iade işleminin de yapılamadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE:Dava; davacı lehine, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye başkanlığı muhatap alınarak diğer davalı ...Bankasınca düzenlenen teminat mektubunun hükümsüz kaldığının tespitine ilişkindir.Davacının (Eski unvanı ... A.Ş) davalı idareden ... Merkezi yapım işinin ihalesini aldığı, bu işin teminatı olarak davalı bankaca diğer davalı İBB muhatap alınarak düzenlenen 04/12/2012 tarih, ...numaralı 230.000 TL bedelli kesin teminat mektubunun bu davalıya teslim edildiği, işin tamamlanarak kesin kabulünün idarece tutulan 30/10/2013 tarihli \"yapım işleri kesin kabul tutanağı ile davalı İBB tarafından yapıldığı, davacı tarafça mektubun iadesi için başvurulan İBB fen işlerince dava konusu mektubun iadesinin uygun görüldüğü ancak daha sonra davacının iflasın ertelenmesi başvurusu, değişik icra dairelerinden gelen hakedişler üzerine konulan hacizler gerekçe gösterilerek mektubun iade edilmediği anlaşılmaktadır. Davalıya yapılan tebligat usulüne uygun olup davalı tarafça süresinde davaya cevap ve delillerini sunmuş ve mahkemece incelenmiş olmakla bu yöne ilişen istinaf istemi yerinde değilidir. Eldeki dava açılırken davalı iş bankasınca düzenlenen teminat mektubu hakkında banka da taraf gösterilerek dava açılmış olmakla bankacılık işlemi olan teminat mektubunun dava konusu edilmesi nedeniyle davanın ticaret mahkemesinde görülmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından bu yöne ilişen istinaf istemi yerinde değildir.Lehine teminat mektubu düzenlenen, idare ile sözleşme imzalayan... A.Ş'nin bilahare eldeki davayı açan ... San. A.Ş'ye devredildiği anlaşılmakla taraf sıfatı ve taraf ehliyetine ilişkin istinaf istemleri yerinde değildir.
Hukukumuzda banka teminat mektupları konusunda açık bir düzenleme bulunmamakta, 6098 sayılı TBK’nun 128. maddesinde düzenlenen Üçüncü Kişinin Fiilini Üstlenme kapsamında bir tür Garanti Sözleşmesi olarak değerlendirilmektedir.Garanti veren banka, muhatabın ödeme talebi halinde ancak kendisine ait olan def’ileri ileri sürebilir. (teminat mektubunun zamanaşımına uğraması, sahte olması gibi) veya teminatın ödenmemesi hususunda mahkemece verilen bir tedbir kararının bulunması halinde ödemekten kaçınabilir. Üçüncü kişinin fiilini üstlenme başlıklı 6098 sayılı TBK 128. Maddesinin birinci fıkrası \" Üçüncü bir kişinin fiilini başkasına karşı üstlenen, bu fiilin gerçekleşmemesinden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.Davalı idare muhatap alınarak davacı lehine düzenlenen teminat mektubunun ... Merkezi yapım işinin teminatıdır. Davacının iflasın ertelenmesi talebinde bulunmasının davacının taraf sıfatına bir etkisi bulunmadığı gibi, idareye sunulan teminat mektubu davacının başka kişilere olan borcunu teminat altına almamaktadır. Bu durumda ilk derece mahkemesince davalı İBB yönünden davanın kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 3.927,00 TL harcın, alınması gerekli olan 15.711,30 TL harçtan mahsubu ile bakiye 11.784,30 TL istinaf karar harcının bu davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 27/06/2025