T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/29 Esas
KARAR NO:2025/458
DAVA:Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ:12/01/2024
KARAR TARİHİ:26/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacının, muris ...'ün 13.09.2011 tarihindeki vefatı sonrasında murisin mirasçısı konumuna geldiğini, muris ...'ün, davalı ... ... ...'ne 1375 üye numarasıyla kaydolduğunu, 13.09.2011 vefat tarihine kadar da asaleten davalı kooperatifin ortaklığını sürdürdüğünü, müvekkilinin, murisin kooperatif üyeliğinin haricen öğrenilmesi üzerine 21.09.2023 tarihli dilekçe ile davalı kooperatife veraset ilamı doğrultusunda üyelik tesisinin talep edildiğini, davalı kooperatifin cevaben 26.03.2015 tarihli ve ... sayılı karar ile murisin kooperatif üyeliğinin aidatların ödenmemiş olması sebebiyle sonlandırıldığına istinaden varislerin üyeliğinin tesis edilmesinin mümkün olmadığının bildirildiğini, cevap içeriğinde gerekçe olarak öne sürülen üyelikten çıkarılma kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ve iptaline karar verilmesi gerektiğini, muris ...'ün, 13.09.2011 tarihinde vefat etmesinden sonra, tüm mal varlığının mirasçılarına geçtiğini, murisin vefatından yaklaşık 4 sene sonra muris hakkında alınmış olan üyelikten çıkarma kararının hukuken herhangi bir geçerliliği bulunmadığını, ilgili karardan hareketle murisin kooperatif nezdindeki üyelik sıfatından doğan haklarının müvekkili mirasçıya intikal etmesinin önüne geçilmek istenmesinin sarih bir hakkaniyetsizlik ve hukuka aykırılık teşkil ettiğini, murisin vefatı sonrası murisin mirasçılarının, murisin davalı kooperatife üyeliği hakkında bilgi sahibi olmadıklarını, ilerleyen yıllarda üyelik hakkında haricen bilgi edinen müvekkilinin, bilgi edindikten sonra 21.09.2023 tarihinde davalı kooperatife bir dilekçe ile başvurduğunu ve miras sebebiyle üyeliğinin tesisini talep ettiğini, talebin, davalı kooperatif tarafından aidat borcu dolayısıyla muris hakkında ihraç kararı alındığından bahisle haksız ve hukuka aykırı olarak reddedildiğini beyan ederek; davanın kabulüyle davalı ... ... ...'nin ...'ü üyelikten çıkarma kararının iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davanın kanuni süresinde açılmadığını, kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararının kesinleştiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde; murisin kooperatif üyeliğinin haricen öğrenilmesi üzerine 21.09.2023 tarihinde davalı kooperatife veraset ilamı doğrultusunda üyelik tesisinin talep edildiği bir dilekçe sunduğunu iddia ettiğini, bu iddianın gerçeğe aykırı olduğunu, davacı ...'ün, davalı kooperatifin 1375 numaralı üyesi ...'ün eşi olduğuna ve kooperatif üyeliğinin devamını rica ettiğine ilişkin dilekçe ve müracaat tarihinin 14 Haziran 2023 olduğunu, davacı ... dilekçesinde; \"... Eşim ... büyük hayaller ile Kooperatife ÜYE oldu, ... Her mülk gibi Hakkımız devam ediyor zannetdim. Üyelik den çıkarılmışız.\" dediğini, davacının muris ...'ün kooperatif üyeliğini ve kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararını öğrendiği tarihin en geç işbu tarih olduğunu, davalı kooperatifin, davacının dilekçesine karşı göndermiş olduğu cevap dilekçesinin davacının dava dilekçesinde yazılı adresinin kapısına haber kağıdı bırakılmak suretiyle 07.07.2023 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun \"C) Ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz\" başlıklı 16. maddesinin öngördüğü 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde yönetim kurulunun aldığı çıkarma kararına karşı genel kurula itiraz etmediğini ve itiraz davası (çıkarılmanın iptali davası) da açmadığını, huzurdaki haksız davanın, davacının muris ...'ün kooperatif üyeliğini ve kooperatif üyeliğinden çıkarıldığını öğrendiği / bildiği en geç tarih olan 14 Haziran 2023 tarihinden itibaren hak düşürücü 3 aylık süreden çok sonra 12 Ocak 2024 tarihinde ikame edildiğini, yasal süresi içerisinde itiraz edilmeyen kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararının kesinleştiğini, esasa ilişkin olarak; 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun \"Ç) Hak ve vecibelerde eşitlik\" başlıklı 23. Maddesi uyarınca ortaklıktan kaynaklanan aidat ödeme yükümlülüğü dahil tüm borçların kooperatifin tüm üyeleri tarafından eşit olarak yerine getirilmesi gerektiğini, ortaklığa ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyesi hakkında verilen kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararının ise mevzuata, hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu, davacının haksız ve hukuka aykırı davasının bu yönüyle de reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı ... Kooperatifi'nin Ana Sözleşmesi'nin \"Ölen Ortağın Durumu\" başlıklı 16. maddesinde; \"Ferdi münasebete geçilmeden önce ölen ortağın kanuni mirasçılarının 3 ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder.\" denildiğini, davacı ...'e ait başvuru dilekçesi incelendiğinde, davacının eşi ...'ün Kooperatif'e üye olduğunu bildiği görüldüğünü, buna karşın eşinin vefatını takip eden 3 ay içerisinde ve sonrasında 14 Haziran 2023 tarihine kadar davalı kooperatife hiçbir bildirimde bulunmadığını, Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 16. maddesinde yazılı bildirim şartını yerine getirmeyen davacının üye sıfatıyla ortaklık haklarından yararlanma talebinin doğru olmadığını beyan ederek; davanın öncelikle hak düşürücü süreden sonra açıldığı gözetilerek dava şartı yokluğundan usulden, neticeten esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde; .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... 28/09/2011 tarihli gerekçeli kararın fotokopisinin sunulmuş olduğu görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesi ekinde; davacı ...'ün davalı kooperatife hitaben yazmış olduğu 14.06.2023 tarihli dilekçesinin fotokopisini, kooperatifin davacıya cevap dilekçesinin ve buna ilişkin posta alındı belgesinin fotokopilerini sunmuş olduğu görüldü.
... Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne yazılan yazıya verilen cevapta davalı kayıtların bulunduğu bildirilen CD'nin gönderilmiş olduğu anlaşıldı.
Davalı ... Kooperatifi'ne yazılan müzekkereye davalı vekilinin 06/02/2024 tarihli dilekçesi ile cevap verildiği, dilekçe ekinde davalı kooperatifin 26.03.2015 tarih ... karar numaralı Yönetim Kurulu Karar Defterinin fotokopisini sunmuş olduğu görüldü.
Mahkememizin 23/05/2024 tarihli celsesinin 3 numaralı ara kararı ile \"Davacı Mirasçıya diğer davacıları davaya dahil etmek yahut terekeye temsilci atamak üzere gereken hukuki işlemleri başlatıp mahkememize bilgi vermek üzere 1 aylık kesin süre verilmesine, aksi taktirde davanın usulden reddedileceğinin ihtarına,\" dair karar verildiği, davacı vekilinin 14/06/2024 tarihli dilekçesi ile; muris ...'ün mirasçılarının; müvekkili ..., ... ve ... olduğunu, diğer mirasçılar ... ve ...'in dava ve cevap dilekçelerinin kendilerine tebliğe çıkarılmasını ve davalı ... ... ...'nin ...'ü üyelikten çıkarma kararının iptali talepli işbu davaya muvafakat edip etmediklerinin sorulmasını talep ettiği, mahkememizce dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve duruşma tutanağı mirasçılar ... ve ...'e tebliğ edilerek işbu davaya muvafakat edip etmedikleri hususunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık süre verildiği, mirasçı ...'in 05/07/2024 tarihli dilekçesi ile mirasçı ...'ün 08/07/2024 tarihli dilekçesi ile işbu davaya muvafakat ettiklerini, davanın kabulü ile ... Kooperatifi'nin ...'ü üyelikten çıkarma kararının iptaline karar verilmesini talep ettikleri anlaşıldı.
Mahkememizce muris ...'ün nüfus kayıt örneğinin UYAP üzerinden sorgulanarak dosyamıza alındığı görüldü.
Mahkememizin 17/10/2024 tarihli celsesinde dosyanın uyuşmazlık hususunda bilirkişiye tevdine karar verildiği, bilirkişinin 23/12/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;
\"1. Davacının (ve diğer mirasçıların) KoopK.m.16 gereğince kooperatif ortağı murislerinin ölümünü takip eden 3 ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmedikleri gibi davacının, kooperatif ortağı murisin kooperatif ortaklığına vakıf olduğu anlaşılan 07.07.2023 tarihinden itibaren ve Ana Sözleşme'nin 14/4 hükmü gereğince 3 aylık sürede dava açmadığı,
2. Ana sözleşme m.14/2'ye göre kooperatif ortaklarına “Parasal yükümlülüklerini 30 (Otuz) gün geciktirmeleri üzerine” ihraç amaçlı ihtarnameler gönderileceği, ihraç amaçlı ihtarnamelerin kooperatif ortağının vefatından sonra ölen ortağın adresine tebliğ edildiği, ihtarname örneklerinin dosya kapsamında bulunmaması sebebiyle içeri yönden ihraç koşullarının oluşup oluşmadığını tespit edilemediği,
3. Kooperatif ortağı murisin kooperatife karşı parasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle ihraç edilmiş olması, vefatından sonra ihraç amacıyla gönderilen 1.ve 2.ihtarların ve ihraç kararının ölen ortağın adresine tebliğ edilmesi ve bu hisse üzerinde miras sebebiyle iştirak halinde malik (elbirliği mülkiyeti) olan mirasçılara tebliğ edilmemesi sebebiyle ödeme fırsatı verilmeden ihraç kararı alınmış olduğu gözetilerek,
4. Dava konusu ihraç kararının iptaline veya butlanının tespitine karar verilip verilmeyeceğinin Mahkeme'nin takdirinde olduğu,\" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, bilirkişi raporunun taraf vekillerine tebliğ edildiği, davalı vekilinin 30/12/2024 tarihli bilirkişi raporuna karşı itiraz ve beyan dilekçesini, davacı vekilinin 13/01/2025 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesini sunmuş olduğu anlaşıldı.
Mahkememizin 13/03/2025 tarihli celsesinde \"Davalı Kooperatif vekilince aidat borçlarının ödenmesine ilişkin 1 ve 2 ihtarnamelerin ve ihraç kararının tebliğine ilişkin belgelerin tebliğ mazbatalarının ve tebliğ evraklarının tümünü mahkememize sunmak üzere 3 haftalık kesin süre verilmesine, aksi taktirde mevcut duruma göre karar verileceği hususunun ihtarına,\" dair ara karar kurularak hazır olan davalı vekiline ihtarat yapıldığı, davalı vekilinin 03/04/2025 tarihli dilekçesi ile davalı ... Kooperatifi tarafından ...'e keşide edilen aidat borcunun ödenmesine ilişkin .... Noterliği'nin... tarih ... yevmiye numaralı 1. ihtarnamesini ve 06 Şubat 2015 tarih ... yevmiye numaralı 2. ihtarnamesi ile .... Noterliği'nin 2015 yılı ... yevmiye numaralı ihraç kararının ihtarnamelerinin fotokopilerini sunduğu, ihtarnamelerin tebliğine ilişkin belgelerin .... Noterliği'nden celp edilmesini talep ettiği, mahkememizce ihtarnamelerin tebliğ evraklarının celp edildiği, tebligatların muhatap tanınmadığından bila ikmal iade edildiği anlaşıldı.
Taraflar arasındaki ihtilafın; Davalı Kooperatifin 26/03/2015 tarihli ve ... sayılı yönetim kurulu kararının iptali şartlarının oluşup oluşmadığı, davanın hak düşrücü süre içerisinde açılıp açılmadığı noktalarında toplandığı anlaşıldı.
.... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... 28/09/2011 tarihli gerekçeli kararın incelenmesinde muris ...'ün 12/09/2011 tarihinde vefat ettiği, geriye mirasçı olarak eşi ... ile çocukları ... (evlenmekle ...) ve ...'in kaldığı, başka sağ ve kayıp mirasçısının bulunmadığı, ...'ün mirasının tamamının 8 pay kabul edildiği, 2 payının eşi ...'e, 3 payının kızı ... (...)'e, 3 payının oğlu ...'e aidiyetine karar verildiği, diğer mirasçıların davaya muvafakat ettikleri anlaşıldı.
Davacının murisi ...'ün davalı kooperatifte üye olduğu, vefatından sonra aidat borçlarının ödenmemesi sebebiyle dava konusu yönetim kurulu kararı ile ihraç edildiği hususlarında taraflar arasında ihtilaf yoktur.
Davalı kooperatif muris ...'ün 23 Aralık 2014 ve 20 Oca 2015 tarihli yönetim kurulu kararları ile iki kez yazılı ihtar gönderilmesine rağmen borçlarını ödememesi sebebiyle ihraç edildiği belirtilmiştir.
Kooperatifler Kanunu D) Ortakların ödev ve sorumlulukları:
1- Süre ve ortaklığın yok olması:
Madde 27 - Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir.
Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez.
Ana Sözleşme ORTAKLIKTAN ÇIKARMA:
Madde 14- Durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır. 2) Parasal yükümlülüklerini 30 (Otuz) gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden 10 (On) gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yineaynı kurulca ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden 1 (Bir) ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenler...
4 Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere 10 (On) gün içinde notere verilir. Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren 3 (Üç) ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır.
3 (Üç) aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.
Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. 2 nci fıkrada belirtilen koşullar birden fazla ortaklık payına sahip ortağın paylarından herhangi birine ve /veya payların toplamına ait parasal yükümlüklerini geciktirmesi halinde de geçerlidir.
Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.
Dava konusu olayda, davacıya miras yoluyla intikal eden ... nolu üyelik için mirasçıların temsilci seçerek kooperatif ortaklığına devam etmek istediklerini bildiren bir talepleri yoktur. Ancak ihraç edilen üyenin yaklaşık 4 yıl önce vefat etmiş olması sebebiyle usulünce bir tebligat yapıldığından söz edilemez. İhraç amaçlı ihtarların amacı, ihraç edilecek üyeye borcunu bildirip, uygun bir ödeme süresi tanıyıp, borcunu ödeme fırsatı vermektir. Ölümünden sonra gönderilen ihtarların üyeye tebliği mümkün olmadığı gibi, tebliğ edilemeyen ihtarnamelere rağmen, yeni adres araştırması veya mirasçılarına bilgi verme veya tebligat yapma konusunda koopertifçe bir çaba gösterildiğine dair bir delile de rastlanmamıştır. İhracı planlanan ortak, geciken aidat borcunu ödeyerek ihracın önüne geçebileceğine göre, bu fırsatı vermeden kooperatif ortaklığından çıkarma, kanun koyucunun amacına uygun düşmez. KoopK ve ana sözleşmenin temel mantığı ihraç kararından önce iki kez noter ihtarı gönderilip borç bildirilerek ve uygun süreler tanınarak ödeme imkanı sunmak, yani öncelikle geciken ödemelerin yapılması yoluyla ihracın önüne geçmek ve ortağın ihracına son çare olarak başvurulması yönündedir.
Davacı- mirasçı ...'ün davalı kooperatife sunduğu 14.06.2023 tarihli dilekçeden, murisinin kooperatif ortaklığından haberdar olduğu anlaşılmaktadır. Kooperatifin, muris ...'ün 2015 yılında ihraç edildiğini bildiren yazısı davacıya 07.07.2023 tarihinde tebliğ edilmiştir. Dolayısıyla davacının, murisi ...'ün kooperatif ortaklığından ihraç edilmiş olduğundan bu tarih itibariyle haberdar olduğu ve bu tarihten itibaren 3 aylık süreyi geçirdikten sonra dava açtığı sabittir. Ancak, diğer mirasçılar (dahili davacılar) yönünden böyle bir durum söz konusu değildir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları, kooperatif ortağının ölümü halinde önce kooperatifin mirasçılara kooperatif ortaklığını bildirmesi gerektiği ve ölü ortağa tebliğat yapılarak alınan ihraç kararlarının, başka bir araştırma yapılmaksızın iptali gerektiği yönündedir. Ortağın ölmesi halinde ilk eylem kooperatife aittir. Somut olayda davalı kooperatifin usulsüz bir işlemle davacının murisini öldükten sonra ortaklıktan ihraç ettiğine göre kooperatifin mirasçılara üyelikle ilgili bilgilendirmede bulunup bulunmadığı konusunda araştırma yapmaya da gerek olmadığı gibi ölü kişi hakkında ihraç kararı verilemeyeceğinden dava konusu ... sayılı muris ...' ün kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptaline dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Dava konusu, davalı kooperatifin ... sayılı muris ...' ün kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptaline,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince hesap olunan 615,40-TL harcın, peşin yatırılan 427,60-TL harçtan mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvurma Harcı, 427,60-TL Peşin Harç, 60,80-TL vekalet harcı, 8.000,00-TL bilirkişi masrafı ve 964,75-TL posta masrafı olmak üzere toplam 9.880,75-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Karar kesinleştiğinde yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının yatıranlara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/06/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır