T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1860 Esas
KARAR NO: 2025/918 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/06/2023
NUMARASI: 2022/81 E. - 2023/181 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 02/07/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı firmanın ... Y sayılı \"Pürüzlü gıda sıkma torbası\" unvanlı faydalı model belgesinin bulunduğunu, davalı firmanın ... Y sayılı faydalı model belgesine dayanarak, müvekkiline karşı faydalı model hakkı ile korunan buluşun taklit edildiği iddiası ile Kadıköy ... Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ihtarname çektiğini, müvekkili firmanın bu ihtarnameye karşı gönderdiği cevabi ihtarname ile ihtar edene ait faydalı model belgesine konu buluşun yeni olmamasından dolayı iddialarının reddedildiğini, ... Y sayılı faydalı modele konu dış yüzeyi kumlu diye tabir edilen plastik krema sıkma torbasının, 2005 yılından beri İsveç Menşeli ... firması adına patent tescilinin bulunduğunu, Türkiye dahil tüm dünyada satışa sunulup tanındığını, Türkiye’deki tescil numarasının ... olduğunu, müvekkilinin İsveç menşeli ve patentli dava konusu \"...\" ürününün 2008 yılından beri ithal edilerek Türkiye de satışa sunulduğunu, davalının bir süre bu ürünü müvekkilinden satın aldıktan sonra ... firmasından alsa da, daha sonra kendisinin benzerini üretmeye başladığını, ancak üretilen ürünün kalitesinin düşük bir plastik ve teknik pürüz detayıyla üretilerek Türkiye pazarına \"...\" markasıyla satışa sunulduğunu ve akabinde 2015 yılında dava konusu ürün için TPMK’da faydalı model tescilinin yapıldığını, müvekkili şirketin dışı pürüzlü, içi düz bir ürünle, ithal edilen ürünün maliyeti davalının ürününe göre yüksek olduğundan piyasaya girmek zorunda kaldığını, ancak müvekkili ürünün davalının ürün fiyatından maliyet nedeniyle düşük satılması sebebiyle davalı şirket tarafından rekabete aykırı fiyat anlaşması yapılması teklif edildiğini, müvekkilinin ise davalının ürünü İsveçli firma ürününe benzer yapılması nedeniyle, davalının hukuka ve rekabete aykırı teklifi kabul etmediğini, bu nedenle müvekkiline bahsi geçen ihtarname gönderilerek 6769 sayılı Kanuna muhalefet edildiği iddiasıyla ceza ve hukuk davaları açmakla haksız olarak tehdit edildiğini, açıklanan nedenlerle yeni olmayan, davalının kötü niyetli faydalı model tescilinin, müvekkiline ve piyasaya haksız yere verilmek istenen zararın önlenmesi için davalı faydalı model tescilinin kriterine sahip olmadığından dolayı iş bu davayı açtıklarını belirterek, davalıya ait faydalı modelin tekniği ilerleten ilave bir unsur taşımaması nedeniyle 6769 sayılı SMK 83.,142 maddesi şartlarını ihtiva etmediğinden hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkiline ait ... numaralı \"Dış yüzeyi kaymaz-kadifemsi-pürüzlü ve/veya yapışkan plastik gıda sıkma torbası\" buluşunun aynısını veya ayırt edilemeyecek derecede benzerini, müvekkilinin izni olmadan üretip piyasaya sunduğunu, davacının müvekkilinden izin almadan davaya konu faydalı model hakkını kullanmaması için davacı firmaya karşı ihtarname gönderildiğini, ancak davacının kendisine gönderilen ihtarnameye rağmen üretime devam ettiğini, müvekkline ait ... Y sayılı faydalı model hakkı ile korunan buluşu taklit ettiğini, davacının faydalı model başvurusunun Türkpatent nezdinde yürütülmesi aşamasında faydalı model başvurusuna itirazda bulunmadığını, davacının benzer patent olarak sunduğu ürün ile müvekkilinin tescilli faydalı modelinin birbirine benzemediğini, söz konusu sıkma torbasının gıda sektöründe kullanıldığını, bu ürününün gıda sektöründe kullanılmasının son derece sakıncalı olduğunu, en dış yüzeyde yer alan pütürlerin gıda malzemesi içerisine düşmesinin, karışmasının mümkün olduğunu, ... firmasının patent metninde kayganlığı sağlayan katkıların en dış yüzeyde bulunduğunun açıkça ifade edildiğini, olası bu tür olumsuzluklara çözüm bulmak amacıyla müvekkili tarafından ürünün geliştirildiğini ve Türkpatent kurumuna başvuruda bulunduğunu, tüm prosedürler geçilerek tescil alındığını, müvekkilinin tescil hakkına dayalı olarak üretim yaptığını, müvekkilinin patentinde üç katmanlı bir yapı olduğunu, ... firmasının ürününde ise iki katman bulunduğunu, müvekkilinin patentinde yenilik unsuru yaratan söz edilen farklılıkların uygulanabilmesi için farklı bir proses uygulandığını, her iki patent karşılaştırıldığında, iki ürünün tamamen farklı olduğunun görüleceğini, Yargıtay kararlarıyla ve içtihatlarıyla da doğrulandığı üzere yenilik unsuru taşıyan patentlerinin iptali mümkün olmadığını savunarak, davacının müvekkili aleyhine açmış olduğu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 16/06/2023 tarihli 2022/81 E. - 2023/181 K. sayılı kararıyla; \"...Tüm bu nedenlerle davaya konu faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız istemi yönünden hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, sunulan tüm dökümanlar karşısında yenilik kriterini koruduğu, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler kapsamına girmediği, 2-5 nolu istemlerin, 1 nolu istemde tanımlı buluşa herhangi bir ek katkı sağlamadığı, 2, 3 ve 5 nolu istemlerde istem 1'e göre istem olması şeklindeki ifadenin açık ve anlaşılır olmadığı, 2 nolu istemde üç katmanlı veya daha çok katmanlı plastik filmin coex blown plastik film extrüzyon (çok katlı bodünoz film üretme) makinalarında üretilmiş olan filmden üretilmiş olması 1 nolu ana istemde aynı şekilde yer aldığı ve bağlı olduğu isteme herhangi bir katkı bu nedenle sağlayamadığı, yine aynı istemde yer alan çok katlı (dış ve iç yüzeyinin dolgusuz - orta katmanın kaymaz dolgulu) plastik filmin gıda sıkma torbasına uygulanması şeklinde yazılan tarifin ise usule yönelik olduğu, bu nedenle söz konusu istemler yönünden kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE;-Davalıya ait ... Y tescil numaralı faydalı modelin bağımlı 2, 3, 4 ve 5 numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE...\" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMLERİ: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemenin yenilik değerlendirmesinin hatalı ve sübjektif olduğunu, Patentli ürünün gıda içine düşmediğinin teknik analizinin dosyaya sunulduğunu, ancak dikkate alınmadığını, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Cerrahpaşa Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünde yaptırılan ölçümler ve analizlerle hazırlanan teknik raporlarda bu hususun tespit edildiğini, Mahkemenin faydalı model ürününün çok kullanımlık yorumunun taraflı ve hatalı olduğunu, oysa davalının ... isimli ürünün de tek kullanımlık olduğunu, hakimin bilirkişiler gibi hataya düşerek, tek kullanımlık dava dışı patentli ürünün kullandıkça çözülür ve gıdaya düşer fikrini kabul ettiğini ve davalının ürünün çok kullanımlık olduğunu farz ederek, patentli ürüne bir yenilik getirdiği savında bulunduğunu,Hakimin bu savının hakimlik göreviyle bağdaşmadığı gibi, dosyadaki faydalı model belgesi veya davalının dilekçelerinde dahi böyle bir iddianın bulunmadığını,Faydalı model tesciline ilişkin itirazlarının eksik değerlendirildiğini, uzman görüşü ile çelişen rapora göre karar verildiğini,Heyete bir kimya mühendisi eklenmeksizin, yetersiz bilirkişiler tarafından rapor hazırlandığını,Sundukları uzman görüşüne göre ürün istemi hatalı olduğundan faydalı modelin geçersizliğinin hatalı değerlendirildiğini, usul ve bu usuller sonucu elde edilen kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilemeyeceğini,Davalının faydalı modelinden usul ve kimyasal tanımlar çıkarıldığında, geriye yalnızca üç katmanlı filmden ibaret olduğunun kaldığını, böyle bir tanıma hangi ürünün girdiğinin açıkça anlaşılamadığını,İstemin 1B maddesinin usule ilişkin olduğu ek raporda kabul edildiği halde, bilirkişi heyetinin görüşünü değiştirmediğini,Ek raporda 1 numaralı istemin C ve D bendine yapılan itirazların hiç değerlendirilmediğini, Gerek esasa ilişkin, gerekse faydalı model istemlerine ilişkin itirazlarının değerlendirilmesi için yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak, bilimsel mütalaa ve teknik rapora göre görüş alınması için, işbu mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini beyanla, açıklanan hukuki ve gerektirici sebeplerle, Bakırköy 2. FSHH Mahkemesi'nin 2022/81 E., 2023/181 K. Sayılı ilamının, davacı lehine verilen ... Y tescil no'lu faydalı modelin, bağımlı 2, 3, 4, 5 no'lu istemlerin hükümsüzlüğüne ilişkin kararının onanmasına, dava konusu faydalı modelin 1 no'lu bağımsız istem yönünden hükümsüzlüğü talebinin reddine ilişkin kararın duruşma yapılarak, kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemece müvekkiline ait faydalı modelin yeni bulunmayan istemleriyle ilgili bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, bilirkişilerin 2-5 arası istemlerin usule ilişkin olduğu, bu nedenle faydalı modelle korunamayacağına dair tespitlerinin hatalı olduğunu, TPMK tarafından yapılan tescil başvurularının dikkatle incelendiğini, nitekim müvekkilinin ilk başvurusunun da patent yazım yönetmeliğine aykırı bulunduğundan gerekli değişikliklerin yapıldığını, buna rağmen bu istemlerin usule ilişkin olduklarına dair görüş bildirilmesinin mantıklı bir açıklamasının bulunmadığını, bilirkişilerin görevinin patente üzerinde yenilik incelemesi yapmak ve benzer patent ve uygulamalarla karşılaştırmak olduğunu,Davacı tarafın müvekkilinin faydalı modelini kullandığını, kötüniyetli olarak bu davayı açtığını, müvekkilinin önemli Arge çalışmaları ile geliştirdiği patentini taklit ettiğini, bu taklit kastı ile de iptal ettirmeye çalıştığını, hukukun bu kötüniyeti koruyamayacağını belirterek, arz ve izah olunan ve Mahkemece re'sen tespit edilecek sebeplerle, Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/81 E. 2023/181 K. sayılı usul ve yasaya aykırı olarak verilen davanın kısmen kabulü kararının, kabul edilen kısımlarının ortadan kaldırılarak davanın tümden reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Dosyada mevcut TPMK kaydı incelendiğinde; 07/03/2016 koruma (07/03/2015 tarihli başvurudan sonra tarifname ve istemler değiştiğinden ), 21/10/2016 tescil tarihli, ... U numaralı \"Dış Yüzeyi Kaymaz-Kadifemsi-Pürüzlü Ve/Veya Yapışkan Plastik Gıda Sıkma Torbası\" buluş başlıklı faydalı modelin davalı adına tescilli olduğu, ilki bağımsız olmak üzere toplam 5 istemden oluştuğu tespit edilmiştir. 1 numaralı bağımsız isteminin; \"1. Buluş, dış (ele değen) ve iç (gıdaya değen) yüzeylerin dolgusuz, orta katmanın kaymaz dolgulu (1) olup (şekil 4); en az 3 katlı co-ex blown plastik film extrüzyon (çok katlı bodünoz film üretme) tekniği ile filmden üretilen; içine konulan düşük akışkanlığa sahip hamur, krema, kremşanti, ketçap, mayonez, hardal vb. gıda ürünleri için elle sıkma yöntemiyle, açılan bir akış deliğinden (2) kolayca dışarıya akıtılan, elle tutularak sıkma aşamasında gerekli olan kaymazlık özelliği nedeni ile gıda güvenliğini riske atmayan plastik filmin üretim aşamasında sağlanan, üretim makinasının (şekil 2) malzeme haznelerinden (2/3), dış ve iç yüzeyi oluşturan katmanın malzemelerinin konulduğu haznenin içerisine dolgusuz poliolefin, polipropilen plastik grupların eklenmesi ile pürüzsüz yüzeyler oluşturulması ile karakterize edilmiştir.\" Şeklinde olduğu anlaşılmıştır. 03/02/2010 başvuru tarihli, ... tescil numaralı \"Sıkma torbası, bir sıkma torbasının imalatı için işlenmemiş parça ve bir sıkma torbasının imalatına ait usul. Sıkma torbası, bir sıkma torbasının imalatı için işlenmemiş parça ve bir sıkma torbasının imalatına ait usul\" buluş başlıklı patentin dava dışı ... adına tescilli olduğu tespit edilmiştir.İlk derece mahkemesince patent uzmanı ... daloğlu, patent vekili ..., gıda mühendisi ... ve bilişim uzmanı ...'den alınan 14/11/2022 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda; \"...Mahkeme tarafından görevlendirilme üzerine, dava dosyası kapsamı, taraf iddia ve savunmaları üzerinden heyetlerince yapılan detaylı inceleme ve değerlendirmelerimiz doğrultusunda davalıya ait ... sayılı faydalı model belgesinin; 1 nolu ana istemde tanımlı plastik sıkma torbası buluşunun, D1 ve D2 nolu dokümanlara göre yenilik vasfına sahip olduğu, 2-5 nolu istemlerin bağlı olduğu 1 nolu ana istemde tanımlı buluşa herhangi bir ek katkıda bulunmadığı, 2-5 nolu istemlerin 551 sayılı KHK’nın 155 inci maddesi hükmü uyarınca faydalı model ile korunamayacak usule yönelik özellikler içerdiği...\" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir. Taraf vekillerinin itirazlarının ve sunulan bilimsel mütalaaların tartışılıp değerlendirilmesi için aynı bilirkişi heyetinden alınan 06/03/2023 tarihli ek raporlarında; \"...Davalıya ait ... Y sayılı faydalı model belgesinin kök raporlarında belirtilen unsur bazında 1 nolu ana istem belirtilen B özelliğinin usul ve usul sonucu ortaya çıkan ürün olması nedeniyle faydalı modele konu olamayacağı, bu nedenle ... Y sayılı faydalı modele konu buluşun, plastik esas sıkma torbası olması ve bu sıkma torbasının “dış (ele değen) ve iç (gıdaya değen) yüzeylerin dolgusuz, orta katmanın kaymaz dolgulu (1)” olması olduğu, kabul edilen bu haliyle davacı tarafından dava dosyasına sunulan D1-D9 nolu dokümanlara göre yenilik vasfına sahip olduğu...\" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.
G E R E K Ç E: Dava, faydalı modelin hükümsüzlüğü davasıdır.Mahkemece davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı her iki taraf vekili de istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekilinin istinaf talepleri incelendiğinde; faydalı modelin TPMK tarafından incelenerek tescil edildiği ve davacının kötüniyetli olduğu iddiasıyla istinaf talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.Faydalı modelin tescili için başvuru yapıldığında TPMK tarafından kanun ve yönetmelik uyarınca tescil edilebilirlik şartlarını haiz olup olmadığına dair inceleme yapılmışsa da, teknik yönden incelemeli bir başvurunun söz konusu olmadığı, kaldı ki incelemeli patentlerde dahi SMK’da yer alan hükümsüzlük nedenlerine dayanılarak hükümsüzlük iddiasının ileri sürülebileceği, faydalı modelin tescil edilmiş olmasının yenilik özelliğini haiz olduğu anlamına gelmediği, ayrıca faydalı modele tecavüz ettiği iddiasıyla karşılaşan davacının hükümsüzlük davası açmasının kötüniyetli olduğunun kabul edilemeyeceğinden, davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.Davacı vekilinin istinaf talepleriyle ilgili yapılan incelemede; davaya konu faydalı modele göre üretilen ürünün tek kullanımlık ya da çok kullanımlık olup olmamasının, daha önce kamuya sunulmuş olan ve yenilik kırıcı olarak gösterilen ürünün gıda içine düşüp düşmediğinin de davaya konu faydalı modelin yenilik özelliğini etkilemeyeceği, bu nedenle mahkemenin ve bilirkişilerin buna ilişkin gerekçelerinin sonuca etkili olmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin bu konudaki istinaf talepleri kabul edilmemiştir.Davacı vekilinin diğer istinaf taleplerinin incelenmesinde; davaya konu faydalı modelin gıda sıkma torbasındaki ara katmanda bulunan kaydırmaz özelliği sayesinde gıda sıkma işlemi sırasında kullanan kişinin elinin kaymasını önleyerek gıda maddesinin zarar görmemesini, kaydırmaz yüzeyin elle temas sırasında kullanım nedeniyle bozulmasını engellenmesini sağlamak amacıyla geliştirildiği, uzman bilirkişilerden alınan bilirkişi raporu ile; davaya konu ... numaralı faydalı modelin tescil başvuru tarihinden önce, faydalı modelin 1 numaralı isteminde tanımlandığı şekilde orta katmanında kaydırmaz yüzey bulunan üç katmanlı başkaca bir ürün veya dokümanın kamuya sunulmadığının tespit edildiği, davacı tarafça alınan uzman raporunda; 1 numaralı istemin usule ilişkin olduğuna, ürün istemi olarak değerlendirilmesi halinde ise kimyasal ürün olduğuna ve bu nedenle hükümsüz kılınması gerektiğine dair görüş bildirilmişse de, davaya konu faydalı modelin 1 numaralı bağımsız isteminde korunan ve tanımlanan ürünün dış (ele değen) ve iç (gıdaya değen) yüzeylerin dolgusuz, orta katmanın kaymaz dolgulu, en az 3 katlı co-ex blown plastik film extrüzyon (çok katlı bodünoz film üretme) tekniği ile filmden üretilen; içine konulan düşük akışkanlığa sahip hamur, krema, kremşanti, ketçap, mayonez, hardal vb. gıda ürünleri için elle sıkma yöntemiyle, açılan bir akış deliğinden kolayca dışarıya akıtılan, elle tutularak sıkma aşamasında gerekli olan kaymazlık özelliği nedeni ile gıda güvenliğini riske atmayan gıda sıkma torbası olduğu, kaymaz dolgulu orta katmanın özelliğini tanımlayan \"en az 3 katlı co-ex blown plastik film extrüzyon (çok katlı bodünoz film üretme) tekniği ile filmden üretilen\" cümlesinin usule ilişkin olmadığı, orta katmanı oluşturan filmin özelliğini tanımladığı, yine son cümlesinin de \"üretim makinasının malzeme haznelerinden, dış ve iç yüzeyi oluşturan katmanın malzemelerinin konulduğu haznenin içerisine dolgusuz poliolefin, polipropilen plastik grupların eklenmesi ile pürüzsüz yüzeyler oluşturulması\" şeklindeki anlatımın da pürüzsüz yüzeylerin özelliklerini açıkladığı, yine usule ilişkin olmadığı, sıkma torbasının üretileceği maddenin özellikleriyle ilgili tanımlamalara yer verilmesinin faydalı modelin konusunun kimyasal ürün olduğu anlamına da gelmediği anlaşılmıştır.Tüm bu nedenlerle; Mahkemece davaya konu faydalı modelin 1 numaralı istemiyle ilgili hükümsüzlük talebinin reddine karar verilmesi yerinde olduğundan, davacı vekilinin de istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,2-Davacı yandan alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-Davalı yandan alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL eksik harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,5-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 160,00 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 80,00 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı avansından kullanıldığı anlaşılan; 33,10 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 16,55 TL'sinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 02/07/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.