T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/330
KARAR NO: 2025/1004
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/12/2024
NUMARASI: 2024/831 Esas - 2024/1079 Karar
DAVANIN KONUSU: Şirket Payının Tespiti ve Tescili
Taraflar arasındaki anonim şirket payının tespiti ve tescili davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle mahkemenin yetkisizliği sebebiyle davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin pay sahibi olduğu ve iflas tasfiyesi süren Tasfiye Halinde ... Ticaret AŞ., Tasfiye Halinde ... İnşaat Taahhüt İnşaat Malzemeleri ... Sanayi Ve Ticaret AŞ. ve Tasfiye Halinde ... Sanayi Ve Ticaret AŞ'nin ... AŞ yetkilisi ... tarafından, müvekkilin pay sahibi olduğu şirketlerin ticari defter ve belgeleri hukuka aykırı şekilde ele geçirildiğini ve sahte belgeler düzenlenerek, gerçeğe aykırı kayıtlar yapılarak bu şirketlerin paylarının ... İnşaat İthalat İhracat Anonim Şirketine devir edildiğini, bu nedenle Antalya Sicil Müdürlüğünce bu şirketlerin hisseleri için yapılan hukuka aykırı ve yok hükmünde olan devirlerin ve devire ilişkin tescil işlemlerinin iptalini ile payların yeniden müvekkili adına tescilini gerektiğini, devir tarihinde payların devir edilen şirketlerin iflas halinde olması nedeniyle pay devrinin geçersiz olduğunu, bu şirketlerin hisselerinin davalı şirkete devrine ilişkin pay defterine yapılan kaydın ve ticaret siciline yapılan tescilin müvekkilin iflas idaresine olan güvenine dayalı olarak verdiği açığa imzaların dürüstlük kuralına aykırı şekilde kötüye kullanılarak oluşturulduğunu, alacağın temliki hükümlerine ve yazılı şekil şartına tabi olduğu halde sözde devir sözleşmelerinde bu şekil şartlarına uyulmadığını, devre ilişkin her hangi bir yazılı anlaşma bulunmadığını ve müvekkiline bir ödeme yapılmaması nedeniyle devirlerin geçersiz olduğunu, müvekkilinin sicilde ve Antalya ... Noterliğince yapılan usulsüz tasdik işlemi ile bu tasdike dayalı olarak müvekkilin hisselerinin hukuka aykırı şekilde davalı adına tesciline hiçbir zaman rıza gösterilmediğini, davalıya ve sicil müdürlüğüne çeşitli tarihlerde ihtarlar gönderilerek bu durumun bildirildiğini, Antalya ...Noterliği, Antalya Ticaret Odası ve davalı şirket ile şirket yetkilisi hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, ileri sürerek, şirketlerin paylarının devrinin tedbiren önlenmesine ve ...Sanayi Ve Ticaret AŞ'nin, ... Sanayi Ve Ticaret AŞ'nin iflas halinde olması nedeniyle, İİK'nın 184.maddesi uyarınca devir tarihinde tasarruf yetkisi bulunmadığından devrin hükümsüzlüğünün tespiti ile payların ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne iadesine, davacıya ait ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi hisselerinin davalı şirkete devrine ilişkin pay defterine yapılan kaydın ve ticaret siciline yapılan tescilin iptaline, payların müvekkili adına tesciline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; Antalya 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 13.12.2021 tarih ve 2019/315 Esas sayılı kararı ile Tasfiye Halinde ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Tasfiye Halinde ... Anonim Şirketi ile Tasfiye Halinde ... Anonim Şirketi'nin iflasına karar verildiğini ve iflas işlemleri Antalya Genel İcra Dairesi İflas Müdürlüğünün ..., ..., ... İflas sayılı dosyalarında devam ettiğini, ancak Antalya 4.ATM'nin bu kararının Antalya BAM 11. HD'nin 2022/3038 E.,2024/1381 K. ve 27.09.2024 tarihli kararı ile ortadan kaldırıldığını, dosya Antalya 4. ATM'nin 2024/831 Esas numarasını aldığını, dava tarihi itibariyle de hisse devri yapılan şirketlerin iflasının kaldırıldığını, mahkemenin vereceği yeni karara kadar da iflas hükümlerinin askıda olduğunu, Alanya Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu savunarak, davanın yetki ve esas yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller değerlendirildiğinde; Dava, hisse devrinin iptali ile davacı adına tescili talebine ilişkindir. Dava konusu uyuşmazlıkta ise ortaklık ilişkisi kapsamında bir ortağın diğer bir ortağa veya ortaklığa karşı açılmış bir dava niteliğinde olmayıp, devir işleminin usulsüz şekilde yapıldığı iddiasıyla, hisse devrinin iptali talep edilmektedir. HMK'nın 6. maddesi gereğince genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin, davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yeri 22/11/2001 tarihli 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenmelidir. Davalının sicil kayıtlarına göre merkez adresinin Serik/Antalya 'da bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalı tarafça yetkili Mahkeme usulüne uygun da gösterildiği anlaşılmakla yetkisizlik kararı vermek gerekmiştir. Ön inceleme duruşmasının yetkili Mahkemede yapılması esas olup usul ekonomisi ve yargılamanın hızlılığı ilkeleri gereğince duruşma günü beklenmeden...\" gerekçesiyle, mahkemenin yetkisizliği sebebiyle HMK'nın 6 ve 19/2. maddeleri gereğince davanın usulden reddine, talep halinde dosyasının görevli ve yetkili Alanya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, aksi halde mahkemece ek karar ile davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece talep konusu olan üç şirkete ilişkin davanın ayrılarak ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, Yargıtay kararlarında belirtildiği üzere asıl kararı veren mahkemece vekalet ücretine hükmedilmemesinin usule aykırı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve vekalet ücretine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, dava konusu edilen şirket paylarının devrinin usulsüz olduğunun tespiti ile palların davacı adına tespit ve tescili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkemenin yetkisizliği sebebiyle usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı ile davalı şirket arasında ortaklık ilişkisi bulunmamaktadır. Ancak, davacının dava dışı şirketlerde sahip olduğu ortaklık paylarının hileli işlemlerle davalı tarafından iktisap edildiği belirtilerek payların iptali ile davacı adına tescilini istemiştir. HMK'nın 14/2. maddesinde, \"Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.\" hükmü mevcuttur.Somut olayda ise davacı dava dışı şirket paylarının usulsüz şekilde iktisap edildiğini iddia ederek, davalı adına tescil edilen payların iptali ile kedisi ve şirketler adına tescilini istemiştir. İleri sürülen taleplerin ortaklık ilişkisinden kaynaklandığı, bu nedenle davanın kesin yetkili mahkemece görülerek karara bağlanması gerektiği anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesinin yetkisiz olduğu açıktır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince yetkisizlik kararı verilmesi yerinde ise de genel yetki kuralına göre belirlenen yetkili mahkemenin hatalı olduğu ve dava konusu uyuşmazlığa bakmaya dava dışı şirketlerin sicile kayıtlı bulunduğu Antalya Asliye Ticaret Mahkemesin yetkili olması nedeniyle, dosyanın yetkili dosyanın Antalya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi yönünde karar verilmesi gerekirken yetkili mahkemenin yanlış gösterilmesin nedeniyle, HMK'nın 33, 355 ve 353/1.b.2 maddeleri uyarınca kararın bu yönden resen düzeltilmesi gerekmiştir. Dava dilekçesi içinde birden fazla şirkete ilişkin iddia bulunduğundan, davaların ayrılarak her bir şirket yönünden yetkisizlik kararı verilmesi istenmiştir. Oysa davacı ve davalı tek olup, dava konusu iddialar arasında da sıkı irtibat bulunduğu gibi, şirketler bakımından ortak yetkili mahkeme de bulunmaktadır. Yargılama aşamasında görevli ve yetkili mahkemece uygun görülmesi halinde her zaman davaların ayrılmasına veya birleştirilmesine karar verilebilir. Davalı vekili, yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine dair karar verilmiş olmasının göz önünde bulundurularak AAÜT'nin 7. maddesi gereğince vekalet ücretine karar verilmesi gerektiğini istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür. HMK'nın 331/2 maddesinde, görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemenin hükmedeceği, görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkemenin dosya üzerinde bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum edeceği belirtilmiştir (Emsal YHGK 2017/3004 Esas, 2019/217 Karar ve 28.02.2019 tarihli ilam). Buna göre, yetkisizlik kararıyla birlikte davalı yararına avukatlık ücretine ve yargılama giderine hükmedilemeyeceğinden, davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir. Somut olayda ilk derece mahkemesince, yetkisizlik kararı verilmiş olup yetkili mahkemeyi hatalı gösterdiğinden, HMK'nın 353/1.c. maddesinin değil, 353/1.b.2. maddesinin uygulanması gerekmektedir. Bu durumda, kararı veren ilk derece mahkemesince, dava dosyası Dairemizce kendisine gönderildikten sonra, HMK'nın 20. maddesi uyarınca işlem yapılacaktır. Açıklanan bu gerekçelerle, davalı vekilinin istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmemekle birlikte, HMK'nın 33, 355 ve 353/1.b.2. maddeleri uyarınca ilk derece mahkemesi kararının yetkili mahkeme bakımından düzeltilmek üzere kaldırılmasına, mahkemenin yetkisi hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
HÜKÜM;Yukarıda açıklanan gerekçelerle,Davalının istinaf başvuru sebepleri yerinde görülmemekle birlikte, HMK'nın 33 ve 355. maddeleri uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının re'sen düzeltilmesi gerektiğinden, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesinin yetkisi hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine, bu doğrultuda; 1-Kesin yetkili mahkemenin Antalya Asliye Ticaret Mahkemesi olması nedeniyle HMK'nın 114/1.ç ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine,2-HMK'nun 20 maddesi uyarınca iş bu kararın ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğ tarihlerinden itibaren yasal iki haftalık süre talepte bulunulduğunda, dava dosyasının, yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,3-HMK'nın 20. maddesi gereğince taraflardan birinin yasal süre içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi hâline, anılan maddedeki yasal prosedürün işletilmsine,4-Harç ve masrafların görevli mahkemede nazara alınmasına, 5- İstinaf aşamasındaki harç ve yargılama giderleri yönünden: a-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına; davalı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,b-Kararımızın mahiyetine göre davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,6-Dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 7-Gerekçeli kararın birer örneğinin, HMK'nın 20. maddesi uyarınca, kararı veren İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine tebliğine dair; HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 03.06.2025 tarihinde, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.