T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1713
KARAR NO: 2025/865
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/06/2022
NUMARASI: 2021/316 Esas - 2022/382 Karar
DAVA: Tazminat
Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalanan ... San. ve Tic. A.Ş.’ye ait emtiaların, Tayland'dan Türkiye’ye nakliyesi işinin davalı tarafından üstlenildiğini, söz konusu emtiaların 15.06.2020 tarih, ... nolu konşimento tahtında, ... gemisi ile taşındığı sefer esnasında konteyner içerisine sirayet eden su nedeniyle ıslanarak hasara uğradığını, taşıma sürecinde ve sorumluluğu altında meydana geldiği sabit olan hasardan davalı taşıyıcının sorumlu olduğunu, fatura ve yapılan tespitler gereğince 71.056,35-TL sigortalı zararının müvekkili şirket tarafından tazmin edilerek sigortalısının haklarının devralındığını, davalıya rücu hakkı doğduğunu belirterek 71.056,35-TL rücuen tazminat alacağının, ödemenin yapıldığı 29.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili; huzurdaki davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, davacının öncelikle aktif husumet ehliyetini ispatlaması gerektiğini, davacının sigortalısının mal bedelini ödediğine dair delil bulunmadığını, müvekkili şirketin acente olarak hiçbir sorumluluğunun olmadığını, ... (...) Ltd ile müvekkili şirketin ayrı tüzel kişiliklerinin olduğunu, müvekkili şirketin taşıyan ve acente sıfatının olmaması nedeniyle müvekkili yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, ekspertiz raporu incelendiğinde emtiadaki ıslanmanın tatlı sudan kaynaklandığının belirtildiğini, bu durumda meydana geldiği iddia olunan hasarın taşıma sırasında oluşmadığını ortaya konulduğunu, konteynerın müvekkili şirket tarafından tahsis edilmediği gibi konteynerin iç ve dış denetimi ile hasarlı olup olmadığının denetiminin de müvekkilinin yükümlülüğünde olmadığını, iddia olunan hasardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, ayrıca İngiltere mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; yerleşim yeri Türkiye olan davalının ikametgah mahkemesinde kendisini daha iyi savunabilecek olması nedeniyle yetki itirazının dürüstlük kuralına uygun olmadığı, itiraza konu faturanın davalı adına düzenlenmediğinden tahkim itirazının yerinde olmadığı, davacı sigortacı tarafından 29/01/2021 tarihinde sigortalıya hasar ödemesi yapıldığı, FOB esasına göre Tayland'da malın gemiye yüklenmesiyle beraber mala ilişkin hasar riskinin davacının sigortalısı ...A.Ş.'ye geçtiği, buna göre davacının aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, davalı tarafından davacı sigortalısı adına düzenlenen 13/07/2020 tarihli navlun faturasının davaya konu konşimento bilgilerine göre düzenlendiği, davalının TTK'nın 921. maddesi gereğince taşıyan ve dolayısıyla pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, dava dışı sigortalı ... firmasının Tayland da mukim dava dışı ... isimli firmadan satın aldığı hidrolik yürüyüş ünitesinin ... numaralı konteynere Tayland da bulunan ... şehrinde yüklendiği, buradan kara yolu ile ... Limanı'na taşındığı ve burada ... gemisine yüklendiği, akabinde Singapur Limanında indirilen konteynerin 23/06/2020 tarihinde ... London gemisine yüklenerek 13/07/2020 tarihinde Yarımca Limanına ulaştığı, 17/07/2020 tarihinde konteynerin ... plakalı araç ile ... Lojistik tarafından sigortalının Ankara fabrikasına getirildiği, 18/07/2020 tarihinde boşaltma esnasında yapılan kontrollerde ise emtiada ıslaklık ve pas hasarı tespit edildiği, emtianın teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süre içinde arabuluculuk süreci başladığından arabuluculukta geçen sürenin düşümü ile davanın TTK m.1188 maddesi gereğince hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, hasarın taşıyana ilk defa 11/08/2020 tarihinde bildirildiği dikkate alındığında süresinde hasar ihbarı yapılmadığı, ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, davacı vekilince dosyaya sunulan ekspertiz raporunda yalnızca alt sıralardaki sandıkların ıslanmış olmasının ve tamamının alttan yukarıya doğru aynı seviyede ıslanmış olmasının, konteyner içerisine su girdiğine, suyun alttan yukarı doğru yükseldiğine işaret ettiğinin, konteynerde delik olmadığı bilgisi de göz önünde bulundurulduğunda, konteynerin su basmış bir alanda kaldığı sonucuna varıldığının belirtildiği, konteynerin Singapur'da aktarma için bulunduğu 19.06.2020 -23.06.2020 tarihleri arasında günlük 3,2mm ila 53,8 mm arasında kuvvetli yağışlar meydana geldiğinin tespit edildiği, buna göre hasarın Singapur'da yağan kuvvetli yağmur yağışına bağlı olarak, konteynerin bulunduğu limanı sel basması sonucu meydana geldiği kanaatine ulaşıldığı, davaya konu hasarın tatlı sudan kaynaklandığı dosya kapsamında sabit olup, ... numaralı konteyner mühür numarasının Ana ve Ara konşimentolarda da aynı olduğu ve konteynerde herhangi bir hasar yahut delik bulunduğuna ilişkin bir delilin de bulunmadığı dikkate alındığında dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda da açıklandığı hali ile konteyner içinde alt sırada bulunan 8 adet sandığın aşağıdan yukarıya doğru 50 cm'ye kadar sirayet eden ıslanmaya dayalı hasarın ekspertiz raporundaki tespit gibi Singapur'da yağan kuvvetli yağmur yağışına bağlı olarak, konteynerin bulunduğu limanı sel basması sonucu meydana geldiği, ayrıca bilirkişilerce belirtildiği üzere çelikten imal edilmiş yükün kısa bir sürede paslanmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu nedenle bu tür bir hasarın, Yarımca (Kocaeli) limanından Ankara'ya kara taşıması esnasında meydana gelmiş olmasının mümkün olmadığı, konişmentoda konteynerin mühürlü olarak taşıyana teslim edildiğine ilişkin bir kaydın bulunmadığı dikkate alındığında konşimentoda emtiaların ve konteynerin durumuna dair herhangi bir ihtirazi kayıt yer almadığından, taşıyanın bu yükleri haricen iyi şekilde teslim aldığı, hasarın taşıyanın hakimiyetindeyken meydana geldiği ve davalının hasar nedeni ile sorumluluğu bulunduğu, %10 ilave bedelden taşıyan sorumlu tutulamayacağından hasar gören 32 adet hidromekanik ünitelerin fatura bedeli olan 432.778,50-TL'den sovtaj değeri olan 405.000-TL düşülerek elde edilen 27.778,50-TL bakımından davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 27.778,50-TL\"nin, 29/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili; konşimentoda yetki şartı bulunması nedeniyle İngiltere mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, ödemenin sigorta poliçesi kapsamında yapılıp yapılmadığının anlaşılamadığını, sigortalının dava dışı satıcıya mal bedelini ödemiş olması gerektiğini, müvekkili şirketin akdi taşıyan sıfatının bulunmadığını, ara konşimentoda taşımanın ... Ltd, ana konşimentoda ise ... firmasının taşıma taahhüdünde bulunduğunu, bahsi geçen konşimentolarda müvekkilinin malların teslimi için başvurulacak kişi olarak göründüğünü, aynı konşimentoda taşıyanın acentesi olarak ... Limited yazısı şerh düşülmüş olup bahsi geçen olayda müvekkilinin acente olarak da bir sorumluluğunun bulunmadığını, emtianın ıslanmasının tatlı sudan kaynaklandığının ekspertiz raporunda belirtildiğini, bu durumda hasarın taşıma sırasında oluşmadığının ortaya çıktığını, ara konşimentoda \"...\" kaydı yer aldığını, ana konşimentoda ise \"Shipper's Load Stow Count\" kaydının bulunduğunu, buna göre emtianın dava dışı yükleten tarafından ilgili taşıma aracına kapalı ve mühürlü olarak teslim edildiğini, taşıyanın konteynerin içini kontrol etme imkanına sahip olmadığını, bu nedenle müvekkilinin afaki iddialarla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, ekspertiz raporunda hasarın Singapur'da meydana gelen yağış nedeniyle oluştuğu belirtilmiş ise de bu tespitin dayanaksız olduğunu, konteynerde hiç bir delik tespit edilemediğini, konşimento üzerine herhangi bir hasar şerhi düşülmediğini, konteynerin kapalı ve mühürlü olması nedeniyle taşıyanın emtianın kendisine ne şekilde teslim edildiğini kontrol etme gibi bir imkanının bulunmadığını, yasal süre içerisinde hasar ihbarında bulunulmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir. Her ne kadar davalı vekili yetki itirazında bulunmuş ise de, davalının Türkiye de yerleşik bir şirket olduğu, ülkesinde savunma ve delillerini daha kolay sunabileceği halde bir başka ülke mahkemesinin yetkili bulunduğunu ileri sürmesinin MK 2.maddeye aykırı bulunduğu göz önüne alındığında ilk derece mahkemesinin davalının yetki itirazını aynı gerekçeyle reddinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen 06/04/2020 tarihli, nakliyat abonman sigorta poliçesi ile teminat altına alınan hidrolik yürüyüş ünitesi emtiasının dava dışı sigortalı Hidromek firması tarafından Tayland'da yerleşik dava dışı ... isimli firmadan FOB teslim şartı ile satın alındığı, dava dışı satıcı tarafından 11/06/2020 tarihli faturaların düzenlendiği, hidrolik yürüyüş ünitesinin ... numaralı konteynere Tayland'da bulunan Chonburi şehrinde yüklendiği, buradan kara yolu ile ... Limanı'na taşındığı ve 13/06/2020 tarihinde ... gemisine yüklendiği, akabinde 19/06/2020 tarihinde Singapur Limanında indirilen konteynerin 23/06/2020 tarihinde ... London gemisine yüklenerek 13/07/2020 tarihinde Yarımca limanı'na ulaştığı, 17/07/2020 tarihinde konteynerin ... plakalı araç ile ... Lojistik tarafından sigortalının Ankara fabrikasına ulaştığı, 18/07/2020 tarihinde boşaltma esnasında yapılan kontrollerde ise emtiada ıslaklık ve pas hasarı tespit edildiği, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına sovtaj düşümü sonrasında 29/01/2021 tarihinde 71.056,35-TL hasar ödemesi yaptığı, 17/06/2021-08/07/2021 tarihleri arasında geçen arabuluculuk sürecinden sonra davanın 27/07/2021 tarihinde TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır. Taşıma konusu emtia sigortalı alıcıya FOB teslim şartı ile satılmış olup bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar emtianın gemiye yüklenmesi ile dava dışı sigortalı alıcı firmaya geçmiştir. Dava dışı sigortalı tarafından dava dışı satıcıya 11/06/2020 tarihli iki adet fatura toplamı 13.568.000-JPY bedel, 20/05/2020, 01/06/2020 ve 10/07/2020 tarihlerinde olmak üzere 3 parça halinde ödenmiş olup sigortalının mal üzerinde menfaati bulunduğu açıktır. Bu durumda davacı sigorta şirketi, sigortalısına yaptığı ödeme ile aktif husumeti kazanmış bulunmaktadır. Davalı, kendisinin taşıyan sıfatının bulunmadığını ileri sürmekte ise de davacı adına 13/07/2020 tarihli navlun faturasını düzenlediği anlaşılmakla, davacıya taşıma taahhüdünde bulunduğu açıktır. Davalı, TTK 921 vd. maddeleri uyarınca taşıyanın sorumluluğu hükümlerine tabi olduğundan davalının pasif husumet ehliyetine dair itirazı yerinde değildir. Uyuşmazlık, emtiadaki hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği, deniz taşıması üstlenen davalının emitadaki paslanma hasarından sorumlu olup olmadığı hususunda toplanmaktadır. Sigortalı tarafından taşıyıcıya süresinde hasar ihbarı yapılmadığından TTK'nın 1185. maddesinde düzenlenen hasarın taşıyanın sorumlu olmadığı bir nedenden ötürü kaynaklandığına dair taşıyıcının lehine karine oluşmuştur. Ancak hasarın taşıma sırasında, taşıyanın sorumlu olduğu bir nedenden ötürü meydana geldiğinin ispatına engel bulunmamakta, bu husustaki ispat yükü karinenin aksini iddia eden davacının üzerindedir. Ekspertiz incelemesinde, emtiaların parça parça konulduğu sandıkların alt sırada bulunan 8 adetinin ıslak ve içinde su bulunduğu, çelik emtiaların paslanmış olduğu tespit edilmiş, buna ilişkin fotoğraflar dosyaya sunulmuştur. Üst sıradaki 8 adet sandığın ise kuru olduğu, içindeki emtialarda hasar bulunmadığı, konteynerde delik bulunmadığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda da ekspertiz raporu teyit edilerek, alt sıralardaki sandıkların tamamının alttan yukarıya doğru aynı seviyede ıslanmış olmasının, konteyner içerisine su girdiğine, suyun alttan yukarı doğru yükseldiğine, konteynerin su basmış bir alanda kaldığına işaret ettiği kanaati bildirilmiştir. Eksper tarafından konteynerin Tayland, Singapur ve Türkiye'de bulunduğu zamanlardaki hava durumu raporları incelenerek aşırı yağış ve sel olayı olup olmadığı hususunda yapılan araştırmada Singapur Hükümeti Meteoroloji servisinin raporundan, konteynerin Singapur'da aktarma için bulunduğu 19.06.2020 - 23.06.2020 tarihleri arasında günlük 3,2mm ila 53,8 mm arasında kuvvetli yağışlar meydana geldiği belirlenmiş, hasarın su basması sonucu meydana geldiği kanaati bildirilmiştir. Her ne kadar davalı tarafça hasarın tatlı su kaynaklı olduğu ve taşımanın başka bir aşamasında meydana geldiği ileri sürülmekte ise de bilirkişi heyeti tarafından çelik emtianın Yarımca (Kocaeli) limanından Ankara'ya kara taşıması esnasında kısa sürede paslanmasının mümkün olmayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle davalının hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığına dair savunması yerinde görülmemiş, emtiadaki hasarın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada su basması sonucu meydana geldiği kanaatine varılmıştır. Konteynerin mühürlü olarak teslim edildiği, taşıyanın konteyner yükünün içeriğini kontrol etmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle taşıyanın sorumlu olmayacağı ileri sürülmekte ise de mühürlü de olsa su sızmasına karşı korunaklı olmayan konteyner içerisinde taşıma yapıldığından, konteynerin içine su sızmasının taşıyan tarafından önlenemediğinden konteynerin mühürlü olarak teslim alınması somut olayda taşıyanın sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Bu durumda her ne kadar süresinde hasar ihbarı yapılmamış ise de hasarın emtianın taşıyanın hakimiyeti altındayken meydana geldiği anlaşıldığından davalının hasar nedeni ile sorumlu olduğu sonucuna varıldığından davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; davalı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 1.213,47-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 303,36-TL harcın mahsubu ile kalan 910,11-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 19,5-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 29/05/2025