T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/403
KARAR NO: 2025/968
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/10/2024
NUMARASI: 2024/440 E. - 2024/616 K.
DAVANIN KONUSU: Zayi Belgesi Verilmesi
Zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yetkilisinin şirkete ait işyerinin restaurantının kafesinde bulunduğu sırada müvekkili şirkete ait Ortaklar Pay Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri'nin de içinde bulunduğu çantasını tüm dikkatine rağmen 21/07/2024 tarihinde çaldırdığını, bu nedenle müvekkili şirkete ait ortaklar pay defterinin zayi olduğunu, müvekkili şirkete ait ortak pay defterinin müvekkil şirket yetkilisinin tüm özen ve dikkatine rağmen çalındığını iddia ederek, müvekkili şirkete ait Ortaklar Pay Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri'nin zayi olduğuna dair belge verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Eldeki talepte davacı taraf, şirkete ait Ortaklar Pay Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri'nin zayi olduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Hırsızlık olaylarının çok yoğun olduğu büyük kentlerde, davacının saklamak zorunda olduğu, ticari defter ve belgelerini kasa ve buna benzer sağlam yerlerde muhafaza etmesi gerekmektedir. Kaldı ki, hırsızın, kendi açısından ekonomik değeri yok denecek düzeydeki Ortaklar Pay Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri'ni çalmasının yaşamın olağan akışına ve gerçeklerine ters düştüğü de açıktır. Bu nedenlerle talep edenin tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumak zorunda olduğu, tacir olmanın yükümlülüklerinden birinin de basiretli davranma olduğu, ticari işletmenin genel kurul toplantı ve müzakere defterinin çalınması nedeniyle tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermediği -tanık beyanlarından kameraların çalışmadığı, evrak ve defterlerin çantada olduğu, bu çantanın ise kasada değil şirket yetkilisinde (araba, ev ve yanında) olduğunun tespit edilmesi-, davacı şirketin 05/09/2024 tarihli dilekçesinde de bildirdiği üzere suç duyurusunda dahi bulunulmaması, talep eden şirketin defter ve belgelerinin TTK'nun 82/7 maddesinde sayılan sebeplerden biri nedeniyle zayi olduğunu, zayii belgesi talep koşullarının gerçekleştiğini ve defterlerin ihtimam ile korunduğunu yeterli delil ile ispatlayamadığı, Yargıtay uygulamaları ile aranan kaçınılmazlık şartının yerine getirildiğine dair delil de sunamadığı, anılan maddede aranan yasal şartların oluşmadığı anlaşılmakla...\" gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Ret kararının gerekçesinin çelişkili olduğunu, usul ve yasaya aykırı olduğunu, delillerin toplanmadığını, her ne kadar ilk derece mahkemesinin gerekçeli kararında davanın reddi sebebi olarak müvekkilinin gerekli dikkat ve özeni göstermediğine dayandırılmış ise de söz konusu defterlerin müvekkili tarafından gerekli tüm dikkat ve özenin gösterilmiş olmasına rağmen elde olmayan irade dışında bir nedenle çalındığını, müvekkili şirkete ait işletmede 21 Temmuz 2024 tarihinde defterlerin çaldırıldığını, şirkete ait ortaklar pay defterinin zayi olduğunu, tüm dikkat ve özene rağmen kaybedildiğini, maddede geçen \"gibi\" ibaresinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğinin emsal ilamlarla belirtildiğini, benzer olayların kastedildiğini, hırsızlığın söz konusu olmadığı gerekçesiyle red kararı verilmesinin emsal ilamlara göre de doğru olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebin kabulü ile zayi belgesi verilmesine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, \"Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür.\" Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8). HMK'nın 385. maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde resen araştırma ilkesi hâkim olup, ayrıca TTK'nın 82/7. maddesinde de mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasını resen de emredebileceği hüküm altına alınmıştır. Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirket yetkilisinin şirkete ait iş yerinin cafesinde bulunduğu sırada şirkete ait ortaklar pay defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defterininde içinde bulunduğu çantanın 21.07.2024 tarihinde çalındığını, ortaklar pay defterinin zayi olduğunu iddia ederek, şirkete ait ortaklar pay defteri, genel kurul toplantı defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir. Dava dilekçesine delil olarak, şirketin ticaret sicil gazete örneği ibraz edilmiştir. Davacı şirket yetkilisi ... 17.10.2017 tarihli duruşma zaptına geçen beyanında; davacı şirketin olayın gerçekleştiği tarihte yetkilisi olduğunu, halen yetkilisi bulunduğunu, Fatih'te restaurant-cafe işlettiklerini, olayın gerçekleştiği günde cafenin 16 numaralı masasında ... ile birlikte oturdukları sırada şirkete ait faturaların bulunduğu çantanında yan koltukta durduğunu, şirket yetkilisi olduğu için çantanın kendi arabasında ve kendisininde cafenin üst katında bulunan ofiste bulunduğunu, garsona sipariş verdikten sonra siparişin gecikmesi üzerine aşağıya indiklerini, şirket yetkilisi ve siparişi sorduklarını geri döndüklerinde çantanın yerinde olmadığını fark ettiklerini, daha sonra garsonlara çantanın ne olduğu sorulduğunda görmediklerini ama bir kişinin apar topar şeklinde dışarıya çıktığını söylediklerini, kameraları incelediklerini, kameraların çalışmadığını gördüklerini, 16 kamera olduğunu ancak bunların daha önce yaşadıkları bir elektrik problemden çalışmadığını, o sırada müşterilerin bulunması ve polisin işletmeye gelmesi durumda müşterilerin tedirgin olacağını ve çantanın içerisinde yer alan evrakların çok önemli olmadığını düşündüğünden dolayı polise resmi bir müracaatta bulunmadığını, cafenin yaklaşık 100 kişilik olduğunu beyan etmiştir. Davacı vekili aynı celsede zapta geçen beyanında şirket yetkilisi ...'nin noterden şirketteki hissesini devrettiğini fakat defterler olmadığı için ticaret sicile tescilini yapamadığını ayrıca şirketin şube kurduğunu, şubeye ruhsat için belgeler gerektiğinden ruhsatın alınamadığını belirtmiştir. Mahkemece dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, yukarıda yer verilen gerekçeye istinaden ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. Davacı şirket, iş yerindeki çantanın çalınması ile şirkete ait defter ve belgelerin çalındığı iddiası ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili tarafından hırsızlık olayına ilişkin olarak herhangi bir şikayet dilekçesi veya tutanak sunulmamıştır. Şirket yetkilisinin mahkemedeki beyanına göre, şirkete ait tüm ticari defter ve kayıtların çanta içerisinde cafede yan masada bulundurulması ve kısa süreli masanın terk edilmesi neticesinde kimliği belirsiz kişi tarafından çantanın çalınarak iş yerinden uzaklaşması olay tarihi itibariyle iş yerine ait 16 adet olduğu belirtilen kameranın çalışmaması ve diğer iddialar hayatın olağan akışıyla uyumlu değildir. Hırsızlık yolu ile şirketin tüm ticari defter ve kayıtlarının yer aldığı çantanın iş yerinden çalınması sonucunda şirket yetkilisi tarafından yasal yollara başvurulması beklenir. Böyle bir davranış, TTK'nın 18/2 maddesinde düzenlenen tedbirli davranma yükümlülüğünün bir gereğidir. Tacirin TTK'nın 82/7. maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin muhafazası konusunda gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Davacının özen yükümlülüğünün gereklerini yerine getirdiği ve defterlerin iradesi dışında bir sebeple zayi olduğu hususları kanıtlanmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 6-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 03.06.2025