T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/672 Esas
KARAR NO: 2025/1056 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2024/211 Esas - 2025/136 Karar
TARİH: 13/02/2025
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
KARAR TARİHİ: 19/06/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Vekil eden şirkete bağlı İstanbul ... Başmüdürlüğü bünyesinde yer alan \"... Mah. ... Yıl Cad. ... Sk. No: ... Tuzla/İstanbul\" adresinde yer alan İçmeler ... Şubesi hizmet binasında 29.02.2024 tarihinde gece saatlerinde klozet su bağlantı hortumunun patlaması sonucu meydana gelen su baskını neticesinde 2024 yılı ve öncesi yıllara ait saklama süresi henüz dolmayan ekte adetleri ve detayları belirtilen belgeler zarar görmüş ve kullanılamayacak duruma gelmiştir. Konu hakkında Anadolu Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğünün 01.03.2024 tarihli İtfaiye Olay Tespit Raporunda; şubenin bodrum katını temiz su bastığı ve dahilinde bulunan muhtelif miktarda resmi evrakın ıslandığının görüldüğü belirtilmektedir. Yukarıda belirtilen nedenlerle 6102 Sayılı TTK 82/7 Maddesi uyarınca, \"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Tüm bu nedenlerle yasal süresi içinde zayi belgesi verilmesi için mahkemenize başvurulması zorunluluğu hasıl olmuştur. Yukarıda arz edilen nedenlerle; 29.02.2024 tarihinde meydana gelen olayda zayi olan resmi belge ve evraklara ilişkin tarafı karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Tarafa tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 13/02/2025 tarih ve 2024/211 Esas - 2025/136 Karar sayılı kararında; \"Dava, Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Dava, TTK 82/7 m. uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtların zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. TTK'nın 82/7. Maddesinde; \"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Somut olayda; davacı şirketin ticari faaliyetini sürdürdüğü İstanbul ... Başmüdürlüğü bünyesinde yer alan \"... Mah. .... Yıl Cad. ... Sk. No: ... Tuzla/İstanbul\" adresinde yer alan İçmeler ... Şubesi hizmet binasında 29.02.2024 tarihinde gece saatlerinde klozet su bağlantı hortumunun patlaması sonucu meydana gelen su baskını neticesinde 2024 yılı ve öncesi yıllara ait saklama süresi henüz dolmayan ekte adetleri ve detayları belirtilen belgeler zarar görmüş ve kullanılamayacak duruma gelmiştir. Konu hakkında Anadolu Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğünün 01.03.2024 tarihli İtfaiye Olay Tespit Raporunda; şubenin bodrum katını temiz su bastığı ve dahilinde bulunan muhtelif miktarda resmi evrakın ıslandığının görüldüğü belirtilmektedir. Yukarıda belirtilen kanun hükmü uyarınca tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, ayrıca ziyana uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması gerekmektedir. Tacir ticari defter ve belgelerini saklarken gerekli tüm dikkat ve özeni göstermesi gerekmektedir. Tacir tarafından ticari defter ve belgeler kasa ve buna benzer sağlam ve güvenli yerlerde muhafaza edilmelidir. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi mümkün değildir (Yargıtay 11. HD 08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı). Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tarafın zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.Davacı vekili dava dilekçesinde; 1-2013 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 6 çuval,2-2013 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval,3-2014 yılı Havale Kabul ödeme İşlem Belgeleri 5 çuval,4-2014 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 5 çuval,5-2015 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 6 çuval, 6-2015 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval, 7-2016 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 5 çuval,8-2016 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 5 çuval, 9-2017 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 6 çuval, 10-2017 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval, 11-2018 yılı havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 6 çuval, 12-2018 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 5 çuval,13-2019 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval, 14-2019 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 3 çuval, 15-2020 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 3 çuval,16-2021 yılı ... Bank Hizmetleri İşlemleri Genel Belgeler 10 çuval, 17-2021 yılı Ha vale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval, 18-2021 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 3 çuval, 19-2022 yılı ... Bank Hizmetleri İşlemleri Genel Belgeleri 12 çuval, 20-2022 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 5 çuval, 21-2022 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval, 22-2023 yılı ... Bank Hizmetleri İşlemleri Genel Belgeleri 13 çuval,23-2023 yılı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 6 çuval, 24-2023 yılı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 4 çuval, 25-2024 yılı Ocak Ayı ... Bank Hizmetleri Genel İşlem Belgeleri 2 çuval, 26-2024 yılı Ocak Ayı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 1 çuval, 27-2024 yılı Ocak Ayı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 1 çuval, 28-2024 yılı Şubat Ayı ... Bank Hizmetleri Genel İşlem Belgeleri 2 çuval, 29-2024 yılı Şubat Ayı Havale Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 1 çuval, 30-2024 yılı Şubat Ayı Posta Çeki Kabul Ödeme İşlem Belgeleri 1 çuvalın su baskınında yok olduğunu iddia etmiştir. Mahkememiz ön inceleme duruşmasında davacı vekiline; dava konusu zayi olduğu iddia edilen çuvalların içinde mevcut olan belgelerin sayılarının, konularının, faturaların dönemlerinin, belge numaralarının, içeriği gibi hangi belgelerin zayi olduğuna dair açıklayıcı bilgi vermek üzere 1 aylık kesin süre verilmesine dair süre verildiği ancak davacı vekili tarafından zayi olduğu iddia olunan evraklar somutlaştırılmamış ve zayi olmadan önce var olduğu olgusu usulünce resmi kayıtlar ile ispat edilememiştir. Yine zayi olduğu ileri sürülen bu belgelerin zayi olmadığından önce var olduğunu gösterir hususların yazılı delil ile ispatı gerektiğinden bu hususta tanık da dinlenemeyeceği kanaatine varılmakla açılan davanın ispat edilemediğinden reddine karar vermek gerekmiştir.\"gerekçesi ile, ''Davanın REDDİNE, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 13.02.2025 tarih ve 2024/211 Esas – 2025/136 Karar sayılı kararı usul ve yasaya aykırı olup istinaf incelemesi neticesinde davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Vekil eden şirkete bağlı İstanbul ... Başmüdürlüğü bünyesinde yer alan \"... Mah. ... Cad. ... Sk. No: ... Tuzla/İstanbul\" adresinde yer alan İçmeler ... Şubesi hizmet binasında 29.02.2024 tarihinde gece saatlerinde klozet su bağlantı hortumunun patlaması sonucu meydana gelen su baskını neticesinde 2024 yılı ve öncesi yıllara ait saklama süresi henüz dolmayan dosyada mübrez adetleri ve detayları belirtilen belgelerin zarar gördüğünü ve kullanılamayacak duruma geldiğini, Konu hakkında Anadolu Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğünün 01.03.2024 tarihli İtfaiye Olay Tespit Raporunda; şubenin bodrum katını temiz su bastığı ve dahilinde bulunan muhtelif miktarda resmi evrakın ıslandığının görüldüğünün belirtilmekte olduğunu, Yukarıda belirtilen nedenlerle 6102 Sayılı TTK 82/7 maddesinde, \"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” şeklinde düzenleme yer almakta olup zayi belgesi verilmesi için işbu davanın açıldığını,Mahkemece; dava konusu zayi olduğu iddia edilen çuvalların içinde mevcut olan belgelerin sayılarının, konularının, faturaların dönemlerinin, belge numaralarının, içeriği gibi hangi belgelerin zayi olduğuna dair açıklayıcı bilgi vermek üzere 1 aylık kesin süre verilmesine dair süre verildiği ancak zayi olduğu iddia olunan evrakların somutlaştırılamadığı ve zayi olmadan önce var olduğu olgusunun usulünce resmi kayıtlar ile ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, 02.04.2024 tarihli dilekçeleri ile 'Zayi olduğu bildirilen belgelerin fatura tahsilat makbuzları, havale kabul-ödeme makbuzları, posta çeki kabul-ödeme makbuzları ve diğer kabul-ödeme işlemlerine ait işlem makbuzları olup herhangi bir kurum tarafından onaylanmamış belgeler olduğu, fatura tahsilatı işlemleri hariç T.C. kimlik numarası sorgulaması üzerinden yapılan işlemlere ait bilgilerin bilgisayar sistemine sadece veri olarak kaydedildiği, işlem dekontu şeklinde kaydedilmediği, gerek duyulması halinde bilgi amaçlı verilere ulaşılabildiği, ancak doğmuş ya da doğacak olan herhangi bir adli/idari uyuşmazlıkla ilgili olarak adli/idari mercilerce talep edilebilecek, özellikle kabul ve ödeme evrakları ile ilgili olmak üzere müşterilerin el yazıları ve imzaları ile sabit bulunan, delil teşkil edebilecek orijinal belgelere ulaşılamayacak olması nedeniyle orijinal belgelerin zayi olduğuna dair belgeye ihtiyaç duyulduğunu, Yine 21.10.2024 tarihli dilekçeleri ile de 'Su baskınında hasar gören belgelere ait detaylı listenin hazırlanarak ekte sunulduğu, havale kabul ve ödeme işlemlerine ait bilgilere ilgilerin T.C. Kimlik numaralarına göre sistemde sorgulanarak ulaşılabildiği' ifade edildiğini, Dosyada mübrez olmasına rağmen yeniden ekte sundukları listede de görüleceği üzere zayi olan belgelere ilişkin adet, konu, ay-yıl bilgisi, faturaların dönemleri, belge içerikleri gibi bilgilerin açıkça ifade edildiğini, Yerel Mahkemece eksik yargılama yapılmış olup hatalı değerlendirme neticesinde karar verildiğini; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olup karara karşı istinaf başvurusunda bulunma zorunluluğunun hasıl olduğunu, İleri sürerek yukarıda arz ve izah olunan ve re’sen gözönüne alınacak nedenlerle İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 13.02.2025 tarih ve 2024/211 Esas – 2025/136 Karar sayılı kararının istinaf başvurusu neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nun 82/7 fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 6102 Sayılı TTK'nun, 01/07/2022 tarih ve 7417 Sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile değişik 82/7 fıkrası uyarınca; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu davanın hasımsız açılır ve mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir. Somut davada; davacı vekili, davacıya ait dava dilekçesi ekindeki listede belirtilen 2024 yılı ve öncesine ait belgelerin 29/02/2024 tarihinde gece saatlerinde klozet su bağlantı hortumunun patlaması sonucu meydana gelen su baskını neticesinde zarar gördüğünü ve bu sebeple zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Zayi olduğu iddia edilen evraklara ilişkin dava dilekçesi ekinde sunulan listede genel çerçeve olarak belirtilen evrakların çuval adedi şeklinde belirtildiği, 21/10/2024 tarihli dilekçe ekindeki listede ise zayi olduğu belirtilen 2013 ila 2024 yıllarına ait fatura tahsilat makbuzları, havale kabul-ödeme makbuzları, posta çeki kabul-ödeme makbuzları ve diğer kabul-ödeme işlemlerine ait işlem makbuzlarının kiminle ilgili olduklarının ve adetlerinin belirtildiği, su baskınına ilişkin itfaiye raporunda bu belgelere ilişkin bir kayıt mevcut olmadığı gibi, su baskının aşırı yağış veya sel nedeniyle değil, klozet su bağlantı hortumunun patlaması sonucu meydana geldiğinin davacı tarafından da belirtildiği, buna göre davacı tarafından söz konusu saklamakla yükümlü olduğu belgelerin, saklandığı binanın fiziki koşulları nedeniyle zarar görmemesini sağlamak için gereken dikkat ve özeni göstermediği, binanın fiziki koşullarından kaynaklanacak zararları engellemek için gerekli tesisat bakım işlemlerinin gerçekleştirildiğine, davacı basiretli bir tacir olarak kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermesine rağmen klozet hortumu patlaması hadisesinin gerçekleştiğinin de iddia ve ispat edilmediği, buna göre mahkemece istemin reddine yönelik verilen kararın sonucu itibariyle doğru olduğu, davacının aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcı istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 19/06/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.