T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO:2024/3586
KARAR NO:2025/1800
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:29/03/2024
NUMARASI:2022/862 E - 2024/266 K
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Rücuen Tazminat)
KARAR TARİHİ:03/07/2025
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ... AŞ'nin fabrika binasında çıkan yangın sonucu şirketin sigortadan doğan hasar bedeli üzerinde birden çok kimse tarafından hak iddia edilmesi ve bu nedenle kime hangi sırada ve ne kadar ödeneceği konusunda tereddüt yaşanması üzerine ...Sigorta A.Ş. tarafından ödenmesi gereken 1.901.885,60 TL sigorta tazminat tutarı, Ümraniye 1.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 08.08.2007 tarihli 2007/388 Değişik İş sayılı kararı ile tevdi mahalli olarak tayin edilen müvekkili Banka nezdinde açılan tevdi mahalli hesabına yatırıldığını, 22.08.2007 tarihinde ... A.Ş. tarafından müvekkili bankaya iletilen Üsküdar ... Noterliği’nin 22.08.2007 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile söz konusu tutarın temlik alacaklısı olarak bildirilen bir kısım firmalara ödenmesi talep edildiğini, ... A.Ş.’nin işbu temlik bildirimi ve bu bildirim tahtındaki ödeme talebine istinaden sırasıyla; ... Bankası A.Ş.’ne 174.599,00 TL, ...Şti.’ne 170.000,00 TL , ...Şti.’ne 650.000,00 TL, ... A.Ş.(yeni unvanıyla ... A.Ş.)’ne 500.000,00 TL, ... Bankası A.Ş.'ne 407.286,60 TL olmak üzere tevdi mahalli hesabında bulunan 1.901.885,60 TL ödeme yapıldığını, ...Şti. tarafından 108.630,78 TL'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, ... AŞ. tarafından 500.000-TL.'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, ...Bankası A.Ş. tarafından 407.286,60-TL.'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, müvekkili bankaya ödenmesini, ...A.Ş.'nin de diğer üç davalı şirketten söz konusu olan alacaklarının toplamı olan 1.015.917,38 TL tutardan ve işbu tutara 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizinden diğer üç davalı şirketle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı yönünde hüküm kurulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin sorumlulukları nisbetinde davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkili bankanın davalı olarak gösterilmesi mümkün olmadığını, davanın müvekkili banka açısından pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesinin gerektiğini, müvekkili bankaya ödenen tutarların temlik nedeni ile ödenmiş olduğunu, müvekkili bankanın sebepsiz bir zenginleşmesinden bahsedilebilmesi mümkün olmadığını davacının iddiasına konu sözde alacakların tamamının zamanaşımı uğradığını, davanın bu nedenle de reddi gerektiğini, müvekkili bankanın sebepsiz bir zenginleşmesinden bahsedilebilmesi mümkün olmamakla birlikte davacının kusur sebebiyle bir talebi varsa dahi kişinin kendi kusurundan yararlanmasının olanaklı olmadığını, açıklanan nedenlerle ve müvekkili bankanın her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla; huzurdaki davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ettiler.Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın müvekkili şirket bakımından, esasa girilmeden husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davacı tarafça ikame edilen davada müvekkilinir taraf sıfatı olmadığından esasa girilmeksizin öncelikle davanın usulden reddini talep ettiklerini davacının, iddia ettiği alacaklar dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını davacının iddia ettiği gibi bir sebepsiz zenginleşme sözkonusu olmamakla birlikte, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü aşikar olduğunu, davacı bankanın kendi kusurlu davranışından yararlanma hakkı bulunmadığını, davacının,talep ettiği faiz alacağının da reddi gerektiğini huzurdaki davanın husumet yokluğundan usulden reddini; mahkeme aksi kanaatte ise zamanaşımı itirazları doğrultusunda reddini, her halükarda haksız ve hukuksuz ikame edilen davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... Anonim Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle: dava dilekçesinde yer verilen iddiaların tamamının 2007 tarihinde temlik edilen ve ödenen tutarlara ilişkin olduğunu, davacı tarafın iddiasına konu alacaklarının tamamının zamanaşımına uğradığını, kişinin kendi kusurundan yararlanmasının mümkün olmadığını, müvekkili tarafından gelen temlik beyanının yanında dava dışı ... Bankası A.Ş'nin rehinli alacaklının öncelik hakkı iddiasını dikkate alarak buna uygun ödeme yapması gerektiğini, kendi kusuruyla gerekli dikkat ve özeni göstermeksizin işlemler yapmış olduğunu, Kaldı ki ... Sigorta A.Ş. tarafından ikinci bir ödeme yapıldığını ve bu ödemenin yine tevdi mahalli olan davacı tarafa yapıldığını, davacı tarafa yapılan bu ikinci ödemeyle rehinli alacaklının öncelik hakkına göre davaya konu bedelin ödenmesi mümkün iken davacı yine bundan imtina ederek bilerek ve isteyerek bir kısım davalı ve dava dışı kişilere ödemelerde bulunduğunu, ödemeleri yapanın davacı olduğunu, ayrıca bir anlık davacı tarafın rücuen tazmin hakkının var olduğu kabul edilse dahi sigorta tazminatına konu 1.901.885,60 YTL’yi bizzat, bilerek ve isteyerek ödeyen davacı tarafın kendi kusuruyla yaptığı söz konusu ödemeler için faiz talep edebilmesi hiçbir şekilde kabul edilmeyeceğini, sebeplerle davanın usulden reddine, aksi kanaatte olunması halinde izah edilen diğer sebeplerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa aidiyetine karar verilmesini beyan etmiştir.Davalı ...A.Ş vekili cevap dilekçesinden özetle: davada müvekkili davalı olarak gösterilemeyeceğini, davanın müvekkili şirket açısından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, zamanaşımı itirazı, davacının, iddia ettiği alacaklar dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını, davanın bu nedenle de reddi gerektiğini, müvekkili şirkete yapılan ödemenin temlik nedeni ile ödenmiş olup müvekkili şirketin sebepsiz zenginleşmesinden bahsedilebilmesi mümkün olmadığını, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü aşikar olan davacı bankanın kendi kusurlu davranışından yararlanma hakkı bulunmadığını, davanın reddine, masraf ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; \"..Davalılar ... Şti, ... Bankası A.Ş, ... A.Ş (eski unvanı: ... A.Ş)'nin, temlik tarihi itibariyle davalı ... Gıda’dan alacaklı olduğundan, ...'nın bu borçlarının bir kısmının ödenmesi amacı ile ve ifa uğruna edim niteliğinde olmak üzere ... A.Ş. nezdindeki doğmuş ve doğacak her türlü alacaklarından Davalılar .... Şti, ... Bankası A.Ş,...A.Ş kesinleşmiş olan borcunun ödenmesi amacı ile borcu kadarını temlik etmiştir. Bu davalılar temlik nedeni ile Davacı tarafından ödenen meblağın tamamını ... Gıda’nın kesinleşmiş borcuna mahsup etmiştir. Alacak temlikinin bir borç ödeme şekli/vasıtası olup, alacağının ödenmesi amacı ile yapılan hukuki bir işlemi reddetmesi, kabul etmemesi basiretli ve özenli bur tutum olmayacaktır. Bu bağlamda temlik ve bu temlike dayalı olarak yapılan ödeme de, hukuka uygun olan borç ödeme vasıtalarından biri olduğundan, Davalılar ... Şti, ... Bankası A.Ş, ... A.Ş 'nin sebepsiz zenginleşmesinin bulunmadığı açıkça ortadadır.Netice olarak yukarıda yapılan tüm açıklamalar doğrultusunda davanın davalı ... Gıda ... AŞ yönünden kabulü ile, 1.015.917,38 TL’nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın diğer davalılar yönünden reddine karar verilmiştir.\" gerekçeleriyle 1-Davanın davalı ... AŞ yönünden kabulü ile, 1.015.917,38 TL’nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Davanın diğer davalılar yönünden reddine, karar verilmiştir. Karara karşı davacı ve davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Davacı vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; ... Gıda dışında kalan davalılar yönünden sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında hüküm kurulmaması hukuka aykırı olduğunu, dosya ile bağlantılı İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/219 E. Sayılı kesinleşen dosyasında, dava dışı ... Bankasının rehin hakkının var olduğu hususu tespit edilmesine rağmen, başka bir hukuk mahkemesince kesinleştirilmiş bir vakayla bağlı olması gereken yerel mahkemenin bu tespiti yani ...'ün rehin hakkının mevcut olduğu hususunu göz ardı ettiğini, bağlantılı diğer davayla kesinleşmiş olan işbu rehin hakkının eşyaya tabi ayni bir hak olduğunu, mahkemece temliğin geçersiz olduğu kabul edilerek karar verilmesi gerektiğini, aksi halde alacağın rehinli olarak temlik edildiğinin kabulü gerektiğini, müvekkil bankanın söz konusu ödemeleri dava dışı ... veya tevdi mahali talep eden sigorta şirketinin rızası olmaksızın ödemesinin kusurlu bir eylem olduğunun kabul edilmesi ihtimalinde de sebepsiz zenginleşme neticesine halel gelmeyeceğini, diğer davalıların da sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.Davalı... Gıda vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; davanın zamanaşımı nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davacı bankanın kendi kusurundan yararlanamayacağını, kusurun varlığı iddiası, bir hakim kararı olmaksızın uhdesinde bulundurduğu sigorta tazminatına konu 1.901.885,60-YTL’yi, bizzat, bilerek ve isteyerek (esasen kendi kusuruyla) diğer davalılara ödeyen davacıda olduğunu, davacının TTK m.18/II'ye göre ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiğini, ... Sigorta A.Ş. tarafından ikinci bir ödeme yapıldığını ve bu ödeme yine tevdi mahalli olan davacı tarafa yapıldığını, davacı tarafa yapılan bu ikinci ödemeyle rehinli alacaklının öncelik hakkına göre davaya konu bedelin ödenmesi mümkün iken davacı yine bundan imtina ettiğini, davacının faiz talep edemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir. Dava, sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talebine ilişkindir.Davacı, Ümraniye 1.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 08.08.2007 tarihli 2007/388 Değişik İş sayılı kararı ile tevdi mahalli olarak tayin edildiğini, dava dışı sigorta şirketi tarafından hesaba ödeme yapıldığını, davalı ... Gıda'nın Üsküdar ... Noterliği’nin 22.08.2007 tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile söz konusu tutarın temlik alacaklısı olarak bildirilen bir kısım firmalara ödenmesi talep edilmesi nedeniyle ödemeleri yaptığını, dava dışı sigorta şirketi tarafından haberdar olmadığı rehinden dolayı diğer davalılara ödenen tutar nedeniyle ... Bankası tarafımıza karşı tazminat davası açıldığını, ödenen bedelin kendisinden tahsil edildiğini, ödemek zorunda kaldığı bu tutar nedeniyle davalı ...Gıda ile birlikte söz konusu ödemeden pay alan diğer davalı şirketlerin de sebepsiz zenginleştiğini ileri sürmektedir Davalılar ise bankanın kusurlu olduğunu savunmaktadır. Taraflar arasında, davalı sigortalı ...A.Ş.'nin dava dışı Sigorta Şirketinden (... A.Ş) yangın hasarı nedeniyle davacı bankanın tevdi mahalli tayin edildiği, hasar tazminatının davacı banka nezdinde bloke edildiği, Davalı sigortalı ... Gıda'nın temlikten doğan borçlarını Üsküdar ...noterliği kanalıyla davacı bankaya ödenmek için bildirdiği, ilk sıradaki rehinli-ihtiyazlı-rüçhanlı borcunu davacı bankaya bildirmediği, dava dışı imtiyazlı alacaklı ... Bankası'nın açtığı dava sonunda rehinden doğan öncelikli sıradaki alacağını davacı bankadan ilamlı icra takibi marifetiyle tahsil ettiği hususlarında ihtilaf yoktur.Mahkemesince taraf delilleri toplanarak bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi raporunda özetle; \"Davacı banka, ...Bank.A.Ş.'nın açmış olduğu icra takibine karşılık 11.05.2020 tarih, ... yevmiye no.lu makbuzla İcra dosyasına 1.395.481,91 TL (Harç ve vekalet ücreti dahil) tutarında ödeme yapmıştır. Davacı banka bu ödemeyi tamamen kendi öz kaynağından yapmıştır. Davacı banka, bu ödemeyi ilgili mahkemenin kendisini tevdi mahalli olarak tayin etmesinden doğan sorumluluğu kapsamında yapmıştır. Başka bir anlatımla, sigortalı ... Gıda Firmasının keşide ettiği Üsküdar ... Noterliğinin 22.08.2007 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinde, ... Bankası A.Ş.'ne ipotek rehninden doğan 1.015.917,00 TL kredi borcu adeta gizlenerek-üzeri örtülerek tevdi mahalli olarak tayin edilen — davacı bankaya bildirilmemiştir. Dolayısıyla sigortalı ...Firması basiretli bir tacir gibi...A.Ş.ne ipotekten doğan öncelikli/imtiyazlı rüçhanlı borcunu davacı bankaya bildirmiş olsaydı, davacı banka sigortalı ... Firmasının ...Bankasına rehinden doğan 1.015.917,00 TL borcunu ödemiş olacak idi. Tamamen... firmasının TMK 'nun 2 m. aykırı olarak Üsküdar ...Noterliği ihtarnamesindeki hatalı bildirimden dolayı, davacı banka bir anlamda emanetçi- yediemin sıfatıyla zarara uğratılmıştır. Davacı banka...A.Ş.'nin rüçhanlı/ imtiyazlı alacağına (sıralamada öncelikli) karşılık yapması gereken ödemeyi (1.015.917,00 TL) diğer davalılara yapmıştır. Dolayısıyla davalılar imtiyazlı ... imtiyazlı...Bank. A.Ş. alacağı karşısında hak etmedikleri alacağı tahsil etmiş olmaları nedeniyle sebepsiz olarak zenginleşmiş oldukları aşikardır.\" yönünde görüş bildirmiştir.Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının haklı bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalmasıdır. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığında, bir başkasının aleyhine bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır.Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir.Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsamı; \"aynen geri verme ilkesi\"ne göre düzenlenmiştir.Somut olayda, davalı...Gıda tarafından noter yoluyla alacaklılarına ödeme yapılmasının davacıya bildirildiği, bu bildirimde dava dışı bankaya ait rehinli alacağın bildirilmemiş olduğu, yapılan ödeme oranında davalının borcundan kurtulmuş olduğu, diğer davalıların ise davalı... Gıda'dan alacaklı olup, rehinli alacağı bilmelerinin beklenemeyeceği gibi temlik alacaklısı olarak ödemeyi kabul ettikleri,... Gıda dışındaki davalılar yönünden sebepsiz zenginleşme koşullarının oluşmadığı, temlikte rehin hakkından bahsedilmediği ve geçerli olduğu anlaşılmakla mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi isabetlidir.Bu itibarla, ilk derece mahkemesince verilen kararda mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R:Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacının ve davalı ... GIDA'nın istinaf başvurularının HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı reddine,Davacıdan alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL'nin istinaf eden davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsil müzekkeresinin temyiz edilen dosyalarda Dairemizce,temyiz edilmeden kesinleşen dosyalarda İlk Derece Mahkemesince ilgili vergi dairesine yazılmasına,Davalı ...GIDA'dan alınması gereken 69.397,32 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 17.349,33 TL harcın mahsubu ile bakiye 52.047,99 TL'nin istinaf eden davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, İstinaf yargılama giderlerinin istinaf edenler üzerinde bırakılmasına, İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa karar kesinleştiğinde istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.03/07/2025