T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/32
KARAR NO\t: 2025/1258
KARAR TARİHİ: 04.07.2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 11/10/2023
NUMARASI\t: 2022/265 Esas - 2023/749 Karar
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan ... Spor Tesisleri Peyzaj Elektrik ve Sulama Sistemleri Yapım İşini ihale şartnamesi ile aldığını, ihalede yapılacağı belirlenen işlerden bir kısmının davalı tarafından yapılması karşısında anlaşıldığını, bu anlaşma kapsamında davalı tarafa toplamda 400.000,00 TL'lik 4 adet çek verildiğini, davalının üstlendiği işi şartnameye uygun yapmadığını ve işi yarıda bıraktığını, davalıya verilen çeklerin müvekkiline iade edilmediğini, davalı ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, çekin ödenmemesi yönünde tedbir kararı alındığını, davalının çeki bankaya ibraz ettiğini, ödeme yasağı nedeniyle çekin ödenmediğini, davalı tarafından yapılan eksik işlerin idare tarafından kabul edilmediğini, davalı tarafından çekin üçüncü kişilere verileceğinin bildirildiğini belirterek dava konusu 150,000,00 TL tutarındaki... Erzurum Şubesinin ... seri numaralı 28/02/20.... tarihli çekten dolayı davalı tarafa borçlu olmadıklarının tespitine, dava sonuna kadar çekin ödenmemesi için çek üzerine İİK 72/1 fıkrası gereğince davalı şirketin veya kötü niyetli üçüncü kişilerin karşılıksız kalan çeki icra yoluyla tahsil etmemeleri için çek üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulmasına, davalının dava konusu alacağın % 40'ından aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı tarafla yapılan sözlü anlaşma doğrultusunda verilen işi belirtilen nitelikte tam ve eksiksiz olarak yaptığını, taraflar arasında yazılı bir anlaşma olmadığını, müvekkilinin hiçbir peşinat almadan malzeme siparişlerini verdiğini ve işin yapımına başladığını, işin % 30'luk kısmının tamamlanması sonrasında davacının müvekkiline 100.000,00 TL'lik çek verdiğini, akabinde müvekkili tarafından davacıya 16/01/20... tarihli faturanın kesildiğini, işin tamamlanması ile davacı tarafa 30/04/20.... tarihli fatura kesilerek davacı tarafından müvekkiline toplamda 400.000,00 TL'lik çeklerin verildiğini, yapılan iş nedeniyle davacının idareden hak edişlerini tahsil ettiğini, işin gecikmesinde müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, davacının işin yapım süresi sona erdikten sonra müvekkiline müracaat ettiğini, davacının düzenlenen hak ediş raporları ile alacaklarını tahsil ettiğini, çekin vade tarihinde ve müvekkilinin çeki bankaya ibraz tarihinde davacının hesaplarında karşılığı bulunmadığını, çek bedelinden fazlasını bankaya depo ettiği iddialarının gerçek dışı olduğunu, dava konusu çekle ilgili menfi tespit davası açılabilmesi için dava şartlarının oluşmadığını, davayı kabul anlamına gelmemekle davacının müvekkiline borcu olmadığını ispat etmesi gerektiğini, davacının iddiasını ispat edemediğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.\t
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; \"... Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili müvekkilinin ... Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan ... Spor Tesisleri Peyzaj, Elektrik ve Sulama Sistemi Yapım İşinin yüklenicisi olduğunu, bu işin bir kısmının (çeşitli demir işleri, örgü teli yapılması, demir yüzeylere boya yapılması) davalı şirkete alt yüklenici olarak devredildiğini ve karşılığında 4 adet çek ile 400.000,00 TL ödeme yapıldığını, davalı şirketin kendisine verilen işleri eksik yaptığını bu nedenle idare tarafından bu işler kabul edilmeyeceğinden müvekkiline cezai işlem uygulanacağını, eksik iş nedeniyle davacı firmaya verilen 150.000,00 TL tutarındaki çek nedeniyle borçlu olmadıklarına dair karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili ise, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığını, sözlü yapılan anlaşma doğrultusunda müvekkilinin üzerine düşen edimleri eksiksiz yerine getirdiğini, bu nedenle davacının idareden hak edişlerini tahsil ettiğini beyan etmiştir.
Mahkememizce tarafların ticari defterleri ile ihale dosyası dosya arasına alınarak alanında uzman mali müşavir, inşaat mühendisi ve ihale uzmanından oluşan heyetten rapor alınmış ve düzenlenen raporda 1.245.000,00 TL tutar üzerinden sözleşmeye bağlanan iş ile ilgili davacı tarafa 1.220.379,51 TL ödeme yapıldığı ve yüklenici ile işveren arasında düzenlenen anlaşmaya göre 24.620,49 TL tutarında tenzilatlı imalat azalışı yapıldığı, davacının idareden bir alacağının kalmadığı gibi, yazılı olmayan sözleşmeye istinaden davalı tarafından yapılan işlerin eksiksiz tamamlandığı belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ve bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen rapor dikkate alındığında, davacı ve davalı arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığından ve ihale dosyasında yapılan anlaşma doğrultusunda ihale bedelinin tamamı ödendiğinden, davalının yüklendiği işi eksik bıraktığı hususu ispat edilememiştir. Dava konusu çekin bu sözleşme nedeniyle düzenlendiği tarafların kabulünde olduğundan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Davanın reddine,\" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili olduğu şirketin ... Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan ... Spor Tesisleri Peyzaj Elektrik ve Sulama Sistemleri Yapım İşini ihale şartnamesiyle aldığını, ihalede belirlenen ve yapılacak işlerden 40*40*2.5 mm galvaniz üzeri PVC kaplı fens örgü teli yapılması, lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması, demir yüzeylere iki kat antipas ve iki kat sentetik boya yapılması işi konusunda anlaşıldığını, bu anlaşma kapsamında müvekkili tarafından yapılacak iş karşılığında davalı şirkete ... Bankası Erzurum Şubesinin ... seri numaralı 18.01.20... tarihli 100,000,00 TL tutarında, ... Bankası Erzurum Şubesinin ...seri numaralı 30.01....tarihli 100,000,00 TL tutarında, .... Erzurum Şubesinin ... seri numaralı 28.02....tarihli 50,000,00 TL tutarında,....Erzurum Şubesinin ... seri numaralı 28.02....tarihli 150.000,00 TL tutarında olmak üzere toplamda 400.000,00 TL'lik 4 adet çekin verildiğini, davalı şirketin üstlendiği işi şartnameye uygun yapmadığı gibi işi yarıda bıraktığını, buna rağmen işi yapması için kendisine verilen çekleri iade etmediğini, yapılan tüm görüşme taleplerinin reddedildiğini ve karşılıksız kalan çekin müvekkili şirkete iade edilmediğini, müvekkili olduğu şirketin çek hesabında çekin karşılığını bulundurmasına rağmen bankaya verdiği ödememe emriyle çekin ödenmesinin durdurulduğunu, davalı şirketin çeki bankaya ödeme için sunduğunu, davalı şirketin üstlendiği işi hileli ve şartnameye aykırı malzeme kullanarak eksik yaptığını, bu eksik işlerin idare tarafından kabul edilmeyeceği gibi gecikme ve hatalı imalat sebebiyle müvekkili firmaya ceza öngörüleceğini, mahkemece yapılacak yargılama sonucu dava konusu çekin karşılıksız kaldığını ve davacı müvekkili şirketin... Erzurum Şubesinin ... seri numaralı 28.02....tarihli ve 150,000,00 TL'lik çekten dolayı borçlu olmadığının tespit edilmesi için Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinde davanın açıldığını ve davanın reddedildiğini belirterek verilen kararın kaldırılması istemiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme dosyasında davanın reddine karar verilmiş olup, ilgili karara bu yönüyle bir itirazlarının bulunmadığını, mahkeme kararında İİK. 72/4. maddesi gereğince tazminata hükmedilmemiş olup, bu sebeple karara karşı istinaf yoluna başvurduklarını, mahkeme kararında İİK 72/4. maddesi gereğince alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmemesinin hatalı olduğunu, menfi tespit ve istirdat davalarının İİK 72. maddesi ile hüküm altına alındığını, ilgili maddede menfi tespit davası açılması akabinde mahkemece teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceğinin belirtildiğini, ancak maddenin devamında davanın alacaklı lehine neticelenmesi halinde alacaklının alacağını geç almış olması sebebiyle doğan zararların yatırılan teminattan karşılanacağını, alacaklının uğradığı zararın aynı davada (menfi tespit davasında) takdir olunarak karara bağlanacağının belirtildiğini, davacı tarafça 07.06....tarihli dilekçe başlatılan Erzurum... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. sayılı icra takibinin tedbiren durdurulmasının talep edildiğini, bunun üzerine mahkemece 08.06....tarihli ara karar ile talebin kabul edilerek icra takibinin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini, yapılan yargılama sonucunda mahkemece verilen kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurulması ve davanın reddi ile birlikte müvekkili lehine İİK. 72/4 gereğince % 20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesi istemiyle istinaf talebinde bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;
Dava; eser sözleşmesine dayalı alacak nedeniyle düzenlenen çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile kötüniyet tazminatı talebine ilişkindir.
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiş, karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurularak kararın kaldırılması istenilmiştir.
Dosya kapsamında tarafların bildirmiş oldukları delilleri toplanılmış, ardından alanında uzman bilirkişilerden oluşan heyetten rapor aldırılmış, sunulan .../05/2023 havale tarihli raporda, davacı ...Müh. Müş. Mad. İnşaat Taah. Nakliye San ve Tic Ltd. Şti'nin, davalı olduğu ...İnşaat Malz. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti no'lu firmaya ait defter ve belgeler incelendiğinde 146.40 TL alacak bakiyesi verdiği, 30.04....tarihli çekin henüz ödenmediği, çeke konu olan ve davacı ile davalı tarafından mahkemeye sunulan dilekçe ve belgelerden anlaşıldığı üzere, davacı firma ile ... Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü arasında 14.09.2021 tarihinde düzenlenen ve 1.245.000,00 TL (KDV Hariç) tutar üzerinde sözleşmeye bağlanan işle ilgili olarak, idare tarafından 3 hak edişte toplam 1.220.379,51 TL (KDV Hariç) tutarında ödeme yapıldığı ve düzenlenen anlaşma tutanağına göre -24.620,49 TL (tenzilatlı) imalat azalışı yapıldığı, dolayısıyla davacının idareden bu işle ilgili olarak bir alacağı kalmadığı, dolayısıyla davalı ile davacı arasında yapılan şifahi sözleşmeye istinaden ... Spor Tesisleri Peyzaj, Elektrik ve Sulama sistemi yapım işine ait işlerin tamamlandığı şeklinde tespitler yapılmıştır.
1-) Davacı vekilinin istinaf taleplerinin değerlendirilmesinde; davacı vekili istinafında, davalı tarafın işi yarıda bıraktığını, bu nedenle davaya konu edilen 150.000,00 TL'lik çekle ilgili başlattığı takibin haksız olduğunu, davalının yapmadığı işlerden dolayı müvekkilinden hak ediş kesintisinin yapıldığını, bu hususun mahkemece göz önünde bulundurulmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.
Eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir. Davalı, işin sözleşmeler ve eklerine uygun olarak tamamlanıp teslim edildiğini savunmaktadır. Davacı ise, davalının işi şartnameye uygun yapmadığı gibi işi yarıda bıraktığını ileri sürmüştür. Davacının, iş terk edilerek işin eksik bırakıldığına dair yaptırdığı herhangi bir delil tespiti bulunmadığı gibi, sözleşme ayakta olduğuna göre, ayrıca aldırılan ve denetime uygun olarak hazırlandığı anlaşılan heyet raporunda da tespit edildiği üzere iş tamamlanmış olduğuna göre, işin sözleşme ilişkisi devam eden davalı yüklenici tarafından tamamlandığı kabul edilmelidir. Bu sebeplerle, mahkemece davanın reddine ilişkin verilen karar isabetli olup, davacı tarafın istinaf talepleri yerinde değildir (Yargıtay 6. HD'nin 2022/2327 E - 2023/2459 K sayılı kararı).
2-) Davalı vekilinin istinaf talebinin değerlendirilmesinde; Davalı vekili istinaf talebinde davanın reddine dair verilen karara yönelik itirazlarının bulunmadığını, ancak taraflarınca başlatılan icra takibinin, davacının talebi doğrultusunda teminat karşılığında mahkemece ihtiyati tedbir kararıyla durdurulduğunu, davanın reddine karar verilmiş olmasına rağmen mahkemenin İİK 72/4 maddesi gereği lehlerine tazminata hükmetmediğini, talebe bağlı olmadan tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın İİK 72/4 tazminatı yönünden kaldırılmasını talep etmiştir.
Mahkemece 08.06....tarihli ara kararla takibin % 15 teminat karşılığında durdurulması hususunda tedbir kararı verildiği ve tedbir kararının takip dosyasının ait olduğu Erzurum ... İcra Dairesinin 2022/...E sayılı dosyasında infaz edilerek takibin durdurulduğu anılan İcra Dairesinin dosya kapsamındaki 14.06....tarihli müzekkere cevabından anlaşılmaktadır. Somut olayda; İİK’nın 72/4. md. hükmü gereği, davalı-alacaklının yaptığı takip, alınan tedbir kararı ile durduğu halde davalı-alacaklının talebi olmasa dahi davalı lehine mahkemece re'sen % 20 tazminata hükmedilmesi gerekirken tazminata hükmedilmemiş olması isabetsizdir (Kapatılan Yargıtay 19. HD'nin 2014/3726 E - 2014/9182 K sayılı kararı).
Açıklanan nedenlerle; HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalı vekilinin istinaf talebine ilişkin Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A- Davacı vekilinin Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/265 Esas - 2023/749 Karar sayılı kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun HMK’nın 353-(1)/b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
B-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/265 Esas - 2023/749 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA;
Kaldırılan hükmün yerine geçmek üzere;
\"1-Davanın reddine,
2-İİK'nın 72/4 maddesi uyarınca takibin durdurulması nedeniyle alacaklının alacağına geç kavuşmasından ötürü alacağın % 20'si oranında 30.000,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
3-Harçlar kanunu uyarınca 615,40 TL karar ve ilam harcının peşin yatırılan 2.561,63 TL harçtan mahsubu ile bakiye fazla 1.946,23 TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan 195,30 TL posta gideri davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı ve davalı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,\" ŞEKLİNDE YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,
C-İstinaf başvurma harcı dışında istinaf karar harcı olarak alınan 269,85-TL harcın talep halinde davalıya iadesine,
Ç-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı taraftan alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin alınan 269,85TL'nin mahsubu ile eksik kalan 345,55TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
D-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
E-İstinaf aşamasında davalı tarafça yapılan 117,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
F-Karar tebliğinin Dairemizce, harç ikmali ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK 'nun 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 04.07.2025