T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2025/829 Esas
KARAR NO: 2025/1020
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 21/12/2023
NUMARASI: 2023/111 E. - 2023/291 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 10/07/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin uluslararası alanda tescilli ve koruma altındaki \"...\" kafe tasarım adlı mimari projenin ve bu projenin adını taşıyan markanın sahibi olduğunu, bu tasarımın İngiltere'de ... ödülünü kazandığını, müvekkilinin telif haklarına sahip olduğu mimari ve proje tasarımlarının kullanımı için .... SAN. TİC. LTD. ŞTİ ve franchise verdiği şubelerle anlaşma yaptığını, davalı ile ... arasında akdedilen Franchising Sözleşmesinin ... tarafından haklı nedenlerle feshedildiğini ve davalı aleyhine İstanbul Anadolu 1.FSHHM'nin 2023/92 Esas sayılı dava dosyasının açıldığını, müvekkili ile davalı arasında ticaret ilişkisi bulunmadığını, franchise sözleşmesi sona ermesine rağmen müvekkili tarafından tasarlanan ürün ve tasarım ile mimari projenin davalı tarafından kullanılmaya devam edilerek haksız kazanç sağlandığını, bu nedenlerle davalının müvekkile ait mimari proje ve tasarım ürünlerini izinsiz olarak kullanmaya devam etmesi, iltibas ve iktibas yaratması ve müvekkiline maddi ve manevi zarar vermesi nedeniyle davalının müvekkile ait mimari proje ve tasarım ürünlerini kullanmaya devam etmesi sebebiyle uğradığımız maddi zararlar ve haksız rekabet nedeniyle şimdilik 20.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline, hukuka aykırı durumun derhal ortadan kaldırılması, davalının müvekkiline ait mimari proje ve tasarım ürünlerini kullanmayı durdurmasına ve davanın kabulünü talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesi kararıyla; HMK'nun 114/1-ı maddesinde aynı davanın daha önce açılmış ve halen görülmekte olmaması dava şartı olarak sayılmış, HMK'nun 115/1. maddesinde ise dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılacağı, 114/2. maddesinde ise dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddedileceği düzenlenmiştir. Mahkememizin 2023/92 Esas sayılı davası bu dava ile konusunun ve taraflarının bu dava ile aynı olduğu, her iki davada davacıya ait mimarı proje ve tasarımların davalı tarafça izinsiz olarak kullanılması dolayısıyla davacının maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulduğu, her iki davada da hem önceki tecavüz hem de devam eden tecavüzler yönünden maddi ve manevi tazminat talebinin bulunduğu, her ne kadar davacı tarafça mimari proje hakkına tecavüz dolaysıyla huzurdaki davada talepte bulunulmuş ise de davacı ile davalı arasında akdin feshedildiği tarih olan 04.04.2023 tarihinden önce marka hakkına ilişkin lisans anlaşmasının bulunduğu , bu anlaşmada iş yerinde bulunan tüm marka kullanımlarının ve dekorasyonun lisans hakkının konusu olduğu, bu haliyle Mahkememizin 2023/92 Esas derdest dosyasında marka hakkına tecavüz dolaysıyla maddi ve manevi tazminat davası ikame edilmiş olduğu, az yukarıda açıklandığı üzere dekorasyon dolaysıyla varsa tecavüzün de marka hakkına tecavüz kapsamında değerlendirilmesinin yapılacağı dikkate alındığında aynı hukuki sebebe dayalı ve tarafları aynı olan ve netice ve talebi de aynı olan iki dava birlikte değerlendirildiğinde Mahkememizin 2023/92 Esas sayılı dava dosyası da derdest olduğu,\" şeklinde gerekçeleriyle Davanın HMK'nın 114/1-ı ve115/2 maddeleri uyarınca derdestlik nedeniyle USULDEN REDDİNE, şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili uluslararası alanda tescilli ve koruma altındaki \"...\" kafe tasarım adlı mimari projenin ve bu projenin adını taşıyan tasarımın telif hakları sahibi olduğunu, müvekkili mimari proje ve tasarımlarına sahip olduğunu 15 Ocak 2019 tarihinde .... San. Tic. Ltd. Şti'ye kesilen fatura ile kanıtladığını, müvekkili telif haklarına sahip olduğu mimari proje ve tasarımların kullanımı için ... San. Tic. Ltd. Şti ve franchise verdiği şubelerle anlaşma yaptığını, ... markası altında kullanılan tüm tasarım ögeleri ve dekorasyon konsepti, müvekkili şirkete ait olan telif haklarına tabi olduğunu, müvekkili ile davalı arasında bir ticaret ilişkisi bulunmadığını, ... projesi, 86 ayrı sayfadan oluştuğunu, tasarımı müvekkili tarafından yapıldığını, davalı söz konusu projeyi ve markayı izinsiz bir şekilde kullanmaya devam ettiğini, İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde 2023/92 Esas sayılı dava dosyasında alınan bilirkişi raporuyla bu durumun sabit olduğunu, davalı kötü niyetli olarak müvekkilinin marka ve imtiyaz sahibi olduğu mimari projeyi kullanmayı sürdürmekte ve haksız kazanç elde ettiğini, müvekkilinin maddi ve manevi zararının giderilemeyecek durumda olduğunu, davalının eylemlerinin iktibas ve iltibas yarattığını, haksız rekabete yol açtığını, bu durumun devam etmesinin müvekkilinin profesyonel itibarını zedeleme ve manevi distress oluşturma potansiyeli taşıdığını, davalı hakkında 24.05.2023 tarihinde İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 2023/131335 Soruşturma numaralı dosya üzerinden suç duyurusunda da bulunduklarını beyanla davalının eylemlerinin durdurulması için ... Sokak No... Kadıköy/İstanbul adresinde keşif yapılmasını ve davalının mimari proje ve yukarıda arz ettiğimiz mimari tasarımları başka bir işletme adı altında izinsiz kullanıp kullanmadığının belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yapılmasını, mahkemece verilen kararın kaldırılarak müvekkilin haklarını korumak adına davalının izinsiz kullanımının durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve davanın kabul edilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı ...Şirketinin tek ortağı olan ... aynı zamanda İstanbul 1. FSHH Mahkemesinin 2023/92 E sayılı davası ile müvekkiline aynı konuda husumet yönelten ... Şirketinin de ortağı ve yetkilisi olduğunu, davacının iddialarının asılsız olduğunu, davacının müvekkili şirket tarafından izinsiz kullanıldığını iddia ettiği mimari proje, ... ile müvekkili ... Şarküteri arasında daha evvel imzalanan 20.11.2018 Tarihli Franchise Sözleşmesi kapsamında işyerlerine uygulanan proje olduğunu, proje bedeli ödendiğini, davacının ot markasını çağrıştıran marka ayırt ediciliğini sağlayan bir uygulama ibare ve emtia yer almadığını, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davacının istinaf isteminin reddi ile mahkeme kararının onanmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, davacıya ait mimari proje ve tasarımların davalı tarafça izinsiz olarak kullanılması dolayısıyla davacının maddi ve manevi tazminat davasıdır. Davacı vekili tarafından, müvekkilinin uluslararası alanda tescilli ve koruma altındaki \"...\" kafe tasarım adlı mimari projenin ve bu projenin adını taşıyan markanın sahibi olduğunu, bu tasarımın İngilitere'de ... ödülünü kazandığını, müvekkilinin telif haklarına sahip olduğu mimari ve proje tasarımlarının kullanımı için ...SAN. TİC. LTD. ŞTİ ve franchise verdiği şubelerle anlaşma yaptığını, davalı ile ... arasında akdedilen Franchising Sözleşmesinin ...tarafından haklı nedenlerle feshedildiğini ve davalı aleyhine İstanbul Anadolu 1.FSHHM'nin 2023/92 Esas sayılı dava dosyasının açıldığını, müvekkili ile davalı arasında ticaret ilişkisi bulunmadığını, franchise sözleşmesi sona ermesine rağmen müvekkili tarafından tasarlanan ürün ve tasarım ile mimari projenin davalı tarafından kullanılmaya devam edilerek haksız kazanç sağlandığını, bu nedenlerle davalının müvekkile ait mimari proje ve tasarım ürünlerini izinsiz olarak kullanmaya devam etmesi, iltibas ve iktibas yaratması ve müvekkiline maddi ve manevi zarar vermesi nedeniyle davalının müvekkile ait mimari proje ve tasarım ürünlerini kullanmaya devam ettiğini ileri sürerek davanın kabulünü talep ve dava etmiştir. İstanbul Anadolu 1.FSHHM nin 07/05/2024 gün, 2023/92 esas, 2024/125 karar sayılı dosyasında; davacının ... Sanayi Ve Ticaret LTD. ,davalıların ... Şarküteri Ve Turizm İşletmeleri Ltd şirketi ve... olduğu ve mahkemece davanın reddine karar verildiği görülmüştür. Mahkemece, Mahkemenin 2023/92 Esas sayılı dava dosyasında davanın derdest olduğundan bahisle davanın derdestlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir. HMK'nun 114/1-ı maddesinde aynı davanın daha önce açılmış ve halen görülmekte olmaması dava şartı olarak sayılmış, HMK'nun 115/1. maddesinde ise dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılacağı, 114/2. maddesinde ise dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddedileceği düzenlenmiştir. Mahkemece her ne kadar davanın derdestlik nedeni ile reddine karar verilmiş ise de, İstanbul Anadolu 1.FSHHM nin 2023/92 esas sayılı dosyasında davacının farklı olduğu ve davalılardan ...'in istinafa konu kararda yer almadığı ve mahkemenin 2023/92 esas sayılı dosyasında talebin markaya dayalı olduğu, istinafa konu kararda ise mimari proje ve tasarımdan kaynaklı talebin bulunduğu, her iki davada talep sonuçlarının birbirinden farklı ve tarafların kısmen farklı olması sebebi ile derdestlikten bahsedilemeyeceğinden mahkemece davanın derdestlik nedeni ile dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilen karar yerinde değildir. Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacının vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 21/12/2023 tarih, 2023/111 E. 2023/291 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 10/07/2025