T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2025/519 Esas
KARAR NO\t: 2025/516
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ\t: 21/07/2025
KARAR TARİHİ\t: 22/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan dosya üzeri incelemesi sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 21.07.2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının ...Tic. A.Ş.; ...Şubesi’nin ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ...seri numaralı 162.000,00 TL tutarındaki 31.09.2025 tarihli çekin keşidecisi ve zilyedi konumunda iken, işbu, '... Şti.' namına yazılı çeki, şirket sahibi ...'a gönderilmek üzere, 12.07.2025 tarihinde, ... Şubesi'nden, ...'ın, '...' adresine gönderilmek üzere, kargoya teslim edildiğini, çekin kaybolduğunu, açıklanan bu nedenlerle; dava konusu çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda piyasaya sürülmesi ihtimali bulunduğunu, davacının dava konusu çekleri ticari ilişki içerisinde olduğu şirketlere teslim edilmek üzere kaşeleyip imzaladığını, açıklanan bu nedenlerle; davacının hak kaybına uğramaması adına 6102 sayılı TTK'nın 818/1 maddesinin atfıyla 757. Maddesi uyarınca söz konusu çeklerin ibraz edene ödenmemesi adına ödeme yasağı kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER: Tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE: Dava, zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir.
Davanın hasımsız olması ve taraf teşkilinin gerekmediği anlaşılmakla Mahkememizce tensiben karar verilmiş, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı ve keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu, HMK.nun 138. maddesi uyarınca dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verilebileceği anlaşılmakla Anayasanın 141/son ve HMK.nun 30. maddelerinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi gereği dosya üzerinden karar verilmiştir.
Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır.
Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmaktadır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarih, ... Esas ve... Karar sayılı ilamı).
Nitekim benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14/09/2015 tarih, ... Esas ve ...Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; \"...Davaya konu çeklerin boş çek yapraklarından ibaret olmakla, boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptalinin talep edilemeyeceği, TTK 781/1. maddesinde belirtilen ibareleri içermediğinin dava dilekçesi kapsamından anlaşıldığı, ayrıca davacının olsa olsa keşideci olabileceği, keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma yetkisi olmadığından davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddin karar verilmesi..\" gerektiği anlaşılmakla davanın HMK madde 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın HMK madde 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacının yokluğunda verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.22/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır