T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2025/218 Esas
KARAR NO\t: 2025/610
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ\t: 21/03/2025
KARAR TARİHİ\t: 08/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; \"
\" Müvekkil, ticari alışverişte bulunduğu ... tarafından, müvekkil ...'a teslim edilmiş olan çek müvekkil tarafından kaybedilmiştir. Kayıp edilen çek, müvekkil tarafından tüm aramalara rağmen hiçbir şekilde bulunamamaktadır. İvedilikle işlem yapılarak çekin kötü niyetli üçüncü şahıslar tarafından tahsilinin önlenmesini talep ediyoruz. Çeke ilişkin bedellerin üçüncü şahıslar tarafından tahsili halinde müvekkil telafisi güç zararlara uğrayacak olup, çekin bankaya ibrazı halinde, hesapta karşılığının bulunması halinde tahsilinin, karşılıklarının bulunmaması halinde de karşılıksız kaşesinin vurulmasının önlenmesi için öncelikle ve ivedilikle ödeme yasağı kararı verilmesini talep ediyoruz.
Öncelikle ve ivedilikle müvekkilin telafisi güç zararlara uğramaması amacı ile yukarıda bilgileri yazılı çekin bankaya ibrazı halinde, hesapta karşılığının bulunması halinde tahsilinin, karşılığının bulunmaması halinde de karşılıksız kaşesinin vurulmasının önlenmesi yönünde ödeme yasağı kararı verilmesini, Yapılacak yargılama neticesinde mezkûr çekin iptaline karar verilmesini..\" talep ve dava etmiştir.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
Dava konusu çek ile ilgili TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile TTK'nun 762 maddesi uyarınca ... Ticaret Sicil Gazetesi'nde 7'şer gün ara ile 3 defa ilan yapılmasına, ilana ilişkin müzekkerenin elden takibi hususunda davacıya yetki verilmesine, ilan masrafının davacı tarafından karşılanmasına karar verilmiştir.
İlanın yaptırıldığına dair makbuzun dosyaya ibrazından sonra TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile TTK'nun 757 maddesi uyarınca ödeme yasağı talebinin %15 teminatla kabulü ile çek bedelinin başkalarına ödenmesinin yasaklanmasına, bu konuda ilgili banka şubesine müzekkere yazılmasına, karar verilmiştir.
İlgili banka şubesine müzekkere yazılarak; Çek koçanının ve çek hesabının kime ait olduğunun, Çekin ibraz edilip edilmediğinin, şayet ibraz edilmiş ise veya ibraz edilir ise ibraz tarihi, ibraz edenin isim ve adresinin, Çeki ibraz edenlerin çek aslı ile birlikte mahkememize müracaatlarının sağlanmasının istenmesine karar verilmiştir.
Davacı tarafça çekin görüntüsünün sunulmadığı anlaşılmakla, davacı vekiline dava konusu çekin hamili olup olmadığı husunda beyanda bulunmak, çekin hamili ise buna dair gerekli bilgi ve belgeleri sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut delil durumuna göre karara çıkacağının ihtarına karar verilmiştir.
... Bankası'nın 11/04/2025 tarihli müzekkere cevabı üzerine dosya yeniden ele alınarak incelenmiştir.
Davacı vekiline dava konusu çeki ibraz eden ...'ya (Tckn:...) karşı istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceği hususunun ihtarına karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; keşidecisi ... LTD. ŞTİ. olan,...bank ...Şubesi'ne ait, 24/03/2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 1.000.000,00 TL bedelli çek vasfındaki kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.
İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesinin ...Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere \"... Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır. TTK düzenlemesine göre; yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli; istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine karar verilmelidir. Hasımsız şekilde açılan çek iptali davasına çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut değildir...\".
Çek ile ilgili ödeme yasağı konulmasının talep edildiği, teminat karşılığında talebin kabul edildiği, yargılama sırasında Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde 3 kez ilan yapıldığı görülmüştür.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818/1-s bendi delaletiyle uygulanması gereken aynı Kanun’un 757. maddesine göre, “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.”
Türk Ticaret Kanunu’nun 761. maddesine göre, “Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir. Süre, vadesi gelen poliçeler hakkında birinci ilan gününden, vadesi gelmiyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren işler.”
Türk Ticaret Kanunu’nun 762. maddesine göre, “Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.”
Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesine göre de, “Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verir.”.
Mahkememizce ...'a cekin ibraz edilip edilmediği sorulmuş, ...'ın 03/04/2025 tarihli müzekkere cevabında \"... tarih ...sayılı yazınıza istinaden ... seri numaralı, 24/03/2025 tarihli 1.000.000,00TL tutarlı hakkında yapılan araştırma tamamlanmış olup, İlgili çek, 24.03.2025 tarihinde ... tarafından takas aracılığı ile sorgulanmış olup takasta 76-ÖDEME YASAĞI KONULMUŞ ÇEK kodu ile işlem görmüştür\" yönünde cevap verilmiş; mahkememizce... Bankasına çeki ibraz edenin bilgileri için müzekkere yazılmış, bankanın...tarihli müzekkere ile \"İlgili çek ... hesap numaralı ... (TCKN/VKN: ... ) tarafından bankamız aracılığı ile 24/03/2025 tarihinde takas merkezince karşı bankaya ibraz edilmiş olup; Mahkeme Ödeme Yasağı işlem görmüştür.\" yönünde cevap verildiği görülmüştür. Mahkememizin 17/06/2025 tarihli ara kararı ile davacı vekiline dava konusu çeki ibraz eden ..'ya (Tckn:...) karşı istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddine karar verileceği hususunun ihtarına karar verilmiş; ara karar davacı vekiline tebliğ edilmiş, davacı vekili tarafından ara kararın gereği yerine getirilmemiştir.
Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır. Yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Nitekim TTK sistematiği ve Yargıtay içtihatları da bu yöndedir. İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut olmayıp, ancak anılan usul gereğince hareket etme olanağı bulunmaktadır. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi istenen dava konusu çekin ilgili bankaya ibraz edildiği, davacı tarafın çeki ibraz eden son hamile karşı istirdat davası açmadığı anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından tekrar alınmasına yer olmadığına,
3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan 150.000,00TL teminatın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
5-Mahkememizin 24/03/2025 tarihli ödeme yasağı konulmasına dair ihtiyati tedbirin karar kesinleştiğinde kaldırılmasına, bu hususta ilgili bankaya müzekkere yazılmasına,
6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tarafların yokluğunda karar verildi. 08/07/2025
Katip ...
¸E-imzalıdır
Hakim ...
¸E-imzalıdır