T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/708 Esas
KARAR NO: 2025/978
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/03/2025
NUMARASI: 2022/676 Esas, 2025/194 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 14/07/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından müvekkilinin aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı Dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu (çek) ile takip yapıldığını, İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/1251 d.iş sayılı kararı ile müvekkilinin üzerine kayıtlı araç, tapu ve bankalardaki hak ve alacaklarına ihtiyati haciz yapıldığını, takibe konu çekin üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmadığı ve sahte olduğu, icra dosyasına ve ihtiyati haciz dosyasına davalı banka tarafından çek suretinden ve gelen icra ödeme emri ekindeki çek suretinden görüldüğü üzere, ihtiyati haciz isteyen ... Bankası AŞ'nin çekte cirosunun olmadığını, çekteki davalının cirosunun, bankaya ibrazdan sonra atılmış kaşe ve imzadan ibaret olduğunu bildirip, tüm bu açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas Sayılı dosyası ile müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi, İİK 72/5 gereği davalının haksız ve kötü niyetli takibi nedeni ile %40 tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu çeki müvekkilinin bankaya ibraz ettiğini, söz konusu çekin karşılıksız çıkması üzerine, ilgili çekin keşidecisi, lehdarı ve önceki ciranta aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü takibe geçildiği, halihazırda davacı tarafından, müvekkiline başlatılan menfi tespit davası ile de aynı minvalde itiraz ve iddialarını yinelemekte ancak, somut bir delil ve belge sunamadığını, davanın reddine karar verilmesini, davacının İİK 72/4 maddesi uyarınca %20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \"....Somut olayda taraflar arasında mahkememizde açılan menfi tespit davası dışında, İstanbul 36. İHM’nin 2022/407 Esas sayılı dosyası ile aynı mahkemenin 2022/415 Esas dosyaları bulunmaktadır. İmza itirazına ilişkin 2022/407 Esas sayılı dosyada davacının imza itirazının kabul edildiği ve takibin durduğu, kararın istinaf incelemesinde olduğu görülmüştür. Takip konusu çekin kambiyo vasfına yapılan itiraza ilişkin 2022/415 Esas sayılı dosyada ise, davanın kabulüne karar verilmiş ve takip iptal edilmiş ve bu hüküm kesinleşmiştir. Dava konusu takibin davacı borçlu yönünden iptal edilmesi ile birlikte eldeki menfi tespit davası da konusuz kalmıştır. Konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Yargılama giderleri yönünden sorumluluğun değerlendirilmesinde ise, davalının takip başlatmakta yetkili hamil olmaması sebebiyle haklı olmadığı kanaatiyle, hem davalının takip başlatmakta hakkı bulunmaması hem de davacının imza itirazının kabul edilmiş olması sebebiyle davacının davasını açmakta haklı olduğu anlaşıldığından yargılama giderlerinden davalının sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Esas hakkında karar verilmediğinden, fer’i nitelikteki tazminat taleplerinin de reddine karar verilmiştir. -Davanın konusuz kalması sebebiyle, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, -Tarafların tazminat taleplerinin reddine, \" Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf isteminde özetle; Bir kambiyo senedine bağlı olan borçcun soyut, mücerret borç olduğunu, müvekkilinin iyiniyetli hamil olup çekin doğuş sebebini bilmekle yükümlü olmadığını,Takibe konu çekte ibraz işleminin müvekkili banka tarafından yapıldığını, çekte lehine ciro yapılan kişinin gösterilmesinin zorunlu olmadığını, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağını, Hamilin tüm cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmakla yükümlü olmadığını, ... A.Ş. İle müvekkili banka arasında genel ticari kredi sözleşmesi imzalandığını, ... Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin çeki müvekkili bankaya ciro ederek teslim ettiğini, takip konusu çekin davacı lehdarın temlik cirosu ile ... A.Ş. 'ye geçtigi, bu şirketin cirosu ile çekin davalı müvekkil ... Bankası Başakşehir şubesine geçtiği, ... Bankası Başakşehir Şubesinin çeki muhatap bankaya ibraz ettigi, çekin karsılıgının bulunmaması nedeniyle altına muhatap bankaya vekâleten karsılıksız olduguna iliskin şerh yazılarak islem tamamlandığını, Çeki bankaya ibraz eden hamilin Çek Kanunu'nun 5. maddesinde zikredilen imzayı atmamıs olması, ona bu sıfatını kaybettirmeyeceğini; basvuru hakkını kullanıp çek bedelini tahsil etmedigi veya çeki senette imzası bulunmayan bir üçüncü kisiye devretmedigi, kısacası çeki elinde bulundurdugu sürece yetkili/meşru hamil sıfatını muhafaza edeceğini, müvekkili banka tarafından atılan ciro sunulan suretlerden de görüleceğini, Takibe konu çeki ... Sanayi ve Ticaret A.Ş'den temlik cirosu ile devralan ... Bankası Başakşehir Şubesinin aynı zamanda muhatap banka durumunda olmadıgından ve çek müvekkili banka tarafından ibraz edildiginden, takip yapan müvekkili bankanın yetkili hamil oldugunun kabulü ile davanın reddi gerektiğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/12-337 E. 2019/1176 karar sayılı ilamının dikkate alınması gerektiğini, Davacı vekili son beyanında, mail ve telefon yolu ile çekin sahte olduğunu bildirdiğini, yine de çekin takibe konulduğunu beyan etmiş ise de bu yönde bir ihtar olmadığını, İmzaya itirazın halen sonuçlanmadığını, mahkemenin bekletici mesele yapmadığını,Davacı vekili davanın konusuz kaldığını beyan etse de icra hukuku yargılaması ile huzurdaki genel hukuk yargılamasının aynı nitelikte olmayacağını, Ayrıca İstanbul 36. İcra Hukuk Mahkemesi 2022/407 Esas sayılı imza incelemesine ilişkin dosya kesinleşmediğini, ilgili dosyada eksik inceleme ile tüm yetkililer yönünden imza örnekleri alınmadan eksik ve yetersiz değerlendirme yapıldığını, Çek aslı da ilgili dosyada olduğu beyan edilmekle, dosyanın kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, Mahkemenin genel mahkeme olup, konusuz kalma kararını usuli yargılama yapan icra mahkemesi kararına dayandırdığını, kabul anlamına gelmemek kaydı ile takibe ve dava açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili banka yönünden yargılama yapılması gerektiğini, bu anlamda davanın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceğini, Her halükarda müvekkili banka aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilemeyeceğini, Neticeten kararın kaldırılarak davacının davasının reddi ile İİK md 72/4 uyarınca %20'den aşağı olmamak kaydı ile tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE Davacı davalı bankanın yetkili hamil olmadığı, çekteki ciranta imzasının eli ürünü olmadığını ileri sürerek menfi tespit kararı verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince davanın konusuz kaldığı gerekçesi ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekili istinafında müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, çekin müvekkili tarafından ibraz edildiğini ileri sürmüştür. Dosyadaki çek suretleri incelendiğinde; keşidecinin ...ŞTİ, lehtar- 1.cirantanın ...ŞTİ 2.cirantanın ...AŞ olduğu, ...AŞ tarafından beyaz ciro yoluyla davalı bankaya devredildiği, çeklerin bu suretle hamili olan banka bankalararası takas odaları aracılığı ile elektronik ortamda çekleri muhatap banka olan ... bank'a ibraz edildiği, çeklerin karşılığının bulunmaması nedeniyle altına muhatap bankaya vekaleten karşılıksız olduğuna ilişkin kaydın dercedildiği, çekin diğer suretinde ise ibraz şerhi ile ...AŞ cirosu arasında davalı bankanın cirosunun yer aldığı görülmüştür.Davalı bankanın davaya konu çeki ...AŞ’den beyaz ciro yoluyla devralarak çeklerin hamili olduğu, çekin ibraz şerhinin öncesine ciro eklenmesinin davalının yetkili hamil konumunu etkilemeyeceği, ciro silsilesinde görünürde kopukluğun da bulunmadığı dikkate alındığında davalının yetkili hamil olduğu kabul edilerek delillerin değerlendirilmesi gerekirken aksi yönde karar verilmesi yerinde görülmemiştir. (Aynı yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2020/12-643 Esas, 2022/1494 Karar sayılı, 10/11/2022 Tarihli ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin, 2016/6468Esas, 2016/7340 Karar sayılı, 19.09.2016 Tarihli ilamı; Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2016/5391 Esas, 2016/7314 Karar sayılı, 19.09.2016 Tarihli ilamı, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2014/10053 Esas, 2014/12556 Karar sayılı, 28.04.2014 Tarihli ilamı ) Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında İstanbul 36.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2022/415 Esas, 2024/73 Karar sayılı dosyasının da tartışılması gereklidir. İlgili dosyada davalı bankanın yetkili hamil olmadığı gerekçesi ile şikayetin kabulü ile takibin durdurulmasına karar verilmiş ve karar kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmiş ise de; icra hukuk mahkemesi dar yetkili mahkeme olup ilgili kararı maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğinden esasa etkili görülmemiştir.Davalı vekili, mahkemenin genel mahkeme olduğunu, icra hukuk mahkemesinin kararına dayalı olarak davanın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceğini, mahkemece herhangi bir rapor alınmadığını, icra hukuk mahkemesinde alınan raporun yetersiz olduğunu, kararın da kesinleşmediğini ileri sürerek kararı bu yönlerden de istinaf etmiştir. Dosyanın incelenmesinde; ilk derece mahkemesince imza incelemesine ilişkin herhangi bir bilirkişi raporu alınmadığı, bekletici mesele yapılan icra hukuk mahkemesi dosyasının kesinleşmediği, keza davalı vekilinin icra hukuk mahkemesindeki raporun eksik incelemeye dayalı olduğunu ileri sürdüğü dikkate alındığında mahkemece davacının imza inkarı üzerinde durularak menfi tespit istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf istemi de yerinde bulunmuştur. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf istemlerinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre sair istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, 2-İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/03/2025 tarih, 2022/676 Esas, 2025/194 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalıya iadesine, 5-İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 270TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.953,10TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, -Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 60TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına, 6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.14/07/2025