T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1138
KARAR NO: 2025/748
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI: 2021/476 Esas 2024/397 Karar
KARAR TARİHİ: 25/04/2024
DAVA: Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 25/06/2025
KARAR YAZMATARİHİ : 26/06/2025
Taraflar arasında görülen dava sonucu ilk derece mahkemesince verilen hükme yönelik süresi içinde istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine gönderilen dosyanın yapılan incelemesi sonucunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müteahhit Şirket'in, Kayseri ... İlçesi ... Mah. ... Cad. ... ada ... parsel No:... adresindeki taşınmaz üzerinde bir yapının müteahhitliğini üstlendiğini, bu inşaatın elektrik işleri için davalı ... ile 09/05/2019 tarihli taşeronluk akdi kurduklarını, buna göre B+Z+6 katın elektrik işlerinin projeye uygun şekilde malzemeli ve işçilik fiyatı KDV dahil 155.000,00-TL olarak belirlendiğini, davacı tarafça davalıya çeşitli ödemeler yapıldığını, işin 2020 yılı Eylül ayında teslimi konusunda anlaşıldığını, aynı zamanda 155.000,00-TL bedelin ne şekilde değerlendirileceği, ilave işlerin bu bedele dahil edileceği vs teknik ve usul işlerinin akitte belirtildiğini, davalının sözleşmede belirlenmiş son tarihte işi teslim etmediğini, işin sadece %17,7'lik kısmını tamamladığını, bu tamamlanan kısmın da projeye uygun olarak tamamlanmadığını, bu hali ile işi teslim ettiğini, Kayseri 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/23 D.iş sayılı dosyası ile rapor alındığını, davalı tarafça davacı aleyhine kötü niyetli olarak Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası icra takibi başlatıldığını, bu durum karşısında davacının işi vaktinde teslim edebilmek için bu işi yeni bir taşerona verdiğini, alınan bilirkişi raporuna göre sözleşmeye konu işin %17,7'lik kısmının tamamlandığını, 27.587,70-TL lik bedele denk gelen kısmının tamamlandığını, davalının usul ve fen kurallarına uygun hareket etmediğinin tespit edildiğini beyanla, bu nedenlerle davalı tarafça başlatılan icra takibinin kaldırılmasını, %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, davacının davalıya sadece 3.231,32-TL borçlu olduğunun tespitini, icra takibinin iptalini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, cevap dilekçesinde; davaya dayanak yapılan bilirkişi raporundaki hesaplamada esas alınan birim fiyatların düşük miktarlarda alınmış olup 2021 yılındaki rayiç değerler esas alınarak hesaplama yapılmadığını, söz konusu inşaatta yapılan imalat bedellerinin; 2020 ve önceki yıllara ait birim fiyatları dikkate alınarak, malzemelerin kullanım miktarı ve türleri değerlendirilmeden üstünkörü hesaplandığını, ayrıca bilirkişi raporuyla hakkaniyetli bir sonuca ulaşabilmek için hesaplamanın, somut uyuşmazlığın her yönünü kapsayan bir araştırma ve inceleme neticesinde yapılması gerekirken bilirkişi raporunda yüzeysel, yeterli değerlendirme ve inceleme yapılmaksızın hesaplama yapıldığından söz konusu rapor hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, raporda boş boru döşemesinin miktarı 5000 metre olarak eksik miktar üzerinden yapıldığını, zira müvekkilince yapılan boş boru döşemesi miktarının 7000 metre olduğunu, yine bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada, sözleşmede belirtilen ve müvekkilince yapılan telefon ve diyafon tesisatlarının malzeme ve birim fiyatlarının hesaplanmadığını, bu sebeplerle söz konusu bilirkişi incelemesinin, yeterli, objektif verilerle desteklenen ve hukuki uyuşmazlığın esası hakkında karar vermeye yardımcı olacak nitelikte olmadığından hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, cevap dilekçeleri ekinde sunmuş oldukları ... Pursantaj Yüzdeleri başlıklı evraktan da görüleceği üzere yapılan işin oranına göre müvekkilinin alması gereken bedelin, 47.727,00 TL olduğunu, söz konusu raporun delil olarak kullanılması mümkün olmadığını, icra takibinden de görüleceği üzere müvekkilinin davacıdan alacağı ferileriyle birlikte 57.304,28 TL olup davacı tarafça beyan edilen ödemelerin müvekkilinin bakiye alacağı için fatura kestiği tarihten önce olduğunu, davacının ödediğini beyan ettiği çek bedeli ve elden alındığını iddia ettiği miktar, müvekkiline olan borcunun cüzi bir kısmı olup kalan borç için müvekkili tarafından takip başlatıldığını, ayrıca davacının farklı tarihlerde ödediğini beyan ettiği 9.356,38 TL tutarındaki miktarın da müvekkiline ödenmediğini, nitekim davacı tarafta buna ilişkin de herhangi bir evrak veya banka dekontu dosyaya sunmadığını, yapılan işin oranına göre müvekkilinin alması gereken bedelin, 38.351,68-TL olduğunu, söz konusu alacağın sadece asıl alacak miktarından ibaret olup, ferileriyle birlikte 57.304,28 TL olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini ve %20 kötü niyet tazminatı talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Mahkemece; \"tarafların ortak tanığının beyanına göre işin %40'ının davalının tamamladığı, Kayseri 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/23 D.İş sayılı tespit dosyası kapsamında 03/05/2021 tarihli rapora göre işlerin %17,7'sinin tamamlandığı, imalat bedeli toplamının 27.587,70-TL olduğu, borulamanın bazı mahallerde fen ve sanat kurallarına uyulmayarak dik ya da yatay döşendiğinin tespit edildiği, mahkemece alınan raporda ise davalı tarafından yapılan iş bedelinin 30.572,70-TL olduğu ve imalat yüzdesinin %19,72 olduğu, kalan elektrik imalatının kim tarafından tamamlandığı hususunda bir tespit yapılamamakla birlikte mahkemece bu konuda davacının beyanına itibar edilmesi gerektiği ve dolayısıyla kalan eksik işleri davacının davalı dışında başkaca yüklenicilere piyasa koşulları çerçevesinde yaptırdığı ve tamamladığı, keşif tarihi itibariyle bütün elektrik imalatlarının tamamlandığı anlaşılmış olup bu işlere ilişkin davalı tarafından 10.000,00-TL bedelli çek ve 5.000,00-TL nakdin kısmi ödeme olarak davacıdan teslim alındığı, davacının ticari defter ve belgelerinde davalıdan alacaklı olduğuna dair bir kayıt bulunmamakla birlikte davacının davalıya borçlu olduğuna dair kayıt da bulunmadığı, davalının ticari defterlerinin işletme hesabı esasına göre tutulması nedeniyle taraflar arasındaki alacak ve borç ilişkisine dair yeterli delil sunmadığı anlaşılmaktadır\" şeklindeki gerekçe ile;
Davanın kısmen kabulü ile; Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu 09/05/2019 tarihli sözleşme ve bu sözleşmeye konu 14/08/2018 tarih ve 4.956,00-TL bedelli, 17/08/2018 tarih 4.101,00-TL bedelli, 09/10/20250 tarih 2.596,00-TL bedelli, 09/08/2019 tarih 14.998,00-TL bedelli 02/10/2020 tarih 3.658,00-TL bedelli, 25/09/2020 tarih 4.295,00-TL bedelli, 30/09/2020 tarih 4.802,00-TL bedelli, 15/09/2020 tarih 4.082,00-TL bedelli 11/09/2020 tarih 4.560,00-TL bedelli faturalar nedeniyle ve icra takibinden dolayı davacının davalıya 35.120,36-TL asıl alacak ve 7.334,5-TL işlemiş faiz yönünden borçlu olmadığının tespitine, 2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,\" karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından düzenlenen ve Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... E. sayılı icra takip dosyasına dayanak edilen faturalar, takip talebi ile birlikte davacıya tebliğ edildiğini, davacının takip dayanağı olan faturalara itiraz etmemesi sonucunda kesinleştiğini,
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce, davacı tarafından kendi tasarruf alanında, yargılama dışında, uyuşmazlıktan ve taraflar arasındaki sözleşmeden bağımsız olarak yaptırılan tek yanlı tespitin eksik ve hatalı olarak hükme esas alınmasıyla kesinleşen faturaların hukuka açıkça aykırı şekilde göz ardı edildiğini,
İçerikleri kabul edilerek kesinleşen faturalar kapsamındaki mal ve hizmetlerin \"... pursantaj yüzdeleri\" başlıklı sözleşme kapsamındaki evraktan işleri hangi oranda karşıladığının sabit olduğunu,
Davacı tarafından 56.438,13-TL bedel üzerinden ikame edilen davada 42.454,86-TL üzerinden kabul kararı verildiğini, dolayısıyla davanın kabul oranının %75,22 TL olduğunu, ancak mahkemece yargılama giderleri açısından karar verilirken dava %91,57 oranında kabul edilmiş gibi hesaplama yapıldığını, aynı husus kapsamında vekalet ücretleri de hatalı olarak tespit edildiğini beyanla, kararın kaldırılmasını, davanın reddini, davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;
Dava, üst yüklenici olan davacı ile alt yüklenici olan davalı arasında yapılan elektrik işlerine ilişkin eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacı, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmektedir.
Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlu ... LTD aleyhine 46.261,40-TL üzerinden icra takibi yapılmış, borca itiraz nedeniyle takip durmuştur.
Davacı tanığı ... geçen yıl bilirkişi raporu tutulduktan sonra işi kendilerinin devraldığını, bütün boruların döşenmiş olduğunu, görevli dairesi ve bodrum katın kablosunun çekilmiş olduğunu, diğer onsekiz dairenin sadece TV kablosunun çekilmiş olduğunu, başka bir şey olmadığını, iş yüzdesini bilmediğini, yarım kalan işi kendilerinin devam ettiğini beyan etmiştir. Davacı ve davalının ortak tanığı ... davalı firmayla birlikte çalıştığını, kendisinin yardımcı olduğunu, davacının davalıya 10-15 bin TL civarında ödeme yaptığını, çek verdiğini hatırladığını, bunun üzerine davalının kendisi oradayken işlerini eksiksiz şekilde tamamladığını, davacı firma sahibinin yurtdışına gitmeden önce ödeme yapacağını söylediğini ancak ödeme yapmadan gittiğini, inşaatın iki yıl kadar boş beklediğini, o ara hırsızlık olayları olmuş olabileceğini beyan etmiştir.
Mahkemece yapılan keşif ile dava konusu işin tamamlanmış olduğu, bina sakinlerinin yapıyı kullandığı tespit edilmiştir.
Mahkemece Kayseri 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2001/23 D.İş sayılı tespit dosyası kapsamında alınan rapora göre, işlerin %17,7'lik kısmının tamamlandığını, imalat bedeli toplamının 27.587,70-TL olduğu, mahkemece yapılan keşifte ise iş bedelinin 30.572,70-TL, imalat yüzdesinin %19,72 olduğu, davalı tarafından 10.000,00-TL bedelli çek ile 5.000,00-TL nakdi ödeme yapıldığı, icra takibinden dolayı davacının davalıya 35.120,36-TL asıl alacak ve 7.334,50-TL işlemiş faiz bakımından borçlu olmadığının tespitine karar verildiği görülmekte ise de, taraflar arasındaki sözleşme götürü bedelli eser sözleşmesi olup iş bedelinin TBK'nun 480. maddesine uygun olarak hesaplanmadığı görülmektedir.
Mahkemece hükme esas alınan değişik iş dosyasında düzenlenen bilirkişi raporunda yapılan işin yüzdelik oranı tespit edilmiş olmayıp düzenlenen raporda, yapılan işin bedeli ile sözleşme bedeli birbirine oranlanarak %17,7'lik oran elde edilmiş, mahkemece hükme esas alınan 20.12.2022 tarihli raporda da değişik iş dosyasındaki tespit esas alınarak oran belirlenmiş olup yapılan inceleme yasaya ve ilgili içtihatlara uygun değildir.
6098 sayılı TBK'nın 480. maddesinde düzenlenen götürü bedelli sözleşmede, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorundadır. Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir. Bu şekilde belirlenen iş bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen iş bedeli alacağının tahsilini isteyebilir. Sözleşme dışı iş kalemlerine ilişkin istemlerde ise, yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiç bedellerine göre hesaplama yapılarak iş bedelinin bulunması gerekir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2020/2407 Esas, 2020/3033 Karar sayılı ilamı).
Somut olayda taraflar arasındaki eser sözleşmesinde bedel toplam 155.000,00-TL olarak kararlaştırıldığından götürü bedelli olup, iş bedelinin tamamı ödenmediğinden kararlaştırılan işin eksik ve kusurlar dikkate alınıp düşülmek suretiyle yapılan imalâtın, işin tamamına göre fiziki oranı tespit edilip bu oranın götürü bedele uygulanarak hak edilen bedelin hesaplanması ve bunun kanıtlanan ödemelerle karşılaştırılarak iş sahibi davacının borcu bulunup bulunmadığının belirlemesi gerekirken bu hususta değerlendirme ve hesaplama içermeyen bilirkişi raporu hükme esas alınarak hüküm kurulması usule ve yasaya aykırı olduğundan davalı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmüştür.
Yukarıda açıklandığı üzere davanın çözümü için esaslı deliller toplanıp değerlendirilmemiş olmakla mahkemece eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a.6. maddesi gereğince hükmün kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M:Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 25.04.2024 gün ve 2021/476 E. 2024/397 K sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın yeniden yargılama yapılarak karar verilmek üzere kararı veren İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf kanun yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde yatırana iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-İstinaf kanun yoluna başvuranın yaptığı istinaf giderlerinin kararın niteliği gereği İlk Derece Mahkemesinde yeniden yapılacak yargılamada dikkate alınmasına,
7-Kararın taraflara Mahkemesince tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nun 353/1-a.6. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 25/06/2025