T.C. SAKARYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1667 - 2025/1396
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2024/1667
KARAR NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2025/1396
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 23/05/2024
NUMARASI\t: 2022/997 Esas - 2024/312 Karar
İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVALI\t: ...
VEKİLLERİ\t: Av...
\t Av...
İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVALI\t: ANADOLU ANONİM TÜRK SİGORTA ŞİRKETİ
VEKİLİ\t: Av...
İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVALI\t: 5S OTOMOTİV İMALAT SAN. VE TİC. A.Ş.\t
VEKİLLERİ\t: Av...
DAVACI\t: ...
VEKİLİ\t: Av...
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
BAŞVURU TARİHİ\t: 05.06.2024 - 20.06.2024
İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ: 08.10.2024
KARAR TARİHİ\t: 09.07.2025
YAZIM TARİHİ\t: 09.07.2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ\t:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya ait Toyota Rav4 marka ... İsviçre plakalı aracın 02.07.2022 tarihinde Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketinde ... poliçe no ile sigortalanan, ... sevk ve idaresindeki, 5S Otomotiv servis Yedek Parça İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ... plakalı araçla trafik kazasına karıştığını ve kaza sonrasında davacının aracının kullanılamaz hale geldiğini ve perte çıktığını, kazada ... plakalı aracın sürücüsününü asli kusurlu, davacının ise kusurunun olmadığını, davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi tarafından aracın pert bedeline ilişkin olarak davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığını, gerçekleşen kaza sonrasında davacının ikametinin bulunduğu İsviçre ülkesine geri dönene kadar 76 gün araç kiralamak zorunda kaldığını 57.000,61 TL araç kiralama bedeli ödediğini belirterek ... plakalı aracın pert olması sebebiyle zarar miktarının tam ve kesin olarak belirlenebilmesine müteakip talep arttırımında bulunmak üzere şimdilik 1.000 TL pert total bedelinin tüm davalılardan, (davalı sigorta şirketinden sigorta limitleri aşılmamak üzere) şimdilik 1.000,00 TL araç mahrumiyet bedeline ilişkin maddi tazminatın davalı ... ile 5S otomotiv servis yedek parça ithalat ihracat San. Ve Tic. Ltd. Ştiden müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini talep etmiştir.
Davalı 5S Otomotiv ... Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan ... plakalı aracın kaza anını da kapsar şekilde davalı ...'a kiralandığını, bu nedenle davalının araç işleten sıfatına haiz bulunmadığını, dava tarihinde aracı işletenin davalı olmadığını, aracı kiralayan ... olduğundan davalı şirket hakkında husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, davanın yetkili ve görevli mahkemede açılamadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesi tarafından davanın kabulü ile, 140.240,00 TL pert hasar bedeli tazminatının davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve 06.10.2022 tarihinden itibaren başlayacak diğer davalılar ... ve 5S Otomotiv Servis Yedek Parça İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden kaza tarihi olan 02.07.2022 tarihinden itibaren başlayacak yasal faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, 7.500,00 TL araçtan mahrum kalma zararının kaza tarihi olan 02.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılar ... ve 5S Otomotiv Servis Yedek Parça İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine dair karar verilmiştir.
Yerel mahkemenin bu kararına karşı davalı vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davalı 5S Otomotiv ... Vekili istinaf dilekçesinde; davacı tarafın 15.02.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda davacının zararının 139,672,00 TL olarak belirlenmesine rağmen davacı taraf 17.04.2024 tarihli ıslah dilekçesinde araç hasar bedelini 1.000,00 TL'den 139.240,00 TL ıslah ederek 140.240,00-TL'ye çıkardığını, dayanaksız bir biçimde 140.240,00 TL'e dava değerini ıslah ettiğini, ıslahın hatalı olduğunu, davacı tarafın yine ıslah dilekçesi ile dava türünü değiştirerek hasar bedeli talep ettiğini ve mahkemenin hatalı bir biçimde hasar pert bedeli talebine karar verdiğini, mahkemenin kararından hasar bedeline mi yoksa pert bedeline mi hükmedildiği anlaşılmadığını, hasar ile pert bedeli birbirinden tamamen farklı alacaklar olduklarını, işbu dava dosyasında sovtaj bedeli de hesaplanmadığı ve pert bedelinden indirilmediği için davacı tarafın sebepsiz zenginleşmesine yol açıldığını, kazaya karışan aracın davalı ...'a kiralandığını, meydana gelen trafik kazasında diğer davalı ...'ın kusursuz olduğunu, kusurlu olması durumunda da KTK'ya göre işleten sıfatı olmayan davalı şirketin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, davaya bakmakla görevli Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan davanın görev yönünden de reddi gerektiğini, dosyada bulunan ATK raporunun hatalı olduğunu, kazada davacı tarafın %100 kusurlu olduğunu, ATK raporunun sadece kırmızı ışığı ve KTT raporunun baz alarak bir inceleme yaptığını, eksik inceleme sebebi ile kusur raporu hatalı olduğunu, KTT tespit tutanağından bağımsız olarak bir inceleme yapılmadığını, meydana gelen kazadaki eylemler ile kaza arasındaki illiyet bağı incelenmeden tespit yapıldığını, dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek, illiyet bağı yönünden de dosyanın incelenmesi gerektiğini, kaza mahallinde keşif yapılmadan rapor düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğunu, günümüz teknolojisinde Google, Apple ve Yandex gibi uygulamalar sayesinde, tüm dünya 3D şeklinde haritalandırıldığını, keşif yapılmayacaksa bile, olay yerinin 3D fotoğraflarla belgelenmesi ve incelenmesi zaruri olduğunu, olay yerindeki Güvenlik Ve Mobese Kameralarının İncelenmesi Gerektiğini, dava dosyasındaki bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, raporların hem kendi içerisinde hemde kök raporla çeliştiğini, dosyadaki raporlada bilirkişi aynı bilirkişi olmasına rağmen, iki raporun birbirinden tamamen farklı olduğunu, dava dosyasında ki bilirkişi raporları arasında ki çelişkinin giderilmesi için dosyanın alanında uzman yeni bir bilirkişiye tevdi edilmesi gerektiğini, davacı tarafa ait aracın pert olmasının hukuken mümkün olmadığını, aracın pert sayılması için onarım masraflarının aracın değerini aşması zorunlu olduğunu, bilirkişilerce aracın sovtaj bedelinin belirlenmediğini, dosyaya Sakarya Gümrük Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazısı ile davaya konu aracın davacı tarafından gümrük müdürlüğüne terk edildiğini ve ihale ile 435.000 TL'ye satıldığını ve 14.08.2023 tarihinde alıcısına teslim edildiğinin bildirildiğini, davacı tarafından aracın sebebsiz yere gümrüğe terk edildiğini, davacı tarafın aracını gümrüğe terk etmesinin kendi kusuru ve kabahati olduğunu, aracın sovtaj bedelini temin etmesi mümkün iken aracı terk ettiği için Gümrük Müdürlüğünden herhangi bir bedel alamamasının davacının kendi kusuru olduğunu, davacının pert bedelini Gümrük Müdürlüğünden ya da Hazineden talep etmesi gerektiğini, davacıya ait aracın çok eski bir araç olduğunu ve bu kadar yüksek hasar bedeli çıkmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda 17 yaşında olan bir aracın daha önceki kazalarının araştırılmadan, kazalarına dair net bir bilgi edilinmeden, aracın rayiç değeri ve pert bedelini saptamanın mümkün olmadığını, tramer kayıtlarının celbi gerektiğini, kanun gereği hesaplama yapılırken iskonto indiriminin de yapılması gerektiğini, yine hasar bedelinin KDV olmadan hesaplanması gerektiğini, davacı tarafın KDV taleplerinin reddine karar verilmesini talep ettiklerini belirterek yerel mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tDavalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerekirken Asliye Ticaret Mahkemesi'nde karara bağlandığını, ATK raporunun yüzeysel hazırlandığını, davacı tarafın dilekçesinde ek olarak sunduğunu belirttiği kaza fotoğraflarının eksik olduğunu ve emniyetten kaza yeri ile ilgili mobese ile çevre dükkanlardan güvenlik kamerası araştırması istenilmediğini, bilirkişi raporunun kaza tespit tutanağı dikkat alınarak yapıldığını, dosyada keşif yapılmadığını, ATK raporu dayanağı kaza tespit tutanağı anlatım şekli ve çizime bakıldığında olayı net idrak edemediklerini, davacı tarafın 17.04.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile dava türünü değiştirerek hasar bedeli talep ettiğini, mahkemenin de hatalı bir biçimde hasar pert bedeli talebine karar verildiğini, mahkeme kararından hasar bedeline mi yoksa pert bedeline mi hükmedildiği anlaşılmadığını, davaya konu aracın, tamir edilip kullanılabilir olarak tespit edildiğini, ancak davacının, kendi isteğiyle aracı perte ayırmak istediğini, dosyada alınan bilirkişi raporlarının birbirinden farklı olduğunu ve hesaplanan değerin 2005 model arabaya göre çok fazla olduğunu, aracın daha önce karışmış olduğu kazaların incelenmesi ve aracın tramer kaydının dosyaya dahil edilmesi gerektiğini, mahkeme tarafından taleplerin hiçbirinin kabul etmediğini ve kurumlardan bilgiler toplanmadığını, aracın onarım masrafları aracın değerinin çok çok altında olduğundan aracın pert olma ihtimalinin olmadığını, dava konusu aracın 435.000,00 TL'ye Gümrük Müdürlüğünce satıldığını, davacının neden hala bu bedeli talep etmediğini anlamadıklarını, mahkeme tarafından bunun kuruma sorulması gerektiğini, aracın sahibinin kendi isteğiyle aracı pert ettiğini, bedelin kendilerinden istenmesinin hukuka ve ahlaka aykırı olduğunu, davanın yanlış ıslah edildiğini, ıslah değerinin bilirkişi raporundan fazla olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Anadolu Anonim Türk A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından alınan raporda ve dosyada alınan kök raporda davacıya ait aracın tamirinin ekonomik olduğunun tespit edildiğini, buna rağmen pert total uygulanmasının doğru olmadığını, kaldı ki bilirkişi raporunda 139.672 TL gerçek zarar tespit edilmesine rağmen 140.240,00-TL üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, davayı kabul etmemekle birlikte araca pert işlemi yapılması halinde, trafikten çekme belgesinin iletilmesi gerektiğini, çekme belgeli ruhsat fotokopisinin dosya içerisine eklenmeden hüküm kurulmaması gerektiğini, Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçlarla İlgili Mevzuata Aykırı Uygulamaların Önlenmesi Hakkında Genelge(2020/3) ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.2. Tazminat ve Giderlerin Ödenmesi maddesinin 2.3. fıkrası ile Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının 3.3.2. Tazminatın Hesabı ve Ödenmesi bendinin 3.3.2.2. alt bendine göre işlemlerin yürütülmesi gerektiğini, kaldı ki davacı tarafın aracının pert olma durumu söz konusu olsa dahi; aracın sovtaj bedelinin kaza tarihi itibariyle piyasa rayici dikkate alınarak bilirkişi tarafından tespiti gerektiğini, davaya konu aracın gümrük tarafından satıldığından davalı şirketin bu bedelden sorumlu olmadığını, husumetin Gümrük Müdürlüğüne yöneltilmesi gerektiğini, davalı şirketçe sigortalanmış aracın dava konusu olayda kusuru bulunmadığını, bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, maddi hasarlı trafik kazasından kaynaklı araç hasarı ve araç kiralama bedeli istemine ilişkindir.
Somut olayda, 02.07.2022 tarihinde, davacıya ait araçla davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı oldukları aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının aracı hasar görmüştür.
Eldeki davanın davalılardan Sigorta Şirketi yönünden, sigorta poliçesinden kaynaklandığı, sigorta kitabından kaynaklı uyuşmazlığın TTK 4.maddesi gereğince mutlak ticari dava kapsamında ele alınıp değerlendirilmesi gerektiği, özel yetkinin sirayeti ilkesi gereğince, davalılardan sigorta şirketi yönünden Ticaret Mahkemesinin görevli olması nedeni ile tüm davalılar bakımından da Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğundan göreve yönelik istinaf istemi yerinde görülmemiştir. Ayrıca HMK 16. Maddesi uyarınca haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi olarak ilk derece mahkemesi yetkilidir.
Kaza sonrası düzenlenen kaza tespit tutanağında sadece kazaya karışan davalı sürücüye kural ihlali verilmiştir. Mahkemece ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan raporda da davacı sürücü kusursuz bulunmuş, kazanın oluşumunda davalı sürücünün % 100 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir. Davacının kırmızı ışıkta beklediği sırada davalı sürücünün davacı sürücünün aracına arkadan çarptığı dikkate alındığında, olayın oluş şekline göre mahkemece davalı sürücünün % 100 kusurlu, davacı sürücünün kusursuz kabulü heyetimizce de yerinde bulunduğundan davalılar vekillerinin bu husustaki istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir.
Ancak Davalı 5 S Otomotiv... LTD. ŞTİ vekili cevap dilekçesinde uzun süreli kiralama sebebiyle işleten sıfatının bulunmadığını aracın işleteninin kiracı ... olduğunu ileri sürmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85/I.maddesinde, işletenin hukuki sorumluluğu düzenlenmiş, anılan Kanun'un 3.maddesi ile işletenin tanımı yapılmıştır. Buna göre işleten; \"Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışla alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görünen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.\" şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin son cümlesinde ise; “Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde sorumluluk kapsamı açıklanmıştır.
Mahkemece bu hususta yeterli araştırma yapılmadığı ve gerekçeli kararda bu hususun tartışılmadığı anlaşılmıştır. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.
İlk derece mahkemesinin taraflar arasında uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığı, aracın fiilen teslim edilip edilmediği, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde işletennin ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalı 5 S Otomotiv... LTD. ŞTİ.'nin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve hatalı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması dairemizce H.M.K'nun 353/1-a-6 maddesi kapsamında değerlendirildiğinden diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. \t
\t
H Ü K Ü M\t\t: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalılar vekillerinin istinaf başvurularının KABULÜ İLE, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 23.05.2024 tarih ve 2022/997 Esas, 2024/312 sayılı kararının HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Peşin alınan istinaf karar harcının istek halinde yatıranlara iadesine,
4-Tarafların istinaf başvurusu için yaptığı giderlerin esas hakkında verilecek kararda değerlendirilmesine,
5-Harcanmayan istinaf gider avanslarının yatıranlara iadesine,
6- Sakarya 1.İcra Dairesinin 2024/6652 sayılı dosyasına davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi tarafından sunulan Türkiye Halk Bankası Terazidere şubesi 03.07.2024 tarih ... seri nolu 285.000 TL bedelli teminat mektubunun, davalı 5 S Otomotiv... A.Ş tarafından sunulan Akbank Balgat şubesine ait 27.06.2024 tarih ... seri nolu 272.135.33 TL bedelli teminat mektubunun ve davalı ... tarafından yatırılan 264.959,02 TL nakit teminatın İİK'nun 36. maddesi uyarınca talepleri halinde yatıran taraflara İADESİNE,
7-Karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 09.07.2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
*İşbu evrak 5070 sayılı Kanunun 5. Maddesi gereğince Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır*