T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1875 Esas
KARAR NO: 2025/928 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 22/11/2022
NUMARASI: 2021/447 E. - 2022/836 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 02/07/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin alacağını tahsili amacıyla borçlu davalı aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile genel haciz yoluyla takip başlatılmış ise de; haksız ve kötü niyetli olarak davalı tarafından borca ve tüm ferilerine itiraz edildiğini, ...'a ait ... seri numaralı, 11/12/2017 keşide tarihli, 24.500,00 TL bedelli, takibe konu çekin davalı tarafından keşide edildiğini, müvekkilinin söz konusu çekte ibrazdan önce ciranta olarak yer aldığını, yetkili hamil olduğunu, çekin yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edildiğini, fakat ibraz edilen çekin 23.090,00 TL karşılığının çıkmadığını, çekin 11.12.2017 tarihinde karşılıksız olduğunun arkasına vurulan kaşe ile sabit olduğunu, işbu çekin ibraz tarihinden itibaren 3 yıl geçmiş olup, çek vasfını kaybetmiş ise de davalı haksızca sebepsiz zenginleştiğinden taraflarınca genel haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, davalı keşidecinin, çekin karşılığını bankada bulundurmadığından müvekkilinin alacağını tahsil edemediğini ve zarara uğradığını, davalının, sebepsiz zenginleşmiş olup aksini ispatlamakla mükellef olduğunu, davalı tarafından icra dosyasına itirazda bulunulduğunu, itirazında müvekkiline herhangi bir borcunun olmadığının beyan edildiğini, davalı-borçlu yanın itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini, bunun üzerine taraflarınca arabuluculuk başvurusunda bulunulmuş ise de, tüm görüşmeler sonucunda tarafların anlaşamadığını, davalı-borçlu yanın itirazında haksız ve kötü niyetli olduğunu, bu sebeple davalının itirazının iptaline ve kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi gerektiğini belirterek, davalı borçlunun sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle itirazının iptaline, ayrıca söz konusu alacak likit alacak olduğundan alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra-inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldığı halde davaya cevap vermediği görülmüştür.
MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/11/2022 tarihli 2021/447 E. - 2022/836K. sayılı kararıyla; \"...Somut olayda da; davacı taraf alacağın varlığını tespit için mahkemece istenen ticari defter ve belgelerini mahkemeye ibraz etmiştir. Davalı taraf, davaya cevap vermemiş, ticari defter ve belgelerini de mahkemece yapılan çağrıya rağmen ibraz etmemiştir. Davacı tarafça ispata yarar bilgi ve belgeleri dosyaya sunamadığı ve dosyada mevcut deliller kapsamında yargılama yapılarak karar verileceği sabit olduğundan alacaklı olduğunu iddia eden dosyamız davacısının iddiasını ispat edememiş olduğu...\" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; TTK'nun 732. maddesi uyarınca ispat yükünün davalıda olduğunu, davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispatlaması gerektiğini,Çekin müvekkiline davalıya yaptığı işin karşılığında taraflar arasındaki anlaşma uyarınca verildiğini, davalının müvekkilini borcunu ödeyeceğine dair sürekli oyalaması nedeniyle kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapılamadığını, TBK'nın 818/1-m maddesi uyarınca müvekkilinin sebepsiz zenginleşme nedeniyle çeki icra takibine konu ettiğini,Çekin adi yazılı belge olarak kabulü halinde dahi müvekkilinin alacağına karine oluşturduğunu, tanık ve yemin deliline dayanmalarına rağmen yerel mahkemece delillerinin toplanmadığını,Davalı vekilinin son celsede vekaletname sunduğunu, ancak duruşmaya katılmadığını, davayı davalı asilin takip ettiğini, buna rağmen davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, arz ve izah ettikleri ve resen dikkate alınacak gerekçelerle, istinaf başvurularının kabulüne, yerel mahkemenin 21/02/2017 tarih ve 2015/410 Esas, 2017/42 Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; alacaklının davacı ..., borçluların ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ... oldukları, 23.090,00 TL çek bedeli, 6.661,30 TL % 9 Değişen Oranlarda Adi Kanuni Faizi olmak üzere toplam 29.751,30 TL alacak için 24/02/2021 tarihinde ilamsız icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 16/03/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlu tarafından 23/03/2021 tarihinde itiraz edildiği, itirazın iptali davasının 1 yıllık yasal süre içerisinde açıldığı, takip dayanağının 24.500,00 TL bedelli çek olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Takip dayanağı çek örneği incelendiğinde; ... Maltepe Şubesi’nin ... seri numaralı, 11/12/2017 keşide tarihli, 24.500,00 TL bedelli çek olduğu, lehtarının ... San. ve Tic. Ltd. Şirketi, keşidecinin ... olduğu, çekin arkasında sırasıyla ... San. ve Tic. Ltd. Şirketi, ..., ... San. ve Tic. A.Ş.'nin cirolarının olduğu, çekin bankaya 11 aralık 2017 tarihinde ibraz edildiği, karşılıksız olduğunun çekin arkasına yazıldığı tespit edilmiştir.İlk derece mahkemesince mali müşavir bilirkişiden alınan 22/07/2022 tarihli raporunda; \"...1.Dosyaya sunulan tüm delillerin incelendiği, çekin arka yüzünde yer alan davacı ...’ nın vergi mükellefiyetinin olmadığı, 2. İncelemek üzere davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ... Yapı İnş ... n.olu yevmiye defteri sayfasının fotokopisinde çekin kayıtlı olduğu ancak 2017-2018 yılı BA-BS formlarında çekin lehtarı ... adına mal ve hizmet bildiriminin olmadığı, 3.İncelemek üzere davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ...’nın mizanın incelendiği ciro kısmında ismi yer almayan ...’nın çekle ilişkisinin anlaşılamadığı, 4. ... Yapının her ne kadar çeki kayıtlarına işlese de ... ile ticari ilişkisi BA-BS formlarında mal ve hizmet bildirimi olmadığı için tespit edilmediği, 5. ... ile ... arasında çekten kaynaklı ticari ilişki tespit edilmediği, 6. ... ile ... YAPI arasında çekten kaynaklı ticari ilişki tespit edilmediği, 7. Çek bedelinden kalan 23.090 TL ve 6.661,30 TL işlemiş faiz talebinin, Çekin hukuki durumu takdir ve değerlemesi Sayın Mahkemenize bırakıldığı...\" tespitinde bulunmuştur.
G E R E K Ç E: Dava, itirazın iptali davasıdır.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili tanıklarının dinlenmediğini belirterek istinaf talebinde bulunmuşsa da, HMK’nın 201/1. maddesi uyarınca davaya konu çek bedeline göre davacı alacaklı olduğunu tanıkla ispat edemeyeceğinden, Mahkemece davacının tanıklarının dinlenmemesinde usule aykırılık yoktur.Davacı vekilinin diğer istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; davacı davasını sebepsiz zenginleşmeye dayandırdığını açıkça dava dilekçesinde belirtmiş, kararı da bu nedenle istinaf etmiştir. TTK’nın 818/1-m maddesi uyarınca çekler için de uygulanması gereken TTK’nın 732/1. maddesinde \"zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenim veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.\" düzenlemesi mevcuttur.Süresinde ibraz edilmeyen çekle ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilirse de, taraflar arasında temel ilişki varsa, alacaklı bu çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanabilir ve alacağını her türlü delille kanıtlayabilir. Temel ilişki bulunmaması halinde ise; hamilin TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak keşideci hakkında alacak talebinde bulunmasının mümkündür. Somut olayda davalının, dava konusu çekin keşidecisi olduğu, davacının ise çeke ciro yolu ile hamil olduğu tespit edilmekle, TTK'nın 732. maddesi çerçevesinde hamil süresinde ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak keşideci hakkında sebepsiz zenginleşme davası açabilir. Bu davada ispat yükü keşidecide davalıda olup, sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlaması gerekir.Ancak; Mahkemece sebepsiz zenginleşme dava sebebine ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadan, bu konuda Mahkeme kararında bir gerekçeye yer verilmeden, eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Bu nedenle; davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kaldırma gerekçesine göre davacının diğer istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, kararda belirtildiği şekilde yargılamaya devam edilmesi için dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 22/11/2022 tarihli 2021/447 E. - 2022/836 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,2-Yukarıdaki gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya devam olunmak üzere dosyanın, karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-İstinaf talebi kabul edildiğinden, istinaf peşin harcının talebi halinde davacı tarafa iadesine,4-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi'nce verilecek nihai karar ile birlikte değerlendirilmesine, 5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 02/07/2025 tarihinde HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.