T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1316
KARAR NO: 2025/674
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 25/05/2023
NUMARASI: 2021/512 Esas - 2023/458 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/05/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, taraflar arasında ...'ın maliki olduğu Kayseri ili, Kocasinan İlçesi, ... Mahallesi'nden kain ve tapuda ... Ada, ... Parsel sayıda kayıtlı taşınmaz üzerinde ... lehine, 20/06/2002 tarih ... yevmiye numarası ile 15 yıl geçerli olmak üzere akdedilen intifa hakkının sona erdirilmesi hususunda 18/09/2010 tarihli fesih protokolü akdedildiğini, davalı taraf adına keşide edilen Kayseri ... Noterliğinin 05/06/2012 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarında söz konusu fesih protokolünün davalı tarafından akdedildiği ikrar edildiğini, ancak ivaz bedelinin fesih protokolünde belirtilen tutar olamayacağı, işlememiş döneme ilişkin ivaz bedeli olarak 112.560,00 TL'yi kabul ettiklerini belirterek bu tutarın 01/06/2012 tarihinde müvekkil şirkete ödendiği bildirildiğini, müvekkilin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından fesih protokolüne konu ivaz bedeli ve faizinin tahsili için davalı aleyhine icra takibi yapıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, davalının işlememiş döneme isabet intifa ivazını iade edeceğine dair fesih protokolündeki açık kabulüne ve daha önce söz konusu tutarın tahsili için başlatılan icra dosyasına yaptığı itiraz dilekçesindeki beyanı ile protokolde ki imzanın kendisine ait olduğunu kabul etmesine rağmen icra takibine itiraz etmesinin açıkça hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, açıklanan bu nedenlerle; davalı borçlu şirketin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın 165.297,47 USD asıl alacak ve 52.594,86 USD işlemiş faiz olmak üzere 217.892,33 USD yönünden iptali ile takibin devamını, davalının 217.892,33 USD'nin %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle,dava konusu alacak bakımından zamanaşımı süresi dolduğunu, davaya konu alacak sözleşmeden kaynaklandığı iddia edildiğinden ve 18/09/2010 tarihli fesih protokolüne dayandırıldığından icra takip tarihinde ve açılan işbu davada zamanaşımı süresi geçtiğini, dava konusu hakkında ilk davanın İstanbul 28. ATM'ne açıldığını, 28 ATM 2011/210 Esas, 2012/24 karar sayısı ile görevsizlik kararı ile görevli Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiğini, açılan bu dava ile konusu ve tarafları aynı olduğunu, Kayseri'ye gönderilen davada erken açılan davanın reddine karar verildiğini, iş bu davanın da yetkisiz mahkeme de açıldığını, görevli mahkemenin Kayseri Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davalı icra takibine itirazında haklı olduğunu, davacı her defasında aynı neden, göstererek değişik miktarlarda dava açarak istemde bulunduğunu, davacı aynı konu ile ilgili daha önce reddedilen davada 391.912,00 TL talepte bulunulduğunu, ancak bu defa açtığı dava da 217.892,33 USD ve icra inkar tazminatı talebinde bulunduğunu, icra takibinde ise 304.166,25 USD isteminde bulunduğunu, itiraza konu icra takibinde 200.000 USD ile 104.166,25 USD toplam 304.166,25 USD isteminde bulunduğunu, alacağın aynı nedene dayandırdığını, ancak bu davada erken açıldığı için reddedilen Kayseri 1 ATM de görülen davanın devamı olduğunu, davacı bahsi geçen önce ki davada ise toplam 391.912,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte şirkete ödenmesini dava ettiğini, bu alacağın içinde intifa hakkının kalan süreye isabet eden kısmının güncelleştirilmiş miktarı, akaryakıt istasyonunun faaliyetinin geliştirilmesinde kullanılmak üzere verilen prim, yatırım destek vs teşvik bedellerinin işlememiş süreye tekabül eden kısmının güncelleştirilmiş miktarı, akaryakıt istasyonundaki yatırımların işlememiş süreye tekabül eden kısmının güncelleştirilmiş miktarı yer aldığını, davacı şirket tarafından vazgeçme ile intifanın kaldırılmasının ardından 26/01/2011 tarihli ve fatura müvekkil davalıya gönderildiğini, 409.584,37 TL bedel yazıldığını, fatura açıklamasında fek bedeli olarak belirtildiğini, ... tarafından 26/01/2011 tarihli intifa fek bedeli faturası düzenlendiğini, KDV dahil 409.584,37 TL 20/06/2002 tarihli ve 15 yıllık intifanın fek bedeli olarak belirtildiğini, davacının alacağını dayandırdığı fesih protokolünün geçerli bir sözleşme olmadığını, yeni sözleşme yapılacağı inancıyla ön protokol aşamasında kalmış bir sözleşme olduğunu, açıklanan bu nedenlerle; yetki yönünden yaptıkları itirazların kabul edilmesini, mahkemenin yetkisizlik kararı vermesini, dava konusunun görüşülmesi için dosyanın yetkili ve görevli Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini, dava zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığından zamanaşımı süresi dolduğundan davanın öncelikle zamanaşımı yönünden reddini, taraflar arasındaki sözleşmenin rekabet kurulu kararı gereğince sona erdiğinden taşınmazın üzerindeki intifa hakkının davacı tarafından kaldırıldığından müvekkillerin sözleşme şartlarını aynen yerine getirmiş olduğundan davacının sözleşmeye dayanan bir alacağı bulunmadığından davanın esastan reddini, davalı icra takibine itirazında haklı olduğundan davacının icra inkar tazminatının reddini ve davacı talebinde haksız ve kötü niyetli olduğundan İİK 67. Maddesi gereğince %20 tazminatın davacıdan tahsilini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; ''Davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasına konu alacağa yönelik itirazının; 164.342,98 USD asıl alacak, 52.594,86 USD takip tarihine kadar işlemiş faiz olmak üzere toplam 216.937,84 USD bakımından iptali ile takibin belirtilen miktarlar üzerinden takip talebinde yazılı şartlarla devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, İİK md. 67/2 uyarınca alacak likit ve itiraz haksız olduğundan takip tarihindeki USD kuru üzerinden belirlenecek alacağın TL karşılığı % 20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,'' karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacı lehine % 20 inkar tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının değerlendirilmediğini, tüm itirazlarına rağmen yeterli inceleme ve araştırmayı içermeyen denetime elverişli olmayan ve akaryakıt işinden anlayan bir bilirkişiyi içermeyen bilirkişi heyetinden alınan rapor hükme dayanak yapıldığını, bilirkişiler somut olay çerçevesinde sözleşmeleri inceleyerek beyanda bulunmak yerine genel kurallara dayanarak sonuca gitmiş olup sözleşmenin yapılması sırasında davalının iradesinin sakatlandığını, davalının davacıya göre zayıf durumda bulunması davacı tarafından kullanıldığını, bilirkişi heyetinin içerisinde akaryakıt sektöründen anlayan bir bilirkişide bulunması gerektiğini, konu akaryakıt piyasası ile ilgili olduğundan ve uzmanlık gerektirdiğinden mali müşavir bilirkişi ile hukukçu bilirkişinin yanında akaryakıt sektöründen anlayan bir bilirkişinin de heyette bulunması gerektiğini, sözleşmeleri bir bütün olarak taraflar arasındaki ilişkiyi, bayinin güçsüz durumunun değerlendirilmesi gerektiğini, rekabet kurulu tarafından alınan kararla tarafların aralarındaki ilişkinin sona erdiğini, intifa hakkının feshedilen önceki sözleşmeye ilişkin verildiğini, intifaya ilişkin resmi senette intifa bedelinin (tl) olduğu ve feshedilen önceki sözleşme gereği intifa hakkının kullanılmayan süresine ilişkin davacıya havale edilen ve davacı tarafından kabul edilen 112.560 TL değerlendirmesi gerektiğini, yeterli inceleme araştırma ürünü ve denetlenebilir raporun verilmesi gerektiğini, protokolünün 2/1. maddesi, davalının iradesi dışında davacı tarafından hazırlanarak protokole konulmuş olduğundan TBK 21. vd. maddeleri gereğince geçersiz olduğunu, intifa bedeli olarak resmi senette 302.400,00 TL gösterilmiş olması, intifa bedelinin kullanılmayan kısmına ilişkin 112.560,00 TL davacıya havale edilmiş ve kabul edilmiş olması, bu miktarın davacı defterlerinde yer alıp almadığı, yer alıyorsa ne adla yer aldığı konusunda bilirkişilerin beyanda bulunmamış olması ve kısmi ödeme sayılarak faizden indirim yapmalarının yasaya aykırı olması karşısında;davalının kendi iradesi ile yeni bir bedeli hem de USD olarak kabul ederek imza atması kendisini borçlu duruma düşürmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğundan fesih protokolündeki 210.000,00 USD ödeneceğine ilişkin düzenlemenin; sözleşmenin bu maddesinin davalının iradesi dışında yazıldığının kabulü ile yok sayılması gerektiğini, beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava fesih protokolü uyarınca alacağın tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş,karara karşı davalı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Davalı vekili 28/06/2024 tarihli dilekçesinde özetle; İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 22/03/2024 tarih ve E:2024/114 - K:2024/219 karar sayılı kararı ile iptal edildiğinden istinaf incelemesine konu mahkeme kararının kaldırılarak karar verilmesine yer olmadığına ve yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesine talep etmiştir.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip fesih protokolü uyarınca 304.166,25 USD 'nin tahsili iste istemiyle icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Uyap'tan talep edilen inceleme izni üzerine yapılan inceleme soncunda İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 22/03/2024 .tarih ve E:2024/114-K:2024/219 karar sayılı kararı ile takibe konu yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmediği gerekçesiyle İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının İİK 58/3 maddesi uyarınca iptaline ilişkin verilen kararının tarafların istinaf kanun yoluna başvurmaması üzerine 16/04/2024 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.Takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmemiştir. Ancak, yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası’nın gerek takip talepnamesinde gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasaca zorunlu kılınmıştır. Kamu düzeni ile ilgili bulunan bu hususun mahkemece re’sen gözönüne alınması gerekir (HGK’nun 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E, 1999/301 K. sayılı kararı).HMK 331 maddesi hükmü uyarınca davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde Hakim davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hüküm eder.Somut olayda ilk derece ilk derce mahkemesince karar verildikten sonra eldeki davaya konu icra takibinin iptaline ilişkin kararın kesinleşmesi üzerine davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, icra takibinin takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmemesi nedeniyle iptal edilmiş olup, itirazın iptali davalarında usulüne uygun bir icra takibinin bulunması dava şartı olmasına göre davanın açıldığı tarihte usulüne uygun açılmış bir icra takibi bulunmadığından dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekli davada dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi 7/2 maddesi uyarınca davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.Açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; istinafa konu ilk derece mahkemesinin kararının HMK.'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA; 2-Konusu kalmayan davanın ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 3-Alınması gereken 615,40-TL harcın, davacı tarafından yatırılan 19.526,91-TL karar ve ilam harcından mahsubu ile fazla alınan 18.911, 51-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacıya iadesine,4-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yapılan masraf bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,6-Davalı kendisi vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 8-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nın 333. maddesi gereğince yatıran tarafa iadesine,9-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları yönünden; a-Davalı vekili tarafından yatırılan istinaf karar harcının, istemi halinde kendisine iadesine, b-Davalı tarafından yapılan istinaf yasa yoluna başvuru harcı 738,00-TL ile posta ve tebligat masrafı 274,00- TL toplamda 1.012,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine c-Yatırılan istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK.'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince yatırana iadesine, d-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.16/05/2025