T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: BURSA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ\t: 15/10/2020
NUMARASI\t\t:
DAVACI\t:
DAVALILAR\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Yolcu Taşıma Sözleşmesine Dayalı)
DAVA TARİHİ\t: 23/02/2017
KARAR TARİHİ\t: 20/06/2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 20/06/2025
Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/10/2020 tarih, ...sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalılardan........Şti.'nin 46 AK 439 plakalı aracın maliki, diğer davalı ......'un sürücü, halk (Türkiye) sigorta A.Ş.'nin ZMMS sigortacısı, .... A.Ş.'nin ise kasko sigortacısı olduğunu, müvekkilinin dava konusu araç ile Bursa'dan Kahramanmaraş'a seyahat ettiğini, yolcu konumunda olduğunu, ilgili otobüsün seyir halinde davalı ...'un idaresinde iken .... plakalı tırla çarpışması sonucunda ölümlü trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusuru olmadığını, kazanın meydana gelmesinden sonra müvekkilinin yaralandığını, söz konusu trafik kazasına ilişkin Bursa 7. Ağır Ceza Mahkemesinin... E. sayılı dosyasında yargılamanın sonuçlandığını, müvekkilinin Suriye uyruklu olup yaklaşık 2 senedir belirtilen adreste ikamet ettiğini, müvekkilinin 63 yaşında olup tarım işçisi olduğunu, kaza nedeniyle 1 yıl boyunca çalışamadığını, kaza nedeniyle müvekkilinin konuşma yetisini kaybettiğini, kazadan sonra ameliyat olduğunu ancak hala iyileşemediğini belirterek davacı lehine 1.000,00 TL maddi tazminatının 25.000,00 TL manevi tazminatın, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, akabinde maddi tazminat istemini 14.966,17 TL'ye artırmıştır.
Davalı ........A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile; kazaya karışan...plakalı aracın müvekkili sigorta şirketine 25/01/2013-2014 tarihleri arasında ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, tazminat talebinin öncelikle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasından talep edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
.........İşl. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile; manevi tazminat davası belirsiz alacak olarak açılamayacağından davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, ceza davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, dosyada yer alan kaza tespit tutanağı hukuken geçerli olmadığını, kazanın oluşumunda tır sürücüsünün de kusurunun belirlenmesi gerektiğini, davacının maddi ve manevi tazminat talebinin reddi gerektiğini, sigorta poliçeleri kapsamında kalan zararların limitler dahilinde sigortacı şirketlerce karşılanması gerektiğini, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasının Anadolu Anonim Türk Sigorta şirketi nezdinde yapıldığını, her türlü talebin bu şirkete yapılması gerektiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, iddia, savunma, dosya kapsamı deliller uyarınca; davacı 21/06/2015 tarihinde davalı ..... Ltd. Şti.'ye ait sürücülüğünü .....'un yaptığı .... plakalı otobüste yolculuk yaptığı esnada ....plakalı tırla çarpışması neticesinde yaralandığını, ATK Başkanlığı 2. İhtisas Kurulunun raporuna göre %4 sürekli maluliyet, geçici maluliyet 3 ay olarak belirlendiği, davacı yolcu olarak bulunduğundan kusursuz olarak değerlendirilmiş ve alınan aktüer raporuna göre geçici iş göremezlik zararının 2.805,20 TL, sürekli iş göremezlik zarının 12.160,97 TL olduğu belirlenmekle bu miktarların ........ A.Ş dışındaki davalılardan tahsiline, ayrıca davacı vekilinin davalı.... A.Ş. yönünden maddi ve manevi tazminat talebinden, diğer davalılar yönünden manevi tazminat talebinden feragat etmesi sebebiyle davalı.... A.Ş. yönünden maddi ve manevi tazminat talebinden, diğer davalılar yönünden manevi tazminat talebinin feragat nedeniyle reddine, karar verilmiştir.
Karara karşı, davalılar....... Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı........ A.Ş. vekili istinaf dilekçesi ile; kazaya karışan araç yolcu taşımacılığı yaptığından ve kaza tarihinde zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası dava dışı sigorta şirketinde olduğundan sıralı sorumluluk gereği tazminatın öncelikle bu poliçeye dayalı istenmesi gerektiğinden müvekkili yönünden davanın reddi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ..... Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesi ile; ceza davasında davacının maddi zararının olmadığını belirttiğini, kusur raporu alınmaksızın müvekkilinin tam kusurlu kabul edilmesinin ve kazaya karışan tır şoförünün zararın ağırlaşmasında etkisinin araştırılmadığını, sigorta şirketlerinin sıralı sorumluluklarının ve maluliyetin kazayla illiyet bağının değerlendirilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, yolcu taşıma sözleşmesine dayalı trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davacının maddi tazminat talebinin kımen kabulüne karar verilmiş karara karşı davalılar Türkiye Sigorta A.Ş. ve Ak Turizm Seyahat İşletmeleri Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
28/05/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 Sayılı Yasa'nın 3/k bendinde \"Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi\" tüketici, 3/ı bendinde ise \"Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem\" tüketici işlemi olarak tanımlanmıştır. Aynı Yasa'nın 73/1. maddesinde tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 Sayılı Yasa'nın görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasının engelleyemeyeceğine değinilmiştir. Bir hukuki işlemin 6502 sayılı yasa kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici, diğer tarafın ise satıcı, sağlayıcı olması gerekir.
Somut olayda; davanın açıldığı tarih itibariyle 6502 sayılı yasanın yürürlükte olup, davacı ticari veya mesleki olmayan amaçlarla şehirlerarası yolcu otobüsünde seyahat eden tüketici, taşıma sözleşmesinin karşı tarafı olan davalının ise satıcı/sağlayıcı konumunda olduğu ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin tüketici işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacı ile sözleşme ilişkisi bulunmayan davalı sigorta şirketlerine yönelik açılan davanın ticari dava niteliği bulunmakta ve bu davalılar yönünden uyuşmazlığı inceleme görevi ticaret mahkemesine ait ise de; taşıyıcı, işleten olan davalıya karşı açılan dava ile bağlantı olması, usul ekonomisi, daha isabetli bir karar verilmesi ve davaların makul bir süre içinde bitirilmesi yükümlüğü açısından, davaların birlikte görülmesi gereklidir. Ayrıca davalı sigorta şirketi hakkındaki davanın da ticaret mahkemesine göre daha özel nitelikteki tüketici mahkemesinde görülmesi, göreve ilişkin usul kurallarına da uygun düşecektir. Bu hali ile eldeki davada; tüketici mahkemesinin görevli olması sebebiyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasının incelenmesi doğru görülmemiştir.
Kabule göre de; Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1. maddesinde \"Bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan doğan sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına karar temin eder.” hükmü bulunmaktadır.
4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 18 inci maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanunun 17 inci maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Anılan Kanunun 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8. maddeleri hükümlerine göre, meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için, sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur.
Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu, yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır.
Bu itibarla, taşıma esnasında kazanın meydana geldiği sabit olup davalı davacının yolcu olduğu aracın kaza tarihinde davadışı ........ A.Ş. nezdinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasının bulunduğunu iddia ettiği, mahkemece söz konusu bu hususta inceleme yapılmaksızın, dosya kapsamına göre davalı sigorta şirketinin meydana gelen zarardan sorumlu olduğu gerekçesiyle hüküm tesisi de doğru görülmemiştir.
Açıklanan bu nedenlerle davalıların istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın 6100 sayılı HMK 353/1-a-3/6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-....Ltd. Şti. vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
2-Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/10/2020 tarih, ....sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK 353/1-a-3/6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE,
4-Davalılar tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, peşin alınan istinaf karar harcının istek halinde istinaf eden taraflara iadesine,
5-Davalı ....... tarafından Bursa 1. İcra Dairesinin ...... Esas, 07/05/2021 tarihli mehil vesikasında düzenlenen nakit 38.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun sunan tarafa iadesine,
6-Davalı Türkiye Sigorta A.Ş. tarafından Bursa 1. İcra Dairesinin ........ Esas, 29/03/2021 tarihli mehil vesikasında düzenlenen ... no'lu T.C........Şubesine ait 38.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun sunan tarafa iadesine,
7-Yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince verilecek esas karar ile birlikte dikkate alınmasına,
8-Harç ve tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
\t\t\t\t
\t\t
...
Başkan ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Katip ...
¸(e-imzalıdır)
\t\t\t\t