T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:...
KARAR NO\t:...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: BURSA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t:...
NUMARASI\t\t: ...Esas, ... Karar
DAVACI\t: ... -...
VEKİLİ\t: Av. ...
\t
DAVALI\t: ... -
VEKİLİ\t: Av. ... - [16446-44571-04574] UETS
\t
DAVANIN KONUSU\t: Alacak
KARAR TARİHİ\t: 30/10/2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 30/10/2024
Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/10/2020 tarih, ... Esas, ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TALEP\t:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile karşı yan arasında .... A.Ş. - taşıt tanıma sistemi elektronik yakıt ikmal sisteminin (shelltts) faaliyetine ve uygulamasına yönelik olarak davaya konu sözleşme akdedildiğini, işbu sözleşme içeriğinde emredici hukuk kurallarına aykırı hükümler ile birlikte genel işlem koşulu niteliğinde hükümler de barındırmakta olduğunu, karşı yan emredici hukuk kurallarına ve sözleşmeye aykırı olarak iş bu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, sözleşmenin feshi sonucunda ise sözleşme içeriğinde ki cezai şart hükümlerini dürüstlük kuralına aykırı olarak uygulamaya koyduğunu ve fesih bedeli açıklaması ile 03/11/2016 tarihinde faturalandırıldığını, fatura bedelinin 04/11/2016 tarihinde ise müvekkili yanın kredili mevduat hesabından tahsil edildiğini, karşı tarafın hukuka aykırı olarak müvekkili hesabından, müvekkili iradesi olmaksızın tahsil ettiği 18.708,60 TL’nin 04/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile birlikte geri ödenmesini talep ettiklerini, uyuşmazlık konusu sözleşmenin 3.7, 3.11 maddeleri ile birlikte cezai şarta ilişkin hükümlerinin TBK M.20 hükmü uyarınca genel işlem koşulu olarak değerlendirilmesi gerektiğini, işbu hükümlerin müvekkili tarafın menfaatine aykırı olarak sözleşme kapsamına girdiğini, müvekkili taraf aleyhine sonuç doğuran işbu koşulların yazılmamış sayılmasına, bu koşulların uygulanmasından doğan zararların ise karşı yanca tazmininin sağlanmasına karar verilmesi gerektiğini, sözleşme içeriğinde yer alan; sözleşmenin feshine ilişkin hükümler çeşitli sebeplerden bahisle karşı yanın sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceğini düzenlediğini, bu sebeplere bağlı olarak düzenlenen cezai şart hükümlerinin ise; müvekkilinin Shelltts’ye kayıtlı her bir aracı için beş yüz amerikan doları ve katma değer vergisi tutarında tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğine dair kayıt içermekte olduğunu, ancak ceza koşulunun geçerli olabilmesi için öncelikle geçerli bir asıl borç ilişkisinin olması gerektiğini, karşı yanca müvekkili tarafa gönderilen ‘fesih bedeli’ açıklamalı fatura içeriğine ve borcun varlığına; 11/11/2016 tarihinde, 0...yevmiye no’lu T.C. Bakırköy 53. Noterliği eliyle gönderilen ihtarname ile süresinde itiraz edildiğini, sözleşmenin feshinin hukuka aykırı olarak yapıldığını belirterek, müvekkiline ait Akbank kredili mevduat hesabından karşı yanca hukuki geçerliliği olmayan faturanın kullanılmasıyla tahsil edilen 18.708,60 TL’nin 04/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile birlikte (fazlaya ilişkin hakları saklı olmak kaydıyla) davalıdan tazminine hükmedilmesine, talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ve müvekkili şirket arasında imzalanan işbu müşteri taşıt tanıma sözleşmesi’ nin (ek-1) 3.10 maddesine göre; “müşteri sözleşme süresi içinde Shell taşıt tanıma sistemini kullanmaz veya sistemden çıkar, bu işi başka bir kurum ile yaparsa bayiye ilk sözleşme tarihinden geçerli olmak üzere sisteme giren her bir araç için beş yüz amerikan doları ve katma değer vergisi tutarında tazminat ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder . Müşteriye ait araç/araçların bir ay süre ile akaryakıt almaması veya yakıt tüketimi yüzde ellinin altına düşmüş olması durumları da dahil olmak üzere sözleşmedeki edinimlere uymadığı gerekçesiyle bayiye işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etme hakkı verir. Bu sözleşme bayi tarafından fesih edilmesi durumunda müşteri yukarıda belirtilen tazminat bedellerini bayinin keseceği faturaya istinaden derhal, koşulsuz bir şekilde ödeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt eder.” sözleşme maddesinde de görüleceği üzere, davacının yakıt alımlarını durduğu için müvekkili şirket tarafından fesih edildiğini ve cezai şart uygulanmış olduğunu, ifade ederek, işbu davanın haksız ve dayanaksız olup, davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı ,taraflar arasında imzalanan Müşteri Tanıma Sözleşmesinin 3.10 maddesine göre \"Müşteri Sözleşme süresi içinde Shell Taşıt Tanıma Sistemini kullanmaz veya sistemden çıkar, bu işi başka bir kurum ile yaparsa bayi'ye ilk sözleşme tarihinden geçerli olmak üzere sisteme giren her bir araç için beş yüz Amerikan Doları ve Katma Değer Vergisi tutarında tazminat ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder. Müşteriye ait araçların bir ay süre ile akaryakıt almaması veya yakıt tüketimi yüzde ellinin altına düşmüş olması durumları da dahil olmak üzere sözleşmedeki edinimlere uymadığı gerekçesiyle bayiye iş bu sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etme hakkı verir. Bu sözleşme bayi tarafından feshedilmesi durumunda müşteri yukarıda belirtilen tazminat bedellerini beyanının keseceği faturaya istinaden derhal koşulsuz bir şekilde ödeyeceği kabul beyan ve taahhüt eder.\" Bilirkişi heyeti raporunda da tespit edildiği üzere davacı tarafça yakıt alımının 24/08/2016 ya da 31/08/2016 tarihinden sonra durdurulduğu, sözleşme hükmüne göre yakıt alımı 1 aydan fazla durdurulması üzerine, davalı tarafça 03/11/2016 tarihli fatura keşide edilerek sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiği, cezai şartın sözleşmeye uygun olarak hesaplandığının bilirkişiler tarafından tespit edildiği, davalı şirketin cezai şart talebi yerinde olduğundan davanın reddine şeklinde karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı şirketin, uyuşmazlık konusu sözleşmeyi haksız bir şekilde feshettiğini ve yine haksız olarak müvekkili şirketten cezai şart miktarını tahsil ettiğini, taraflar arasında müşteri taşıt tanıma sözleşmesi bulunduğunu, sözleşme uyarınca müvekkili şirket araçlarına yerleştirilecek olan bir takip sistemi ile self servis olarak tanımlanan şekilde müvekkili şirketin araçlarının davalının bayilerinden akaryakıt alımlarını gerçekleştirebileceğini, taraflar arasındaki sözleşme devam ederken herhangi bir geçerli neden göstermeden davalı yanın ilgili sözleşmeyi feshettiğini, ve feshin geçerli olduğunu savunarak fesih bedeli adı altında müvekkili şirkete fatura kestiğini ve yine rıza dışında Kredili Mevduat Hesabından bu paranın tahsil edildiğini, sözleşmenin 5. maddesinde açıklanan ödemelerin akaryakıt alımlarına ilişkin olduğu, müvekkili şirket tarafından açılan Kredili Mevduat Hesabının bahsi geçen akaryakıt alımlarına istinaden yapılacak olan ödemeler için açıldığını, davalı şirketin fesih bedeli adı altındaki bedeli, müvekkil şirkete akaryakıt alımı gibi yansıtarak tahsil etmesinin hem sözleşmeye hem de hukuka aykırı olduğunu, Davalının, sözleşmeyi müvekkili şirketin akaryakıt alımlarını durdurduğunu bahane ederek tek taraflı olarak feshettiğini, sözleşmenin 8. maddesinde feshe dair hükümlerin düzenlendiğini işbu maddeye göre; \"Taraflardan herhangi birinin bu sözleşme ile yüklemiş olduğu edimlere uymaması durumunda diğer taraf sözleşmeyi bir ay önceden bildirmek şartı ile tek taraflı olarak feshetme hakkına sahiptir.\" denildiğini fesih ile ilgili müvekkili şirkete herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, müvekkilinin para tahsil edilmesi ile durumu öğrendiğini, TTK'nın 18/3'e göre tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar ve ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılacağını, davalının sözleşmenin feshinin bildirimine ilişkin sözleşme hükmünün kanunun emredici hükümlerine aykırı olduğu için geçersiz olduğunu, bilirkişi raporunda feshe ilişkin bir değerlendirme bulunmadığını, Geçerli bir şekilde sözleşmeyi feshetmeyen davalının fesih nedeniyle cezai şart hakkının doğmasının da imkanı bulunmadığını, Sözleşmede bahsi geçen cezai şart genel işlem koşulu niteliğinde olmakla birlikte; cezai şart diye nitelendirilen maddenin taraflar arasındaki menfaat dengesini bozduğunu, sözleşme kapsamındaki cezai şartın uyuşmazlık konusu sözleşmenin esas maddeleri arasında değil de genel işlem koşulu hükümünde olduğunu, Genel işlem koşulları içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtların, tek başına, onları genel işlem koşulu olmaktan çıkarmayacağını, Sözleşme metninde müvekkilin isminin bulunmamasının da bunu doğrular nitelikte olduğunu, Sözleşmenin 3.7, 3.10, 3.11 maddeleri ve cezai şarta ilişkin hükümlerin genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu, davalı yanca sözleşme hazırlanırken, müvekkili şirkete cezai şarta ilişkin hiçbir açıklama yapılmadığını ve bu konuda bilgi verilmediğini, belirterek kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dava, taraflar arasında düzenlenlenen müşteri taşıt tanıma sözleşmesi nedeniyle davacı araçlarına taşıt tanıma sisteminin yüklendiği ancak davacının yakıt alımın durdurduğu iddiası ile davalı tarafça sözleşmenin feshi nedeniyle tahsil edilen cezai şart bedelinin haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülerek geri ödenmesi istemine ilişkin alacak davasıdır.
İlk derece mahkemesince, davanın redine karar verilmiş olup, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Taraflar arasında müşteri taşıt tanıma sözleşmesinin yapıldığı, tartışmasızdır. Sözleşmeye göre davacı şirkete ait araçlara taşıt tanıma sisteminin takılacağı, davacı şirkete ait araçların tümünün sadece Shell istasyonlarından yakıt alacağı, sözleşmenin 3/8. maddesine göre; davalı bayinin keseceği faturaların ödenmesi için davacı müşterinin, davalının belirleyeceği bankalarda KMH hesabı açtıracağı, 3/10. Maddeye göre müşteri Shell taşıt tanıma sistemini kullanmaz veya sistemden çıkarsa bu işi başka bir kurum ile yaparsa müşterinin sistemdeki her araç için 500 dolar + KDV tazminatı ödemeyi kabul ettiği, müşteriye ait araçların bir ay süre ile yakıt almaması yada % 50 nin altına düşmüş olması halinde de bayiye iş bu sözleşmeyi fesih etme yetkisi verildiği, cezai şartların burada da geçerli olduğu ve müşterinin bayinin keseceği ceza faturasını defaten ödemek zorunda olduğu, ...yine sözleşmenin 7. maddesine göre sözleşmenin 3 yıllık olduğu, sözleşmenin sona erme tarihinden 3 ay önce taraflar herhangi bir ihtarda bulunmazlarsa sözleşme aynı süre ile devam edeceği bu süre sonunda herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın sözleşmenin kendiliğinden sona ereceği, Feshi düzenleyen 8. Maddede; taraflardan herhangi birinin bu sözleşme ile yüklenmiş olduğu edimlere uymaması durumunda diğer tarafın sözleşmeyi bir ay önceden bildirmek şartı ile tek taraflı olarak fesih etme hakkına sahip olduğu, Müşteri'nin bu sözleşmedeki edimlere uymaması veya sözleşmenin zamanından önce feshi durumunda, bankada kredi açılmaması, teminat yapısının oluşturulmaması, açılan kredinin limitlerinin yetersiz olması veya kredinin banka tarafından iptal edilmesi durumları dahil olmak üzere; müşterinin, taşıt başına beş yüz amerikan doları ve katma değer vergisini bayiye ödeceği. .. İhtarlar ve İhbarlar başlıklı 10. maddede ise \" taraflarca yapılacak olan ihtar ve ihbarların yazılı olarak; faks mesajı, aideli taahhütlü posta veya noterden gönderilme şekli ile tarafların belirtilen adreslerine yapılacağı...\" şeklinde hükümler bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafça her ne kadar sözleşmede bahsi geçen cezai şartın sözleşmenin esas maddeleri arasında değil genel işlem şartı olduğunu ileri sürmüş ise de; TBK 20.maddeye göre İleride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılmak amacıyla önceden tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunulan sözleşme hükümleri genel işlem koşulu olarak belirlenmiştir. Yine sundukları hizmetleri kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütmekte olan kişi veya kuruluşların hazırladıkları sözleşmelere de niteliklerine bakılmaksızın genel işlem koşulları ile ilgili hükümlerin uygulanacağı düzenlenmiştir.
TBK 21.maddeye göre; karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip bunların içeriğini öğrenme imkanı sağlanamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Aksi takdirde genel işlem koşulları yazılmamış sayılır, sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem koşulları yazılmamış sayılır.
Kural olarak genel işlem koşulları içeren sözleşmeler düzenlenmesi, yasal sınırlar içinde hukuken mümkündür. Ancak, TBK'nın 25. maddesine göre, genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konulamaz.
İstinaf dilekçesinde de ileri sürüldüğü üzere; Sözleşmedeki 3.7 , 3.10, ve 3.11 maddesindeki düzenlemeye ilişkin hükmün, tacir olan davacı tarafın kolayca anlayabileceği bir içerikte olup, bu düzenlemenin dürüstlük kuralına aykırı bir düzenleme sayılamayacağı kanaatine varıldığından, bu sözleşme maddeleri haksız işlem şartı olarak kabul edilemez. Davacı vekilinin bu konuda ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.
Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi ile bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda; Davalı defterleri incelendiğinde 2014-2015 ve 2016 yıllarında aralarında ticari bir ilişkinin olduğu davalı tarafından kesilen tüm faturaların davacının Akbank hesabından otomatik olarak ödendiği ve mal alım satımı nedeni ile aralarında herhangi bir borç alacak bakiyesinin bulunmadığı tespit edilmiş, davacının beyanına göre en son 31/08/2016 tarihinde davalıdan yakıt alındığı, davalı beyanına göre ise en son yakıt alım tarihinin 24/08/2016 tarihi olduğu, buna göre taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.10 maddesinde ön görülen 1 aylık sürenin geçtiği, bu suretle davalının iş bu sözleşme hükmüne göre sözleşmeyi feshettiği ve davacının sahibi olduğu araç başına 500 USD cezai şartı, yine sözleşmenin 3.8 maddesi gereğince açılan hesaptan yine sözleşmenin 3.10 maddesi gereğince düzenlenen fatura ile tahsil ettiği anlaşılmaktadır.
Sözleşmede 8. maddede fesih için 1 aylık fesih bildirim süresi öngörülmüştür. Her ne kadar davalı tarafça \"fesih bedeli\" açıklaması ile fatura düzenlenmiş ve davacıdan 18.708,60 TL tahsil edilmiş ise de; sözleşme ilişkisinin fesih ile sonlanması için fesh eden tarafından, karşı tarafa yine sözleşmenin 10. maddesinde belirtilen yöntemlerle usulüne uygun olarak bildirilmesi gerekir. Davalı tarafça düzenlenen fesih bedeli faturası ile fesih iradesi ortaya konulmuş ise de buna ilişin bir ay öncesinde bildirimin yapıldığı iddia edilmediği gibi bu yönde bilgi ve belge de sunulmamıştır. Bu suretle davalının hesabından çekilen cezai şart bedelinin usulüne uygun fesih bilidirimi bulunmadığından ve faturanın sözleşmenin 3.10 maddesinde belirtilen cezai şarta ilişkin olduğu da belirtilmediğinden bu faturaya yönelik davacı tarafça yapılan tahsilatın haksız olduğu değerlendirilmiş, bu nedenle mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.
Açıklanan bu gerekçelerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak deliller toplandığından dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
A-Davacı vekilinin istinaf talebinin KABULÜ ile;
B-Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/10/2020 tarih, .. Esas, ... sayılı kararının KALDIRILMASINA, kaldırılan karar yerine geçmek üzere yeniden HÜKÜM TESİSİ İLE,
1-Davacının davasının KABULÜNE, 18.708,60 TL nin 11/11/2016 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.277,98 TL harcın peşin alınan 319,50 TL'nin mahsubu ile bakiye 958,48 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 1762,30 TL yargılama gideri ve peşin alınan 319,50 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 18.708,60 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
İstinaf Yargılaması ve Harç Yönünden;
1-İstinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,
2-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan 22,00 TL masrafın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, artan gider avansının talebi halinde iadesine,
3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
4-6100 sayılı HMK. 359/4. maddesine göre kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 30/10/2024
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
....
Üye
...
¸e-imzalıdır
....
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır