T. C.
K A Y S E R İ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/837
KARAR NO: 2025/1243
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/06/2023
NUMARASI: 2022/1070 Esas 2023/562 Karar
DAVANIN KONUSU: Trafik Kazasında Ölüm Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat
İSTİNAF KARARININ
VERİLDİĞİ TARİH: 04/07/2025
YAZILDIĞI TARİH: 04/07/2025
Yukarıda ayrıntılı bilgileri yazılı Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/1070 Esas, 2023/562 Karar sayılı asıl kararına ve 27/09/2023 tarihli ek kararına karşı davacılar vekili, davalı... ve ... vekili ve davalı ... A.Ş. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize tevzi edilmiş olmakla dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti: Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle;...tarihinde davalı ...yönetimindeki ...plakalı aracın...plakalı davalı... yönetimindeki araç ile trafik kazası yaptığını, kaza sonucunda ...plakalı araçta yolcu olarak bulunan davacıların murisi ...'nun vefat ettiğini, davacıların murisin desteğinden yoksun kaldıklarını, olayda ...'in aslî,...'un ise tâlî kusurlu olduğunu, ...plakalı aracın olay tarihini kapsayan ZMMS poliçesinin davalı ... A.Ş.,... plakalı aracın ZMMS poliçesinin ise... A.Ş. tarafından yapıldığını, ...'in ...plakalı aracın, ...'ın ise...plakalı aracın maliki olduklarını, davalı sigorta şirketlerine olay öncesinde 6704 Sayılı Yasanın 5. maddesi uyarınca başvuru yaptıklarını, ancak bir cevap verilmediğini, davacı eş ... için 100.000,00-TL, davacı çocuk... için 60.000,00-TL, davalı çocuk ...için 50.000,00-TL olmak üzere toplam:210.000,00-TL manevi tazminatın davalı gerçek kişilerden tahsilini, davalı sigorta şirketlerinin ise poliçelerde manevi tazminat klozu bulunması halinde sorumlu tutulmasını, davacı ... için 1.000,00-TL maddi tazminatın; 500,00-TL'sinin... A.Ş.'nden, 500,00-TL'sinin ... A.Ş.'nden, davacı çocuk... için 1.000,00-TL maddi tazminatın; 500,00-TL'sinin... A.Ş.'nden, 500,00-TL'sinin ... A.Ş.'nden, davacı çocuk ...için 1.000,00-TL maddi tazminatın; 500,00-TL'sinin... A.Ş.'nden, 500,00-TL'sinin ... A.Ş.'nden olmak üzere toplam:3.000,00-TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... ve ...vekili, cevap dilekçesinde özetle; Görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, olayda kusurun...'ta olduğu, olayda hatır taşımasının bulunduğunu, olayın ... tarihinde meydana geldiğini, müteveffanın 21/08/2016 tarihinde akciğer enfeksiyonuna bağlı solunum yetmezliği sebebiyle vefat ettiğini, kaza ile ölüm olayı arasında illiyet bağı olmadığını, talep edilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili, cevap dilekçesinde özetle; ...plakalı aracın olayda aslî kusurlu olduğunu, kendilerine sigortalı bulunan...plakalı araç sürücüsünün talî kusurlu olduğunu, sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe teminat limiti dahilinde olabileceğini, manevi tazminatın poliçe kapsamında olmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili, cevap dilekçesinde özetle; ...plakalı aracın olay tarihini kapsayan ZMMS poliçesinin kendilerince tanzim edildiğini, sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe teminat limiti dahilinde olabileceğini, manevi tazminatın poliçe teminat kapsamında olmadığını, olayda hatır taşıması olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalılar ... ve... vekili, cevap dilekçesinde özetle; Olayda ...plakalı araç sürücüsü ...'in tam kusurlu olduğunu, manevi tazminat talebinin fahiş miktarda olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; Davacıların maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile; davacı ... için 272.866,96-TL, davacı ... için 5.983,16-TL, davacı ... yönünden 1.340,42-TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 280.190,54-TL maddi tazminatın davalı ... A.Ş ile ... A.Ş'den dava tarihi olan 27/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasında 72,52-TL'lik talebinin feragat nedeniyle reddine, davacıların manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, davacı ... için 60.000,00-TL, davacı ... için 30.000,00-TL, davacı ... için 30.000,00-TL manevi tazminatın davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den kaza tarihi olan...tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği görülmüştür.
Taraflarca İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: A-) Davacılar vekili, süresi içinde verdiği istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesi tarafından talepleriyle, yasalarla ve yerleşik içtihatlarla bağlı kalınmaksızın, hatalı rapor doğrultusunda karar verilerek 13/06/2023 tarihli gerekçeli kararda; \"Davacı ... için 272.866,96-TL, davacı ... için 5.983,16-TL, davacı ... yönünden 1.340,42-TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 280.190,54-TL maddi tazminatın davalı ... A.Ş ile ...A.Ş'den dava tarihi olan 27/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine\" karar verildiğini, akabinde davalı ... A.Ş. Tarafından verilen 26/09/2023 Tarihli dilekçe neticesinde 26/09/2023 tarihinde ek karar verilerek hüküm; Davacıların davalı ... A.Ş hakkında açtıkları maddi tazminat davasının feragat nedeniyle reddine, davacıların davalı... A.Ş hakkında açtıkları maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile; davacı ... için 272.866,96-TL, davacı ... için 5.983,16-TL, davacı ... yönünden 1.340,42-TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 280.190,54-TL maddi tazminatın davalı ...A.Ş'den dava tarihi olan 27/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine..\" şeklinde değiştirildiğini, maddi tazminat taleplerine ilişkin kısmen kabul kısmen red kararının baştan hatalı kurulması neticesinde lehlerine hükmedilen vekalet ücretleri, aleyhlerine hükmedilen karşı vekalet ücretleri, yargılama giderleri ve harçlara ilişkin hükümlerin de hatalı hale geldiğini, karara dayanak yapılan bilirkişi ek raporunun hem hukuken hem de matematiksel olarak hatalar içerdiğinden hükmün de hukuka tamamen aykırı şekilde kurulduğunu, davalı ... A.Ş. ile sulh olduklarının gözetilmediğini, maddi tazminat alacağının müştereken, müteselsilen değil davalı sigorta şirketlerinin kusurları oranında talep edildiğini, tazminat hesaplamasının rapor tarihinde yürürlükte olan güncel asgari ücret baz alınarak yapılmadığını, somut olayda ilk hükmün, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından murisin annesinin kaza tarihinde hayatta olduğu dikkate alınarak, 15/10/2022 olan vefat tarihine kadar destek hesabında payı olduğu gözetilerek yeniden rapor aldırılması gerektiği belirtilerek bozulduğunu, dolayısıyla HGK kararında açıklandığı gibi değişsen ücretler esas alınarak rapor alınması gerektiğini, kaldı ki; asgari ücretin kamu düzeniyle ilgili olduğundan usuli kazanılmış hak söz konusu olmadığını, ZMMS limitinin aşıldığı gerekçesiyle garameten yapılan hesaplamaya göre hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, her bir sigorta şirketinin ayrı ayrı limitleri oranında sorumlu olduğundan limitler aşılmadığını, asgari ücretin 17.002 TL olduğu düşünüldüğünde çocuk denilebilecek yaştayken annelerini kaybeden müvekkillerine 2, genç yaşta eşini kaybeden müvekkiline 4 asgari ücret tutarında bile manevi tazminata hükmedilmemiş olmasının hukuka olan güveni sarsabilecek düzeyde hatalı olduğunu, dava dışı ... lehine hükmedilen vekalet ücreti, yargılama gideri ve harçların iadesine karar verilmesi gerektiğini belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B-) Davalı... ve ... vekili, süresi içinde verdiği istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, her ne kadar isabetli olarak ilk derece mahkemesi kararında davacı tarafın maddi tazminat taleplerini gerçek kişilere yöneltmediklerinden, maddi zararlarını davalı sigorta şirketlerinden müştereken ve müteselsilen tahsil edilmesini talep ettiklerinden ve maddi tazminatın ... A.Ş.'nin sorumlu olduğu poliçe miktarı sınırlarında kaldığından müvekkilinin sorumlu olduğu herhangi bir maddi tazminat söz konusu olmasa da müvekkili aleyhine yapılan kusur atfını kesinlikle kabul etmediklerini, müvekkili aleyhine hatalı olarak kusur atfının yapılmasının müvekkilinin davacılar lehine hükmedilen manevi tazminattan sorumlu olmasına sebebiyet verdiğini, ilk derece mahkemesince aldırılan raporda meydana gelen kazada hiçbir kusuru bulunmayan müvekkilinin kusur oranına ilişkin kök raporda olduğu gibi ek raporda da herhangi bir hesaplama ve değerlendirme yapılmadığını, daha önceki bilirkişi raporuna yapılan hatalı kusur hesaplaması devam ettirilerek müvekkilinin % 20 kusurlu olduğu belirtilerek hesap yapıldığını, müvekkiline atfedilen kusurun taraflarınca kabulünün mümkün olmadığını, 23/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda ve 24/08/2016 tarihli kaza tespit tutanağında müvekkilin sevk ve idaresindeki...plakalı aracın kaza yerinde 20 mt fren izi olduğu, bu nedenle müvekkilinin 2918 sayılı KTK 52/1-a maddesi gereği kavşak yaklaşımında ve/veya geçişinde hız kuralına riayet etmeyerek kural ihlali yaptığının belirtildiğini, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü \"Durma ve İntikal Süreleri\" tablosu incelendiğinde 22.5 mt durma mesafesi olan bir aracın hızının 45 km/saat olduğunun belirtildiğini, kaza yerinde 20 mt fren izi olduğu kabulünde dahi müvekkilinin hız limitine uyduğunun açıkça görüldüğünü, haliyle hız limitinin 50 km/saat olduğu bir yolda, müvekkilinin beyanında da belirtildiği üzere villa tipi evin yanından araç çıkması ihtimaline binaen müvekkilinin hızını azalttığını ve neredeyse 40 km/saat altına düşürdüğünü, haliyle bilirkişi tarafından sadece fren izi mesafesine bakılarak müvekkilinin hızlı olduğu kanaatine varılmasının son derece hatalı olup ilk derece mahkemesinin de bu durumu göz ardı ettiğini, hükme esas alınan raporda tazminat miktarının hesaplamasında herhangi bir indirim yapılmadığı ve müteveffanın bir kusurunun bulunmadığının belirtildiğini, ancak müteveffanın emniyet kemeri takmayarak, söz konusu kaza sonucu yaralanmasına etkisinin olduğunun tanık beyanları ile sabit olduğunu, meydana gelen kazada hatır taşıması söz konusu olup, yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda indirim yapılması gerektiğini, Yargılamada çok fazla eksiklikler bulunmakta olup çelişkili raporlar düzenlendiğini ve yargılama giderlerinin hatalı olarak belirlendiğini, açıklanan sebeplerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C-) Davalı ... A.Ş. vekili, süresi içinde verdiği istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince taleple bağlılık ilkesi dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, dava dilekçesi tetkik edildiğinde de görüleceği üzere, dilekçede tazminatın davalı sigorta şirketlerinden müteselsilen ve müştereken tahsilinin talep edilmediğini, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından ittihaz olunan kaldırma kararında da tazminat tutarlarının sigorta araç sürücülerinin kusur oranı dikkate alınarak belirlenmiş olduğunu, istinaf konusu kararda “Taleple bağlılık ilkesine” aykırı olarak toplam tazminat tutarından müvekkili şirketin müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesinin doğru olmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun, sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı ile sınırlı olduğunu, bu durumda tam kusur oranı dikkate alınarak ve o doğrultuda hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, diğer sigorta şirketi ile davacıların sulh olduğu, akabinde mahkemenin ek karar ile diğer sigorta şirketi bakımından davanın reddine karar verildiği, böylece toplam tazminat tutarından kül halinde müvekkili şirket bakımından sorumluluğunun devam ettirilmesinin hukuka aykırı olup, sebepsiz zenginleşmeye neden olacağını belirterek esasında müvekkili şirketin sorumluluğunun yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere 66.244,07 TL iken gerçek zararı aşan bir şekilde tüm tazminat olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunun açık olduğunu, yargılama giderlerinin de tayininde, müvekkilinin sorumlu olduğu gerçek tazminat tutarı esas alınması ve bu şekilde belirlenmesi gerektiğini, bu nedenle adı geçen kararı yasaya uygun bulmadıklarını, müteveffa ...'nun ana babasının sağ olup olmadığı ile ilgili dosyada bir kayıt ya da bilgi bulunmadığını, tespit edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe: Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun incelenebilmesi için Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi gereğince ön inceleme koşullarının gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Bu maddede sayılan koşullardan birinin mevcut olmaması halinde istinaf başvurusunun usulden reddedilmesi zorunludur. Bu şartlar kamu düzeninden olup, yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınmaktadır. İstinaf talebine konu dosya kapsamı incelendiğinde; 6100 sayılı HMK'nın 352. maddesinde düzenlenen ön inceleme koşullarında herhangi bir eksiklik bulunmadığı, davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalılar... ve ... vekili tarafından yapılan istinaf başvurularının ön inceleme bakımından kabul edilebilir olduğu ve inceleme aşamasına geçilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesinde, Bölge Adliye Mahkemesinin, incelemesini kamu düzenine ilişkin hususlar hariç olmak üzere istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplere bağlı olarak yapması gerektiği hususu düzenlenmiştir. HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca istinaf başvurusuna konu ilk derece mahkemesinin dosyası davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalılar... ve ... vekilince ileri sürülen istinaf istinaf sebepleri ile kamu düzenine ilişkin hususlara bağlı kalınarak incelendiğinde;
İstinaf incelemesine konu dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle eş ve çocuklar tarafından açılmış destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat taleplerine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, Dairemizin 10/11/2022 tarihli 2022/179 Esas, 2022/1738 Karar sayılı kaldırma kararı doğrultusunda yürütülen yargılama sonucunda verilen 23/06/2023 tarihli asıl karar ve 27/09/2023 (UYAP sistemindeki tarih) tarihli ek kararda; Davacıların davalı ... A.Ş. hakkında açtıkları maddi tazminat davasının feragat nedeniyle reddine, davacıların davalı ... A.Ş. hakkında açtıkları maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile; davacı ... için 272.866,96-TL, davacı ... için 5.983,16-TL, davacı ... yönünden 1.340,42-TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 280.190,54-TL maddi tazminatın davalı ... A.Ş.'den dava tarihi olan 27/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasında 72,52-TL'lik talebinin feragat nedeniyle reddine, davacıların manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, davacı ... için 60.000,00-TL, davacı ... için 30.000,00-TL, davacı ... için 30.000,00-TL manevi tazminatın davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den kaza tarihi olan... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.
Kural olarak 6098 sayılı TBK'nın 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 Tarih, 2008/4/564 Esas, 2008/536 Karar).
Ceza dosyası kapsamındaki tutanaklar, tanık beyanları, Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığından alınan ... tarihli kusur raporu, davalılar ...ve... hakkında verilen mahkumiyet kararlarının onanmasına dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi'nin 2018/2001 Esas, 2019/1169 Karar sayılı esastan ret kararı, hukuk mahkemesi dosyası kapsamındaki tüm deliller ve trafik bilirkişisinden alınan ... havale tarihli kusur raporu bir bütün olarak dikkate alındığında; davaya konu ... tarihli trafik kazasında, ...plaka sayılı araç sürücüsü davalı ..., 2918 sayılı K.T.K. 47/1-c. 57/1-a kural ihlalleri ile \"kusurlu\" ve m.84/h kural ihlali ile \"asli kusurlu” olduğu,... plaka sayılı araç sürücüsü davalı..., 2918 sayılı K.T.K. 52/1-a kural ihlali ile \"kusurlu\" olduğu, mevcut kural ihlallerine göre kusur oranı değerlendirmesinde, ...plaka sayılı araç sürücüsü davalı ...kazanın meydana gelmesindeki etki derecesi dikkate alındığında %80 (yüzdeseksen) oranında kusurlu olduğu,... plaka sayılı araç sürücüsü davalı... ise %20 (yüzdeyirmi) oranında kusurlu olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Dolayısıyla davalı tarafın kusur raporu ve oranı bakımından yaptığı istinaf itirazlarının yerinde olmayıp reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Dosya arasında suretleri bulunan Hacılar İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün ... tarihli yazısında ...'ın...plaka sayılı aracın maliki olarak belirtilmesi, Hacılar İlçe Emniyet Müdürlüğü'nce alınan ...'ın ... tarihli ifadesinde...plaka sayılı aracın malikini beyan etmesi,... plaka sayılı aracın sürücüsü olan davalı...'un Hacılar İlçe Emniyet Müdürlüğü'nce alınan ... tarihli ifadesinde...plaka sayılı aracın malikinin ... olduğunu beyan etmesi ve ayrıca davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde dahi ...'ın...plaka sayılı aracın maliki olduğunun belirtilmesi bir bütün olarak dikkate alındığında, davacıların...plaka sayılı aracın maliki bakımından kabul edilebilir bir yanılgıya düştükleri açık olduğundan İlk Derece Mahkemesince, davacılar vekilinin 6100 sayılı HMK’nun 124/4. maddesi kapsamındaki talebinin kabul edilerek yargılamaya doğru hasım... Ltd. Şti. dahil edilip gerçek hasma karşı devam edilmesinin doğru olduğu belirlenmiştir. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin E:2022/2704, K:2022/9996 sayılı kararında da aynı yönde kabul ve açıklamalara yer verilmiştir.)
Davacıların dava dilekçesinde ve yargılama aşamasında ileri sürdükleri maddi tazminat istemlerinin sadece davalı sigorta şirketlerine karşı olduğu, gerçek kişi davalılardan maddi tazminat talep edilmeyip yalnızca manevi tazminat isteminde bulunulduğu, mahkemece de gerçek kişi davalıların maddi tazminattan sorumlu tutulmadıkları ayrıca dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ...'ın 6100 sayılı HMK’nun 124/4. maddesi uyarınca davalı sıfatının sona erdiği sadece yargılama gideri bakımından istinaf hakkının bulunduğu, bir kısım istinaf itirazlarının ise davalı... ve ...'ın ilk karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmamaları nedeniyle adı geçenler yönünden daha önce kesinleşen hususlara ilişkin olduğu anlaşıldığından davalı... ve ... vekilinin maddi tazminatla ilgili istinaf itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Olay tarihinde yürürlükte olan 6098 sayılı TBK md. 56/2 hükmüne göre, hakimin özel halleri göz önünde tutarak ölüm halinde ölenin yakınları lehine manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktarın, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.6.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de göz önünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, Türk Medeni Kanununun 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hükmedeceği öngörülmüştür.
Somut olayda, davalı tarafın kusuruyla gerçekleşen kazada davacı ...'nın eşi, diğer davacıların annesi olan ...'nun vefat ettiği anlaşılmaktadır. Bu tarz bir olayın davacılarda oluşturması muhtemel üzüntü ve endişenin ağırlığı dikkate alınarak davacıların duymuş olduğu elem, üzüntü ve yıpranmanın giderilmesi ayrıca gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminat takdir edilmesi gerektiğinden, somut olayın özelliklerine göre, olay tarihi, davalı tarafın kusurlu olması, haksızlığın boyutu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olay tarihindeki paranın alım gücü göz önünde bulundurulduğunda, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde ilk derece mahkemesinin takdir ettiği manevi tazminat miktarlarının usul, yasa ve dosya kapsamına uygun olduğu, kamu düzenini ilgilendiren başkaca bir aykırılık da tespit edilemediğinden davalı taraf vekilinin manevi tazminat miktarının fazla belirlendiği, davacılar vekilinin ise manevi tazminat miktarının az belirlendiği, yönündeki istinaf itirazlarının yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Davacıların Dairemizin kaldırma kararı öncesindeki ilk karar uyarınca icra dosyasına ... lehine hükmedilen vekalet ücreti için yatırdığı miktarın iadesinin İİK md. 40/2 uyarınca icra prosedürü çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiğinden mahkemece kaldırma kararı sonrası verilen ikinci hükümde bu yönüyle bir eksiklik veya hata bulunmadığı anlaşılmakla davacılar vekilinin bu kapsamdaki istinaf itirazlarının da reddi gerekmiştir.
Dosya kapsamındaki müteveffanın nüfus aile kayıt tablosuna göre annesi olay tarihi itibariyle hayatta olup 15/10/2022 tarihinde vefat etmiştir. O halde, olay tarihinden vefat tarihine kadar destek tazminatı hesabında pay sahibidir. Bu durumda murisin annesinin kaza tarihinde hayatta olduğu dikkate alınarak 15/10/2022 olan vefat tarihine kadar destek hesabında payı olduğu gözetilerek, davacılar yönü ile destek tazminatı hesabı için usuli kazanılmış haklar gözetilmek kaydıyla 03/04/2023 tarihli ek rapor alınması doğru olup davalı ... A.Ş. vekilinin desteğin annesi pay ayrılmadığı yönündeki istinaf itirazının ve ayrıca davacılar vekilinin güncel asgari ücrete göre yeniden hesap raporu alınması gerektiği yönündeki istinaf itirazının reddine karar verilmesi gerekmiştir. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin E:2024/3435, K:2024/3699 sayılı kararı ve Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E:2019/2103, K:2020/7130 sayılı kararında da aynı yönde kabul ve açıklamalara yer verilmiştir.)
Tek bir olaya bağlı aynı haksız eylemden değişik hukuki nedenlerle sorumlu olanlardan her biri, 6098 sayılı BK’nun 61 ve 62. maddeleri uyarınca, zarardan müteselsilen sorumludurlar. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, 6098 sayılı TBK’nun 162. maddesine göre, borcun tamamından sorumludurlar. Nitekim, 2918 sayılı KTK.nun 88/1. maddesinde, trafik kazası nedeniyle müteselsil sorumluluk öngörülmüştür.(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/5203 Esas, 2020/4530 Karar Sayılı ilamı) Davacı, zararlarını müştereken ve müteselsilen talep edebilecekleri gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir failin kusuru oranında da talepte bulunabilirler. Davacılar vekilinin, dava ve ıslah dilekçesinde maddi zararlarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istenmemiş tam aksine kusur oranına göre sorumluluğa hükmedilmesi istenerek ıslah dilekçesinde de kusura isabet eden oranlarda sigorta şirketlerinden maddi tazminat talep edilmiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin 23/06/2023 tarihli asıl karar ve 27/09/2023 (UYAP sistemindeki tarih) tarihli ek kararında davalı ...A.Ş.'nin maddi tazminatlardan müteselsilen sorumlu tutulması ayrıca kusur oranında sorumluluğa gidildiğinde davacılar bakımından garameten paylaştırma yapılmasına gerek olmamasına rağmen garameten yapılan hesaplamaya göre belirlenen maddi tazminatlara hükmedilmesi doğru olmayıp davacılar vekilinin ve davalı ... A.Ş. vekilinin bu kapsamda yaptığı istinaf itirazlarının yerinde olduğu ve kabul edilmesi gerektiği belirlenmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 353/1-b-2 uyarınca yargılamada bir eksiklik bulunmamakla birlikte kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı veya yargılamada bulunan eksikler duruşma yapılmadan tamamlanacak nitelikte ise Bölge Adliye Mahkemesince düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi mümkündür. Bu yasal düzenleme ve imkan doğrultusunda, davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalılar... ve ... vekilinin yaptıkları istinaf istinaf başvuruları kabul edilerek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 353/1-b-2 uyarınca Dairemizce gerekli düzeltme duruşma açılmaksızın yapılmalıdır. Bu doğrultuda; \"1-) Davacıların davalı ... A.Ş hakkında açtıkları maddi tazminat davasının feragat nedeniyle REDDİNE, 2-) Davacıların davalı ...A.Ş. hakkında açtıkları maddi tazminat talepli davanın KISMEN KABULÜ ile; davacı ... için 64.495,90 TL, davacı ... için 1.414,20 TL, davacı ... yönünden 333,97 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 66.244,07 TL maddi tazminatın davalı ...A.Ş.'den dava tarihi olan 27/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 3-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasında 72,52-TL'lik talebinin feragat nedeniyle REDDİNE,\" karar verilmesi, yargılama giderleri, harç ve vekalet ücreti hususlarının bu doğrultuda düzeltilmesi gerekmiştir. Netice itibariyle; HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince Dairemizce gerekli düzeltme yapılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere)
A-) Davacılar, davalı ... A.Ş., davalı... ve ...'ın yaptıkları istinaf başvurularının KABULÜNE, 6100 sayılı HMK md. 353/1-b-2 uyarınca hükmün düzeltilerek yeniden tesisi amacıyla Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/06/2023 tarih, 2022/1070 Esas, 2023/562 Karar sayılı asıl kararı ile 27/09/2023 tarihli ek kararının KALDIRILMASINA, hükmün yeniden tesisi ile,
B-) 1-) Davacıların davalı ... A.Ş. hakkında açtıkları maddi tazminat davasının feragat nedeniyle REDDİNE,
2-) Davacıların davalı... A.Ş. hakkında açtıkları maddi tazminat talepli davanın KISMEN KABULÜ ile; davacı ... için 64.495,90 TL, davacı ... için 1.414,20 TL, davacı ... yönünden 333,97 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 66.244,07 TL maddi tazminatın davalı ... A.Ş.'den dava tarihi olan 27/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasında 72,52-TL'lik talebinin feragat nedeniyle REDDİNE,
4-) Davacıların manevi tazminat talebinin KISMEN KABULÜ ile, davacı ... için 60.000,00-TL, davacı ... için 30.000,00-TL, davacı ... için 30.000,00-TL manevi tazminatın davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den kaza tarihi olan... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
5-) Davacı ... tarafından açılan ve feragat nedeniyle reddine karar verilen davada feragat etme tarihi dikkate alınarak Harçlar Kanunun 22. Maddesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcının 2/3'üne isabet eden 410,26-TL'nin dava açılırken davacı tarafından yatırılan 727,51-TL peşin harçtan mahsubuna,
6-) Maddi tazminat davası yönünden alınması gereken 4.525,13-TL karar ve ilam harcından dava açılırken davacılar tarafından yatırılan ve mahsuptan geriye kalan 317,25-TL peşin harç ile 1.185,73-TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 3.022,15-TL karar ve ilam harcının davalı ... A.Ş'den alınarak Hazineye gelir kaydına,
7-) Manevi tazminat davası yönünden alınması gereken 8.197,20-TL karar ve ilam harcının davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
8-) Davacılar tarafından yatırılan 29,20-TL başvurma harcı, dava başında yatırılan ve mahsuptan geriye kalan 317,25-TL peşin harç ile 1.185,73-TL ıslah harcının davalı ... A.Ş'den alınarak davacılara verilmesine,
9-) Maddi tazminat davası yönünden davacılar tarafından yargılama boyunca yapılan; 320,90-TL tebligat gideri, 144,10-TL müzekkere ve posta gideri, 750,00-TL bilirkişi ücretleri ve 162,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 1.377,10-TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre belirlenen 1.302,61-TL'lik kısmının davalı ... A.Ş'den alınarak davacılara verilmesine, bakiyesinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
10-) Manevi tazminat davası yönünden davacılar tarafından yargılama boyunca yapılan; 320,90-TL tebligat gideri, 144,10-TL müzekkere ve posta gideri, 750,00-TL bilirkişi ücretleri olmak üzere toplam 1.215,00-TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre belirlenen 694,29-TL'lik kısmının davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, bakiyesinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
11-) Davalı ... A.Ş tarafından yargılama boyunca yapılan 247,60-TL tebligat ve posta gideri ile 162,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 409,70-TL yargılama giderinden davanın red oranına göre belirlenen 22,16-TL'lik kısmının davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine, bakiyesinin bu davalı üzerinde bırakılmasına,
12-) Davalı ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 30/12/2022 ve 26/09/2023 tarihli dilekçelerindeki beyanları dikkate alınarak lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
13-) Davalılar ...ve ... tarafından yargılama boyunca yapılan 300,00-TL tebligat ve posta gideri ile 162,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 462,10-TL yargılama giderinden davanın red oranına göre belirlenen 198,04-TL'lik kısmının davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalılar ...ve ...'e verilmesine, bakiyesinin bu davalılar üzerinde bırakılmasına,
14-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davası yönünden bu davacı lehine A.A.Ü.T.'ne göre hesap edilen 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak davacı ...'ya verilmesine,
15-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davası yönünden bu davacı lehine A.A.Ü.T.'ne göre hesap edilen 1.414,20-TL vekalet ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak davacı ...'ya verilmesine,
16-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davası yönünden bu davacı lehine A.A.Ü.T.'ne göre hesap edilen 333,97-TL vekalet ücretinin davalı ...A.Ş'den alınarak davacı ...'ya verilmesine,
17-) Davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davası yönünden bu davacı lehine A.A.Ü.T. 10/1. Maddesi uyarınca 9.600,00-TL nispi vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine,
18-) Davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davası yönünden bu davacı lehine A.A.Ü.T. 10/1. Maddesi uyarınca 9.200,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine,
19-) Davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davası yönünden bu davacı lehine A.A.Ü.T. 10/1. Maddesi uyarınca 9.200,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davalılar..., ... Ltd. Şti, ...ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine,
20-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasında reddine karar verilen kısım yönünden davalı ...A.Ş lehine A.A.Ü.T. 13/2. maddesi uyarınca hesap edilen 3.240,82-TL vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine,
21-) Davacı ... tarafından açılan maddi tazminat davasında reddine karar verilen kısım yönünden davalı ...A.Ş lehine A.A.Ü.T. 13/2. maddesi uyarınca hesap edilen 453,59-TL vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalı ...A.Ş'ye verilmesine,
22-) Davacı... tarafından açılan maddi tazminat davasında reddedilen ve feragat edilen kısımlar yönünden davalı ... A.Ş lehine A.A.Ü.T. 13/2. maddesi uyarınca hesap edilen 166,03 TL vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalı ...A.Ş'ye verilmesine,
23-) Davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasında reddine karar verilen kısım yönünden kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar..., ...ve ... lehine A.A.Ü.T. 10/1. Maddesi uyarınca 9.200,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalılar..., ...ve ...'e verilmesine,
24-) Davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasında reddine karar verilen kısım yönünden kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar..., ...ve ... lehine A.A.Ü.T. 10/1. Maddesi uyarınca 9.200,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalılar..., ...ve ...'e verilmesine,
25-) Davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasında reddine karar verilen kısım yönünden kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar..., ...ve ... lehine A.A.Ü.T. 10/1. Maddesi uyarınca 9.200,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacı ...'dan alınarak davalılar..., ...ve ...'e verilmesine,
26-) HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
C-) 1-) İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından AAÜT md. 2/2 hükmü dikkate alınarak istinaf eden taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
2-) Davacıların istinaf başvurusunun kabulüne karar verildiği nazara alınarak; istinaf kanun yoluna başvuran davacılar tarafından peşin olarak ayrı ayrı yatırılan 427,60-TL istinaf karar ve ilam harçlarının karar kesinleştiğinde ve talepleri halinde davacılara iadesine, davacılar tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının ise Hazineye irad kaydına,
3-) Davacılar tarafından yapılan toplam 3.508,20-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı masrafı, 4 adet elektronik tebligat ücreti 40,00-TL ve 120,00-TL posta gideri olmak üzere toplamda 3.668,20-TL istinaf yargılama giderinin davalı ... A.Ş dışındaki diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,
4-) Davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verildiği nazara alınarak; istinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan 4.784,95-TL istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davalıya iadesine, davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının ise Hazineye irad kaydına,
5-) Davalı ... A.Ş. vekilinin tarafından yapılan 1.169,40-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı masrafı ve 20,00-TL tebligat gideri olmak üzere toplamda 1.189,40-TL istinaf yargılama giderinin davacılardan tahsili ile bu davalıya verilmesine,
6-) Davalı... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verildiği nazara alınarak; istinaf kanun yoluna başvuranlar tarafından peşin olarak ayrı ayrı yatırılan 2.049,30-TL istinaf karar ve ilam harçlarının karar kesinleştiğinde ve talebi halinde ilgilisine iadesine, davalı... ve ... tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının ise Hazineye irad kaydına,
7-) Davalı... ve ... vekili tarafından yapılan toplam 2.338,80-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı masrafı ve 242,00-TL posta gideri olmak üzere toplamda 2.580,80-TL istinaf yargılama giderinin davacılardan tahsili ile bu davalılara verilmesine,
8-) İstinaf yargılaması bakımından taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının HMK'nun 333. maddesi, Yönetmeliğin 207/1. maddesi ve HMK Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesi hükümlerine göre yatırana İADESİNE,
9-) Kararın kesin olmaması nedeniyle taraflara tebliği işlemlerinin Dairemizce yapılmasına,
Dair; tarafların yokluğunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 353/1-b-2 uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK md. 361/1 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay 4. Hukuk Dairesi nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.04/07/2025\t\t