T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/823
KARAR NO: 2025/977
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/12/2024
NUMARASI: 2023/398 E. - 2024/473 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Deniz yoluyla eşya taşımadan kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Davacı tarafından ... numaralı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalanan ... AŞ'ye ait 1 adet CNC Dik İşleme Merkezi cinsi emtianın Amerika'dan Türkiye'ye deniz yolu ile nakliyesi işini 1 no.lu davalının, İstanbul'dan Ankara'ya kadar olan kara nakliyesi işini 2 nolu davalı tarafindan üstlenildiğini, söz konusu emtiaların ... nolu konşimento tahtında ... no.lu konteyner içerisinde gemiye yüklenildiğini, konteynerin sigortalı firma adresine ulaşmasını müteakip yapılan kontrollerde emtianın hasarlandığının tespit edildiğini, ambar tesellüm fişine hasar kaydı eklenerek emtianın hasarlı teslim alındığının kayıt altına alındığını, hasar tespit tutanağının düzenlendiğini, ekspertiz incelemesi sonucunda hasarın nakliye sürecinde meydana geldiği kanaatine varıldığını, taşıma sürecinde sorumluluğu altında meydana geldiği sabit olan hasardan davalıların sorumlu olduğunu, fatura ve yapılan tespitler gereğince 9.038,00 USD sigortalı zararının, davacı tarafından tazmin edildiğini, TTK ve poliçe hükümleri gereğince sigortalısının haklarını devralan davacının TTK ilgili hükümleri gereğince davalılara rücu hakkının doğduğunu, davacı tarafından davalılar aleyhinde icra takibi başlatıldığını, davalıların takibe itiraz ettiğini, itirazın haksız olduğunu iddia ederek, davalıların takibe, borca, faize ve ferilerine dair itirazının kısmen iptali ile takibin 9.038,00 USD üzerinden devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... AŞ vekili, savunmasında özetle; Davanın sigortacının zarar rücu talebini yöneltmesi gereken hak düşürücü sürenin dolmasından sonra ikame edildiğini, usulden reddedilmesi gerektiğini, itirazın iptali davacı kapsamında incelenmekte olan icra takibi davalılar arasında sözleşmesel olarak kanunen ya da borç konusu olduğu iddia edilen edim gereği bir birlikte borç ilişkisi söz konusu olmadığını, aynı miktar üzerinden iki borçluya ödeme emri gönderilmiş olması gerekçesiyle usulsüz, zenginleşme amacı taşıyan ve kötüniyetli bir takip olduğunu, hukuka aykırı takibin devamına karar verilmesinin mümkün olmaması gerektiğini, davacmın ... Sanayi ve Tic. AŞ'ye ödeme yapıldığını, sigorta sözleşmesinin lehtarı, sigortalısının ise ... Kiralama şirketi olduğunu, davacı tarafından ödeme yapılan bahse konu firma sigortalı olmadığını, davaya konu taşımanın da tarafı olmadığını, davacının yapmış olduğu ödeme sebebi ile halefi olabileceği bir hak bulunmadığını, aktif husumet ehliyetinin de bulunmadığım, uyuşmazlığa konu taşıma faaliyetinin alıcısı ve davacı tarafın sigortalısı olan ... Kiralama şirketinin de davalıya karşı dava hakkının bulunmadığım, meydana geldiği iddia edilen hasarın sigorta poliçesi kapsamı dışında bırakılması gerekçesiyle ödenen tazminatın lütuf ödemesi olması olduğunu, uyuşmazlığa konu taşıma faaliyetinde taşıyan sıfatına haiz olmayan navlun faturası bile düzenlememiş davalı yönünden pasif husumet ehliyetinin mevcut olmadığından bahisle usulden reddini talep ettiklerini, davalının verdiği hizmet boşaltma limanında yük ile ilgili evrak işlemlerinin takibi ve evrak teslimini gerçekleştirmekten ibaret olduğunu, bu hususun davalının konşimento ve navlun faturası düzenlememiş olmasından anlaşıldığıı, davalının görevini gereği gibi ifa ettiğini, taşıma sırasında meydana geldiği iddia olunan hasardan taşıma faaliyetinde dahli olmayan davalının sorumluluğu bulunmadığım, usulüne uygun ve süresi içerisinde bildirimde bulunulmadığından emtianın hasarsız tesellüm edildiğinin kabulünün gerektiğini, davacı tarafından sunulan eksper raporu tek taraflı ve hasarın taşımanın hangi aşamasında oluştuğuna ilişkin ispat kudretinden yoksun olduğunu, değerlendirmeye esas teşkil edebilecek nitelikte olmadığını, hiçbir şekilde ikrar teşkil etmemek üzere sigortacı tarafından halefiyete dayalı olarak ikame edilen rücu davalarında icra inkar tazminatı talep edilemeyeceğini, davacının kötüniyetinin sarih olduğunu, davacı hakkında kötü niyet tazminatına htikmedilmesini talep ettiklerini, uyuşmazlığa konu taşıma sözleşmesinin fiili taşıyanı ... Ltd'ye izafeten ... Denizcilik ve Taşımacılık A.Ş.'ne ihbarını talep ettiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"... Davaya konu taşımaya ilişkin olarak ... sayılı anan konişmento ve ... sayılı ara konşimento sunulmuş olup, ... sayılı konişmentonun ... tarafından düzenlendiği ve konişmentoda ... Taşımacılık’ın belge ibraz edilecek kişi olarak gösterildiği görülmektedir. Ambarlı Gümrük Müdürlüğü’nden yük teslim belgesi gönderilmiş olup, anılan belge Zim Integrated Shipping adına Bellstar Denizcilik tarafından düzenlenmiş, yükün KTL Taşımacılık'a teslim edileceği belirtilmiştir. Dosya kapsamında mevcut belgelerden yükün taşındığı ... sayılı konteynerın taşıma sırasında ... isimli gemiye aktarıldığı, davalı ... Taşımacılık tarafından teslim alınarak özet beyan verildiği, gönderilen adına liman hizmetlerinin yapıldığı ve buna ilişkin konteyner içi boşaltma, tahliye, yük teslim vb. açıklamalı faturaların düzenlediği görülmüştür. Konişmentoya göre navlunun peşin ödenmiş, navlun faturası da sunulmamıştır. Bu açıklamalara göre davalı ... Taşımacılık’ın taşımayı üstlenmediği, akdi ya da fiili taşıyan olmadığı anlaşıldığından davanın bu davalı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair...\" gerekçesiyle davalı ... Anonim Şirketi aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkeme tarafından davanın davalı yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle ret kararı verildiğini, navlun faturası sunulmamış olması sebebiyle davalı şirketin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, taşıma işinde sigortalı firmanın muhatabının davalı şirket olduğunu, yüke ilişkin deniz taşıma ayağının organizasyonunu üstlenmiş olan forwarder firma olduğunu, yazışmaların bu hususu kanıtladığını, navlun faturası sunulmamasının sebebinin ise teslim şeklinin CFR olması olduğunu, bu teslim şeklinde taşıma masraflarının gönderici firmaya ait olduğunu, bu sebeple sigortalı firma ile düzenlenmiş bir navlun faturasının bulunmadığını, bu hususun mahkemeye beyan edildiğini, dosyadan tefrik edilen ... Nakliyat hakkındaki davalarına ilişkin beyanları saklı kalmak kaydı ile hasarın davalı şirketin düzenlediği faturalar karşılığında üstlenmiş olduğu tahliye ve vb hizmetleri içeren sorumluluk kesiti içerisinde de meydana gelmiş olma ihtimalinin bulunduğunu, davalı şirket tarafından düzenlenmiş olan faturaların taşıma konusu sigortalı emtianın sorumluluğunun kara taşıma ayağını üstlenmiş olan ... Nakliyata teslimine kadar olduğunu, hasarın bu süreçte gelmiş olma ihtimalinin göz ardı edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, sonuç olarak taşıma konusu emtianın kara taşıyıcısına teslim edilmesine kadar devam ettiğinin kabulü gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında, davacı sigorta şirketi ile dava dışı ... Kiralama AŞ şirketi arasında sigorta poliçesinin düzenlenmiş olduğu konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, davalının meydana gelen hasardan dolayı sorumlu olup olmadığı, davalı yönünden verilen kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, dava dışı ... AŞ ile davacı sigorta şirketi arasında nakliyat emtia sigorta poliçesinin düzenlendiği, sevkiyat türünün ithalat, sevkiyatın başladığı yerin ABD, sevkiyatın bittiği yerin İstanbul, vasıta türünün gemi, geminin adının ... olarak belirtildiği, dava dışı sigortalı şirket tarafından dosyası tefrik edilen ... Ltd Şirketi adına İstanbul - Ankara nakliye bedeli adı altında 02.03.2022 tarihli toplam 5.148,00 TL tutarlı e-fatura düzenlediği, davalı şirket tarafından dava dışı sigortalı adına 01.02.2022 tarihli ekipman kontrol ücreti, yük teslim belgesi, geçici kabul adı altında toplam USD döviz kuru üzerinden fatura düzenlediği, faturanın tahliye ve THC olarak düzenlenen kısmında tahliyenin 200,00 USD, THC'nin 95,00 USD olarak gösterildiği, Amerika'da bulunan yabancı menşeyli firmadan dava dışı Türkiye'de sigortalı şirket tarafından bir kap, bir adet CNC dik işleme merkezi emtiasını satın alındığı, söz konusu emtiaların deniz nakliyesinin ... isimli gemi ile İstanbul'a getirildiği, daha sonra .... Ltd Şirketi sorumluluğunda kara nakliyesinin gerçekleştirildiği, 24.02.2022 tarihinde ekspertiz çalışmalarının yapıldığı, söz konusu tarihte tutulan hasar tespit tutanağında konteyner muhteviyatının taşıma senedi kapsamında uluslararası taşımasını ... AŞ tarafından gerçekleştirilen ve ... / ... nolu plakalı araç ile ... Ltd Şirketi tarafından Ambarlı Gümrüğü Limanından yüklenen bir kap malın hasarlı olarak teslim alındığı, ... Firma şoförünün tutanağı imzalamaktan imtina ettiğinin belirtildiği, 28.03.2022 tarihli ekspertiz raporunda; ürünlerin Amerika - Türkiye nakliyesinin gerçekleştirildiği, konteyner ile Ambarlı Mardaş Limanına gelen emtianın tahliye sonrası tır ile Ankara'ya vardığı, ürünün üstten darbe aldığı, ambalaj açılmadan hasarın tespit edilmediği, dış ambalaj açıldığı zaman hasarların belirlendiği, kablo koruma kapaklarının kırılmış olduğu, orta panelin ezildiği vb hasarlara yer verildiği, konşimento incelendiğinde konteyneri sigortalı firmaya ait bir adet makinenin istiflendiği, emtiaların parsiyel olarak konteynere istiflendiği kanaatine varıldığı, İstanbul - Ankara yerel taşıma aracının tahliye fotoğraflarında brandalı araç olduğu, başka araç taşınmadığı, hasar tutarının 9.038,00 USD olarak hesaplandığının belirtildiği, davacı sigorta şirketi tarafından hasar bedelinin dava dışı ...AŞ'ye ödediği , ödenen 9.038,00 USD alacak ile 623,99 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.661,99 USD alacağın tahsili amacı ile davacı sigorta şirketi tarafından davalılar hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında ilamsız icra takibi başlattığı, icra takibine itiraz üzerine davacı sigorta şirketi tarafından davalı ile birlikte dosyası 03.12.2024 tarihli celsede tefrik kararı verilen ... Ltd Şirketi aleyhine iş bu itirazın iptali davasını açmış olduğu anlaşılmıştır. Tarafların delillerini ibraz ve ilgili delillerin dosya içerisine celbi sonrasında bilirkişi incelemesi gerçekleştirilmiştir. Davalı ... AŞ vekili bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde; bilirkişi raporunda müvekkili şirketin taşıyan veya taşıma işleri komisyoncusu olmadığı, taşımada herhangi bir rol almadığının ispat edildiğini, TTK'nın 1238 maddesi uyarınca konşimentonun ispat kudretinin bulunduğunu, ana deniz taşıma senedi incelendiğinde fiili taşıyan ... Ltd tarafından düzenlendiği ve acentesi tarafından imzalandığının görüldüğünü, ana deniz taşıma senedinde müvekkili şirketin taşıma işleri komisyoncusu olarak belirtilmediğini, dava dışı satıcı ile dava dışı alıcı tarafından müvekkili ile navlun sözleşmesinin akdedilmediğini, navlun faturası düzenlenmediğini, şirketin kestiği faturalardan müvekkilinin verdiği hizmetlerin bilirkişi raporunda tespit edildiğini, bunların tahliye, THC açıklamalı ekipman kontrol ücreti, yük teslim belgesi, geçici kabul açıklamalı faturalar olduğunu, faturalardan görüleceği üzere müvekkili şirket tarafından verilen hizmetin boşaltma limanında yük ile ilgili evrak işlemleri ve evrak tesliminin gerçekleştirilmesinden ibaret olduğunu, dava konusu taşımada fiili taşıyanın ... Ltd olduğunu, taşıma işleri komisyoncusunun ise taşıtmayı organize eden ... olduğunu, kara taşımasının ise 2 numaralı davalının gerçekleştirildiğini belirterek müvekkili aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği belirtmiştir. Mahkemece, 03.12.2024 tarihli duruşmada, davalı ... Nakliyat yönünden açılan davanın tefrikine karar verildikten sonra yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davalı hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair hüküm tesis edilmiştir. Davacı, davasını TTK'nın 1472. maddesine dayandırdırmıştır. TTK'nın 1472/1 maddesi gereğince sigortacının sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hakkın tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal edeceği ifadelerine yer verilmiştir. Davacı dava dilekçesinde, davalının hasara neden olan taşımada deniz yolu ile taşımayı gerçekleştirdiğini iddia ederek bu iddia doğrultusunda rücuen tazminat talebinde bulunmuştur. Ancak dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile konşimento örneklerinden, davalının söz konusu taşımada gerek fiili taşıyıcı, gerek ise taşıma komisyoncusu olmadığı tespit edilmiştir. Kaldı ki davalının dava dışı sigortalıya düzenlemiş olduğu faturalar da taşımaya ilişkin değildir. Bu nedenle davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,6-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 03.06.2025