T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/823
KARAR NO\t: 2025/524
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 23/02/2023 (Karar)
NUMARASI\t: 2021/212 Esas, 2023/113 Karar
DAVA\t: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.\t
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı hakkında Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/...Esas sayılı dosyasının 17/01/2019 tarihli ara kararına istinaden alacaklının alacağını tahsil edememesi sebebiyle icra takibi başlatıldığını, Erzurum ...İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyası üzerinde borçluya ödeme emri gönderildiğini, borçlu ödeme emrine karşı böyle bir borcu olmadığı gerekçesiyle itirazda bulunulduğunu, itiraz neticesinde Erzurum ...İcra Müdürlüğünün 15/02/2021 tarihli kararla takibin durdurulmasına dair karar verildiği, davalı tarafından yapılan itirazın haksız olduğunu, davalının yapmış olduğu asıl borcun faizine ve asıl borcun ferilerine ilişkin itirazın iptalini ve duran takibin devamını, davalının icraya konu asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın davacı firmaya borçlu olmadığını bu nedenle davanın reddi gerektiğini, sehven yapılan havale işleminin tarafının müvekkili banka olmadığını, müvekkili bankanın sadece aracı konumda bulunduğunu, bu nedenle davacı firmaya borçlu olmasının mümkün olmadığını, davacı firmanın borçlu firma hesabına sehven gönderdiğini iddia ettiği tutarın borçlu firma hesabına geçtiğinden müvekkili bankının bu hesap üzerinde dava dışı ... firmasından alacaklı olması nedeniyle rehin hakkı bulunduğundan dava dışı borçlu şirket ile akdedilen kredi sözleşmesinden ve TBK m. 143'den kaynaklanan takas mahsup hakkını kullandığını, söz konusu meblağın sehven yatırıldığının ayrıcı ispatının gerektiğini, sehven yatırıldığı iddia edelin tutarın disiplin hapis tehdidi altında ödendiğini, mahkemenin 2018/...Esas sayılı dosyanın neticelenmesinin beklenilmesini gerektiğini, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddini, takibinde haksız ve kötü niyetli olan davacı tarafın, asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda;\" Mahkememizin 2018/...Esas sayılı dosyası incelenmiş, davacısının ...Malzemeleri Temizlik Ürünleri ve Gıda Maddeleri San ve Tic. Aş. olduğu, davanın konkordato talepli olduğu, mahkememizce davanın kabulüne dair verilen kararın, istinaf edilmesi üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince kaldırılmasına karar verildiği, mahkememiz 2022/... Esasını aldığı görülmüştür. Mahkememiz 2018/...Esas sayılı dosyasının yargılaması sırasında 17.01.2019 tarihli ara kararında geçici konkordato komiserlerinin davacı ...firmasının hesabına sehven ... Uluslararası Taşımacılık firması tarafından yatırılan 127.083,24 TL'sinin iadesi talebinin kabulüne, bankanın 04.01.2019 ve 15.01.2019 tarihli ara kararları doğrultusunda geçici konkordato komiserlerinin münferit imzaları ile işlem yapmaları gerektiğinin bildirilmesine karar verilmiştir. Konkordato, borçlunun mahkeme denetimi altında alacaklılarla anlaşma sağladığı hukuki bir yöntem olup, mahkemece konkordato için verilen geçici mühlet aşamasında borçlunun mal varlığı mahkeme denetiminde konkordato komiserlerince yürütülmektedir, mahkememiz 2018/...Esas sayılı dosyasında da konkordato süreci devam ederken iş bu davanın davacısı şirketin, dava dışı konkordato sürecinde olan ..., sehven ödeme yaptığı anlaşılmış, mahkeme kararı ile bu ödemenin iadesine karar verilmiş, davalı banka tarafından ara karar yerine getirilmemiş, esasında meblağ ...bünyesine geçmemiş, davalı banka dava dışı ... bankaya olan borcu nedeniyle yatırılan mablağı kendi borcuna mahsup etmek istemiştir.
Erzurum ...İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyası incelenmiş, itirazın iptali davasına konu takibe itirazın 10.02.2021 tarihinde yapıldığı, takibe konu asıl alacağın 11.02.2021 tarihinde alacaklıya ödendiği görülmüş, davacının ferilere yönelik talebi devam ettiğinden dosya hesap bilirkişisine tevdii edilmiş, sunulan raporda ödeme tarihi (28/12/2018) tarihinden itibaren faiz uygulanması halinde takip çıkışı 150.302,91-TL olmakla takip sonrası ödeme nedeniyle 10/02/2021 tarihi itibarıyla 50,208,14-TL bakiye asıl alacak hesaplandığı, YHGK karar gereği dava tarihindeki değeri 50.208,14-TL asıl alacak ve 866,61-TL faiz olmak üzere toplam 51.074,75-TL hesaplandığı, ara karar tarihi (17/01/2019) tarihinden itibaren faiz uygulanması halinde takip çıkışı 149.676,20-TL olmakla takip sonrası ödeme nedeniyle 10/02/2021 tarihi itibariyle 49.493,38-TL bakiye asıl alacak hesaplandığı, YHGK karar gereği dava tarihindeki değeri 49.493,38-TL asıl alacak ve 854,27-TL faiz olmak üzere toplam 50.347,65-TL hesaplandığını bildirir rapor düzenlendiği anlaşılmış, mahkememizce sehven yapılan ödeme tarihinden itibaren yapılan hesaplamaya itibar edilerek davanın kısmen kabulü ile, Erzurum ...İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile, takibin 51.074,75-TL üzerinden devamına, alacak miktarı yargılamayı gerektirdiğinden ve şartları oluşmadığından icra inkar tazminatının talebinin reddine,\" gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın dava dışı borçlu firma ...Malzemeleri Tem. Ür. Gıd. Mad. San ve Tic. Ltd. Şti firmasından alacaklı olup firmanın 10/12/2018 tarihinde konkordato talebinde bulunduğunu, 12/12/2018 tarihinde geçici mühlet kararı verildiğini, geçici mühlet içerisinde davalı ... firması tarafından borçlu firma ...Ltd. Şti'inin tahsil olunacak alacaklar hesabına 127.083,24-TL para aktarıldığını, bu meblağın müvekkili bankanın alacaklı olması nedeniyle takas mahsup haklarından dolayı alacağa mahsup edildiğini, bu mahsup işlemi üzerine 11/01/2019 tarihinde konkordato komiseri tarafından yalnızca davacı ... firmasının bir iddiadan ibaret olan paranın sehven aktarıldığı yönündeki beyanı doğrultusunda yargılama yapılmaksızın meblağın iadesine dair talepte bulunulduğunu, mahkemece 17/01/2019 tarihli ara karar ile meblağın iadesine karar verildiğini, uyuşmazlık konusu paranın davacının banka nezdinde ki hesabına sehven geçmiş olduğu hususunun dava konusu uyuşmazlığın dışında konkordato yargılamasının konusu olamayacak ayrı bir yargılama gerektiren bir hukuki sorun olduğunu, davanın tarafı olmayan davayla bağlantısı olmayan 3. kişileri etkileyecek şekilde tedbir kararı verilemeyeceğini, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/...Esas sayılı dosyasında verilen 17/01/2019 tarihli ara karar hukuka aykırı olup bu karara istinaden icra takibi başlatılmasının mümkün olmadığını, müvekkili bankanın davacı firmaya borçlu olmadığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, sehven yapılan havale işlemenin tarafının müvekkili banka olmadığını, müvekkili bankanın sadece işlemde aracı konumda bulunduğunu, mahkemenin 2018/...Esas sayılı dosyasında sehven yatırıldığı iddia edilen meblağın davacı borçlu firmanın hesabına iadesi gerekirken doğrudan ... firmasının hesabına yapılacak iadenin konkordato kurumunun ruhuna aykırı olduğunu, zira 3. kişinin hesabına iade işlemini konkordato dosyası kapsamında verilen ihtiyati tedbir kararlarına aykırılık teşkil ettiğini, söz konusu meblağın sehven yatırıldığının da ayrıca ispatı gerektiğini, sehven yatırıldığı iddia edilen tutarın iadesine karar verilecekse de bu iade dava dışı borçlu ...firmasının hesabına yapılması ve tutarın yönetiminin komiser denetimine alınması gerektiğini, komiserlerin yetkisini aşıp adeta hakim yerine geçerek ilgili tutarın sehven yatırıldığı yönünde kanaat getirilmek suretiyle ... firmasına iadesine karar vermesinin hukuka açıkça aykırı olduğunu, davacı tarafından bu tutarın farklı bir dava konusu yapılması gerektiğini, dava dışı borçlu hesabına sehven yatırıldığı iddia edilen tutarın ihtiyati tedbire muhalefet nedeniyle disiplin hapsi tehdidi altında ödendiğini, bilirkişi raporuna itirazlarının mahkemece dikkate alınmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte faiz talep edilebilecekse de ancak ara karar tarihinden itibaren faiz hesabı yapılabileceğini, bu nedenle hukuka aykırı kararın kaldırılarak yeniden inceleme yapılıp davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/01/2019 tarihli tedbir ara kararı uyarınca başlatılan takipte asıl alacağın ödenmesi nedeniyle faiz ve alacağın ferilerine yönelik itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/...Esas sayılı dosyasında dava dışı ...Malzemeleri Temizlik Ürünleri ve Gıda Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. konkordato talebinde bulunmuş, 12/12/2018 tarihinde 3 aylık geçici mühlet kararı verilmiş, 17/01/2019 tarihli ara kararda ise aynen; \" Geçici Konkordato Komiserlerinin davacı ...firmasının hesabına sehven ... Uluslararası Taşımacılık firması tarafından yatırılan 127.083,24 TL'sinin iadesi talebinin KABULÜNE, bankanın 04/01/2019 ve 15/01/2019 tarihli ara kararlarımız doğrultusunda Geçici Konkordato Komiserlerinin münferit imzaları ile işlem yapmaları gerektiğinin Geçici Konkordato Komiserlerince tekrar bildirilmesine,\" karar verilmiştir. Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin iş bu ara kararına karşı davalı banka vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuş, Dairemizin 2019/763 E. - 2019/694 K. ilamı ile ara karara karşı istinaf yasa yolunun açık olmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin usulden reddine karar verilmiştir. Dava dışı .... ... Ltd. Şti.'nin hesabına davacı ... ... Ltd. Şti. tarafından sehven yatırıldığı iddia edilen 127.083,24 TL'nin davalı banka tarafından iade edilmemesi üzerine Erzurum ...İcra Dairesi'nin 2020/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takipte, takipten sonra davalı banka tarafından asıl alacak miktarı ödenmiş, faiz ve asıl alacağın ferileri yönünden eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama da her ne kadar davanın kısmen kabulü yönünde hüküm tesis edilmiş ise de, davalı bankanın aracı kurum olup, davacı şirket ile dava dışı .... .. Ltd. Şti. arasında ki ilişkinin tarafı olmadığı, sehven yatırıldığı iddia edilen paranın iade yükümlüsünün hesap sahibi olan .... ... Ltd. Şti. olduğu, davacı şirket tarafından ne şekilde sehven para yatırıldığı açıklanmaksızın, konkordato komiserinin beyanı doğrultusunda üçüncü kişileri etkiler şekilde tedbir ara kararı verilemeyeceği, bu sebeple Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/...Esas sayılı dosyasında verilen 17/01/2019 tarihli ara kararın yerinde olmadığı anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK'nın 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine, her ne kadar davanın reddine karar verilse de, davacının mahkeme ara karara istinaden takip başlatması ve eldeki davayı açması nedeniyle davanın açıldığı tarih itibariyle davacının haksız olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmakla davacı aleyhine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair esasa ilişkin yeniden aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
I-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; mahkemece verilen hükmün HMK'nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
II-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;
\"1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 615,40 -TL karar harcından peşin alınan 133,06-TL'nin mahsubu ile bakiye 482,34-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın hüküm kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,\" şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,
III-Davalıdan alınan istinaf karar peşin harcının davalıya iadesine,
IV-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan 179,90-TL başvuru harcı ve 165,00-TL yargılama gideri olmak üzere toplam 344,90-TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
V-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
VI-Kararın kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/(1)-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 14/04/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.