T.C. KONYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ..... - .....
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: .....
KARAR NO\t: .....
KARAR TARİHİ: 25/06/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t: ..... (...)
ÜYE\t\t: ..... (...)
ÜYE\t\t: .....\t (...)
KATİP\t\t: ..... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: Konya.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 29/01/2025
NUMARASI\t: ... Esas ... Karar
DAVACI\t: ........
VEKİLİ\t\t: Av.....
DAVALI\t: .....
VEKİLLERİ\t: Av...... Av......
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ\t: 25/06/2025
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ\t: 26/06/2025
Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili 07/11/2023 tarihli dilekçesiyle; davacı şirketin aralarındaki ticari ilişkiye istinaden davalı şirketten satın alacağı taze domateslere ilişkin olarak 7 adet çek teslim ettiğini, davalı şirket tarafından anlaşmaya konu domateslerin teslim edilmediği gibi çeklerin de iade edilmediğini, dava konusu çeklerin avans çeki olarak verildiğini beyan ederek, dava konusu çeklerden dolayı davacının davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine ve ayrıca davalı şirketin dava konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili, öncelikle hukuki yarar yokluğu itirazında bulunmuş, davacı tarafın kötü niyetli hareket ettiğini, dava konusu malların teslim edildiğini beyan etmiş ve ayrıca davacı tarafın %20 oranında tazminata mahkum edilmesini de isteyerek, davanın esastan da reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; \"Somut olayda ; davada çözülmesi gereken sorunlar; davacı şirket tarafından davalı şirkete verildiği ihtilafsız olan 7 adet toplam 4.800.000 TL. bedelli çeklerin avans çeki olup olmadığı, avans çekleri ise davalı tarafın bu çekler karşılığında edimlerini yerine getirip getirmediği, bu çeklerin avans çeki olmasına veya olmamasına göre davacı şirketin bu çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu olup olmadığı, yargılama sırasında icra dosyasına ödenen 2 adet çekten dolayı davanın kendiliğinden istirdat davasına dönüşüp dönüşmediği sorunlarıdır.
Davalı taraf, öncelikle hukuki yarar yokluğu itirazında bulunmuş ise de, davacı tarafından bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu sonucuna varılmış, aksi yöndeki itirazlar kabul edilmemiştir.
Dosya kapsamına uygun görülerek, hükme esas alınan bilirkişi heyetinin 14/08/2024 tarihli rapor ve 09/12/2024 tarihli ek raporuna göre; her iki tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, dava konusu 7 adet toplam 4.800.000 TL. bedelli çekin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu çekler verilmeden önce davalı şirketin davacıya 14 ve 15 Eylül 2023 tarihlerinde 3 adet fatura kestiği, fatura bedellerinin 2.000.000,49 TL., 881.000,01 TL. ve 500.000,01 TL. tutarında olduğu, buna karşılık davacının davalıya 16 ve 18 Eylül 2023 tarihlerinde 1.950.000 TL. ve 50.000 TL., 29/09/2023 tarihinde de 2.000.000 TL. havale gönderdiği, davalı şirketin 02/10/2023 tarihinde davacıya 1.533.180 TL. ve 1.000.300 TL. ve 1.466.520 TL. olmak üzere toplam 4.000.000 TL. tutarında 3 adet fatura kesmesine rağmen davacının aynı gün iade faturası kestiği, davalının tekrar aynı faturaları 11/10/2023 tarihinde kesmesine rağmen davacının bu faturalara da iade faturası kestiği, dava konusu çeklerden dolayı bankalar tarafından (7 adet x6.000 TL=42.000 TL.) banka sorumluluk tutarının ödendiği, (doğrusu: 6 adet çek için 36.000 TL. ödenmiş olmasıdır), dava konusu 7 adet çekin 27/09/2023 tarihinde davalı şirketin ticari defterlerine işlendiği, bu çeklerin kaydının yapılmadan önce davalının ticari defterlerine göre davalının davacıdan 1.381.000 TL. alacaklı olduğu, ancak bu çeklerin kaydının yapılmasından sonra 29/09/2023 tarihinde davacı şirketin davalı şirkete 2.000.000 TL'lik havale yaptığı, buna göre dava konusu çekler hesaba katılmaksızın 29/09/2023 tarihi itibariyle davacı şirketin davalı şirketten 619.000 TL. (618.999,49 TL.) alacaklı hale geldiği anlaşılmıştır.
Bizzat davalı tarafın ticari defterlerine göre, dava konusu toplam 4.800.000 TL. bedelli 7 adet çekin verildiği 27/09/2023 tarihinde, davacı şirketin borcunun 1.381.000 TL. olmasına rağmen, borçtan daha fazla (3.419.000 TL.) çek verilmiş olduğu, 4.800.000 TL. bedelli çeklerin bu haliyle 3.419.000 TL'lik kısmının avans çeki niteliğinde olduğu, çeklerin alınmasından 2 gün sonra 29/09/2023 tarihinde davacı tarafın banka havalesi yoluyla 2.000.000 TL. daha ödeme yaparak, hem davalı şirketten 618.999,49 TL. alacaklı hale geldiği, hem de vermiş olduğu 7 adet toplam 4.800.000 TL. bedelli çeklerin tamamının avans çeki haline dönüştüğü anlaşılmıştır.
Davalı şirket tarafından sonradan toplam 4.000.000 TL. bedelli faturalar düzenlenmiş ise de; davacı tarafından aynı gün iade faturaları ile bu faturalar iade edilmiş, davalı tarafın 2. kez aynı faturaları düzenlemesine rağmen de yine bu faturalar davacı tarafından iade edilmiş, bu faturalarla davalının daha fazla alacaklı olduğu ispat edilememiştir.
Davalı taraf çok sayıda sevk irsaliyesi ve kantar fişi fotokopisi sunmuş ise de; bu belgelerin hiçbirisinde davacı şirket yetkililerinin ve görevlilerinin imzası bulunmayıp, muhtemelen taşımayı yapan nakliyecilerin imzaları bulunduğundan bu sevk irsaliyelerinin davalının alacağının tespiti için yeterli belge ve delil olmadığı sonucuna varılmıştır.
Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasının ve Karapınar Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasının, doğrudan bu davamız ve dava konusu 7 adet çek ile ilgili görülmediğinden sonuçları beklenilmemiştir.
Davanın mahiyeti ve alacağın miktarı ve karşı tarafın açık muvafakati olmadığından tarafların tanık dinletme talepleri de reddedilmiştir.
Davalı tarafın cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmış olmaları nedeniyle, davacı tarafa yemin teklif edip etmeyecekleri sorulmuş, yemin teklif etmeyeceklerini bildirmişlerdir.
Davalı tarafın ticari defterlerinden dava konusu çeklerin avans çeki olduğu anlaşılmış, davalı tarafın sonradan düzenlediği ve iade edilen faturalara itibar edilmemiş, teslim fişlerinin davacı tarafın imzası olmadığından ispata yarar belge olmadığı ve davalı tarafın yemin deliline de dayanmadığı görüldüğünden, dava konusu çeklerin tamamanın avans çeki olduğu, bu çekler karşılığından hiç bir mal teslim edilmediği ve bu çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığı sonucuna varılarak davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Bu çeklerden 20/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli çek ile 30/11/2023 keşide tarihli ve 700.000 TL. bedelli çekin, yargılama sırasında Ereğli İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına toplam 1.583.157,95 TL. olarak ödendiği, bu çekler yönünden menfi tespit davasının istirdada dönüştüğü belirlendiğinden, ödenen bedelin de davalıdan tahsiline (istirdadına) karar vermek gerekmiştir.
7 adet çekten 6 adet çek için ilgili bankalar tarafından çek başına 6.000 TL. olmak üzere banka sorumluluk tutarları (6x6.000 TL=36.000 TL.) ödenmiş ve bu ödemeler yönünden de davacı tarafın istirdat hakkı doğmuş ise de; kısa kararda sehven 36.000 TL.lik bu ödemenin istirdadına karar verilmediğinden, gerekçeli kararda da (kısa karar ile gerekçeli kararın uyumlu olması zorunlululuğu nedeniyle) 36.000 TL.lik ödeme yönünden istirdat hükmü kurulmamıştır.
Davacı taraf ayrıca fer'i nitelikte tazminat talep etmiş ise de; davacı tarafından davalıya karşı dava konusu bu çeklerden dolayı yapılan bir icra takibi bulunmaması, Ereğli İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibinin dava dışı başka bir çek hamili tarafından yapılan takip olması ve 2004 s. İİK'nin 72/5. maddesindeki şartların oluşmaması nedeniyle davacı lehine feri nitelikte tazminata hükmedilmemiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\" şeklinde davacının davasının kabulü ile dava konusu, ........ İzmir Sanayi Sitesi Şubesine ait ve keşidecisi ........ İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. olan ; ... çek nolu, 06/12/2023 keşide tarihli ve 600.000 TL. bedelli, ... çek nolu, 14/12/2023 keşide tarihli ve 1.000.000 TL. bedelli, ... çek nolu, 17/12/2023 keşide tarihli ve 1.000.000 TL. bedelli, ... çek nolu, 19/12/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli, ........ Bankası İzmir Ali Ağa Şubesine ait ve keşidecisi ........ San. Ltd. Şti. olan ; ... çek nolu, 20/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli, ... çek nolu, 25/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli, ... çek nolu, 30/11/2023 keşide tarihli ve 700.000 TL. bedelli olmak üzere toplam 7 adet ve toplam 4.800.000 TL. bedelli çeklerden dolayı davacı ........ San. Ltd. Şti.'nin davalı ........ San. Tic. Ltd. Şti.'ye borçlu olmadığının tespitine, bu çeklerden ... çek nolu 500.000 TL. bedelli çekin ve ... çek nolu 700.000 TL. bedelli çekin bedellerinin, dava açıldıktan sonra Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyasına ödendiği ve bu çekler yönünden davanın kendiliğinden istirdada dönüştüğü anlaşıldığından Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına davacı tarafından ödenen toplam 1.583.157,95 TL.'nin davalıdan alınarak (istirdat edilerek), davacıya ödenmesine, davacının fer'i nitelikteki tazminat talebinin reddine dair hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı ........ Şti vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemece eksik inceleme ve yanlış değerlendirme yapıldığını, ceza yargılaması ve soruşturma dosyasının beklenilmeden karar verildiğini, söz konusu dosyaların uyuşmazlığa doğrudan etkili olabilecek içeriklere sahip olduğunu, mahkemece dava konusu 7 çekin kargo yoluyla davalı müvekkili şirkete ulaşmasından sonra davalı müvekkili tarafından davacı şirket adına düzenlenen ve davacı şirket tarafından iade edilen faturalara itibar edilmediğini, bu hususların aydınlatılması bakımından tanık dinletilmesi gerekirken dinlenmediğini, yemin deliline dayanmalarının olumsuz olarak yorumlandığını beyan ederek yerel mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılması ile davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 191 inci maddesi gereğince, borçlunun iflas açıldıktan sonra masaya ait mallar üzerinde her türlü tasarrufu alacaklılara karşı hükümsüzdür. Müflisin masa malları üzerindeki tasarruf yetkisi iflâs ile kısıtlandığından, aynı Kanun’un 226 ncı maddesi uyarınca da masanın kanuni mümessilinin iflas idaresi olduğu hükmü kabul edilmiştir. Belirtilen hükümler gereğince; iflasın açılmasıyla taraf sıfatı ve dava takip yetkisi artık müflise değil, iflas idaresine ait olup adi tasfiyede İİK'nın 226, 229 uncu maddeleri gereği iflas masasını temsil yetkisi iflas idare memurlarına, şayet basit tasfiye (İİK'nın m. 218) usulü benimsenmişse, bu temsil yetkisi iflas dairesine aittir.
Müflisin, iflâsın açılması ile hak ehliyetini kaybetmediği gibi dava ehliyetini de kaybettiği söylenemese de, müflisin masa malları üzerindeki tasarruf yetkisi kısıtlandığından, masa ile ilgili davalar hakkındaki taraf sıfatı ve dava takip yetkisi artık müflise değil, iflâs idaresine ait olacaktır. İflâs idaresinin bu dava takip yetkisini kullanıp kullanmayacağını tespit edebilmek için, ilk önce iflâs organlarının oluşması ve her dava hakkında esaslı bilgi sahibi olunması gerekir. Bu ise zaman isteyen bir husustur. İşte bu nedenle, İİK'nın 194 üncü maddesi gereğince müflisin davacı ve davalı bulunduğu hukuk davalarının, iflâsın açılması ile belli bir süre için durması öngörülmüştür.
İİK'nın 194 üncü maddesine göre; \"Acele haller müstesna olmak üzere iflasın açılması ile kural olarak müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ancak alacaklıların ikinci toplantısından on gün sonra devam olunabilir.\"
İflâsın açılması ile duracak olan davalar, iflâstan önce açılmış olup da hâlen derdest bulunan ve iflâs masasına giren mal, alacak ve haklara ilişkin hukuk davalarıdır. Bunlar, müflisin açmış olduğu davalar ile müflise karşı açılmış olan davalardır. Davaların durduğu bu süre içinde, iflâs idaresi, duran davalar hakkında araştırma yapar ve bu davaların geleceği hakkında karar verir. Burada, müflisin davacı veya davalı olmasına göre usul işlemleri farklılık arz eder.
Müflisin davacı olduğu davalarda; iflâs idaresi bir davanın başarı şansı olduğu kanısına varırsa, masanın bu davayı takip etmesine karar verir; bu karar ikinci alacaklılar toplantısının uygun bulması ile kesinleşir ve ikinci alacaklılar toplantısından sonraki on günlük süre geçince, bundan böyle davaya, davacı olarak iflâs idaresi tarafından devam edilir. İflâs idaresi ve ikinci alacaklılar toplantısı, davanın başarı şansı olmadığı kanısına varırlarsa, masanın davayı takip etmemesine karar verirler. Bu hâlde o davayı takip yetkisi, isteyen alacaklıya devredilir (İİK md. 245). Hiçbir alacaklı davayı takip etmek istemezse o zaman, müflisin dava takip yetkisi yeniden doğar ve müflis iflâsın kapanmasını beklemeden davayı kendi adına devam ettirebilir.
Müflisin davalı olduğu davalarda ise; iflâs idaresi, alacakları tahkik ederken, (İİK md. 230 vd) müflise karşı dava açan alacaklının alacağının mevcut olup olmadığı hakkında bir karar vermez; sadece, bu alacağı davalı çekişmeli alacak olarak sıra cetveline geçirir. Bu alacağın, dolayısıyla davanın kabul edilip edilmeyeceği hakkındaki kararı, ikinci alacaklılar toplantısında karar verilir. İkinci alacaklılar toplantısı davaya devam edilmesine karar verirse, iflâs idaresi, ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonra davayı takip eder veya tayin edeceği bir avukat vasıtasıyla davayı takip ettirir. Bir hukuk davasının kayıt-kabul davasına dönüşmesi için davalının iflas etmesi, iflas idaresinin de dava konusu alacağı iflas masasına kabul etmemesi gerekir. Davalı tarafı dava sırasında iflas eden aleyhine iflastan önce açılan ve İİK'nın 194 üncü maddesi hükmünde sayılan istisnalardan olmayan bir davaya bakan mahkemenin asıl dava konusu alacağın, ikinci alacaklılar toplanmasında, iflas masasına kaydedilip, alacağın masaca kesin olarak kabul edilip edilmediğinin araştırması ve şayet kesin suretle kayıt ve kabul edilmiş ise konusu kalmayan davada hüküm tesisine yer olmadığına karar vermesi; masaya kayıt edilmesi istenip de alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise ve kayıt-kabul davası ayrıca açılmamışsa, davaya alacağın iflas masasına kayıt ve kabulü davası olarak devam edilerek, varılacak sonuç dairesinde bir karar vermesi gerekir.
\tNitekim Yargıtay 7. HD'nin ... esas, ... karar, Yargıtay 3 HD'nin ... esas ... karar, 15 HD'nin 2015/4484\tesas 2015/5142 karar sayılı ilamı.
Somut olaya gelince; davanın 07/11/2023 tarihinde açıldığı, Konya... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından 16/04/2025 tarihinde iflas kararı verilmiş, olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihinden önce davalı şirketin iflasına karar verildiği, müflis davalının iflasına karar verilmekle davayı takip yetkisinin iflas idaresine geçtiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; davalı müflis şirket yönünden, iflas idaresine gerekli tebligatların yapılıp taraf teşkili sağlandıktan sonra yukarıda açıklanan usullere göre işlem yapılmak ve yargılamaya devam edilmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden hükmün kaldırılmasına karar kaldırma nedenine göre, sair istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, verilmiştir.
Yukarıda yapılan genel açıklamalar ışığında, istinafa konu ilk derece mahkemesinin dosyası incelendiğinde, yukarıda belirtilen ve esasa etki eden hususlarda delillerin eksik toplandığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının duruşma yapılmaksızın kaldırılması ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M \t\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan sebeplerle KABULÜ ile Yerel Mahkeme kararının HMK.m.353/1-a/6 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın, gerekçede belirtilen eksiklikler giderilerek yeniden yargılama yapılması için HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafça peşin olarak yatırılan başvuru harcı dışında kalan istinaf karar harçlarının talep halinde davalı tarafa iadesine,
4-Dosya üzerinde inceleme yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
5-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Karar tebliği ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle KESİN olarak karar verildi. 26/06/2025
\t\t\t\t
\t ..... \t\t .....\t\t .....\t\t \t .....
Başkan\t \t Üye \t \t Üye \t \t\t Katip
...\t\t \t ...\t \t ...\t \t \t ...
E imza E imza E imza E imza
Bu evrak 5070 sayılı Yasa kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.