T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/773
KARAR NO: 2025/888
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 17.02.2025 tarihli ek karar
NUMARASI: 2025/154 D. İş - 2025/165 Karar
DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz
Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, ek kararda yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz isteyen vekili, talep dilekçesinde özetle; tahsili hâlinde borçlulardan ... AŞ'nin kredi borçlarından mahsup edilmek üzere verilen 29.01.2025 vade tarihli ve 1.500.000.000,00 TL bedelli bononun ciro edilerek müvekkiline teslim edildiğini, bononun vadesinden ödenmemesi üzerine Beyoğlu ... Noterliğinin 31.01.2025 tarihli işlemi ile ödememe protestosu düzenlendiğini, borçluların mal kaçırma ihtimali olduğunu ileri sürerek, borçluların borca yeter mal varlığının ihtiyaten haczine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince ihtiyati haciz talebinin değerlendirildiği 04.02.2025 tarihli karar ile borcun kambiyo evrakından kaynaklandığı ve tüm borçluların keşideci oldukları, bononun usulüne uygun ciro ile iktisap edildiği imzaların borçlu ve diğer şirketlerin yetkilisi ... tarafından atıldığı ve İİK'nın 257 ve devamı maddelerinde düzenlenen ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu gerekçesiyle 735.782.582,00 TL alacak için %15 (110.367.387,30 TL) teminat karşılığı borçluların mal varlığının ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlular vekili, itiraz dilekçesinde özetle; borçlulardan ..., ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ... Anonim Şirketi, ... Anonim Şirketi, ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinin, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/82 Esas ve Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/93 Esas sayalı dosyasında konkordato talep ettiklerini, mahkemelerce geçici süre verilerek bunlar aleyhine takip yapılmaması evvelce başlatılan takiplerin durdurulması, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarının uygulanmaması yönünden tedbir kararı verildiğini, talep konusu bononun teminat senedi olduğunu ve bononun banka ile ... Kuruyemiş ve ... Gıda arasında imzalanan genel kredi sözleşmesinin teminatı olduğunu, bonoda tüm borçlular yönünden yetki sözleşmesi bulunduğunu ve ihtilaf hâlinde İstanbul mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili kılınması nedeniyle mahkemenin yetkisiz olduğunu, takip ile şirketlerin ticari hayatlarının zedelendiğini, müvekkillerinin kaçma ihtimali bulunmadığını belirterek, ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazın değerlendirildiği 17.02.2025 tarihli ek kararla; \"...Konkordato geçici tedbirlerin ihtiyati haciz kararı verilmesine engel teşkil etmeyip sadece mühlet içinde kararın icrasına engeldir. Bu nedenle konkordato davasından bahisle yapılan itiraza itibar edilmemiştir. Kredi borcunun hesap katından sonra ödendiği ve senedin teminat senedi olması sebebi ile bedelsiz kaldığı iddiası yönünden; Alacaklı vekilinin ilgili banka alacağının konkordato davasında dahi projede yer aldığını, bu nedenle devam ettiğinin açık olarak iddia edildiği de nazara alınarak; bu savunmanın yargılamayı gerektireceği, ihtiyati hacze itiraz duruşmasında değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı sebebi ile itiraz edenlerin bu itirazlarına itibar edilmemiştir. Ancak; yetki itirazı yönünden durum farklı olup, senette yetki düzenlemesinin bulunduğu, ihtilaf halinde İstanbul Mahkemeleri ve icra dairelerinin görevli olduğunun açıkça bildirildiği; İstanbul Mahkemelerinden kastın Çağlayanda kurulu bulunan İstanbul Adliyesindeki Mahkemeler olduğu, senet tarihi itibari ile HMK hükümlerine tabi olunacağı, HMK gereği yetki sözleşmesi düzenlendiğinde diğer mahkemelerin yetkilerinin sona ereceği; borçlularda ... dışındaki borçluların zaten şirket olduğu, ...'in de tacir olduğu, bunun konkordato isteyip mahkemece bu isteği üzerine tacir olduğu kabul edilerek geçici mehil verildiği; bu durumda tamamı tacir olan taraflar arasındaki senette düzenlenen yetki düzenlemesinin geçerli olduğu; ihtiyati haczin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinde isteneceğine Adliyemizde istenmesinin doğru olmadığı; ihtiyati haciz istemlerinde mahkemenin yetki incelesinin mümkün olmadığı, İİK'nunda yetki itirazının tahdidi olarak sayılan ihtiyati hacze itiraz sebepleri içerisinde yer alması sebebi ile ancak yetki itirazı ileriye sürüldüğünde incelenebileceği; ileriye sürüldüğü ve yerinde görüldüğü...\" gerekçesiyle, ihtiyati hacze yönelik yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının yetki nedeniyle kaldırılmasına, karar verilmiştir. Bu karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı ve ihtiyati hacze itiraz edenler vekillerince, ayrı ayrı istinaf talebinde bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati haciz talep eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece eksik ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, gerekçede borçlulardan ...'in de tacir olduğu ve geçici mühlet verildiği kabul edilerek hatalı karar verildiğini, senet borçlusu olan gerçek ve tüzel kişilerin tamamının yerleşim yeri itibariyle İstanbul Anadolu Adliyesi mahkeme ve icra müdürlüklerinin yetkili olduğunu, ... ve diğer borçlular bakımından bu yer mahkemesinin yetkili olması nedeniyle konkordato davasının İstanbul Anadolu 1. Asliye Tıcaret Mahkemesinin 2025/82 Esas sayılı dosyasında açıldığını, tüm bono borçlularının yerleşim yerinin mahkemenin yetki alanında olduğunu, mahkemenin ihtiyati haczi kaldıran bu kararı üzerine borçluların çeşitli bankalardaki 31.000.000 TL nakit parası ile taşınmaz ve araçlarına konulan haczin derhal kaldırıldığını, borçluların mal kaçırma gayretine girdiklerini, bonodan kaynaklanan alacaklarda genel yetkili mahkemenin borçluların yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, ayrıca bonoda belirtilen ödeme yerindeki mahkemeden, ödeme yerinin gösterilmemesi hâlinde bononun düzenlendiği yer mahkemesinden de ihtiyati haciz talep edilebileceğini, yetkisilik kararının gerekçesinde \"senette yetki düzenlemesinin bulunduğu\" ve \"...'in de tacir olduğu\" hususun belirtildiğini, oysa ...'in gerçek kişi olduğunu, yasanın öngördüğü tacir sıfatı bulunmadığını, avalist olmadığını, doğrudan senedin borçlusu olduğunu, bu nedenle HMK'nın 17. maddesindeki sözleşmesinden bahisle yetkisizlik kararı verilemeyeceğini, borçlu veya aval veren gerçek kişinin tacir olduğuna ilişkin bir kayıt bulunmaması halinde yetki şartına itibar edilemeyeceğini, bu borçlunun tacir olduğuna ilişkin bir belge sunulmadığını, şirket ortaklığının bir kişiyi tacir yapmayacağını, yetki sözleşmesi düzenleme şartlarının oluşmadığını, İkem Şahin'in konkordato davasının tarafı olması nedeniyle tacir olarak değerlendirilemeyeceğini, ...'in kendi nam ve hesabına şirketleri işlettiğine ilişkin kanıt sunulmadığını, müvekkilinin halen borçlulardan alacaklı olduğunu ve borçlu ... Gıda AŞ'nin tahsilinde ve tahsil edildiği nispette kredi borçlarına mahsup edilmek üzere talep konusu bononun alındığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze yönelik itirazın reddine karar verilmesini istemiştir. İhtiyati hacze itiraz eden borçlular vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece verilen yetkisizlik kararının yasaya uygun olduğunu, bononun İstanbul'da düzenlendiğini, ihtilaf halinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunun kabul edildiğini ve yetki sözleşmesinin geçerli olduğunu, borçlu... hakkında tacir olmasından kaynaklı olarak İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/82 Esas sayılı dosyasında konkordato talep edilmiş ve mahkemece üç aylık süre ile geçici mühlet verildiğini, TTK'nın 14. maddesinde bir kişinin bir ticari işletmeyi, kısmen dahi olsa kendi adına işletmesi halinde tacir sayılacağının düzenlendiğini, bu kişi tacir olmasa dahi yetki sözleşmesinin bağlayıcı olduğunu, Müvekkilleri .... Kuruyemiş ve ... Gıda ila banka arasında imzalanan genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan itirazlarının değerlendirilmediğini, müvekkillerinin muaccel borcu bulunmadığını, bononun teminat olarak verildiğini, konkordato başvurusundan sonra dayanaksız şekilde bononun doldurularak takibe konu edildiğini, mahkemece esasa ilişkin bu itirazlar değerlendirilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati haciz kararının esas yönünden de kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 257 vd. maddeleri kapsamında ihtiyati hacze ilişkindir. İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebinin kabulüne dair verilen değişik iş kararına karşı yapılan itirazın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı banka ile borçlu ... Gıda AŞ arasında düzenlenen genel kredi sözleşmesi kapsamında, talep konusu bononun verildiği tarafların kabulündedir. Gerçek kişi ... ve borçlu şirketlerin, düzenleyeni olduğu 05.06.2024 düzenleme tarihli, 21.05.2025 ödeme tarihli1.500.000.000 TL bedelli bonoda, ihtilaf hâlinde İstanbul mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili olduğu kabul edilmiştir. Alacaklı vekili, borçlu gerçek kişi ile tüm şirketlerin yerleşim yerinin İstanbul Anadolu Mahkemesinin yetki alanında olduğunu ve tüm borçlular için ortak yetkili mahkemede talepte bulunulduğunu ileri sürerek talepte bulunmuştur. Borçluların tamamı bonoyu borçlu sıfatı ile imzalamışlardır. Sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan HMK'nın 17. maddesinde yetki sözleşmesi düzenlenmiştir. Anılan maddede, \"Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.\" hükmüne yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, yetki sözleşmesi düzenleyebilecek şahıslar, sadece tacirler veya kamu tüzel kişileri olarak belirlenmiştir. Yine bonoda yetki şartı bulunması hâlinde de yetki şartının geçerli olması için HMK'nın 17. maddesine göre, uyuşmazlığın tacirler arasında doğmuş olması şartı aranmaktadır. Talep konusu edilen bonoda yetki düzenlemesi bulunmaktadır. Bu nedenle bonodaki borçlu şirketler yönünden, yetki sözleşmesinde belirtilen mahkemede ihtiyati haciz talep edilmelidir. Mahkemenin yetkisine itiraz İİK'nın 265. maddesi gereğince ihtiyati haciz sebepleri arasında sayıldığından ilk derece mahkemesince, tacir olan borçlu şirketler yönünden ihtiyati hacze yönelik itirazın kabul edilerek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesi isabetli bulunmuş, bu nedenle alacaklı vekilinin borçlu şirketlerle ilgili istinaf başvuru nedenlerinin reddi gerekmiştir. Borçlular vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesinde; ilk derece mahkemesince borçlular vekilinin yetkiye yönelik itirazın kabul edilerek ihtiyati haciz kararı kaldırılmıştır. İhtiyati haciz sebepleri İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup, anılan maddede düzenlenen sebeplerden yetki itirazı kabul edilmiştir. Öncelikle yetkiye dair itirazın incelenmesi gerekli olup yetki itirazının kabulü hâlinde diğer itiraz nedenlerinin incelenmesine gerek yoktur. Bu nedenle, borçlular vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir. Alacaklı banka vekilinin, borçlu ...'e yönelik istinaf başvurusunun incelenmesinde; borçlu ...'in diğer borçlu şirketlerin ortağı ve yetkilisi olduğu belirtilmekle birlikte bu kişinin tacir sıfatının bulunduğuna ilişkin yazılı bir belge dosya içerisinde bulunmamaktadır. Bir kişinin, çok sayıda şirketin ortak ve yöneticisi olması bu kişiyi başlı başına tacir haline getirmez. Yine, bir kişi hakkında konkordato talep edilmiş olması ve geçici mühlet kararı verilmiş olması bu kişinin mutlaka tacir olduğunu göstermemektedir. Bu nedenle bonoda bulunan yetki şartının bu borçlu bakımından HMK'nın 17. maddesine göre geçerli olmadığı ve bu borçluya yönelik yetkili mahkemenin genel hükümlere göre belirlenmesi gerekir. İİK'nın 50. maddesi uyarınca ihtiyati haciz hakkında da uygulanması mümkün olan HMK'nın 6. maddesine göre, davalı (borçlunun) yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili mahkemedir. Dosyadaki talep ve ihtiyati haciz kararına itiraz dilekçesinde borçlu ...'in adresinin Kadıköy ve Beykoz olarak yazıldığı görülmektedir. Belirtilen adres itibariyle kararı veren ilk derece mahkemesi yetkili olduğu gibi, MERNİS'teki nüfus kaydı itibariyle de mahkeme yetkilidir. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin istinafa konu 17.02.2025 tarihli ek kararının borçlu ... yönünden hatalı olduğu anlaşılmakla, alacaklı vekilinin bu borçluya yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin itirazın değerlendirilmesine ilişkin 17.02.2025 tarihli ek kararının borçlu ... yönünden kaldırılmasına, ...'in ihtiyati hacze itirazı hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine ve borçlu ...'in 04.02.2025 tarihli ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının reddine karar vermek gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, borçlular vekilinin tüm, alacaklı vekilinin ...'e yönelik istinaf başvuru nedenleri dışındaki diğer tüm istinaf başvuru nedenlerinin esastan reddine; alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun borçlu ... yönünden HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/5 maddeleri uyarınca kabulüne, ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itiraz hakkında verdiği ek kararın sadece borçlu ... yönünden kaldırılmasına, bu borçlunun ihtiyati hacze itirazı hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine ve neticede bu borçlunun itirazının reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Borçlular vekilinin tüm, alacaklı vekilinin ...'e yönelik istinaf başvuru nedenleri dışındaki diğer tüm istinaf başvuru nedenlerinin esastan reddine; alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun borçlu ... yönünden HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/5 maddeleri uyarınca kabulüne, ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itiraz hakkında verdiği 17.02.2025 tarihli ek kararın sadece borçlu ... yönünden kaldırılmasına, bu borçlunun ihtiyati hacze itirazı hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine, bu doğrultuda;1-Borçlu ... vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının İİK'nın 265. maddesi uyarınca reddine; Dairemizin iş bu ret kararıyla birlikte ilk derece mahkemesinin 04.02.2025 tarihli ihtiyati haciz kararı borçlu ... yönünden avdet ettiğinden, yeniden ihtiyati haciz kararı verilmesine yer olmadığına, 2-Esas hakkında açılacak dava veya takip sonucuna bağlı olmak kaydıyla, alacaklı yararına belirlenen 7.500,00 TL maktu vekalet ücreti ile alacaklı tarafından yatırılan 615,40 TL başvurma harcı, 1.013,90 TL peşin harç, 87,50 TL vekaletname harçları giderlerinin, borçlu ...'e tahmiline, 3-Alacaklı tarafından istinaf aşamasında sarfedilen 1.683,10 TL başvuru harcı giderinin ve 280,00 TL posta gideri toplamı olan 1.963,10 TL kanun yolu giderinin, esas hakkında açılacak dava veya takip sonucuna bağlı olmak kaydıyla, borçlu ...'e tahmiline,4-İhtiyati hacze itiraz edenlerin istinaf başvuru harçlarının Hazineye gelir kaydına, yapılan masrafların kendilerinin üzerinde bırakılmasına, 5-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine tebliğine dair; HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 19.06.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.