T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1044
KARAR NO: 2025/1145
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/03/2025 tarihli ek karar.
NUMARASI: 2025/315 D.İ - 2025/309 K.
DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz
Taraflar arasındaki ihtiyati haciz davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen karara karşı, ihtiyati haciz isteyen tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz isteyen vekili, dava dilekçesinde özetle; ... Gıd. Mob. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilmiş olan ... A.Ş. Ankara Gaziosmanpaşa Şubesi’ne ait 25.02.2025 keşide tarihli 1.250.000.TL'lik çekin müvekkilinin yasal hamili olduğunu, müvekkili tarafından ibraz edildiğini, çekin arkasına yazı yazılmak suretiyle karşılığı olmadığı şerhi düşüldüğünü, yazılan yazının ihtiyati haciz konulmasına engel olmadığı gibi ihtiyati tedbir kararı olsa dahi takibin durdurulmasına ilişkin olduğunu, ihtiyati haciz kararı verilmesine engel bir durum oluşturmayacağını, borcun yasal süresi içerisinde ödenmediğini, borçluların halen müvekkiline borcu bulunduğunu, alacaklarının herhangi bir teminata bağlı olmadığından borçluların mal kaçırma ihtimaline karşı borçluların adresinde ve gösterilecek adreslerinde menkul ve gayrimenkulleri ile 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin borçlulara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince 05/03/2025 tarihli değişik iş kararı ile %20 teminat ile ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiştir.Bu karara karşı ihtiyati hacze itiraz eden vekili, itiraz dilekçesinde özetle; çeke dayalı takibin, genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde, muhatap bankanın bulunduğu yer, ödeme yeri sayıldığından buradaki icra dairesinde ve ayrıca İİK'nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki icra dairesinde yapılabileceğini, ihtiyati hacze konu çekin 1.250.000,00 TL bedelli, ... A.Ş. Ankara Gaziosmanpaşa Şubesi'ne ait, 25/02/2025 keşife tarihli, ... seri numaralı çek olduğunu, müvekkilinin yerleşim yerinin Sincan Ankara olduğunu, diğer borçlu ... Mobilya Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin yerleşim yerinin Etimesgut/Ankara olduğunu, muhatap bankanın Gaziosmanpaşa/ANKARA'da olduğunu, çekin keşide edildiği yerin Ankara olduğunu, dolayısıyla ilgili çeke ilişkin ihtiyati haciz talebi ve bu kararın icrası yetkisiz yerde ikame edildiğinden başlatıldığından yetki itirazında bulunduklarını, müvekkili aleyhine alınan ihtiyati haciz kararını veren mahkememizin açıkça yetkisiz olduğunu, ilgili çeke ilişkin icra takip için de ihtiyati haciz alınması için de ihtiyati haczin icraya konulması için de yetkili yerin Ankara olduğunu, bu nedenle ihtiyati haciz kararının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasından icra takibinin başlatılması kanuna açıkça aykırı olduğunu, karşı tarafın yetkisiz mahkeme aracılığı ile almış olduğu ihtiyati haciz kararı üzerine tazminat davası açma hakları saklı olduğundan dava sonuçlanıncaya kadar alacaklının Mahkememiz nezdindeki teminatı üzerine tedbir konularak teminatın alacaklıya iade edilmemesine karar verilmesi gerektiğini, mahkememizin yetkisizliğine, Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğuna, bu nedenle verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, teminatın uğradığımız zarar sebebi ile alacaklı tarafa ödenmemesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince ihtiyati hacze itirazın değerendirildiği 20.03.2025 tarihli ek kararla; \"...Somut olayda; talep dayanağı 25/02/2025 keşide tarihli, 1.250.000,00-TL bedelli, ... Ankara Gaziosmanpaşa şubesi nezdindeki hesaptan keşide edilen, keşidecisi ... Mobilya Ltd., lehtarı muteriz ... Makine A.Ş olduğu, kopukluk olmayan ciro silsilesi ile çekin meşru hamili olan ihtiyati haciz talep eden ... A.Ş tarafından çekin süresi içinde vekaleten ... Bankası Güneşli Ticari Şubesi'ne ibraz edildiği ve çekin arkasına \"iş bu çek yetkisiz kişi tarafından keşide edilmiş olduğundan, çeki imzalayan yetkisiz kişi açısından karşılığı yoktur\" şeklinde kayıt düşüldüğü, uyuşmazlığın bu kaydın usulüne uygun bir karşılıksızdır işlemi olup olmadığı noktasında toplandığı, mezkur çekin keşidecisinin tüzel kişi olduğu, muhatap bankanın çekin ibrazı üzerine yapacağı işlemin hesapta karşılık bulunup bulunmadığını teyit edip var ise ödemeyi yapmak yok ise sorumluluk bedelini ödemek sureti ile karşılıksız kalan kısım da belirtilerek çekin arkasına karşılıksızdır kaydı düşmek şeklinde olduğu , bu durumda talebe konu mezkur çekin arkasındaki kaydın teknik manada usulüne uygun bir karşılıksızdır işlemi olmamakla ve kambiyo evrakı olan çekten kaynaklı borç da aranacak nitelikte olmakla usulüne uygun karşılıksız işlemi yapılmayan çekten kaynaklı borcun 6098 sayılı TBK 89 gereği götürülecek borca da dönüşmeyeceği, çekten kaynaklanan borcun alacaklısının borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabileceği, itiraz eden borçlunun talebin dayanağı olan çekin lehtarı olduğu, borçluların hiç birinin adresinin İstanbul Anadolu Adliyesi yetki sınırlarında olmadığı, lehdar muterizin yerleşim yerinin Sincan /Ankara , diğer borçlu keşidecinin adresinin Etimesgut /Ankara olduğu, Muhatap bankanın Gaziosmanpaşa/Ankara'da olduğu, çekin keşide yerinin Ankara olduğu, çekin keşide yeri ile ödeme yerinin de İstanbul olmadığı, İhtiyati hacze konu edilen çekin bankaya ibraz edildiği ve çek üzerindeki imzanın keşideci şirket yetkilisine ait olmadığı belirtilerek teknik manada karşılıksız işlemi yapılmadığı, kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1.madde hükmünün de uygulanamayacağı , bu nedenlerle mahkememizin vermiş olduğu ihtiyati haciz kararında yetkisiz olduğu mahkememizce anlaşılmış ve yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm vermek gerekmiştir. (bknz:İstanbul Bam 44. H.D 2024/1769E-2025/79K)...\" gerekçesiyle, ihtiyati hacze itirazın kabulüne ve 2025/315 D.iş Esas - 2025/309 Karar sayılı 05/03/2025 tarihli ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, karar verilmiştir. Bu ek karara karşı, alacaklı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Alacaklı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; İhtiyati haciz ve ihtiyati hacze itiraz 2004 Sayılı İİK'nın 257. vd maddelerinde düzenlendiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin; 20/09/2016 tarihli, 2016/8892 E.-2016/7362 K. sayılı, 14/11/2016 tarihli, 2016/12481 E. - 2016/8797 K. sayılı, 05/12/2016 tarihli, 2016/12815 E.-2016/9299 K. sayılı, 13/09/2017 tarihli, 2017/2488 E.-2017/4324 K. sayılı ilamlarında ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 17/07/2019 tarih, 2019/1365 E. ve 2019/980 K. sayılı kaldırma kararında vurgulandığı üzere; muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanacağından ve 6100 Sayılı HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 Sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline geleceğini, Çekin götürülecek borç niteliği kazanabilmesi için bankaya ibrazı zorunlu ise de, karşılıksızdır işlemi yapılmasına gerek bulunmadığını, banka tarafından herhangi bir sebeple karşılıksızdır işlemi yapılmayıp çek bedeli de ödenmeyebileceğini, çekin süresinde ibraz edilmekle götürülecek borç niteliği kazanacağını, atıf yapılan yüksek mahkeme kararlarında da açıklandığı üzere muhatap bankaya ibraz edilerek bedeli tahsil edilmeyen talep konusu çek, artık aranacak borç olmaktan çıkarak götürülecek borç niteliği kazandığını, 6100 sayılı HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 Sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtildiği gibi ihtiyati haciz talep eden alacaklı şirketin yerleşim yeri de yetkili hale geldiğini, alacaklının, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğinden, davacı taraf, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin; 20/09/2016 tarihli, 2016/8892 E.-2016/7362 K. sayılı, 14/11/2016 tarihli, 2016/12481 E.-2016/8797 K. sayılı, 05/12/2016 tarihli, 2016/12815 E.-2016/9299 K. sayılı, 13/09/2017 tarihli, 2017/2488 E.-2017/4324 K. sayılı ilamları uyarınca TBK 89. maddesi uyarınca yetkili hale gelen Yerel Mahkemece yetkili olduğu halde, ihtiyati hacze yetki yönünden yapılan itirazın kabulüne karar verilmesi usule aykırı olduğunu, (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi Dosya No: 2022/1345 Esas, Karar No: 2022/1372) Müvekkili tarafından çek ibraz edildiğini, çekin arkasına yazı yazılmak suretiyle karşılığı olmadığı şerh düşüldüğünü, yazılan yazı ihtiyati haciz konulmasına engel olmadığı gibi, ihtiyati tedbir kararı dahi olsa takibin durdurulmasına ilişkin olup, ihtiyati haciz kararı verilmesine engel bir durum oluşturmayacağını, (Yargıtay 11. Hukuk DAİRESİ 2016/1324 Esas 2016/1482 Karar ve 15.02.2016 Tarih) borcun yasal sürede ödenmediğini, süresi Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265/5 maddesi uyarınca ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek kararın alacaklı vekili tarafından istinafına ilişkindir.İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanun'un 50. maddesiyle \"Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir.\" şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. (818 Sayılı BK'nın 73/1) hükmü uygulanamaz. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. maddesi uyarınca alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir.İhtiyati hacze konu çekin keşidecisi ... Tic.Ltd.Şti olup ... Ankara Gaziosmanpaşa şubesine ait ... nolu 25.02.2025 keşide tarihli çek itiraz eden ... Makina emrine keşide edilmiştir. Çekin lehdar cirosuyla alacaklıya geçtiği, çekin düzgün ve bir birini takip eden cirolar sonucu ibraz edildiği, ancak çekin yetkisiz kişi tarafından imzalandığı gerekçesiyle çek bedelinin ödenmediği anlaşılmıştır. Çekin bankaya ödenmek üzere ibraz edildiği ve keşideci imzasının yetkisiz kişi tarafından atıldığı şerhi nedeniyle ödenmemesine rağmen hamilin kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarının korunacağı açıktır. Çekin gününde ibraz edilerek karşılıksız çıkması üzerine, çekten kaynaklanan alacak, çek borçlusu bakımından götürülecek borca dönüşmüştür. Alacaklının yerleşim yerinin İstanbul/Beykoz olduğu, ihtiyati haciz talebine dayanak yapılan çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilerek karşılıksız işlemine tabi tutulması nedeniyle aranacak borç vasfını yitirip götürülecek borç hâline dönüştüğü, dolayısıyla alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesinin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olduğu ve muaccel olan para borcu için İİK'nın 257/1. maddesindeki yasal koşulların gerçekleştiği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesinin yazılı gerekçesi ile ihtiyati hacize yöneltilen yetki itirazının kabulü kararı isabetli olmayıp, alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir (Yargıtay 11. HD 2017/2488 E 2017/4324 K 13/09/2017 T. Ve dairemizin 2021/1069 E 2021/938 K 08.07.2021 T. Emsal karar içerikleri). Açıklanan bu gerekçelerle, alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verdiği 20.03.2025 tarihli ek kararının kaldırılmasına, iş bu kaldırma kararı ile daha önce verilen ihtiyati haciz kararı avdet edeceğinden Dairemizce yeniden ihtiyati haciz kararı verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verdiği 20.03.2025 tarihli ek kararın kaldırılmasına, ihtiyati hacze itiraz hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine, bu doğrultuda; 1-Borçlu vekilinin ihtiyati hacze yönelik itirazının İİK'nın 265. maddesi uyarınca reddine; Dairemizin iş bu kararıyla birlikte ilk derece mahkemesinin 05.03.2025 tarihli ihtiyati haciz kararı borçlu yönünden avdet ettiğinden, yeniden ihtiyati haciz kararı verilmesine yer olmadığına, 2-Alacaklı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına; istinaf peşin karar harcının talep hâlinde alacaklıya iadesine, 3-Alacaklı tarafından istinaf aşamasında sarfedilen 1.683,10 TL istinaf başvuru harcı gideri ile 270,00 TL posta giderinin -ileride başlatılacak esasa ilişkin takip veya açılacak esasa dair dava sonucuna bağlı olmak üzere- borçluya tahmiline, 4-Yürürlükteki AAÜT uyarınca hesaplanan 7.500,00 TL vekalet ücretinin, ileride başlatılacak esasa ilişkin takip veya açılacak esasa dair dava sonucuna bağlı olmak üzere- borçluya tahmilin 5-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine tebliğine dair; HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 26.06.2025 tarihinde, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.
KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.f ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca karar kesindir.