T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2025/394 Esas
KARAR NO\t: 2025/428
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ\t: 31/05/2025
KARAR TARİHİ\t: 18/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı dava dilekçesinde özetle;... Bankası ... Şubesi tarafından verilen 210.518,00 TL bedelli 29.07.2025 vade tarihli, ... seri nolu çek keşide edilip lehtara gönderilmek üzere kargo şirketine teslim edildiğini, çekin lehtara teslim edilmeden kayıp olduğunun lehtar tarafından müvekkiline iletildiğini, söz konusu çekin müvekkilin rızası hilafına elinden çıktığını, müvekkilinin rızası hilafına elinden çıkan çekin karşılığı bankadan tahsil edilme tehlikesi bulunmadığını, müvekkiline ait bulunan söz konusu çekin çalınmış olduğunu, söz konusu çeke ilişkin olarak lehtar....Ltd.Şti. tarafından çekin zayi olması sebebiyle ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde çek zayii davası ikame edildiğini, ancak ilgili mahkemenin zilyetliğin lehtara geçmemiş olması sebebiyle dava açmakta hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, huzurdaki davayı açma zarureti hasıl olduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas - ...Karar sayılı kararı dilekçe ekinde sunulduğunu, söz konusu çekin kötüniyetli kişilerin eline geçmesi akabinde söz konusu çekin ihtiyati hacze konu edilebileceğini, bu haliyle bankaya sunulabileceğini ve müvekkilininin zararına neden olabileceğini, bulunmaması halinde ise bankacılık hükümleri gereğince iptaline dair mahkeme kararı sunulması gerektiğini, müvekkilinin bir müddet beklemesine rağmen ne kayıp çeki bulmuş ne de kendisine teslim edilen bir çek olduğunu, bu nedenle işbu davayı açmak ve çekin iptalini talep etme zarureti doğmuş olduğunu işbu dava süresince davadan haberdar olmak ve bir haksızlığa mahal vermemek adına tedbir kararı verilmesini, ... Bankası ...a Şubesi tarafından verilen 28 Ocak 2025 basım tarihli 210.518,00 TL bedelli 10.06.2025 vade tarihli, ... nolu lehtarı ....Şti. olan çekin iptaline, çekler ile ilgili Banka şubesine müzekkere yazılarak iş bu çeklere dair dava olduğundan bahisle tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;
Dava, 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanun'un m. 757(1) hükmü gereğince zayi nedeniyle hasımsız olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir.
Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında 6102 sayılı TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.
Davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan çek sureti uyarınca, davaya konu çekin hesap sahibinin / keşidecisinin davacı ...A.Ş. olduğu tespit edilmiştir.
Nitekim, davacı dava dilekçesinde dava konusu edilen çekin hesap sahibinin kendisi olduğunu, hasılı çekin keşidecisi bulunduğunu beyan ve ikrar etmiştir.
Bu takdirde, davacının hesap sahibi ve keşidecisi olduğu çeklerin iptalini isteyip isteyemeyeceği yönünde bir inceleme yapılmalıdır.
TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m)
Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Ancak, keşideci çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca menfi tespit davası açma imkanı bulunmaktadır. Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin ...Esas,...Karar sayılı ilamı)
Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti yoktur. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin ... Esas, ...Karar; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin... Esas, ... Karar).
Çek iptali davalarının hamil veya lehdar tarafından açılabileceğinden keşidecinin dava açma hakkı bulunmamaktadır. (Yargıtay 11. HD. ... Esas ...Karar)
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s bendi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak olan Türk Ticaret Kanunu'nun 651, 757 ve 765.maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda çek üzerinde hak sahibi olan kişiye ait olduğu (651/2.madde), yani çekte hamil olan kişinin ancak zayi nedeniyle çekin iptaline karar verilmesini isteyebileceği, dava dilekçesindeki anlatımlardan ve çek örneğinden de açıkça görüleceği üzere davacının keşideci olduğu, keşidecinin ise zayi nedeni ile iptal davası açma hakkı ve yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: (Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere );
1-Davanın aktif husumet yokluğundan REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcından 3.595,13 TL peşin harcın mahsubu ile fazla alınan 2.979,73 TL harcın kararın kesinleşmesi ve talep edilmesi halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Artan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde resen davacıya İADESİNE,
Dair, davacının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 18/06/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır