T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/616
KARAR NO: 2025/873
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 06.02.2025
NUMARASI: 2024/967 Esas - 2025/123 Karar
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
Zayi belgesi verilmesi davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin iletişim ve çağrı merkezi sektörlerinde faaliyet gösterdiğini, şirket yönetim kurulunun 05.12.2024 tarihinde alacağı kararın, Ticari Defterlere İlişkin Tebliğin 10. maddesi gereğince yönetim kurulu karar defterine yapıştırılması gerektiğini, ancak şirketin anılan defterinin fiziken var olmadığının anlaşıldığını ve yapılan araştırmada defterin bulunamadığını, davanın 30 günlük hak düşürücü sürede açıldığını ileri sürerek, davacı şirkete ait yönetim kurulu karar defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili 05/12/2024 tarihinde Yönetim Kurulu tarafından karar alınması gerekliliği doğduğunu, şirket yönetimi ile ilgili alınmış olan kararların yönetim kurulu karar defterine yapıştırılması gerektiğini ancak defterin fiziki olarak yokluğu anlaşıldığını şirket çalışanlarınca detaylı bir araştırma yapılmış olsa da deftere ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmadığını beyan etmiş olup Mahkememizin 13/12/2024 tarihli tensip tutanağının 12 nolu ara kararı uyarınca davacı vekiline, dava konusu zayii talep edilen defterin nerede bulunduğu ve ne şekilde kaybolduğu hususunda beyanda bulunmak ve belgeleri sunmak üzere süre verilmiş olup davacı vekili tarafından bu hususa ilişkin açıklayıcı bir beyanda bulunulmamıştır. Davacının dava dilekçesinde belirttiği yönetim kurulu karar defterinin ne şeklide kaybolduğu yahut zayi olduğu hususunda bir açıklamada bulunmadığı yine ziya uğramanın davacının iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana geldiği hususunda herhangi bir şikayet yahut başvurusunun da olmadığı anlaşılmış olup yapılan yargılama sonunda yönetim kurulu karar defterinin 05/12/2024 tarihinde kaybolduğunun öğrenildiğini belirtildiği ancak nasıl kaybolduğunun beyan edilmediği, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte karar defterinin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten basiretli bir tacirin göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.05.2016 tarih, 2015/11186 esas ve 2016/5704 karar) halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının ispatlanamadığı...\" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin yönetim kurulunun 05.12b2024 tarihinde karar alması gerektiğini, Ticari Defterlere İlişkin Tebliğin 10. maddesi gereği şirket yönetimi ile ilgili alınan kararların yönetim kurulu karar defterine yapıştırılması gerektiğini, ancak aranan defterin fiziken bulunamadığını, TTK'nın 82. maddesine göre bu tür belgelerin zayi edilmesi halinde mahkemeden zayi belgesi alınması gerektiğini, anılan hükümde sayılan nedenlerin sınırlı olmadığını, benzer durumlarda zayi olan belgeler için de zayi belgesi verilebileceğini, müvekkilinin basiretli bir tacir gibi davranarak muhafaza görevini yerine getirdiğini, ancak defterin zayi olmasına engel olunamadığını, davanın hak düşürücü sürede açıldığını, yapılan detaylı araştırmada deftere ilişkin bir bulguya rastlanmadığını, daha önce mevcut olan defterin yasanın aradığı şartlarda zayi olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçeyle talebin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, \"Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür.\"Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren on beş gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7). Dosya kapsamına göre, davacı tarafça zayi olduğu iddia edilen yönetim kurulu karar defterinin, somut olarak ne şekilde zayi olduğu açıklanmadan, sadece bulunamadığından söz edilmiştir. Davacının iddiasına göre defterinin zayi olma şekli, yasada belirlenen veya bunlara benzer hâller kapsamında değildir. Davacı ticari defterini koruyup gözetme yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini yani basiretli bir tacir gibi davrandığını kanıtlayacak delil göstermemiştir. Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, zayi durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Somut olayda davacı tacir, defterlerin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, ilk derece mahkemesince verilen red kararı isabetli olup, aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde değildir. İlk derece mahkemesince açıklanma istenmesine rağmen yasada sayılan veya benzer nedenlerle defterin zayi olduğuna ilişkin bir kanıt sunulmamıştır (Yargıtay 11 H.D'si 04/02/2008 tarih, 2006/14049 E. 2008/956K. Sayılı emsal ilamı). Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 22.05.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.