T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:
TARİHİ\t\t:
NUMARASI\t\t:
DAVACILAR\t:
DAVALILAR\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebine Dayalı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ\t: 11.06.2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 11.06.2024
Yukarıda bilgileri yazılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacılar vekili dava dilekçesi ile; müvekkilleri murisi ve kızı olan..'ın üyesi bulunduğu sendikanın Ankara ilinde düzenlendiği etkinliğe katılmak için sendikanın denetim ve gözetiminde temin edilen ....plaka sayılı araçla 07/03/2017 tarihindeki yolculuğu esnasında tek taraflı kaza neticesinde vefat ettiğini, davalı sendikanın düzenlediği etkinliğe yönelik gerekli özellikleri taşıyan uygun vasıta temin etmemesi sebebiyle kusurlu olduğunu, davalı ......... Sigorta A.Ş'nin genişletilmiş kasko sigortacısı, davalı...... Tic. Ltd. Şti.'nin araç işleteni, davalı .........'ün araç sürücüsü olduğunu, davalı........... firmasının unvanı ile aracın işletildiğini, davalı kasko sigortacısına yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, müteveffanın kusurunun bulunmadığı belirterek davacı mirasçılar için şimdilik belirsiz alacak olarak ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi tazminat, davacı eş için 200.000,00 TL, çocuklar için ayrı ayrı 100.000,00 TL anne ve baba için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 07/03/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (sigorta şirketi sorumluluğunun poliçe içeriği ve limitle sınırlı olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı .............. Tur. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesi ile; davaya konu kazanın müvekkilinin tarifeli taşıması esnasında gerçekleşmediğini, müteveffanın müvekkili yolcusu olmadığını, ekonomik yararlanmanın müvekkiline ait olmadığını, dolayısıyla müvekkili şirketin kazaya konu taşımayla ilgisinin bulunmaması sebebiyle husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu belirterek öncelikle husumet yokluğundan aksi kanaatte fahiş ve hukuka aykırı tazminat taleplerinin esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı........... cevap dilekçesi ile; kazanın direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi ve aracın yan yattığı hendeğe yönelik uyarı ve engelleyici tedbirlerin alınmamasından kaynaklandığını, kazada kusursuz olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı..............Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesi ile; kaza tarihinde kazaya karıyan aracın tüm oto sigorta poliçesi ile sigortalandığını, manevi tazminat için toplam sorumluluğun 137.500,00 TL olduğunu, aynı kazadan dolayı birden fazla başvuru bulunduğunu temerrüdün belge ibrazından sonra 8 gün olduğunu ve haksız fiile dayalı istemde yasal faiz talep edilebileceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .......... Sendikası vekili cevap dilekçesi ile; davaya konu kazadan kaynaklı 2918 sayılı KTK hükümlerine göre müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığından davanın öncelikle husumetten aksi kanaatte davalı sürücünün tam ve tek başına kusurlu olması sebebiyle gerçekleştiğini araçtan kaynaklı sebebin bulunmadığını belirterek esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı..............vekili cevap dilekçesi ile; zaman aşımı görev ve yetki itirazı ile birlikte kazanın oluşumunda müvekkili şirketin ve sürücü çalışanının kusuru bulunmadığını, tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, müteveffanın kazadaki ihmali ve zararı artırıcı davranışlarının tazminat hesaplamasında gözetilmesi gerektiğini, avans faizi talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, dosya kapsamı deliller ve alınan aktüer raporu uyarınca; davacılar murisinin...............Sendikası organizasyonunda sendika toplantısına katılmak için davalı............... firmasına ait trafik sigortacısı davalı ..........Sigorta olan, davalı ...sürücülüğündeki araçta yolcu olarak bulunduğu esnada tek taraflı trafik kazası neticesinde vefat ettiği, taşıma hizmetinin sendika tarafından gerçekleştirilmesi davalı sigorta şirketinin trafik sigortacısı olması sebebiyle davanın ticaret mahkemesi görev alanı içerisinde kaldığı, tek taraflı gerçekleşen kazanın oluşumunda davalı sürücünün kusurlu olduğu, aktüer bilirkişi raporu ile hesaplanan davacı ............ için 486.128,10 TL davacı ........... için 81.807,25 TL davacı ...........129.812,16 TL destekten yoksun kalma tazminatından davalı sürücü, araç işleteni ve trafik sigortacısının müşterek müteselsilen sorumlu olduğu, davalı sendikanın sendikal faaliyeti organize etse de araç işleteni gibi bir sorumluluğunun bulunmadığı, yine davalı ..Turizm firmasının taşıma işine yönelik hukuki ilişkinin tarafı olmadığı, davalı.........'e ait aracın tarifeli sefer dışında özel taşıma yaptığı sırada kaza gerçekleştiğinden .. firmasının işleten sıfatının bulunmadığı bu nedenle davalı sendika ve.. Turizm yönünden davanın reddi gerektiği, manevi tazminat istemi yönünden ise, davacılar murisinin yaşı, olayın ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu itibariyle .....için 150.000,00 TL davacı ... için 75.000,00 TL davacı... 75.000,00 TL, davacı ....ve .......... için ayrı ayrı 30.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği ve bu tazminattan da davalı sürücü, araç maliki ve manevi tazminat klozu sebebiyle davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle karar verilmiştir.
Karara karşı, davacılar, davalı .....Sigorta A.Ş. davalı..........Tic. Ltd. Şti. istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacılar vekili istinaf dilekçesi ile; yerel mahkemece maddi tazminat hesaplamasına yönelik hükme esas alınan aktüer raporunun eksik ve hatalı olduğunu, desteğin sosyal haklarının ücret hesaplamasına dahil edilmediğini, davacı ............ ve .... ile ilgili desteğin tamamlanma yaşlarının hatalı belirlendiğini 25 yaş kabul edilmesi gerektiğini, manevi tazminat miktarlarının duyulan acı ve elem karşısında hakkaniyete uygun olmadığını, davalı .............Sendikası yönünden organizasyona yönelik kusuru sebebiyle sorumluluğuna karar verilmesi, aksi düşünce de dahi husumet nedeniyle reddi ile birlikte maktu vekalet ücreti yerine nispi vekalet ücreti tayinin ve ayrıca kazaya karışan aracın ...........Turizm firmasının unvanı altında ve logosu ile taşımacılık faaliyeti gerçekleştirdiğinden KTK'nın 85. Maddesi kapsamında sorumluluğunun bulunduğunu, aksi düşünce de dahi husumet nedeniyle reddi ile birlikte maktu vekalet ücreti yerine nispi vekalet ücreti tayinin hatalı olduğunu, faiz türünün avans faizi yerine yasal faiz olarak uygulanmasına karar verilmesinin de ticari işin varlığı karşısında yasaya aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı.... Sigorta A.Ş. Vekili istinaf dilekçesi ile; müvekkilinin kazaya karışan aracın kasko sigortacısı olup sıralı sorumluluk ilkesi uyarınca ZMSS sigortasının sorumluluğunu aşan miktardan sorumlu olacağını....sigortacısının .... sigorta olduğunu, manevi tazminat sorumluluğunun kaza başına 137.500,00 TL olduğunu, kazada 39 kişi yaralandığını ve 7 kişinin vefat ettiğini, bu sebeple manevi tazminat sorumluluk tutarının garameten paylaşılması gerektiğini, hüküm altına alınan manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, kaza sırasında müteveffanın emniyet kemerinin takılı olup olmadığının araştırılarak neticesinde müterafik kusur sebebiyle indirim yapılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ............ San ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesi ile; kusura dair yerel mahkeme değerlendirmesinin hatalı olduğunu, müteveffanın ihmali ve zararı artıcı davranışlarının göz ardı edildiğini, maddi ve manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, kaza sebebiyle .... Sigorta A.Ş tarafından yapılan ödemenin mahsup edilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davacılar vekili istinaflara karşı cevap dilekçeleri ile; davalı sigorta şirketinin genişletilmiş kasko sigortacısı olduğunu .........sigorta teminatının yetersiz kaldığını, dolayısıyla davalı sigorta şirketinin her halükarda sorumluluğunun bulunduğunu, manevi tazminat sorumluluk tutarında kaza başına kaydı yer almadığını garamaten paylaşım iddiasının yerinde olmadığını, murisin kusurunun olmadığını kusur iddialarına yönelik delil bulunmadığını, tazminat miktarlarının fahiş olmadığını davalı sigorta şirketi yönünden faizin başlangıç tarihinin 30/03/2017 tarihi olması gerektiğini belirterek istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazasından kaynaklı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine yöneliktir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle verilen, karara karşı davacılar, davalı..............A.Ş ve daval............ San ve Tic. Ltd. Şti. istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; davacıların murisi ve kızı olan.................'ın üyesi bulunduğu davalı .......... Sendikası'nın Ankara ilinde organize ettiği sendikal faaliyete katılmak için yolcu olarak bulunduğu.......... plaka sayılı aracın 07/03/2017 tarihinde.............ilçesi sınırlarında karıştığı tek taraflı kaza neticesinde vefat ettiği, kazaya karışan aracın sürücüsünün davalı ..........., malik ve işleteninin................San ve Tic. Ltd. Şti, trafik sigortacısının ...Sigorta A.Ş. kasko ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının davalı ..................A.Ş. olduğu, ...........Turizm logolu aracın kaza tarihinde davaya konu taşımacılık işini gerçekleştirilmek için davalı .......................Sendikası tarafından temin edildiği, davacıların eldeki dava ile; destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemlerini trafik sigortacısı (..............A.Ş) dışındaki kişilere yönelttiği, mahkemece davalı sürücünün tam kusurlu olduğu kabul edilerek alınan aktüer bilirkişi raporu uyarınca; davanın sürücü, malik (işleten) ve sigorta şirketi yönünden kabulüne, davalı ............. Sendikası ve ............Tic. Ltd. Şti yönünden ise bu kişilerin işleten ve taşıma ilişkisinin tarafı olmamaları nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece her ne kadar yazılı şekilde karar verilmiş ise de; yapılan inceleme ve araştırma hüküm tesisi için yeterli değildir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.
Buna göre;
1-Davaya konu kazaya karışan araç kaza tarihi itibariyle ..............A.Ş nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalı olup, dava dışı sigorta şirketi tarafından davadan önce 22/09/2017 tarihinde destekten yoksun kalma tazminatı talep eden davacılara 330.000,00 TL ödeme yapıldığı halde mahkemece hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunun bu ödeme gözetilmeksizin tanzim edildiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre; çocuklar için destekten yoksun kalacakları sürenin belirlenmesinde yaşlarının, okuldaki eğitim durumlarının, içinde yaşadıkları sosyal ve ekonomik koşulların ayrı ayrı değerlendirilmesi, yüksek öğrenim yapacak iseler 25 yaşının doldurulmasına kadar; yüksek öğrenim yapmamakta iseler yerleşik ve kabul gören uygulamaya göre erkek çocukları için 18 yaşın, kız çocukları için 22 yaşın desteğin sona ereceği yaş olarak kabul edilerek hesaplama yapılması gerekmektedir.
Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunun davacı kız çocukları için 22 yaşa kadar hesaplama yapılmış, davacılar vekili tarafından desteğin hesaplamaya esas alınan ücretin belirlenmesine ve hesaplanan yaşa yönelik itirazlarının varlığı karşısında mahkemece trafik sigortası tarafından yapılan ödeme ve davacıların itirazları doğrultusunda ek rapor alınmaksızın karar verilmesi doğru görülmemiştir.
2-Davalı............A.Ş kazaya karışan aracın Kasko Sigorta Poliçesi ile verilen ihtiyari Mali Sorumluluk sigortacısı olması sebebiyle destekten yoksun kalma tazminatından ZMSS limitini aşan kısımdan (ve temin ettiği İMSS poliçe limiti dahilinde sınırlı olarak) sorumlu olacağı gözetilmeksizin sigorta şirketinin trafik sigortacısı olarak kabul edilip yazılı şekilde karar verilmesi de yasaya aykırıdır.
Öte yandan, 2918 sayılı KTK'nun 96. maddesinde \"zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise zarar görenlerin tazminat taleplerinin, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulması gerektiği\" hükme bağlanmıştır.
KTK'nun 96. maddesi hükmüne göre, garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak biçimde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır.
Somut olayda; davacılar desteği müteveffanın yolcu olduğu aracın karıştığı tek taraflı trafik kazasında birden fazla yolcunun yaralandığı, davalı sigorta şirketinin İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta poliçesi ile manevi tazminat taleplerini kapsama alarak 137.00,00 TL tutarlı tek poliçe limiti belirlediği, bu halde, olayda çoklu zarar olup poliçe limiti itibariyle, başka başvurular olması halinde yukarıda açıklandığı üzere KTK.nun 96. maddesi uyarınca garame hesabı yapılması gerektiği gözetilerek davalı sigorta şirketine yapılan başvuru ve açılan davalar araştırılarak, varsa ilgili hasar dosyaları ile ödeme dekont ve makbuzları, dava dosyalarının getirtildikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile davalı sigorta şirketi yönünden yazılı şekilde manevi tazminata yönelik hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
3- İlk derece mahkemesince verilen karar tarihinde yürürlükte bulunan 2020 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13-(4) maddesinde \"Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur.\" düzenlemesi bulunmaktadır. Bu kapsamda, ilk derece mahkemesince maddi tazminat niteliğindeki alacağın tahsiline yönelik davanın ....... yönünden tamamının reddedilmesi sebebiyle tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde Ticaret Mahkemeleri için belirlenen maktu avukatlık ücretine hükmedilmesi gerekirken, tarifeye aykırı olarak dava değeri üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmediğinden, davacıların bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmüş ve kararın bu nedenle de kaldırılmasına karar verilmiştir.
4- Davaya konu kazaya karışan araç ticari yolcu otobüsü olup maliki tacir konumundadır. Ayrıca dava konusu kaza da ticari iş nitelikli taşıma sırasında meydana gelmiştir. Bu durumda, mahkemece hüküm altına alınan tazminat miktarlarına temerrüt faizi olarak avans faizine hükmedilmesi gerekirken yasal faize hükmedilmesi, ayrıca kazadan önce davalı sigorta şirketine yapılan başvurunun varlığı sebebiyle temerrüt tarihinin belirlenmesi gerekirken sigorta şirketi yönünden temerrüdün dava tarihi olarak belirlenmesi de doğru olmamıştır.
Açıklanan bu nedenlerle; tarafların istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın HMK 353/1-a-6 maddesi gereği mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacılar vekili, Davalı ..............A.Ş. Vekili ve Davalı ..........San ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunun KABULÜ İLE;............. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30.09.2020 tarih ................ Esas .................. sayılı Kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için DOSYANIN İLK DERECE MAHKEMESİNE İADESİNE,
3-İstinaf başvurusunda bulunan taraflarca peşin olarak yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, peşin alınan istinaf karar harcının yatırana iadesine,
4-Taraflarca istinaf yargılama gideri yapılmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 11/06/2024
\t\t\t\t
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye -...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza