T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
ESAS NO\t: 2024/812 Esas
KARAR NO\t: 2025/491
DAVA\t: Tanıma Ve Tenfiz
DAVA TARİHİ\t: 06/11/2024
KARAR TARİHİ\t: 11/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tanıma Ve Tenfiz davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :İDDİA: Davacı vekili 06/11/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle, Davacı, ----------- Şirketi'nin ----------- mukim bir şirket olduğunu, davacının, davalı ... ile 13 Eylül 2022 tarihli------------ sayılı Ayçiçek Yağı Tedarik Sözleşmesi’ni akdettiğini, sözleşmenin, davacı’nın davalı’dan 0,9 litrelik PET şişelere doldurulmuş 240.000 şişe rafine Ayçiçek yağı satın almasını konu aldığını, sözleşme’de, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların --------- ---------- nezdinde, ---------- Kuralları uyarınca tahkim yoluyla karara bağlanacağı kararlaştırıldığını, aynı maddeye göre tarafların aksini kararlaştırmadıkça tahkim yerinin ------------ olacağını, “İŞBU SÖZLEŞMEDEN KAYNAKLANAN HER TÜRLÜ UYUŞMAZLIK, İŞBU SÖZLEŞME İLE BAĞLANTILI OLARAK ORTAYA ÇIKAN HER TÜRDEN HUKUKİ MESELE DAHİL OLMAK ÜZERE, İŞBU SÖZLEŞME TARİHİ İTİBARİYLE YÜRÜRLÜKTE OLAN VE HER İKİ TARAFIN DA HABERDAR OLDUGU KABUL EDİLEN --------, ----------- TAHKİM VE İTİRAZ KURALLARI ÇERÇEVESİNDE VE --------- (YA DA KARARLAŞTIRILAN BAŞKA BİR YERDE) YÜRÜTÜLECEK TAHKİME HAVALE EDİLECEKTİR.”, davacı ve davalı arasında, davacı’nın malların tesliminden önce davalı’ya yapmış olduğu depozitonun iadesi ile ilgili bir uyuşmazlık ortaya çıktığını, sözleşmenin taraflar arasındaki ödeme ve teslime ilişkin tüm koşulları belirlediğini, buna göre, Sözleşme’nin alıcısı olan Davacı’nın Sözleşme’nin imzalanmasından sonra Sözleşme bedelinin %20’si oranında depozito ödemesi yapma zorunluluğu bulunduğunu, davacının da bu kapsamdaki 83.040,00 ABD Doları tutarındaki ödemeyi yaptığını, Sözleşme, Davacı’ya depozito ödemesinin ardından Sözleşme bedelini kapsayan bir akreditif sunma yükümlülüğü getirmiştir. Bu akredifitin sunulmasının ardından Sözleşme’nin satıcısı olan Davalı 7 Aralık 2022 tarihli konişmento ile Mallar’ı sevk etmiştir. 15 Şubat 2023 tarihinde Davalı hesabına akreditif değerini temsilen 410.327,08 ABD doları yatırılmıştır. Bunun ardından Davacı, Davalı’dan akreditif sunulmasının öncesinde Davalı’ya sağlamış olduğu depozito ödemesinin iadesini talep etmiştir. Zira Sözleşme uyarınca Davalı, akreditifin tam olarak alınmasını takiben depozito tutarını iade etmekle yükümlüdür. İlgili madde şu şekildedir: “ÖDEME ŞARTLARI: DEPOZİTO OLARAK VE AKREDİTİFİN TAM DEĞERİNİN ALINMASINI MÜTEAKİBEN HESABIMIZA İADE EDİLMEK ÜZERE, SÖZLEŞME TARİHİNDEN İTİBAREN BİR HAFTA İÇERİSİNDE TELGRAF HAVALESİ YOLUYLA %20 DEPOZİTO (83.040,00 ABD DOLARI)” Ne var ki Davalı, Sözleşme’ye aykırı ve kötü niyetli bir şekilde ödemeyi yapmaktan imtina etmiştir. 83.000 USD tutarındaki ön ödemenin Davalı tarafından Davacıya ödenmesi gerektiği konusunda hiçbir şüphe yoktur. Taraflar arasında bu konuda yapılan dostane görüşmelerde de konunun çözülememesi üzerine Davacı, Davalı’ya karşı Aralık 2023’de, --------, -------- --------- sayılı dosyasında bir tahkim yargılaması başlatmıştır. ----------- gerçekleşen tahkim yargılaması kapsamda ---------, ----------, ----------- oluşan Hakem Heyeti, etraflı bir yargılama yürütmüş ve yargılama neticesinde 3 Nisan 2024 tarihinde kararını vermiştir. Hakem Heyeti, Davacı’yı haklı bularak taleplerini kabul etmiş; (1) Sözleşme hükmü uyarınca Davacı tarafından ödenen depozitonun geri ödenmesi için 83.040,00 ABD Doları’nın Davalı tarafından Davacı’ya geri ödenmesine, (2) Davalı’nın ayrıca hükmedilen tutara ve 21 Şubat 2023'ten ödeme tarihine kadar uygulanacak üç aylık bileşik %7 oranındaki faizi Davacı’ya ödemesine ve (3) Davacı’nın masraflarını tazmin etmesine karar vermiştir. Hakem Kararı’nın 9. maddesinde yer alan hüküm fıkrası aşağıdaki şekildedir: “Heyet aşağıdaki kararı tesis etmiştir: 9.1 Alıcıların talebi kabul edilmiştir. 9.2 Satıcılar Sözleşme hükmü uyarınca Alıcılar tarafından ödenen depozitonun geri ödenmesi için 83.040,00 ABD doları Alıcılara derhal ödeyecektir. 9.3 Satıcılar ayrıca, hükmedilen tutara 21 Şubat 2023'ten ödeme tarihine kadar uygulanacak üç aylık bileşik % 7 oranındaki faizi Alıcılara ödeyecektir. 9.4 Alıcıların talebi kabul edilmiş olmakla, bu Tahkimin £12.410,00 (On İki Bin Dört Yüz On Sterlin) tutarındaki giderleri Satıcılar tarafından ödenecektir. 9.5 Heyet Hakem Resmi Görevlendirmesi nedeniyle tahakkuk eden ve £250,00 (İki Yüz Elli Sterlin) tutarındaki giderin Satıcılar tarafından ödeneceğine AYRICA HÜKMEDER. 3 Nisan 2024 tarihinde tanzim ve imza edilmiştir.” Dolayısıyla Hakem Kararı’nda Müvekkil’inin tüm alacaklarına karşılık 83.040,00 ABD doları ve gecikme nedeniyle tahakkuk etmiş faiz ile tahkim masraflarına karşılık 12.410,00 Sterlin ve başvuru ücreti olarak 250,00 Sterlin ödenmesine karar verilmiştir. ---------- Kuralları’nın 7. Maddesi uyarınca tarafların Hakem Kararı’nın verilmesinden itibaren 28 gün içinde Kurum’a temyiz başvurusunda bulunma hakkı bulunmaktadır. Ancak Davalı karara karşı temyiz başvurusunda bulunmamıştır. Ayrıca Davalı, kararın verildiği ülke olan ---------- mahkemelerinde iptal davası açmamıştır. Oysa ---------- Kuralları’nın tanıdığı temyiz hakkına ek olarak tarafların ----------- Tahkim Kanunu 70. maddesi uyarınca karar tarihinden veya -karar temyiz edilmişse- temyiz kararının tebliğ tarihinden 28 gün içerisinde iptal davası açma hakları bulunmaktadır. Ancak Davalı bu süreler içerisinde kararın temyiz veya iptali için hiçbir girişimde bulunmamıştır. Bu sayede Hakem Kararı’nın kesin hüküm niteliği kazandığını kabul etmek gerekmektedir. Bu kapsamda -------- ------------ Tahkim Kurumu nezdinde verilmiş olan 3 Nisan 2024 tarihli ve ----------- numaralı hakem kararının Mahkemece tenfizine karar verilmesini talep etme gereği hasıl olduğundan bahisle ----------- nezdinde -----------verilen 3 Nisan 2024 tarihli ve ------------ numaralı Hakem Kararı’nın tenfizine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin Davalı’ya yükletilmesine karar verilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili 08/01/2025 tarihli cevap dilekçesinde özetle, dava dilekçesinin taraflarına usulüne uygun tebliğ edilmediğinden dilekçeler teatisi aşamasının tamamlanmadığını, davalı tarafın 5718 sayılı Kanunda yer alan tenfiz şartlarını sağlayamadığından bu isteminin reddedilmesi gerektiğini, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 'Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Tenfizi ve Tanınması' ve 'Ret sebepleri ' başlığı altında düzenlenen 62/d maddesinde 'Hakkında hakem kararının tenfizi istenen taraf, hakem seçiminden usulen haberdar edilmemiş yahut iddia ve savunma imkânından yoksun bırakılmış ise yabancı hakem kararının tenfizi istemini reddeder.' denildiğini, yine 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 'Tenfiz Şartları' başlıklı 54. maddesinde 'Yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir:... ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı ---------- mahkemesine itiraz etmemiş olması.' diyerek usulüne aykırı şekilde mahkemeye çağrılmayan davalı müvekkilinin itiraz hakkını düzenlediğini ve bu itirazı red sebeplerinden saydığından bahisle davacının davasının öncelikle usulden reddine, bu talepleri kabul görmediği takdirde haksız ve kötüniyetli davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilemesini talep etmiştir.
DAVANIN VE UYUŞMAZLIK KONULARININ TESPİTİ, DELİLLER, DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ NEDENLER VE SONUÇ:Davanın ve uyuşmazlık konularının tespiti: Dava, yabancı hakem kararının tenfizi istemine ilişkindir.Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi ---------- tarafından sunulan 18/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, \"MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK ALANINDA İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Raporumda, ihtilafın odağının ve tarafıma verilmiş görevin dağıtılmaması hedeflenmiş, bu sayede usul ekonomisine hizmet anlayışı benimsenmiştir. Hukuki İhtilaf: Davacı (alıcı) ve davalı (satıcı) -------- mukim şirketlerdir. Dosya kapsamında, taraflar arasında 13 Eylül 2022 tarihli Ayçiçek Yağı Tedarik Sözleşmesi olduğu anlaşılmaktadır. Ayçiçek Yağı Tedarik sözleşmesinde tahkim şartı olduğu görülmekte, ihtilaf halinde tahkime gidileceği ve tahkim yerinin ----------- olduğu anlaşılmaktadır. Dosyada yer alan ------------ tahkim kararı No. ----------, uyuşmazlık, alıcı tarafından satıcının ön ödemeli depozito tutarını sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde akreditifin alınmasından sonra iade etmeyi reddetmesi olarak ifade edilmiştir. Hukuki İnceleme ve Değerlendirmeler Tenfiz davasında esasa girme yasağı mevcuttur. İnceleme ve değerlendirmeler bu kapsamdadır. Hukuk sistemimizde, hakem kararının tenfizi MÖHUK ve 1958 tarihli ---------- Konvansiyonu uyarınca düzenlenmiştir. İhtilaftaki hakem kararı yabancı ülkede verilmiştir, tahkim yeri ------------. ---------- ve --------- ----------- Konvansiyonu'na taraftır. Anayasa md. 90/5 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. 1958 Tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki -------- Sözleşmesi milletlerarası tahkim alanında yapılmış en önemli düzenlemedir. -----------Konvansiyonu uyarınca öngörülen başvuru şartlarının dosyada yer aldığı görülmektedir. Bu aşamadan sonra bakılması gereken, hakem kararının tenfiz şartlarını sağlayıp sağlamadığıdır. Konvansiyon md. 5, bu şartları saymaktadır. İlk bent için tenfiz davalısının ispatı aranmakta olup, ikinci bentteki şartlar mahkeme tarafından re'sen dikkate alınmaktadır. Taraflar arasındaki tahkim şartının geçerli olduğu kanısındayım zira tahkim şartında şüpheli veya belirsiz bir ibare yer almadığı düşüncesindeyim. Dosyada yer alan ------------ tahkim kararı No.----------- 1.5'te temsil ve savunmaların kimler tarafından yapıldığı işaret edilmiştir. Kararda satıcının savunma beyanları ve alıcıların san beyanları da yer almaktadır. Dosyada davacı tarafından sunulan ekler incelenmiş ve Konvansiyon md, 5/l-b uyarınca hukuki dinlenilme hakkına uyulduğu kanaati hasıl olmuştur. Hakem heyetinin uyuşmazlığın kapsamına çıkmadığı, yetkisini aşmadığı, ihtilaf konusuyla ilgili karar verdiği görülmektedir. Hakem heyetinin uyuşmazlık hakkında karar vermeye yetkili olduğu kanısındayım. Bu haliyle Konvansiyon md. 5/l-c şartı da sağlanmaktadır. Konvansiyon md. 5/l-d uyarınca hakem heyetinin teşekkülü ve yargılama usulü ------------ tahkim kaidelerine uygundur. Davalının kendisine tanınan sürede hakem ataması yapmaması bu durumu etkilememektedir. Konvansiyon md. 5/l-e uyarınca hakem kararı bağlayıcıdır. ----------- kaidelerinde de (6-c-i) bu durum benzer şekilde ifade edilmiştir. Konvansiyon md. 5/ll-a uyarınca dosyaya konu ihtilaf tahkime elverişlidir. Elverişlilik tenfiz devleti hukukuna göre belirleneceği için Milletlerarası Tahkim Kanunu'na bakılması gerekmektedir. Kanun md.1/4 uyarınca elverişliliğe uygunluk görülmektedir. Konvansiyon md. 5/2-b uyarınca hakem kararının tenfiz devletinin kamu düzenine aykırı olmaması gerekmektedir. Söz konusu ihtilaf ticari ilişkiden kaynaklanmış olup kamu düzenine herhangi bir aykırılık tespit edilememiştir. SONUÇ VE KANAAT İnceleme sonucunda, ---------- nezdinde----------- verilen hakem kararı bağlayıcı nitelik taşımaktadır; hakem kararının tenfizi için gereken şartlar ------------ Konvansiyonu'nun ilgili maddelerinde yer almaktadır. Dosyaya sunulan yabancı hakem kararı tenfiz başvurusu açısından ve tenfiz şartlarının sağlanması açısından incelenmiş olup, kanımca tenfize engel bir durum mevcut değildir. Tüm hukuki değerlendirme ve nihai takdir tamamen Muhterem Mahkeme'ye ait olmak üzere saygıyla arz edilir.\" şeklinde görüş bildirilmiştir. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un Yabancı hakem kararlarının tenfizi başlıklı 60 ıncı maddesi \"(1) Kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları tenfiz edilebilir. (2) Yabancı hakem kararlarının tenfizi, tarafların yazılı olarak kararlaştırdıkları yer asliye mahkemesinden dilekçeyle istenir. Taraflar arasında böyle bir anlaşma olmadığı takdirde, aleyhine karar verilen tarafın ------------ yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu, bu da yoksa icraya konu teşkil edebilecek malların bulunduğu yer mahkemesi yetkili sayılır.\", Dilekçe ve inceleme usulü başlıklı 61 inci maddesi \"(1) Yabancı bir hakem kararının tenfizini isteyen taraf, dilekçesine aşağıda yazılı belgeleri, karşı tarafın sayısı kadar örnekleriyle birlikte ekler: a) Tahkim sözleşmesi veya şartının, aslı yahut usulüne göre onanmış örneği. b) Hakem kararının usulen kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcılık kazanmış aslı veya usulüne göre onanmış örneği. c) (a) ve (b) bentlerinde sayılan belgelerin tercüme edilmiş ve usulen onanmış örnekleri. (2) Mahkemece hakem kararlarının tenfizinde 55 inci, 56 ncı ve 57 nci madde hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.\", Ret sebepleri başlıklı 62 nci maddesi \"(1) Mahkeme, a) Tahkim sözleşmesi yapılmamış veya esas sözleşmeye tahkim şartı konulmamış ise, b) Hakem kararı genel ahlâka veya kamu düzenine aykırı ise, c) Hakem kararına konu olan uyuşmazlığın Türk kanunlarına göre tahkim yoluyla çözümü mümkün değilse, ç) Taraflardan biri hakemler önünde usulüne göre temsil edilmemiş ve yapılan işlemleri sonradan açıkça kabul etmemiş ise, d) Hakkında hakem kararının tenfizi istenen taraf, hakem seçiminden usulen haberdar edilmemiş yahut iddia ve savunma imkânından yoksun bırakılmış ise, e) Tahkim sözleşmesi veya şartı taraflarca tâbi kılındığı kanuna, bu konuda bir anlaşma yoksa hakem hükmünün verildiği ülke hukukuna göre hükümsüz ise, f) Hakemlerin seçimi veya hakemlerin uyguladıkları usul, tarafların anlaşmasına, böyle bir anlaşma yok ise hakem hükmünün verildiği ülke hukukuna aykırı ise, g) Hakem kararı, hakem sözleşmesinde veya şartında yer almayan bir hususa ilişkin ise veya sözleşme veya şartın sınırlarını aşıyor ise bu kısım hakkında, h) Hakem kararı tâbi olduğu veya verildiği ülke hukuku hükümlerine veya tâbi olduğu usule göre kesinleşmemiş yahut icra kabiliyeti veya bağlayıcılık kazanmamış veya verildiği yerin yetkili mercii tarafından iptal edilmiş ise, yabancı hakem kararının tenfizi istemini reddeder. (2) Birinci fıkranın (ç), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde yazılı hususların ispat yükü, hakkında tenfiz istenen tarafa aittir.\" ve Yabancı hakem kararlarının tanınması başlıklı 63 üncü maddesi \"(1) Yabancı hakem kararlarının tanınması da tenfizine ilişkin hükümlere tâbidir.\" hükmünü düzenlemiştir.
Dava konusu olayda, tenfizi talep edilen hakem kararı taraflar arasındaki 13.09.2022 tarihli sözleşmeye ilişkin olduğu, ---------- Sözleşmesine taraf olan ---------- verilmiş olduğundan, uyuşmazlığa tenfiz şartları bakımından ----------- de taraf olduğu “----------- Sözleşmesi” hükümlerinin uygulanması gerektiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklanan depozitonun iade edilmemesinden kaynaklı alacak davası olduğu, uyuşmazlığın mevcut hali ile tahkime elverişli olduğu, tahkim kararının tenfizinin ülkemiz kamu düzenine aykırılık teşkil etmediği, taraflar arasında imzalanan 13.09.2022 tarihli sözleşmede Tahkim maddesinin ayrıca ve açıkça düzenlendiği, tahkim yargılamasında davalı satıcının savunma beyanlarının alındığı ve yargılamadan haberdar edildiği, her ne kadar davalı şirket savunma haklarının sınırlandırıldığını, temel usul hukuku prensiplerine aykırı hareket edildiğini iddia etmiş ise de davalı tarafın tahkim yargılamasından haberdar olduğu ve savunma yaptığı anlaşıldığından usul ve yasaya uygun yabancı hakem kararının tanınması ile tenfizine karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KABULÜ ile,
1- -------- ---------- tarafından verilen 03.04.2024 tarih ve ------------- Numaralı Kesinleşmiş Tahkim Kararının, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 60 ve devamı maddeleri gereğince TANINMASINA VE TENFİZİNE,
2- 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilâm harcından, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın, davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3- Davacı tarafça yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin harç, 733,00 TL tebligat ve posta gideri ile 10.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.588,20 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hesaplanan 30.000,00 TL maktû vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avansın kullanılmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ----------- Bölge Adliye Mahkemesi'nin ilgili Hukuk Dairesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/06/2025