T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/1693
KARAR NO\t: 2025/624
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 13/06/2022
NUMARASI\t: 2020/283 Esas - 2022/378 Karar
DAVA\t: Alacak
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Asıl ve Birleşen dosya Davacısı Vekili İddia ve Beyanlarında Özetle; müvekkil şirketin yapımını üstlenmiş olduğu ...İl Emniyet Müdürlüğü hizmet binası inşaatının, mekanik, tesisat ve yangın söndürme sistem yapımı işlemleri için ... Müh. Isıtma Soğutma Doğ. İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti ile anlaştığını ve sözleşme imzalandığını, bu şirketin yapmakla mükellef olduğu mekanik tesisat işlerinden yangın ve duman algılama ve söndürme ürünlerinin tedarikçisinin ise ... İnşaat Teknolojileri San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, 12.04.2019 tarihinde müvekkil şirket mühendisi ...'nın yangın söndürme tüplerinin içerisinde gaz yerine sıvı olduğunu tespit ettiğini, davalı şirketlerin yetkilileri ... ile ...'un şantiye sahasında davet edildiğini ve ürünlerin yerinde kontrol ve test ettirildiğini, 12.04.2019 tarihli gizli ayıbın varlığına ilişkin tutanak ile ilk durum tespitinin 15.04.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ....Noter ihtarnamesi ile taşeron ... Mühendislik şirketine durum resmi kanaldan ihtar edildiğini, aynı tarihte 15.04.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ... Noter ihtarnamesi ile de ... İnşaat Tek. Ltd. Şti. isimli tedarikçi firmaya ayıplı malların misli ile değişiminde tarafların arasında vardığı anlaşma kapsamında 6-8 haftalık süre içersinde teslimini ihtar eden yazılarını gönderdiklerini, 22.08.2019 tarihli Erzurum ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/.... Esas 2019/...K. Değişik İş Sayılı dosyası ile aracılığı ile durum tespiti yapıldığını, davalılara tebliğ edildiğini, yapılan bu tespit de gaz ve gaz silindirlerinin yerine su benzeri esas maddeden çok farklı iş görmez bir madde bulunduğunun tespit edildiğini, tüm bu açıklanan nedenlerle davacının uğradığı şimdilik 10.000,00 TL alacak ile %20'den az olmayacak tazminatın davalıdan tahsilini dava ve talep etmiştir.
Birleşen dosya ile davacı vekilinin ayıplı mal nedeniyle yeniden yaptırılan imalat/işlerin bedelini ve tazminat talep ettiği, davacı vekilinin 01.07.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile 618.240,00 TL ayıplı imalat, 1.835.467,70 TL eksik kalan işin tamamlanmasından kaynaklı olmak üzer toplam 2.453.707,70 TL talep ettiği anlaşılmıştır.
Asıl ve Birleşen dosya Davalısı ....Ltd.Şti. Vekili Savunma ve Beyanlarında Özetle; taraflar arasında imzalanmış olan 13/04/2018 tarihli sözleşmeye aykırılıktan dolayı müvekkili şirket aleyhine açılmış olan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacının söz konusu sözleşmeye aykırı davrandığını ve aynı zamanda dosyada davalı olan şirketin dava konusu işleri yapması konusunda müvekkilini yönlendirenin davacı şirket olduğunu, tüm bu açıklanan nedenler göz önünde bulundurularak müvekkiline karşı açılan davanın reddi ile mahkeme masraflarının ve avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... İnşaat Şirketi usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
YEREL MAHKEME KARARI; Mahkemece \"Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı ... LTD. ŞTİ ile ... İl Emniyet Müdürlüğü Hizmet Binasının tüm mekanik tesisat işlerinin yapılması için alt yüklenici sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme doğrultusunda diğer davalı ... LTD. ŞTİ'nin tedarik ettiği yangın söndürme tüplerinin teslim ve montajının yapıldığı, yapılan kontrollerde yangın söndürme tüplerinin kullanıma elverişli olmadığı ve ayıplı ürün niteliğinde olduğunun tespit edildiği, yangın söndürme tüplerinin davalılar tarafından davacıya teslim edildiği tarihin ispat edilemediği, bu nedenle davacının yasada öngörülen 2 ve 8 günlük yasal süre içerisinde muayene yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabul edilmesi gerektiği, ürünlerin ayıplı olması nedeniyle davacının tedarikçi firma olan davalı ... LTD ŞTİ'ne ayıp ihbarında bulunarak yasal yükümlülüğünü yerine getirdiği, bu nedenle bu davalı firmanın davacıya karşı ayıplı ürünler nedeniyle sorumluluğunun bulunduğu, buna karşılık davacının davalı ... LTD. ŞTİ'ne yönelik yasanın öngördüğü şekilde usulüne uygun biçimde ayıp ihbarında bulunmadığı, bu durumda bu davalının davacıya karşı her hangi bir sorumluluğunun bulunmadığının sonucuna varıldığı, bu nedenle asıl ve birleşen dava dosyası yönünden davalı ... LTD. ŞTİ aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporuna göre davacının ayıplı ürünler nedeniyle 1.835.467,70 TL tutarında tazminat alacağının hesaplandığı, bu tazminattan davalı ... LTD. ŞTİ'nin sorumlu olduğu, davacının yasada öngörülen 1 haftalık kesin sürenin geçmesinden sonra ıslah dilekçesini sunduğu, yasada sürenin geçmesinden sonra ıslah dilekçesinin sunulması nedeniyle ıslah yapılmamış gibi değerlendirme yapılacağının düzenlendiği, bu nedenle sorumlu olan davalı ... LTD. ŞTİ'nin dava dilekçesinde belirtilen 10.000,00 TL'den sorumlu olduğu anlaşılmakla; asıl davada davalı ... LTD. ŞTİ aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... LTD. ŞTİ aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsiline, somut olayda uygulanma yeri olmayan ve yasal şartları oluşmayan %20 oranındaki tazminat talebinin reddine, birleşen dava yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
1- Davalı ... Müh. Isıtma Soğutma Doğ. İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti aleyhine açılan davanın REDDİNE,
2-Davalı ... İnş. Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine açılan DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile; 10.000,00 TL'nin dava tarihi olan 02/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile bu davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine
3-Davacının %20 tazminat talebinin REDDİNE,
B-BİRLEŞEN 2020... ESAS SAYILI DOSYA YÖNÜNDEN;
1-Davanın REDDİNE,\" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ;
Asıl ve Birleşen dosya davacısı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi Vekili İstinaf Dilekçesinde Özetle; davalı yüklenicinin ayıptan sorumluluğunun müvekkil şirkete karşı olduğunu, taraf şirketler arasında dolaylı temsil ilişkisinin olduğunu, mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, davalı ... Ltd.Şti'nin yüklenicilik sözleşmesinin kapsamına giren işlerin gerektirdiği malzemeler ve teçhizattan sayılan yangın söndürme tüplerinin \"ayıplı olduğunu\" tutanak ile öğrendiklerini, bu tutanak ile ayıp ihbarının davalı ...'ya karşı yapıldığını, mahkemece bu tutanağın irdelenmediğini, aldırılan bilirkişi raporlarının hatalı olduğunu, davalı ... şirketinin birleşen dosyaya ilişkin cevap vermediğini, asıl davada da ise davacının ayıbının kendisine ihbar etmediği yönünde bir savunma yapmadığını, bu durumun 12/04/2019 tarihinde düzenlenen tutanaktan davalı ...'nun haberdar olduğunu, mahkemece davalı ...'in ayıbın ihbar edilmediği yönünde bir savunması bulunmadığı halde bu hususu re'sen araştırıp hükme esas almasının hukuka aykırı olduğunu, mahkemece ıslahın yapılmamış sayılmasına ilişkin değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğunu, mahkemece süresi içinde başvurulan ve aynı gün harcı da tamamlanan ıslaha değer vermesi gerektiğini,, alacakları ıslah edilmiş şekliyle hüküm altına alması gerektiğini, mahkemenin ıslahı dikkate almamasının hukuka aykırı olduğunu, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
Asıl Dosya davalısı ... İnş. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Vekili İstinaf Dilekçesinde Özetle; dava konusu malların ayıplı olmadığını, malların tesliminin sevk ve irsaliye tarihlerinin hemen sonrasında olduklarını, müvekkil şirketin fatura düzenlediğini, düzenlenen faturalara hiçbir itirazın gelmediğini, sevk adresinin davacının şantiyesi olarak açıkça belirtildiğini, 2018 yılında düzenlenen malların aylar sonra şantiye sahasına götürülmeyeceğini, süresi geçtikten sonra gönderilen ihtarnameyle ayıp ihbarında bulunamayacağını, verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, ayıp ihbarının 2019 yılında yapıldığını, 8 günlük ayıp ihbar süresinin geçtiğini, davacının öncelikli olarak sözleşmenin tarafı olan diğer davalıya ayıp ihbarında bulunması gerektiğini, müvekkil şirketin akdettiği hiçbir sözleşmenin olmadığını, sözleşmenin nisbiliği ilkesi gereği taraflarınca hiçbir talepte bulunulamayacağını, müvekkil şirket ile diğer davalı ... Mek. Müh. Isıtma Soğutma Doğ. İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. İle sözleşme akdettiklerini, müvekkil şirket ile davacı şirketle hiçbir sözleşmesel ilişkisinin olmadığını, davada taraflarına husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkil şirketin somut olayda kusurlu bir eyleminin bulunmadığını, herhangi bir tazminat talep etmediklerini, müvekkil şirket ile ilgili bilirkişi raporunda olmayan işlerle ilgili de hesaplamaların yapıldığını, davacının kötü niyetli olduğunu, ayıp hususunu ispatlayamadığını, dava konusu işin teknik anlamda tesisat (borulama), tüpler ve otomasyon sisteminden oluştuğunu, müvekkil şirketin sadece borulama ve tüplere ilişkin işlerini yaptığını, dava dışı şirket tarafından kullanılan malzemelerle müvekkil şirketin kullandığı malzemenin birbiriyle örtüşmeme ihtimalinin yüksek olduğunu, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;
Dava, ayıplı imalattan kaynaklı alacağın yüklenici ile sözleşmenin tarafı olmayan üreticiden, eksik imalattan kaynaklı alacağın yükleniciden tahsili talebine ilişkindir.
Davacı şirketin ... İl Emniyet Müdürlüğü Hizmet binası yapım işini üstlendiği, davacı ile davalı ....Ltd.Şti arasında imzalanan sözleşme ile tüm mekanik tesisat işinin 9.100.000,00 TL götürü bedelle davalı ....Ltd.Şti'nin yükleniminde bırakıldığı, davalı şirketin bir kısım imalatları gerçekleştirdiği, sözleşme kapsamında getirtilen yangın söndürme tüplerinin ayıplı olmasından kaynaklı olarak davalı ....Ltd.Şti ile üretici firma ...Ltd.Şti'nin ayıplı yangın söndürme tüpü bedelinden, birleşen dosya da ise davalı ....Ltd.Şti'nin eksik bıraktığı imalatların dava dışı şirkete tamamlattırıldığı belirtilerek zararın tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasında 12.04.2019 tarihli tutanakla yangın söndürme tüplerinden 60 adet silindir tüpün ayıplı olmasından kaynaklı olarak bedelsiz değişiminin kararlaştırıldığı, 19.04.2019 tarihli ...Ltd.Şti'nin cevabi ihtarnamesinde akdin feshedilmesini davacı yandan talep ettiği aynı ihtarnamede fesih tarih itibariyle hiç bir hak ve alacağının bulunmadığını kabul ettiğini ihtar ettiği, taraflar arasında karşılıklı keşide edilmiş ihtarnamelerin bulunduğu, kalan %17,3'lük imalatın davalı ....Ltd.Şti'nin sözleşmenin feshini talep ettiği tarihten sonra davacı yanca tamamlandığı tarafların kabulüdür.
1- 6100 sayılı HMK'nun 194/1. maddesi uyarınca, \"Taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırmalıdırlar.\" HMK'nun 31. maddesi uyarınca, \"Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.\" Düzenlemede her ne kadar “açıklama yaptırabilir” denilmişse de bunun, hâkimin davayı aydınlatması için bir “ödev” olduğunu kabul etmek gerekir. Çünkü davayı aydınlatma ödevi sayesinde hâkim, iddia ve savunmanın doğru ve tam olarak anlaşılmasını sağlayacak ve bu şekilde doğru olmayan bir kararın verilmesini önleyecektir.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde açıkça, asıl davanın ayıplı mal nedeniyle tazminat, birleşen dosyanın ayıplı mal nedeniyle yapılan işlerin yeniden yaptırılmasından doğan zararın tahsili talebini içerdiğini belirtmiş ise de asıl ve birleşen dosyada davacı yanın ayıplı olduğunu iddia ettiği imalatlara ilişkin taraflara ödemesinin bulunup bulunmadı, özellikle birleşen dosyada davalı yükleniciye ayıp nedeniyle ödenen ancak başkasına tekrar yaptırılan imalatlardan kaynaklı bir alacağının olup olmadığı, davalı yükleniciye ödeme yapılmamış ise ödeme yapılmamış olan imalat bedellerinin hangi hukuki vakıa veya sebebe dayanılarak talep edildiğinin açıklattırılması ve yanlar arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin saptanması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen 19.04.2019 tarihli davalı ...Ltd.Şti'nin cevabi ihtarnamesinde akdin feshedilmesinin talep edildiği, kalan imalatın davacı yanca veya dava dışı şirkete tamamlattırıldığı davacı yanın da kabulü olduğu hususu göz önünde bulundurularak dava konusu olayımızda eylemli fesih halinin gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.
Sözleşmenin fesihle sonuçlanması halinde istenebilecek zarar müspet zarar değil menfi zarardır. Menfi zarar, sözleşmenin karşı tarafınca yerine getirileceğine olan güvenin boşa çıkması nedeniyle uğranılan zarardır. Kısaca bu zarar, alacaklının sözleşme yaptığı için uğradığı, sözleşme yapmamış olsa idi uğramayacağı zarar olup, sözleşmeye güvenilerek yapılan harcamaların (giderlerin) tamamının, başka bir anlatımla karşı tarafın mal varlığına girmese bile o sözleşme sebebiyle cepten çıkan paradır.
Müspet zarar ise sözleşme sebebiyle cebe girmesi gereken paranın, girmemesi sebebiyle meydana gelen zarardır. Bu niteliği gereği müspet zarar daima ileriye dönük olup, bir beklenti kaybıdır. Kısaca, akdin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarardır. Örneğin, kira geliri kaybı, geciken ifa sebebiyle ifaya bağlı ceza, seçimlik ceza, eksik işler bedeli, kâr kaybı müspet zarar kapsamındaki alacakları oluşturmaktadır. (Yargıtay 15. HD., 2016/5887 E., 2018/1691 K.)
Eksik işler bedeli müspet zarar kapsamındaki alacaklardan olup sözleşmenin feshi halinde eksik ve kusurlu işlerin giderim bedelinin talep edilmesine imkan bulunmamaktadır. (Yargıtay 6. HD., 2023/2651 E., 2024/628 K.; Yargıtay 15. HD., 2019/3296 E., 2020/2545 K.) Ancak iş bedelinin tamamının ödenmesine rağmen işin eksik yapılması halinde eksik iş bedeli talep edilebilir. (Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi, ..., Ankara, 2023 s.329) Bir diğer ifadeyle sözleşmenin feshi halinde, bedeli ödenmemiş eksik bir işin giderim bedelinin talep edilmesi mümkün değildir. (Yargıtay 6. HD., 2023/2651E., 2024/628 K.) Böyle bir durumda menfi zarar kapsamında, kaçırılan fırsat olarak adlandırılan yükleniciye ödenecek bedel ile işin başka bir yükleniciye yaptırılmış olması halinde ödenecek bedel arasındaki farkı talep edilebilir. (Yargıtay 15. HD., 2018/56 E., 2018/1493 K.) Somut olayda davacı iş sahibinin kaçırılan fırsat diye nitelendirilen menfi zarar isteminde bulunmadığı, davacının yukarıda belirtilen şekilde iş bedelinin tamamının ödenip ödenmediği konusunda davanın aydınlatılmasından sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi de hatalı olmuştur.
Anılan sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesinden sözleşmenin götürü bedel sözleşme olduğu anlaşılmaktadır. Eser sözleşmesinden kaynaklanan davalarda, eserin yapılıp teslim edildiğini ispat yükü yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü iş sahibindedir. (Yargıtay 15 HD., 2013/7043 E., 2014/5161 K.; Yargıtay 15 HD., 2016/2157 E., 2017/2535 K.) Yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için eseri teslim ettiğini kanıtlaması gerekir. Kural olarak sözleşmenin feshedilmediği veya işten el çektiği kanıtlanmadığı sürece imalatın yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmelidir. Bu kabul, fiili karine niteliğinde olup, iş sahibi bunun aksini ispat edebilir. Bir başka anlatımla iş sahibi, eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür. (Yargıtay 6. HD., 2021/1041 E., 2021/1423 K.)
Öte taraftan ayıbın varlığını ise iş sahibi kanıtlamalıdır. Kural olarak, eser sözleşmelerinde işin yapıldığını ve teslim edildiğini kanıtlama külfeti yükleniciye, eserin ayıplı olduğunu kanıtlama külfeti ise iş sahibine aittir. Ayıbın varlığı her türlü delille bu arada tanık delili ile de kanıtlanabilir ise de ayıbın varlığı ve niteliği aynı zamanda teknik bir incelemeyi gerektirdiği, bu bakımdan objektif bir bakış açısı gerektiğinden tanık beyanı ile ayıbın varlığını ispatlamak güçtür. (Yargıtay HGK., 2013/15-1976 E., 2015/1184 K.; Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi, ..., Ankara, 2023 s.1078) Ayıp ihbarında bulunma yükümlülüğü davacı iş sahibi şirkete aittir. Ayıp ihbarı niteliği itibariyle def’i olduğundan, yüklenici tarafından süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığı savunması ileri sürülmedikçe, mahkemece re’sen dikkate alınıp değerlendirilemez. (Yargıtay 15. HD., 2019/815 E., 2019/4872 K.; Yargıtay 15. HD., 2013/2829 E., 2013/4913 K.) Somut olayda davalı yüklenici cevap dilekçesinde ayıp ihbarının yapılmadığı veya süresinde olmadığına yönelik def'i ileri sürmemiştir. Bu nedenle süresinde ayıp ihbarının bulunmadığına ilişkin gerekçe hatalı olduğu gibi 12.04.2019 tarihli tutanağın tüm taraflar arasında imza altına alınan ayıplı imalata ilişkin olduğu da açıktır.
Kural olarak götürü bedelle yapımı üstlenilen işlerde yüklenicinin hakettiği iş bedeli, gerçekleşen imalâtın, yapılması gereken tüm imalâta göre fiziki oranının bulunması ve bu oranın götürü bedele uygulanması suretiyle hesaplanması gerekir. Yukarıda açıklandığı üzere iş sahibinin bedelini ödemesine rağmen yapılmayan, eksik veya kusurlu yapılan bir iş varsa bedelini istemesi mümkündür. Götürü bedel esasına dayalı eser sözleşmelerde iş tamamen bitirilmeden sözleşmenin taraflardan biri tarafından feshedilmesi halinde, ekonomik değerinin bulunması şartıyla, yüklenici fesih tarihine kadar yaptığı işin bedelini alacaktır. Sözleşmenin feshi nedeniyle tasfiye hesabı sonucu davacı iş sahibi veya davalı yüklenicinin alacaklı veya borçlu olup olmadığı, fazla bir ödeme yapılıp yapılmadığının fiziki oran yöntemine göre tespit edilmesi gerekir.
Bu açıklamalar ışığında, mahkemece mekanik tesisat uygulama projesi, dava konusu sözleşme ve ekleri ile taraflar arasında düzenlenen tüm hakediş ve ödemelere ilişkin belgeleri sunması için davacı tarafa süre verilmeli, söz konusu evraklar eksiksiz bir şekilde dosyaya kazandırıldıktan sonra, esas dosyadaki ayıplı imalat bedellerinin davalı yükleniciye ödenip ödenmediği, davalı ....Ltd.Şti'nin ayıp tespitinden sonra tüm alacağını aldığı davacıda alacağının kalmadığına ilişkin kabulünün ayıplı olduğu belirlenen yangın tüplerine ilişkin ödemenin yapılıp yapılmadığını kapsayıp kapsamadığı da göz önünde bulundurularak varsa ayıplı imalatlardan kaynaklı davacı zararının belirlenmesi, bu imalatlar yönünden tarafların karşılıklı ihtarnameleri ve özellikle 12.04.2019 tarihli tutanağın davalı üretici şirketin davacı şirkete karşı üreticinin hukuki sorumluluğu dışında herhangi bir yükümlülük veya taahhüt altına sokup sokmadığının değerlendirilmesi, birleşen dosya yönünde yukarıda belirtildiği şekilde değerlendirme yapılarak, gerek görülmesi halinde uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak, iş sahibince ödendiği kanıtlanan bedel ve imalatlar göz önünde bulundurularak davacı yüklenicinin bir alacağı olup olmadığı, varsa miktarına göre bir karar verilmesi gerektiğinden asıl dosya ve birleşen dosya davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmüştür.
2- Mahkemenin davacı yanın ıslah dilekçesine ilişkin kabulü hatalıdır. Davacı tarafa 23.06.2021 tarih . nolu celsede ıslah dilekçesini sunması ve harçlandırılması için iki haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilinin bu süre içerisinde ancak HMK 181 maddesinde belirtilen bir haftalık süre geçtikten sonra yaptığı ıslaha itibar edilmemiş olması hatalıdır.
6100 Sayılı HMK'nın 176. Maddesi, taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir, 177. Maddesi, ıslahın tahkikatın sona ermesine kadar yapılabileceği, ıslah nedeni ile kesin süre verilebilmesi için tarafın ıslah ettiğini bildirmesinin gerektiği, ıslah ettiğini bildiren tarafa ıslah dilekçesini vermesi için kesin süre verilebileceği, tarafın ıslah yapmak için süre istemesi halinde henüz ıslah yapmadığından kesin süre verilemeyeceği, zira ıslahın tahkikatın sona ermesine kadar yapılabileceği, 181. Maddesinde, \"Kısmen ıslaha başvuran tarafa ıslah ettiği usul işlemini yapması için bir haftalık süre verilir. Bu süre içinde ıslah edilen işlem yapılmazsa ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam olunur.\" şeklinde kurala yer verildiği, 90/1.maddesinde “Süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir. Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, hâkim kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez.” hükmünün düzenlendiği açıktır. (Yargıtay 9. HD. 2018/ 7174E, 6678 K- 9 HD 2017/11849 E. 2020/18205 K. Sayılı işlamları)
HMK 181.maddesinde yer alan düzenleme ıslah yapılması için verilen süre değil,ıslah ettiği usul işlemini yapması için somut olaydaki gibi ıslah harcını yatırması için tarafa verilen süredir. HMK 90/1.maddesi hükmü açık olup, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, hakimin kanundaki süreleri artırması veya eksiltmesi mümkün olamayacağından HMK 181. maddesinde düzenlenen bir haftalık sürenin artırılması hukuken mümkün değildir. Ancak düzenleme ile ıslahın HMK'nın 177/2 maddesine göre, duruşmada sözlü beyan üzerine yapıldığı hallere yönelik olarak ıslah edilen işlemlerin tamamlanması için bir haftalık kanuni sürenin öngörüldüğü, başka bir anlatımla tutanağa geçirmek suretiyle yapılmış olan ıslah işleminin tamamlanması için bir süre tanındığı, tarafın ıslah edeceğini belirterek, süre talep etmesi durumunda sözü edilen maddenin uygulanamayacağı, ıslah hakkını kullanmak için mahkemeden süre talebinde 6100 sayılı HMK'nin 181. maddesinin uygulanma imkanı bulunmadığı, zira aynı Kanun'un 177. maddesine göre ıslah tahkikatın sona ermesine kadar yapılabileceği, ancak davayı uzatmaya yönelik taleplerde hakim tarafından ıslah hakkının kullanılması için belli bir süre veya kesin süre verilebileceği, HMK'nin 181. maddesinde öngörülen kesin süre, duruşma tutanağına geçirilmek suretiyle yapılan ıslah işleminin tamamlanması (harç vs) için verilmesi gerektiği, bunun dışında ıslah işlemeni yapmak için süre talep edildiği haller, HMK'nin 181. maddesinde öngörülen kanuni kesin süreye tabi olmadığı açıktır.
Somut olayda davacı vekili 23.06.2021 tarih .... nolu celsede ıslah için süre talep etmiş, mahkemece iki haftalık süre verilmiş, davacı vekilince iki haftalık süre içerisinde ıslah dilekçesi ve harcını yatırmış olmakla, HMK'nin 181. maddesinin uygulama yeri olmadığı halde usulünce yapılmış ıslah gözetilmeden karar verilmesi hatalıdır.
3- Davalı ...Ltd. Şti vekilin istinaf dilekçesinin incelenmesinden, aşağıda belirtilen temyiz nedenler dışındaki itirazlarının reddi gerekmiştir. Davacı, davalı ...Ltd. Şti ile imzalanmış bir sözleşme dosyaya sunmamıştır. Dosyaya sunulan sözleşme davacı ile davalı ....Ltd.Şti' arasında imzalanan eser sözleşmenin içerisinde ayıplı olduğu iddia olunan yangın tüplerinin de bulunduğu açıktır. Sözleşmelerin nisbiliği ilkesi gereğince sözleşmesel edimlerin yerine getirilmemesinden ayrıca bir taahhütte bulunulmamış ise sözleşmenin tarafları sorumlu olacağı açıktır. (Yargıtay 6.HD. 2022/4695 E, 2023/4347K)
Bu nedenle davalı ...Ltd. Şti'nin dosya kapsamında 12.04.2019 tarihli tutanak ve 24.04.2019 tarihli cevabi ihtarnameleri göz önünde bulundurularak sorumlu tutulmasının mümkün olduğu göz ardı edilerek üreticinin sorumluluğu kapsamında tazminata hükmedilmesi hatalı olmuştur. Dava konusu olayımızda işin Emniyet Müdürlüğü Hizmet binası yapım işine ilişkin olduğu, davacının da asıl işveren karşısında yüklenici sıfatı bulunduğu, davalı taşeron ...Ltd.Şti ile arasında eser sözleşmesinin bulunduğu, sözleşmenin nispiliği ve zararın davacı yanda doğup doğmadığı hususları birlikte değerlendirilerek, 12.04.2019 tarihli üretici şirketin kabul taahhüdü ve davacıya karşı keşide ettiği ihtarnameler ile ürettiği ürünlerin ayıplı çıkması halinde davacı şirkete taahhütte bulunup bulunmadığı hususları göz önünde bulundurarak yapılacak hukuki değerlendirme sonrasında karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve hatalı gerekçeyle karar verilmesi de hatalıdır.
Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı ve esas dosya davalısı ....Ltd Şti vekilinin vekilinin istinaf itirazının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı ve esas dosya davalısı ....Ltd Şti vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile HMK’nın 353/1-a.6 maddesi uyarınca, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/283 Esas, 2022/378 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine,
3-Asıl ve Birleşen dosya davacısı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi tarafından yatırılan 508,03-TL istinaf karar harcının talep halinde ilgili tarafa iadesine,
4-Asıl Dosya davalısı ... İnş. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yatırılan 170,78-TL istinaf karar harcının talep halinde ilgili tarafa iadesine,
5-Kararın tebliği, harç ikmali, harç iadesi, gider avansı ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
6-Kararın tebliğ ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 13/03/2025