T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ ...
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: ...
KARAR NO\t: ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
KATİP\t\t: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: ...
NUMARASI\t\t: ...
DAVACILAR\t: 1...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALILAR\t: ...
VEKİLİ\t: ...
\t 2 -...
VEKİLİ\t: Av. ...
\t 3-...
VEKİLİ\t:Av. ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVA\t\t: Tazminat
KARAR TARİHİ\t: 30/11/2023
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 30/11/2023
Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/12/2020 tarih, ... Esas, ...Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ
DAVA: Davacılar vekili, müvekkili ... ... babası, diğer müvekkiller ... ... ve ... v'ın oğlu muris ... v’ın 18.02.2015 tarihinde ... plakalı davalı ... ... otobüs firmasına ait araçta yolcu olarak seyahat etmekteyken meydana gelen trafik kazasında vefat ettiğini, ...plakalı aracın kaza tarihinde davalı ... Seyahat Nakliyat.. Ltd. Şti adına kayıtlı olup, aracın şöförü ise davalılardan ... ... olduğunu, aracın kaza tarihinde davalılardan ... Sigorta A.Ş. tarafından Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası ile teminat altına alındığını, olayla ilgili ... 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında açılan kamu davasının devam ettiğini, kazanın meydana geldiği anda otobüste yolcu olarak bulunan murise izafe edilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, murisin yaklaşık 2.500 TL aylık gelir alır olarak vefat ettiğini, mirasçıları olan davacıların başkaca herhangi bir gelirinin bulunmadığını, murisin ölümüyle tamamen destekten yoksun kaldıklarını ileri sürerek davacı .... ... için 300.000 TL, diğer davacıların her birisi için ayrı ayrı 100.000 TL olmak üzere toplam 500.000 TL manevi tazminatın davalı ... Seyahat Nakliyat.. Ltd. Şti., ... ve ... ... Otobüsleri A.Ş.'den kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla (belirsiz alacak davası olarak) şimdilik ... ... için 30.000 TL, diğer davacıların her biri için 5.000 TL olmak üzere toplam 40.000 TL (Destekten yoksun kalma) maddi tazminatının davalılardan kaza tarihinden itibaren (Davalı sigorta şirketi bakımından, poliçe limitiyle sınırlı ve dava tarihinden geçerli avans faiziyle birlikte) işleyecek avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacılar vekili 28.07.2017 tarihli dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatını artırarak 135.371,55 TL’ye faiziyle birlikte hükmedilmesini istemiştir.
CEVAP: Davalılar ... Seyahat..Ltd. Şti. ve ... vekili, fırtına nedeniyle kazanın meydana geldiğini, otobüste yolcu olan murisin zorunlu olduğu halde kemer takmadığını, şoförün kurallara uyduğunu, otobüsün hızı 40 km olduğu halde olay anında şiddetli fırtınanın tesiri ile otobüs kontrolden çıkarak yamaca doğru yol alıp devrildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
CEVAP: Davalı ... ... Otobüsleri A.Ş. vekili, müvekkilinin aracın maliki olmadığı gibi araç şöförünün de işvereni olmadığından müvekkiline husumetin düşmediğini, davanın zamanaşımına uğradığını, kazanın şiddetli fırtınadan otobüsün savrulması sonucu meydana geldiğini, doğal afet sebebiyle kazanın vuku bulduğunu, kaçınılmazlık hali olduğunu, şoförün ve davalının kusuru bulunmadığını, manevi tazminatın yüksek talep edildiğini, maddi zararın kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
CEVAP: Davalı ... Sigorta AŞ vekili, sigortalı araç sürücüsünün kusurunun ve maddi zararın ispatı gerektiğini, kaza nedeniyle elde edilen kazanımların tazminattan indirilmesi gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İlk derece mahkemesinin 11.04.2018 tarihli ve ... K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın davalılar ... ... Otobüsleri AŞ ve ... Seyahat..Ltd Şti ile davalı ... Sigorta AŞ vekilleri tarafından istinaf edildiği, Dairemizin 27.02.2020 tarih ve ... K. sayılı kararıyla; “..yargılama sırasında davacı ... ...’ın vefat ettiği, geriye mirasçı olarak davacı ... ..., ... ... ile dava dışı ... ...’yı bıraktığı, davacı v ve ...’ın davayı takip ettiği, mirasçılardan ... v’nın davaya katılmadığı, davacıların dayandığı pay, iştirak halinde mülkiyete konu ise tüm iştirakçilerin birlikte dava açması veya birinin açtığı davaya diğerlerinin muvafakat etmesi gerektiği, çünkü bu gibi hallerde 11.10.1982 gün 3/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın tereke adına açıldığının kabulünün icap ettiği, muvafakat duruşmaya gelip bu konuda beyanda bulunmakla veya imzası noterce tasdikli muvafakat belgesi ibrazı suretiyle yahut davacı adına davayı takip eden avukata vekalet vermekle yapılabileceği, bunlardan birinin gerçekleşmesi halinde muvafakat veren ortağın davacı safında yer alarak davayı takip etmesine gerek kalmayacağı, bu yolda ortakların tümünün muvafakatı sağlanamazsa, murisin terekesine TMK’nın 640. maddesi uyarınca görevli mahkemede mümessil tayini için davacı tarafa süre verileceği, İştirak halinde mülkiyette mirasçıların tek başlarına dava açma yetkileri bulunmadığı, bu hususun mahkemece re'sen nazara alınacağı, bu durumda davacılara terekeye mümessil tayin ettirilmesi ya da diğer mirasçının davaya muvafakati sağlanarak, taraf teşkili sağlanıp işin esasının incelenmesi gerekirken,” denilerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Davada taraf olmayan müteveffa Haydar Yaldız mirasçısı Sibel Şama davaya muvafakat vermiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARAR ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporu sonucunda, davacılar murisinin ölümüne neden olan sürücü davalı ... ... hakkında ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 04/05/2016 gün ve ... E-K sayılı hükümle mahkumiyetine karar verildiği, murisinin araçta yolcu olarak bulunduğu, kusurun varlığından söz edilemeyeceği, kazaya karışan araç sürücülerinin yahut malik-işleten konumundaki kişilerin müteselsil sorumluluğu söz konusu olacağından kusur değerlendirilmesi yapılmadığı, dava devam ederken davacılardan ... ... vefat ettiği, mirasçısı ... ...’nın davaya muvafakat beyanı sunduğu, aktüerya hesabından anlayan bilirkişinin 30/06/2017 tarihli raporunda davacılardan ... v'ın vefat etmiş olması nazara alınarak hesaplama yapıldığı, öte yandan davacılar murisinin daha önce boşanarak ikinci kez evlendiği, ölümünden önce ikinci eşinden de boşandığı nazara alınarak üçüncü evliliği ihtimal hesaplarına dahil edildiği, bu hesaba göre anne ... Y...'ın destek zararı 63.870,13 TL, baba müteveffa ... v’ın dava sürerken vefat ettiğinden ölüme kadar işleyecek destek zararı 2.469,27 TL, murisin kızı ... destek zararı 18.368,46 TL olarak hesaplandığı, hesaplama yapılırken muhtemel üçüncü eş için bir destek alacağı dikkate alındığı, anne ve babanın destek alacaklarının azaldığı, buna karşılık vefat eden bir kişinin fiilen üçüncü evliliğini ortadan yapma ihtimali kalktığından farazi eşin payına düşmesi gereken payın murisin çocuğu ... ...'ın zararına eklemeyi uygun bulunduğu, murisin gelirine ilişkin yeterli delil sunulmadığından asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığı, davalı sigorta şirketinin maddi tazminattan poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olup daha önce temerrüde düşürülmediğinden dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedildiği, diğer davalılar yönünden haksız fiil tarihi faizin başlangıcına esas alındığı, davalı sürücünün kendi eyleminden kaynaklanan sorumluluğu yanında işleten sıfatını taşıyan davalı ... Seyehat Ltd. Şti. ve ... ... Otobüsleri A.Ş.'nin kanundan kaynaklanan sorumluluğunun bulunduğu, davacı ... için 63.870,13 TL maddi tazminat alacağına, davacı ... ...için 69.032,15 TL maddi tazminat alacağına hükmolunduğu, müteveffa davacı v ... için 2.469,27TL maddi tazminat alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile ... 16. Noterliğinin 30/30/2016 tarihli ... yevmiye numaralı mirasçılık belgesindeki miras oranlarına göre mirasçılarına ödenmesine, (Zorunlu dava arkadaşlığı bulunan ... ... açılan davaya muvafakatı bulunduğundan bu mirasçıya tekabül eden tazminat bedelinin davacılar tarafından tahsili istenebilecek olduğuna) hükmolunduğu, manevi tazminat koşulları gerçekleştiğinden davacı ... ... için 40.000 TL, davacı ... ... için 80.000 TL manevi tazminata hükmolunduğu, müteveffa davacı ... ... için 40.000 TL manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle maddi tazminat davasının kabulü ile davacı ... için 63.870,13 TL maddi tazminat alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine, davacı ... ... için 69.032,15 TL maddi tazminat alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine, müteveffa davacı ... ... için 2.469,27 TL maddi tazminat alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile ... 16. Noterliğinin 30/30/2016 tarihli ... yevmiye numaralı mirasçılık belgesindeki miras oranlarına göre mirasçılarına ödenmesine, (Zorunlu dava arkadaşlığı bulunan ... ...'ın açılan davaya muvafakatı bulunduğundan bu mirasçıya tekabül eden tazminat bedelinin davacılar tarafından tahsili istenebilecek olduğuna), hükmedilen tazminatlara davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri AŞ ve ... yönünden kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren davalı Sigorta şirketi yönünden dava tarihi olan 17/03/2016 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, manevi tazminat davasının kısmen kabul kısmen reddi ile davacı ... ... için 40.000,00 TL manevi tazminat alacağının kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ...'ndan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacı ... ... için 80.000,00 TL manevi tazminat alacağının kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ... 'ndan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, Müteveffa ... ... için 40.000,00 TL manevi tazminat alacağının kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., .... ... Otobüsleri AŞ ve ... ... 'ndan müşterek ve müteselsilen tahsili ile ... 16. Noterliğinin 30/30/2016 tarihli ... yevmiye numaralı mirasçılık belgesindeki miras oranlarına göre mirasçılarına ödenmesine, (Zorunlu dava arkadaşlığı bulunan ... ...'ın açılan davaya muvafakatı bulunduğundan bu mirasçıya tekabül eden tazminat bedelinin davacılar tarafından tahsili istenebilecek olduğuna), fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacılar ile davalılar ... ... Otobüsleri AŞ ve ... Seyahat..Ltd Şti ile davalı ... Sigorta AŞ vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
A-Davacılar vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilleri hakkında önceki karardan farklı olarak daha az miktarda manevi tazminat tutarlarına hükmedildiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.
B- Davalılar ... ... Otobüsleri AŞ ve ... Seyahat..Ltd Şti vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; davacılardan müteveffa ... ..., davanın açıldığı tarihten önce vefat etmiş olup müteveffanın işbu davada taraf ehliyeti bulunmadığını, kazanın meydana gelmesinde müvekkil şirkete atfı kabil herhangi bir kusur bulunmadığını, müteveffa murisin seyahat esnasında emniyet kemerini takmayarak meydana gelen neticeyi ağırlaştırması bakımından kusurlu olduğunu, müteveffanın geliri namına hiçbir açıklama yapılmadığı halde; müteveffanın çalışıp çalışmadığı, mesleği ve aylık kazancı olup olmadığı araştırılmaksızın asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, yine raporda varsayımsal 3. eşin payına düşen 50.663,69-TL'nin davacı ... ın destek zararına eklenmesinin hatalı olduğunu, tarafların sosyal-ekonomik durum araştırması yapılmaksızın hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, müteveffa davacı ... 'ın talebinin kısmen kabulüne karar verildiği halde reddedilen kısım nedeniyle lehlerine vekalet ücretine hükmedilmediğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.
C-Davalı ... Sigorta AŞ vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; müteveffa davacı ... ... dava açılmadan önce vefat ettiğini, ölü kişi için dava açılamayacağını, hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmayan itiraz edilen rapora göre karar verildiğini, destek hesabında açık hata yapıldığını, zira farazi eş için de destek payı ayrılarak bu payın mesnetsiz bir şekilde davacı çocuğa aktarıldığını, keza aynı tarih aralığı için müteveffanın gelirinden, mütevefa için %50, farazi eş için %50 ve anne için %25 paylar ayrılmış, zaman zaman bu payların tamamı aynı anda kullanılarak gelirin %125 i kadar bir hesap yapıldığını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin yakınlarının destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davacılar ile davalılar ... ... Otobüsleri AŞ ve ... Seyahat..Ltd Şti ile davalı ... Sigorta AŞ vekilleri tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Somut olayda, davalı ... Sey. Nak. Ser. Ltd. adına tescilli, davalı ... ...’nun sürücüsü, davalı ... ... Otobüsleri A.Ş.’nin işleteni, diğer davalının sigortacısı olduğu otobüste yolcu olarak bulunan davacıların murisinin 18.02.2015 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda vefat ettiği, geriye mirasçıları olarak kızı davacı ... ..., babası davacı ... ... ve annesi davacı ... ...’ın kaldığı, kazaya ilişkin olarak ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 04/05/2016 gün ve ... E-K sayılı kararla otobüs sürücüsü davalı ... ... hakkında olayda asli kusurlu olduğu kabul edilerek mahkumiyetine karar verildiği anlaşılmakla; ceza ve eldeki dava dosyası kapsamından ölenin emniyet kemeri takıp takmamasının kazanın oluş şekli itibariyle sonucu değiştirmeyeceğinden müterafik kusur indirimi yapılmamasında isabetsizlik bulunmadığı, dolayısıyla ölen kişinin kusuru bulunmadığından sorumlular arasındaki kusur oranlarının ayrıntılarıyla belirlenmesi gerekmediği, zira zarar görenlerin ortaklaşa ve zincirleme sorumluluk kuralları gereği, sorumluların her birinden zararın tamamını isteme hakkına sahip oldukları, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 850 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre taşıyıcı, taşıma sözleşmesi ile yolcuyu varma yerine ulaştırmayı borçlanmakta yükümlü olup, bu borca aykırılık durumunda ölüm gerçekleşmiş ise ölenin desteğinden faydalananlar destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceği, dolayısıyla taşıma sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişiler desteğin ölümü nedeniyle uğradıkları zararı haksız fiil hükümlerine göre talep edebilecekleri gözetildiğinde eldeki davada davalı sigorta şirketi de taraf olduğundan davanın ticaret mahkemesince görülmesinde de usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.
Ne var ki; davacılardan ... ’ın dava (17.03.2016) tarihinden önce 16.03.2016 tarihinde vefat ettiği dosyaya sunulan veraset ilamı belgesinden anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere, bir davada taraf ehliyeti medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olmakla mümkündür (HMK m.50). Medeni haklardan yararlanma, yani hak ehliyeti tam ve sağ doğum koşuluyla ana rahmine düşme anında başlayıp, kişinin ölümüne kadar devam eder (TMK m.28). Kural olarak ölü kişi adına ve ölü kişiye karşı dava açılması olanağı bulunmamaktadır. Aynı şekilde kural olarak ölü kişi aleyhine dava açılması durumunda davanın mirasçılara yöneltilmesine de olanak yoktur. Taraf ehliyeti kamu düzenine ilişkin olup, bu husus taraflar lehine usulü kazanılmış hak teşkil etmez. Bu durumda, taraf ehliyeti bulunmayan, müteveffa ... ... adına açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
Davacılar vekili artırım dilekçesinde, her bir davacı yönünden hangi tutarda destekten yoksun kalma tazminatını artırdığını belirtmeksizin 135.371,55 TL’ye hükmedilmesini istemişse de, artırım dilekçesinde artırılan tutarın hükme esas alınan aktüerya bilirkişi raporu doğrultusunda istendiği anlaşılmakla; destek yoksun kalma tazminatı yönünden davacı anne ... ... için 63.870,13-TL, müteveffa ... ... için 2.469,27-TL, davacı çocuk ... ... için (18.368,46-TL ile varsayımsal eşin payına düşen 50.663,69-TL’nin eklenmesi suretiyle) 69.032,15 TL olmak üzere toplam 135.371,55 TL’nin davalılardan tahsilinin istendiği kabul edilmiştir.
Destek kavramı, gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi umulan bir bakım ilişkisini gösterir. Eylemli ve düzenli olarak bir kimsenin geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak biçimde ona yardım eden veya olayların olağan akışına göre eğer ölüm gerçek1eşmeseydi az veya çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bu manada, bir başka kişiye fiilen bakan, onu geçindiren veya ileride bakma, geçindirme ihtimali bulunan kişi, destektir. İlk durumda eylemli destek, ikinci durumda ise varsayımsal (farazi) destek kavramı söz konusudur. İfade olunan bu hususlar, gerek öğretide gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edilmiş olup, destek kavramının sadece mali olarak yardımı ifade etmediği, bakım ve hizmet etmek suretiyle sağlanacak katkıyı da kapsadığı genel olarak kabul edilmektedir.
Somut olayda kaza tarihi 15.02.2015 tarihi olup, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1989/4-586 Esas,1990/199 K sayılı kararı ve Yargıtay 17. Hukuk dairesinin yerleşik içtihatları gereği, kaza tarihine göre Population Masculine Et – Feminine (PMF 1931) Tablosu esas alınarak davacının muhtemel yaşam süresinin belirlenmesinde, davacının muhtemel gelirinin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi ile belirlenecek peşin değeri esas alınıp işleyecek dönem tazminat hesabı yapılmasından isabetsizlik bulunmadığı gibi, murisin gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğunun ispat edilememesine göre gelirinin asgari ücret tutarından hesaplanmasında isabetsizlik görülmemiştir ( Y17HD., 2013/12913 Esas, 2014/15752 Karar).
Davacıların desteği olan ... kaza tarihinde 39 yaşında ve bekar olarak vefat etmiştir. Hayatın olağan akışına göre bekar olarak ölen kişinin ileride evleneceği ve en az iki çocuk sahibi olacağı kabul edilerek, desteğin evleninceye kadar gelirinin yarısını kendi ihtiyaçları yarısını da anne (ve babası) için ayıracağı varsayılarak bu dönemde desteğe iki anne (ve babaya) birer pay vermek suretiyle desteğin tüm gelirine oranlandığında evlenmeden önceki dönem içinde anne (ve babanın) her birine %25 pay verilmesi gerektiği, desteğin ileride evlenmesi ile birlikte desteğe iki eşe iki anne (ve babaya) birer pay verilerek, yine desteğin tüm gelirinin oranlanarak anne (ve babaya) %16 şar pay ayrılması, desteğin bir çocuğunun olması durumunda iki pay desteğe, iki pay eşe bir pay çocuğa ve birer pay anne (ve babaya) ayrılmak suretiyle desteğin tüm gelirine oranlandığında anne (ve baba) için %14'er pay verilmesi daha sonra ikinci çocuğun doğacağı varsayılarak bu kez desteğe iki, eşe iki, çocukların her birine birer ve anne (ve babaya) birer pay verilerek desteğin tüm gelirine oranlanarak anne (ve babaya) 12,5 er pay verilmesinin uygun olacağı, daha sonra anne ve babadan yaşam tablosuna göre hangisi destekten çıkacaksa kalan kişiye diğerinin payının ilave edilerek destek tazminatlarının varsayımsal hesabının yapılması gerekeceği Yargıtay'ın yerleşik uygulaması gereğidir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/17394 Esas ve 2022/13227 karar sayılı ilamı). Hükme esas alınan aktüerya raporunda; desteğin ölüm tarihinde 39 yaşında ve bekar olduğu, 24.01.2006 tarihinde ilk eşinden boşandığı, 02.06.2008 tarihinde ikinci kez evlendiği ve 11.11.2013 tarihinde ikinci eşinden boşandığı bu olgulardan sonra, 01.01.2018 tarihinde 3. kez evleneceği, 01.01.2020 tarihinde 2. çocuğunun olacağı kabulüyle hesaplama yapılmış olduğu, varsayımsal eşin payına düşen destek tutarının 50.663,69-TL, anne ... ... destek tutarının 63.870,13-TL, (ilk eşinden olma) ... ... destek tutarının 18.368,46-TL, müteveffa ... ... destek tutarının ise (18.02.2015-16.03.2016 tarihleri arası için) 2.469,27-TL olarak hesaplama yapılması yerinde ise de, ilk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle varsayımsal eş için hesaplanan destek payının çocuk ... ...’a paylaştırılması az yukarıda açıklanan Yargıtay içtihatına aykırı olmuştur.
Olay tarihinde yürürlükte olan TBK’nın 56. maddesi hükümlerine göre, hakimin manevi tazminat adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. 22/06/1996 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Diğer yandan hakim manevi tazminatın miktarını tayin ederken saldırı teşkil eden eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hal ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde objektif olarak göstermelidir. Çünkü kanunun takdir hakkı verdiği hususlarda hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hüküm vereceği Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı, onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.
Somut olayda, taraflar arasında yaşanan olayın oluş şekli, olay tarihi, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü ile yukarıda ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, ilk derece mahkemesince davacılar lehine yazılı şekilde manevi tazminata karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Ne var ki, ilk derece mahkemesinin ilk kararını istinaf etmeyen davalı ... ... hakkında davacılar ... ... ve ... .... hakkında verilen ilk hükmün davacılar lehine kazanılmış usulü hak teşkil ettiği gözden kaçırılarak bu davalı hakkında yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığından davacılar vekilinin bu davalı hakkındaki istinaf talebi yerinde görülmüştür.
Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle kararı istinaf edenler vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin kararının düzeltilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
A-Davacılar vekilinin, davalı ... ... Otobüsleri A.Ş. vekilinin, davalı ... Seyahat Ltd. Şti. vekilinin ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf kanun yolu başvurularının yukarıda açıklanan nedenlerle kısmen kabulüne,
B-Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/12/2020 tarih, ...Karar sayılı Kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince düzeltilmesine, dava hakkında yeniden hüküm kurulmasına;
A-Davacılar tarafından davalılar hakkında açılan destekten yoksun kalma tazminat talebi yönünden;
1-Davacı müteveffa ... ... adına açılan davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Davacı ... ... tarafından davalılar hakkında açılan destekten yoksun kalma tazminatının KABULÜ İLE 63.870,13 TL ( davalı ... ...’nun 64.487,43 TL tazminat alacağından sorumlu olmak kaydıyla) tazminat alacağının kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren; davalı sigorta şirketi yönünden ise dava tarihi olan 17/03/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine,
3-Davacı ... ... tarafından davalılar hakkında açılan destekten yoksun kalma tazminatının KISMEN KABULÜ İLE 18.368,46-TL ( davalı ... ...’nun 69.958,10 TL tazminat alacağından sorumlu olmak kaydıyla) tazminat alacağının tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren; davalı sigorta şirketi yönünden ise dava tarihi olan 17/03/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine,
4-İlk Derece Mahkemesinin Harç ve Yargılama Giderleri Yönünden;
a- Maddi tazminat yönünden alınması gereken 9.183,97 TL harçtan peşin yatırılan 1.844,37 TL harç ile 367,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 6.972,26 TL ( davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ harcın 5.591,57 TL’lik kısmından sorumlu olmak kaydıyla) bakiye harcın davalılardan müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
b-Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,
c-Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,
d-Davacı mütevaffa .... ... tarafından açılan dava reddedildiğinden kendilerini vekille temsil ettiren davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ yararına karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 2.469,27-TL vekalet ücretinin davacı müteveffa yasal mirasçılarından alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
e-Davacı ... ... tarafından açılan dava kısmen reddedildiğinden reddedilen kısım yönünden kendilerini vekille temsil ettiren davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ yararına karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacı ... ...’dan alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
f- Davacılar tarafından yapılan toplam 785,00 TL muhakeme masrafı ve 2.240,57 TL harç olmak üzere 3.025,57 TL yargılama giderinin ( davalı ... ...’nun tamamından) kabul ve red oranına 1.815,00 TL’lik kısmından davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ’den müteselsilen tahsili ile davacılar ... ve ... ...’a ödenmesine,
B-Davacılar tarafından davalılar hakkında açılan manevi tazminat talebi yönünden;
1-Davacı müteveffa ... ... adına açılan davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Davacı ... ... tarafından davalılar hakkında açılan manevi tazminatın KISMEN KABULÜ İLE 40.000,00 TL ( davalı ... ...’nun 50.000-TL manevi tazminat alacağından sorumlu olmak kaydıyla) manevi tazminat alacağının kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ... müşterek ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
3-Davacı ... ... tarafından davalılar hakkında manevi tazminatın KISMEN KABULÜ İLE 80.000,00-TL ( davalı ... ...’nun 95.000,00 TL manevi tazminat alacağından sorumlu olmak kaydıyla) manevi tazminat alacağının kaza tarihi olan 18/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ... müşterek ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
4-İlk Derece Mahkemesinin Harç ve Yargılama Giderleri Yönünden;
a-Manevi tazminat yönünden alınması gereken 9.904,95 TL harcın ( davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş harcın 8.197,20 TL’lik kısmından sorumlu olmak kaydıyla) bakiye harcın davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ...’ndan müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
b-Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ... müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine,
c-Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... ... müteselsilen tahsili ile adı geçen davacıya ödenmesine,
d-Davacı mütevaffa ... ... tarafından açılan dava reddedildiğinden kendilerini vekille temsil ettiren davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ yararına karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacı müteveffa yasal mirasçılarından alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
e-Davacı ... ... tarafından açılan manevi tazminat davası kısmen reddedildiğinden reddedilen kısım yönünden kendilerini vekille temsil ettiren davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ yararına karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacı ... ...’dan alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
f-Davacı ... ... tarafından açılan manevi tazminat davası kısmen reddedildiğinden reddedilen kısım yönünden kendilerini vekille temsil ettiren davalılar ... Seyahat Ltd. Şti., ... ... Otobüsleri A.Ş ve ... Sigorta AŞ yararına karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacı ... ...’dan alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
g- Artan gider ve delil avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
İstinaf Harç ve Yargılama Giderleri Yönünden;
1- Kararı istinaf edenler davacılar ile davalılar ... ... Otobüsleri AŞ ve ... Seyahat..Ltd Şti ile davalı ... Sigorta AŞ vekilleri tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde karar kesinleştiğinden taraflara iadesine, taraflarca yatırılan istinaf başvuru harçlarının hazineye irad kaydına,
2-Kararın mahiyetine göre, kararı istinaf edenler tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
4-6100 sayılı HMK. 359/4. maddesine göre kararın tebliği ve harç işlemlerinin dairemiz tarafından yerine getirilmesine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, davacı ... ... hakkında manevi tazminat talebi hakkında verilen hüküm yönünden kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yolu açık olmak; maddi tazminat talebi ile diğer davacılar yönünden miktar itibari ile kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/11/2023
Başkan
...
¸e-imza
...
Üye
...
¸e-imza
...
Üye
...
¸e-imza
...
Katip
...
¸e-imza