T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\tEsas-Karar No: 2025/348 Esas - 2025/331
\tT.C.
\tSAKARYA
\tASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t: 2025/348 Esas
KARAR NO\t: 2025/331
HAKİM\t: ...
KATİP\t: ...
DAVACI \t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI \t: HASIMSIZ
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ\t: 16/05/2025
KARAR TARİHİ\t: 21/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH \t: 22/05/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili dava dilekçesinde özet; Müvekkil şirketi ile ... arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı tanzim olunan, ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan, ... numaralı, ...tarihli, ...TL tutarlı çekin zayi olduğunu, bu nedenle çekin iptalini talep etmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Dava dilekçesi ve ekleri incelendi.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır.\t6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.
Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).\t
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 14/03/2025 T. 2025/410 E. 2025/413 K. Sayılı ilamında \"... davacının murisi, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş, yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan murisin mirasçıları adına davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de bulunmamaktadır...\" denilmiştir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
Davamıza gelince; davacı dava konusu kendisine ait çekin zayi olduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır.
Açıklanan nedenlerle, çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve davacının çeklerin keşidecisi olduğu ve eldeki davayı açmak yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,
5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacı vekiline tebliğine,
\tDair, davacının yokluğunda verilen kararın, davacıya tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. 21/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır